โรคไตกินอะไรในเซเว่นได้บ้าง เลือกของร้านสะดวกซื้อให้ไม่เค็มเกิน

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตซื้ออาหารในร้านสะดวกซื้ออย่างเซเว่นได้ แต่ต้อง พลิกดูตัวเลขโซเดียมบนฉลากทุกครั้ง เพราะแนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยแนะนำโซเดียมน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ขณะที่กรมอนามัยระบุว่าบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปซองเดียวอาจมีโซเดียม 1,400–2,600 มิลลิกรัม ของที่ควรเลี่ยงคือบะหมี่ โจ๊กซอง เนื้อสัตว์แปรรูป และน้ำอัดลมสีเข้ม ส่วนข้าวกล่องที่โซเดียมต่ำกว่า ไข่ต้ม ผลไม้ตัดแต่งที่โพแทสเซียมต่ำ และน้ำเปล่า จับคู่เป็นมื้อได้ โดยปริมาณโปรตีน ผลไม้ และน้ำ ให้ยึดตามที่แพทย์กำหนดสำหรับระยะโรคของเรา

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •โซเดียมทั้งวันควรน้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัม และกรมอนามัยใช้ตัวเลขราว 600 มิลลิกรัมต่อมื้อเป็นเส้นเตือน
• •ฉลาก GDA ด้านหน้าซองบอกโซเดียมต่อ 1 ซองหรือทั้งบรรจุภัณฑ์ ใช้เทียบ 2 ยี่ห้อแล้วเลือกตัวที่ต่ำกว่า
• •ถ้าส่วนประกอบมีคำว่า ฟอสเฟต หรือ ฟอสฟอริก แปลว่ามีฟอสฟอรัสเติม ซึ่งร่างกายดูดซึมได้แทบทั้งหมด
• •บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ข้าวต้มซอง และโจ๊กซอง อยู่ในรายการอาหารเติมเกลือที่กรมอนามัยให้ผู้ป่วยไตเลี่ยง
• •น้ำเปล่าเป็นเครื่องดื่มที่เลือกง่ายที่สุด แต่ผู้ที่ถูกจำกัดน้ำต้องนับรวมในโควตาของวันนั้น

คนเป็นโรคไตเข้าเซเว่นต้องดูอะไรบนฉลากก่อน

ดูโซเดียมก่อนเรื่องอื่น กรมอนามัยอธิบายว่าฉลาก GDA คือข้อมูลโภชนาการด้านหน้าซอง ที่บอกพลังงาน น้ำตาล ไขมัน และโซเดียม ต่อ 1 ซองหรือทั้งบรรจุภัณฑ์ พร้อมบอกว่าซองนั้นควรแบ่งกินกี่ครั้ง

ลำดับการอ่านที่ใช้ได้จริงหน้าตู้แช่

1. 1ดูโซเดียมต่อซอง แล้วเทียบกับโควตาทั้งวันที่น้อยกว่า 2,000 มิลลิกรัม ถ้าซองเดียวเกิน 600 มิลลิกรัม แปลว่าเกินเส้นเตือนต่อมื้อของกรมอนามัยแล้ว
2. 2ดูว่าซองนี้ควรแบ่งกินกี่ครั้ง กรมอนามัยแนะนำว่าถ้าโซเดียมสูง ให้กินน้อยลงหรือแบ่งกินเป็นหลายมื้อ
3. 3อ่านรายการส่วนประกอบด้านหลัง มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) และ NIDDK แนะนำให้มองหาคำที่มี PHOS เช่น phosphoric acid หรือ disodium phosphate ซึ่งภาษาไทยมักเขียนว่า กรดฟอสฟอริก หรือ ฟอสเฟต เพราะฟอสฟอรัสจากสารเติมแต่งถูกดูดซึมแทบทั้งหมด
4. 4ถ้าเห็นโพแทสเซียมคลอไรด์ ให้ถามแพทย์ก่อน NIDDK ระบุว่าอาหารบรรจุห่อบางชนิดใช้โพแทสเซียมคลอไรด์แทนเกลือ และแนะนำให้ผู้ป่วยไตจำกัดอาหารที่มีสารนี้ในส่วนประกอบ ส่วน รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ไม่แนะนำเกลือโพแทสเซียมแทนเกลือแกง เพราะอาจอันตรายต่อผู้ที่ไตเสื่อม
5. 5เทียบ 2 ยี่ห้อ แล้วเลือกตัวที่โซเดียมต่ำกว่า กรมอนามัยแนะนำให้ดูตัวเลขเป็นหลัก ไม่หลงคำโฆษณา และใช้สัญลักษณ์ทางเลือกสุขภาพประกอบได้

อ่านวิธีอ่านฉลากแบบละเอียดได้ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร เริ่มจากบรรทัดไหนก่อน

อาหารกล่องแช่แข็งและข้าวกล่องเลือกอย่างไร

อาหารแช่แข็งไม่ได้เค็มทุกกล่อง แต่หลายกล่องเค็มมาก NIDDK ระบุว่าอาหารกระป๋อง อาหารแช่แข็งบางชนิด และเนื้อสัตว์แปรรูปส่วนใหญ่ มีเกลือสูง วิธีเดียวที่รู้แน่คือเทียบตัวเลขโซเดียมบนกล่อง

หลักเลือกง่าย ๆ

• •เลี่ยงเมนูที่ใช้เนื้อสัตว์แปรรูปเป็นหลัก เช่น ไส้กรอก แฮม กุนเชียง หมูยอ กรมอนามัยจัดเป็นอาหารโซเดียมสูง และศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระบุว่าไส้กรอก แฮม ลูกชิ้น มักใส่ฟอสเฟตเพื่อให้เนื้อหยุ่น
• •ไม่เทซองเครื่องปรุงเพิ่ม ตารางของสมาคมโรคไตฯ ระบุว่าน้ำปลาหรือซีอิ๊ว 1 ช้อนชามีโซเดียมประมาณ 400 มิลลิกรัม ผงปรุงรส 1 ช้อนชาประมาณ 950 มิลลิกรัม น้ำจิ้มไก่หรือซอสพริก 1 ช้อนชาประมาณ 75 มิลลิกรัม ซองซอสเล็ก ๆ จึงบวกเพิ่มได้เรื่อย ๆ
• •อย่าซดน้ำแกงหรือน้ำซุปจนหมด เป็นหลักเดียวกับที่กรมอนามัยแนะนำเรื่องบะหมี่

ดูแหล่งโซเดียมที่มองไม่เห็นในอาหารไทยได้ที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย ที่คนส่วนใหญ่มองข้าม

อกไก่ ไข่ต้ม ซาลาเปา โจ๊กถ้วย กินได้ไหม

อกไก่พร้อมกิน

เป็นโปรตีนที่ไขมันต่ำ แต่ต้องดูฉลาก เอกสารของ รศ.ชวลิต รัตนกุล บนเว็บไซต์สมาคมโรคไตฯ ยกอกไก่ลอกหนังเป็นตัวอย่างเนื้อสัตว์ไขมันน้อย แต่อกไก่พร้อมกินผ่านการปรุงรสมาแล้ว NIDDK ระบุว่าเนื้อสัตว์และเนื้อไก่บรรจุแพ็กบางชนิดมีฟอสฟอรัสเติม จึงต้องดูทั้งโซเดียมและคำว่าฟอสเฟตในส่วนประกอบ

อกไก่ยังนับเป็นโปรตีนจากเนื้อสัตว์ เอกสารเดียวกันใช้หลักว่าเนื้อสัตว์สุกประมาณ 30 กรัม (2 ช้อนโต๊ะ) เท่ากับ 1 ส่วน หรือโปรตีน 7 กรัม ผู้ที่ยังไม่ฟอกไตและถูกจำกัดโปรตีน ไม่ควรกินเพิ่มจนเกินโควตา ดูวิธีนับที่ โรคไตกินโปรตีนวันละกี่กรัม

ไข่ต้ม

ไข่ต้ม 1 ฟองนับเป็นเนื้อสัตว์ 1 ส่วน และฟอสฟอรัสส่วนใหญ่อยู่ในไข่แดง ข้อมูลที่อ้างในงานวิจัยของ Taylor และคณะ ระบุว่าไข่ไก่ใบใหญ่ทั้งฟองมีฟอสฟอรัส 86 มิลลิกรัม ส่วนไข่ขาวของไข่ใบเดียวกันมีเพียงประมาณ 5 มิลลิกรัม ผู้ที่แพทย์ให้คุมฟอสฟอรัสอาจกินเฉพาะไข่ขาว ส่วนไข่เค็มเป็นอาหารหมักดองโซเดียมสูงตามที่กรมอนามัยระบุ อ่านต่อที่ โรคไตกินไข่ได้ไหม

ซาลาเปา หมั่นโถว ขนมปัง

กินได้เป็นครั้งคราว ไม่ควรเป็นอาหารหลักทุกวันถ้าฟอสฟอรัสสูง เอกสารของ รศ.ชวลิต อธิบายว่าแป้งซาลาเปา หมั่นโถว และขนมปังปอนด์ใช้ยีสต์หมักให้ขึ้นฟู ซึ่งยีสต์มีฟอสเฟตมาก และแป้งสาลีมีโปรตีนมากกว่าข้าว ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ก็จัดแป้งซาลาเปาและเบเกอรีไว้ในกลุ่มฟอสเฟตสูง

โจ๊กถ้วยและข้าวต้มซอง

เป็นกลุ่มที่ควรเลี่ยง อินโฟกราฟิกของกรมอนามัยเรื่องไตวายกับความเค็ม จัดข้าวต้มซองและโจ๊กซองเป็นอาหารเติมเกลือที่ควรหลีกเลี่ยง ถ้าจำเป็นต้องกิน ให้เทียบโซเดียมบนฉลาก และไม่เทผงปรุงทั้งซอง

บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปกินได้ไหม ถ้ากินจะลดเค็มอย่างไร

ไม่ควรเป็นตัวเลือกประจำ กรมอนามัยระบุว่าบะหมี่ส่วนใหญ่ห่อละประมาณ 60 กรัม ถ้ากินหมดห่อจะได้โซเดียม 1,400–2,600 มิลลิกรัม ซึ่งเกือบเท่าหรือเกินโควตาทั้งวันของผู้ป่วยไตในห่อเดียว และกรมอนามัยจัดบะหมี่ไว้ในรายการอาหารเติมเกลือที่ผู้ป่วยไตควรเลี่ยง

ไม่ได้มีแค่เรื่องเค็ม เอกสารของ รศ.ชวลิต ระบุว่าเส้นบะหมี่มีสารที่เป็นด่างซึ่งเป็นสารประกอบของโพแทสเซียม เพื่อให้เส้นเหนียว และศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดบะหมี่ไว้ในกลุ่มฟอสเฟตสูง

กรมอนามัยแนะนำว่าไม่ควรกินบ่อย ถ้านาน ๆ ครั้งจะกิน ให้ลดเค็มดังนี้

• •ต้มให้สุก ไม่กินดิบ
• •เลี่ยงใส่ผงปรุงรสหมดซอง และไม่ซดน้ำซุปจนหมดถ้วย
• •เพิ่มผัก ไข่ หรือเนื้อสัตว์ ให้ได้สารอาหารครบขึ้น

สำหรับผู้ป่วยไต ผักที่เติมควรเป็นกลุ่มโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลางตามตารางของสมาคมโรคไตฯ เช่น กะหล่ำปลี ผักกาดขาว แทนผักบุ้งหรือคะน้าซึ่งอยู่ในกลุ่มสูง และไข่หรือเนื้อสัตว์ที่ใส่เพิ่มต้องนับรวมในโปรตีนของวัน ผู้ป่วยไตควรถามนักกำหนดอาหารว่ากินได้บ่อยแค่ไหน

เครื่องดื่มในตู้แช่เลือกอย่างไร

น้ำเปล่ามาก่อน NKF จัดน้ำเปล่าไว้ในกลุ่มเครื่องดื่มฟอสฟอรัสต่ำ ส่วนเครื่องดื่มที่ควรเลี่ยงมีดังนี้

• •โคล่าและน้ำอัดลมสีเข้ม ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุว่าโคล่าใช้กรดฟอสฟอริกเป็นส่วนประกอบ ถ้าอยากดื่มน้ำอัดลมให้ใช้โซดาผสมน้ำหวานแทน ส่วนผู้ที่เป็นเบาหวานร่วมด้วยต้องคิดเรื่องน้ำตาลเพิ่มอีกชั้น
• •ชาบรรจุขวดหรือกระป๋องและเครื่องดื่มที่เติมฟอสเฟต NKF จัดไว้ในกลุ่มฟอสฟอรัสสูง ให้อ่านส่วนประกอบก่อน
• •เครื่องดื่มผสมนมและโกโก้ NKF และศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดเป็นกลุ่มฟอสฟอรัสสูง
• •น้ำส้มคั้น น้ำมะพร้าว น้ำมะเขือเทศ น้ำแครอท อยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูงตามตารางของสมาคมโรคไตฯ

เรื่องกาแฟและชา แหล่งข้อมูลยังเห็นต่างกัน รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ และศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดกาแฟไว้ในกลุ่มที่ควรระวังฟอสฟอรัส ขณะที่ NKF จัดกาแฟและชาเป็นทางเลือกที่ฟอสฟอรัสต่ำกว่า จึงควรถามนักกำหนดอาหารจากผลเลือดของเราเอง อ่านต่อที่ โรคไตกินกาแฟได้ไหม

ผู้ป่วยไตระยะท้ายหรือผู้ฟอกไตมักถูกจำกัดน้ำ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ให้หลักว่าดื่มได้เท่าปริมาณปัสสาวะต่อวันบวก 500–700 มิลลิลิตร โดยนับรวมเครื่องดื่มทุกชนิด ดูรายละเอียดที่ โรคไตควรดื่มน้ำวันละเท่าไหร่

ของว่างแบบไหนเหมาะกับคนเป็นโรคไต

ผลไม้ตัดแต่งเป็นของว่างที่เลือกง่ายที่สุด ถ้าแพทย์ให้คุมโพแทสเซียม ให้เลือกชนิดที่อยู่ในกลุ่มต่ำถึงปานกลางตามตารางของสมาคมโรคไตฯ เช่น สับปะรด แตงโม ส้มโอ ชมพู่ องุ่นเขียว แอปเปิ้ล และกินตามจำนวนส่วนที่นักกำหนดอาหารกำหนด ผลไม้อบแห้งอย่างกล้วยตากและลูกเกดอยู่ในกลุ่มโพแทสเซียมสูง อ่านต่อที่ คนเป็นโรคไตกินผลไม้อะไรได้บ้าง

ของว่างที่ควรหยิบน้อยลง

• •มันฝรั่งทอดและแครกเกอร์ NIDDK ระบุว่าขนมขบเคี้ยวกลุ่มนี้มีเกลือสูง
• •ถั่วและเมล็ดพืช เช่น อัลมอนด์ เมล็ดมะม่วงหิมพานต์ เมล็ดฟักทอง ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดเป็นกลุ่มฟอสเฟตสูง
• •นม โยเกิร์ต ชีส NKF จัดเป็นกลุ่มฟอสฟอรัสสูง
• •เค้ก พิซซ่า ขนมอบ กรมอนามัยจัดเป็นอาหารโซเดียมสูง และศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดขนมอบที่ใช้ยีสต์เป็นกลุ่มฟอสเฟตสูง

ภาพรวมของฟอสฟอรัสและโพแทสเซียมในอาหารแต่ละกลุ่ม ดูได้ที่ ฟอสฟอรัสในอาหาร และ โพแทสเซียมในอาหาร กลุ่มไหนสูง

ตัวอย่างการจับคู่ 1 มื้อในร้านสะดวกซื้อ

ตัวอย่างนี้เป็นแนวคิดสำหรับผู้ที่ยังไม่ฟอกไต ปริมาณจริงให้ปรับตามที่แพทย์และนักกำหนดอาหารกำหนด

• •ข้าวกล่อง 1 กล่อง เลือกเมนูที่ตัวเลขโซเดียมบน GDA ต่ำที่สุดในตู้ และไม่เทซองซอสเพิ่ม
• •ไข่ต้ม 1 ฟอง หรือเฉพาะไข่ขาว ถ้าแพทย์ให้คุมฟอสฟอรัส
• •ผลไม้ตัดแต่งโพแทสเซียมต่ำ เช่น สับปะรดหรือแตงโม ตามจำนวนส่วนที่ได้รับอนุญาต
• •น้ำเปล่า ในปริมาณที่ไม่เกินโควตาน้ำของวัน

วิธีเช็กว่ามื้อนี้เค็มเกินไหม คือบวกโซเดียมของทุกชิ้นที่ซื้อ ถ้ารวมแล้วเกินราว 600 มิลลิกรัม ให้กินข้าวกล่องไม่หมดหรือตัดซอส แล้ววางแผนให้มื้อต่อไปเบาลง ตามที่กรมอนามัยแนะนำให้วางแผนทั้งวัน ส่วนผู้ที่ฟอกไตแล้ว ความต้องการโปรตีนต่างออกไป อ่านที่ ฟอกไตกินอะไรได้บ้าง

ได้ยินว่าของที่ไม่เค็มก็ไม่มีโซเดียม และสินค้าลดโซเดียมกินได้ไม่ต้องคิด จริงไหม

ไม่จริงทั้งสองข้อ NIDDK ระบุว่าอาหารที่ไม่มีรสเค็มก็อาจมีโซเดียมสูงได้ และกรมอนามัยเตือนว่าผงชูรสและผงฟูมีโซเดียมแฝงอยู่ ขนมอบที่รสหวานจึงอาจมีโซเดียมมากกว่าที่คิด

ส่วนสินค้าที่เขียนว่าลดโซเดียม ยังต้องอ่านส่วนประกอบ เพราะ NIDDK ระบุว่าอาหารบรรจุห่อบางชนิดใช้โพแทสเซียมคลอไรด์แทนเกลือ ผู้ที่ไตเสื่อมควรถามแพทย์ก่อน ตามคำเตือนของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ข้างบน อ่านเรื่องเครื่องปรุงเพิ่มเติมที่ โรคไตกินเกลือได้ไหม ผงชูรส น้ำปลา

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่ำ นักกำหนดอาหารจึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยไต แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณโปรตีน ถ้าประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัม และโซเดียมราว 2.9 มิลลิกรัมต่อแคปซูล ต้องใช้ประมาณ 19 แคปซูลจึงเท่ากับโปรตีนในไข่ขาวจากไข่ใบใหญ่ 1 ฟอง จึงไม่ใช่แหล่งโปรตีน ไม่ได้ใช้แทนไข่ต้มหรือเนื้อสัตว์ในมื้อ และแทบไม่เปลี่ยนตัวเลขโซเดียมที่ต้องนับจากอาหาร

ส่วนประกอบอื่นยังต้องพิจารณาเรื่องความปลอดภัย เช่น เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที