เกี่ยวกับ ความรู้ผู้สูงอายุและผู้ดูแล
ผู้สูงอายุช้ำง่าย จ้ำเลือดที่แขนและหลังมือ ผิวฉีกง่าย อันตรายไหม
คำตอบสั้น: จ้ำเลือดสีม่วงที่ผิวของผู้สูงอายุ อาจเป็น จ้ำเลือดตามวัย (senile purpura) ซึ่ง MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่าเกิดจาก หลอดเลือดในชั้นหนังแท้เปราะขึ้นตามอายุ ทำให้แค่กระแทกเบา ๆ ก็มีเลือดออกใต้ผิว ยาต้านเกล็ดเลือด ยาต้านการแข็งตัวของเลือด แอสไพริน และสเตียรอยด์ ทำให้ช้ำง่ายขึ้นได้ แต่ ห้ามหยุดยาเอง ควร พบแพทย์ถ้าช้ำโดยไม่มีการกระแทก มีจุดเลือดออกเล็ก ๆ ขึ้นเอง หรือรอยช้ำไม่ยอมหาย และ ไปโรงพยาบาลทันทีถ้าบริเวณที่ช้ำบวมตึงและปวดมาก
สรุปสั้นสำหรับคนรีบ
- ผิวผู้สูงอายุบางลง หลอดเลือดเปราะ และชั้นไขมันใต้ผิวที่เป็นเบาะรองบางลง MedlinePlus ระบุว่าจึงช้ำ มีจ้ำเลือด และผิวฉีกได้แม้บาดเจ็บเล็กน้อย
- ยาที่ทำให้ช้ำง่ายตาม MedlinePlus: แอสไพริน วาร์ฟาริน ดาบิกาทราน ริวาโรซาแบน อะพิกซาแบน โคลพิโดเกรล และสเตียรอยด์ ห้ามหยุดยาเอง
- งานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร Frontiers in Public Health ปี 2569 รวม 10 การศึกษา (6,206 คน) พบว่าการมีจ้ำเลือดเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดผิวฉีกในผู้สูงอายุ (odds ratio 3.31)
- ผิวฉีกเกิดจากแรงที่กระทำต่อผิว เช่น การถูหรือดึงผิว การจับพยุงตัว และการดึงเทปกาวออก จึงควรจับและพยุงอย่างถูกวิธี
- พบแพทย์ถ้าช้ำโดยไม่มีเหตุ มีจุดแดงเล็ก ๆ ขึ้นเอง หรือรอยช้ำไม่หาย
- ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง: รอยช้ำบวมตึงปวดมาก มีเลือดออกที่ห้ามไม่หยุดหรือเลือดออกจากทางเดินอาหารหรือทางเดินปัสสาวะ หรือล้มหัวกระแทกขณะกินยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด
จ้ำเลือดในผู้สูงอายุเกิดจากอะไร
เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของผิวหนังตามวัย และแสงแดดสะสม MedlinePlus อธิบายการเปลี่ยนแปลงของผิวผู้สูงอายุไว้ดังนี้
- ผิวชั้นนอก (หนังกำพร้า) บางลง ผิวจึงดูบาง ซีด และเกือบโปร่งแสง
- หลอดเลือดในชั้นหนังแท้เปราะขึ้น ทำให้เกิดรอยช้ำ เลือดออกใต้ผิว ซึ่งมักเรียกว่า senile purpura และจุดแดงนูน (cherry angioma)
- ชั้นไขมันใต้ผิวบางลง เบาะรองรับแรงกระแทกจึงน้อยลง
- เนื