โรคไตกินเกลือได้ไหม ผงชูรส น้ำปลา เกลือชมพู ได้วันละเท่าไร

คำตอบสั้น: กินได้ แต่ต้องจำกัด โซเดียมรวมทั้งวันไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัม ซึ่งเท่ากับเกลือประมาณ 1 ช้อนชา และต้องนับน้ำปลา ซีอิ๊ว ผงปรุงรส ผงชูรส รวมเข้าไปด้วย เพราะทุกอย่างมีโซเดียม เกลือชมพูหรือเกลือหิมาลัยนับเหมือนเกลือธรรมดา ส่วนเกลือหรือน้ำปลาสูตรโซเดียมต่ำที่ใช้โพแทสเซียมแทน ไม่แนะนำสำหรับคนที่ไตเสื่อม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เกลือ 1 ช้อนชา ≈ โซเดียม 2,000 มก. ซึ่งเท่ากับโควตาทั้งวัน
• •น้ำปลาหรือซีอิ๊ว 1 ช้อนชา ≈ 400 มก. · ผงปรุงรส 1 ช้อนชา ≈ 950 มก. · ผงชูรส 1 ช้อนชา ≈ 600 มก.
• •คนไทยกินโซเดียมเฉลี่ยวันละ 3,650 มก. เกือบ 1.8 เท่าของคำแนะนำ
• •กินเค็มทำให้ความดันสูงและโปรตีนรั่วในปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเร่งไตเสื่อม
• •บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป 1 ห่อมีโซเดียมประมาณ 1,000–1,800 มก.

คนเป็นโรคไตกินโซเดียมได้วันละเท่าไร เทียบเป็นเกลือ น้ำปลา ซีอิ๊ว

ไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ตามแนวทางเวชปฏิบัติของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 แนวทางสากล KDIGO 2024 ก็ใช้ตัวเลขเดียวกัน คือโซเดียมน้อยกว่า 2 กรัม หรือเกลือน้อยกว่า 5 กรัมต่อวัน

แนวทางของสมาคมโรคไตฯ ให้ตัวเลขเครื่องปรุงไทยโดยประมาณดังนี้

• •เกลือ 1 ช้อนชา ≈ โซเดียม 2,000 มก.
• •ผงปรุงรส 1 ช้อนชา ≈ 950 มก.
• •ผงชูรส 1 ช้อนชา ≈ 600 มก.
• •น้ำปลาหรือซีอิ๊ว 1 ช้อนชา ≈ 400 มก.
• •กะปิ 1 ช้อนชา ≈ 240 มก.

ตัวเลขจากตารางของ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ต่างไปเล็กน้อย เช่น น้ำปลา 371 มก. ซีอิ๊วขาว 351 มก. ผงชูรส 492 มก. ต่อ 1 ช้อนชา เพราะแต่ละยี่ห้อไม่เท่ากัน แต่ข้อสรุปเหมือนกัน คือ น้ำปลาประมาณ 5 ช้อนชาก็ได้โซเดียมเกือบครบทั้งวันแล้ว ยังไม่นับโซเดียมที่ซ่อนในอาหารอื่น

กินเค็มทำให้เป็นโรคไตจริงไหม

ความเค็มไม่ใช่สาเหตุเดียว แต่ทำร้ายไตผ่านหลายทาง รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายไว้ในบทความ 2 เรื่องดังนี้

• •ความดันสูงขึ้น งานวิจัยหลายประเทศพบว่ากินเค็มมากทำให้ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น ส่วนกลุ่มประชากรที่ไม่ใช้เกลือปรุงอาหารเลย ความดันไม่ได้เพิ่มขึ้นตามอายุเหมือนคนทั่วไป
• •โปรตีนรั่วมากขึ้น กินเค็มทำให้ขับอัลบูมินออกทางปัสสาวะมากขึ้น ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ไตเสื่อมระยะแรก
• •ไตทำงานหนัก โซเดียมสูงทำให้ความดันในหลอดเลือดของไตสูงขึ้น ไตต้องขับโซเดียมส่วนเกิน ซึ่งเร่งให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น

ความดันสูงกับไตจึงเป็นวงจรที่วนกัน อ่านต่อที่ ความดันโลหิตสูง คืออะไร และวิธีกินลดความดันที่ แนวทาง DASH ฉบับอาหารไทย

กินเค็มแค่ไหนถึงจะเป็นโรคไต

ไม่มีแหล่งทางการใดให้ตัวเลขว่ากินเค็มเท่าไรแล้วจะเป็นโรคไตแน่นอน เพราะโรคไตเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน สิ่งที่มีหลักฐานคือเป้าหมายไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ยิ่งห่างจากเป้านี้มาก ความดันและไตยิ่งรับภาระมาก

ไม่กินเค็มแต่เป็นโรคไต เกิดขึ้นได้อย่างไร

เพราะโรคไตมีหลายสาเหตุ และโซเดียมซ่อนอยู่ในอาหารที่ไม่เค็ม แนวทางของสมาคมโรคไตฯ จัดเบาหวาน ความดันโลหิตสูง อายุมากกว่า 60 ปี นิ่ว เก๊าท์ การใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เป็นประจำ การใช้ยาสมุนไพรติดต่อกันนาน และประวัติโรคไตในครอบครัว เป็นกลุ่มเสี่ยงที่ควรตรวจคัดกรอง ซึ่งหลายข้อไม่เกี่ยวกับความเค็มเลย

อีกเหตุผลหนึ่งคือ โซเดียมไม่จำเป็นต้องมีรสเค็มจัด รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ยกตัวอย่างเบเกอรีที่ใช้ผงฟู ขนมกรุบกรอบ อาหารกระป๋อง และซอสปรุงรส หลายคนจึงคิดว่ากินจืด แต่ได้โซเดียมเกินโดยไม่รู้ตัว อ่านต่อที่ โรคไตเกิดจากอะไร และ โซเดียมแฝงในอาหารไทย

ผงชูรสกินได้ไหม มีโซเดียมเท่าไร

ผงชูรสมีโซเดียม จึงต้องนับรวม ศูนย์โรคไต รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายว่าเมื่อแพทย์บอกให้ลดเค็ม หมายถึงให้ลดทั้งเกลือและผงชูรส เพราะผงชูรสมีเกลือโซเดียมเป็นส่วนผสม

ผงชูรส 1 ช้อนชามีโซเดียมประมาณ 600 มิลลิกรัม ตามตารางของสมาคมโรคไตฯ ขนมกรุบกรอบก็มักเติมผงชูรส คำแนะนำที่ใช้ได้จริงคือ ไม่เติมผงชูรสเองที่บ้าน และบอกร้านว่าไม่ใส่ผงชูรส

เกลือชมพู เกลือหิมาลัย ดีกว่าเกลือธรรมดาไหม

ไม่ได้ดีกว่าสำหรับคนเป็นโรคไต รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ อธิบายว่า “เกลือ” ในทางการแพทย์คือโซเดียมคลอไรด์ ซึ่งเกลือชมพูก็เป็นเกลือเช่นกัน

งานวิเคราะห์เกลือชมพู 31 ตัวอย่างที่ขายในออสเตรเลีย ตีพิมพ์ปี 2020 พบว่ามีแร่ธาตุอื่นปนอยู่จริง แต่ต้องกินเกลือชมพูมากกว่า 30 กรัมต่อวัน (ประมาณ 6 ช้อนชา) จึงจะได้แร่ธาตุมากพอมีความหมาย ซึ่ง จะได้โซเดียมเกินมาก นอกจากนี้ยังพบ 1 ตัวอย่างที่มีตะกั่วเกินเกณฑ์ของออสเตรเลีย ผู้วิจัยสรุปให้กินเกลือชมพูไม่เกินเกณฑ์เกลือทั่วไป คือน้อยกว่า 5 กรัมต่อวัน

เกลือโซเดียมต่ำ น้ำปลาสูตรลดโซเดียม ใช้ได้ไหม

ไม่แนะนำสำหรับคนที่ไตเสื่อม ศูนย์โรคไต รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าไม่แนะนำเกลือเทียม เช่น เกลือโพแทสเซียม เพราะอาจเป็นอันตรายรุนแรงต่อผู้ที่ไตเสื่อม ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ก็ให้เลี่ยงเกลือ ซีอิ๊ว และน้ำปลาสูตรโซเดียมต่ำ เพราะมีเกลือโพแทสเซียมเป็นส่วนประกอบ

เหตุผลคือไตที่เสื่อมขับโพแทสเซียมได้น้อยลง ถ้าโพแทสเซียมในเลือดสูงมากอาจทำให้หัวใจเต้นผิดปกติ ใครใช้ได้หรือไม่ได้อ่านต่อที่ เกลือทดแทนโซเดียมต่ำ ใครใช้ได้และใครห้ามใช้

กินบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปบ่อย ๆ เป็นโรคไตไหม

อาหารชนิดเดียวไม่ได้ทำให้เป็นโรคไต แต่บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเค็มมาก รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ระบุว่าบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป 1 ห่อมีโซเดียมประมาณ 1,000–1,800 มิลลิกรัม คือราวครึ่งหนึ่งถึงเกือบทั้งหมดของโควตาทั้งวันในห่อเดียว ศูนย์ศรีพัฒน์ก็จัดบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปเป็นอาหารโซเดียมสูง

ถ้ายังอยากกินบ้าง รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ แนะนำให้

• •ใส่ผงปรุงรสครึ่งซองหรือน้อยกว่า
• •ไม่ซดน้ำจนหมด
• •ไม่เติมน้ำปลาหรือน้ำพริกเผาเพิ่ม เติมน้ำส้มสายชูหรือพริกป่นแทน
• •เลี่ยงการใส่ไส้กรอกหรือลูกชิ้น

สำหรับคนเป็นโรคไต ถ้าจะเติมโปรตีน ให้เลือกไข่ขาวหรือเนื้อสัตว์ไม่ติดมันตามปริมาณที่ได้รับอนุญาต

ลดเค็มแบบคนไทยทำได้อย่างไร

ค่อย ๆ ลดทีละขั้น ลิ้นจะปรับตัวได้ รวมคำแนะนำจาก รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ และศูนย์ศรีพัฒน์

1. 1ทำอาหารลดเค็มลงครึ่งหนึ่งจากที่เคยปรุง
2. 2ตวงเครื่องปรุงด้วยช้อนตวง แทนการเทจากขวด
3. 3ชิมก่อนปรุงทุกครั้ง เพราะร้านปรุงรสมาแล้ว
4. 4ไม่ซดน้ำซุป ไม่ราดน้ำแกงชุ่ม
5. 5ตักน้ำจิ้มใส่ถ้วยเล็ก จิ้มแค่นิดเดียว
6. 6ใช้สมุนไพรเพิ่มกลิ่นรส เช่น ขิง ข่า ตะไคร้ ใบมะกรูด หอมแดง กระเทียม มะนาว พริก กะเพรา โหระพา
7. 7เลี่ยงอาหารแปรรูปและหมักดอง เช่น ไส้กรอก หมูยอ ปลาเค็ม ปลาร้า กะปิ ผักดอง
8. 8อ่านฉลากโภชนาการก่อนซื้อ เลือกสูตรที่โซเดียมน้อยกว่า วิธีอ่านอยู่ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

ผลิตภัณฑ์นี้ไม่มีบทบาทในการลดเค็มหรือคุมความดัน การลดโซเดียมยังต้องทำจากอาหารตามที่อธิบายไว้ข้างบน ส่วนประกอบที่มักถูกถามคู่กับเรื่องไตและความดัน มีหลักฐานดังนี้

• •สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — การทบทวนอย่างเป็นระบบของ Cochrane (5 การศึกษา 398 คน) ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ใช้เห็ดหลินจือ 1.4–3 กรัมต่อวัน (1,400–3,000 มก.) นาน 12–16 สัปดาห์ ไม่พบว่าลดน้ำตาลสะสม ความดัน หรือไขมันในเลือดอย่างมีนัยสำคัญ ขนาดที่ศึกษาสูงกว่าในแคปซูลหลายสิบเท่า งานวิจัยเรื่องเห็ดหลินจือกับไตส่วนใหญ่เป็นการทดลองในสัตว์และเซลล์ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ จึงยังสรุปไม่ได้

ผลงานที่เกี่ยวข้องกับแบรนด์ชื่อ “Secondary Metabolites of Ganoderma lucidum Mycelium for Kidney Disease Remedy : Beta Life Brand Dietary Supplement” นำเสนอที่งานแสดงสิ่งประดิษฐ์นานาชาติเจนีวา ครั้งที่ 50 วันที่ 9–13 เม.ย. 2568 ร่วมกับ วว. และ วช. การนำเสนอบนเวทีนี้ไม่ใช่การรับรองผลต่อโรค

เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ รวมถึงผู้ป่วยในไทยที่เสียชีวิตจากตับอักเสบรุนแรงหลังเปลี่ยนมากินชนิดผง และอาจทำให้ความดันต่ำลงเมื่อใช้ร่วมกับยาลดความดัน รวมทั้งเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด และยาเบาหวาน แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไตที่กินยาลดความดันอยู่จึงควรนำกล่องผลิตภัณฑ์ไปให้แพทย์โรคไตที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที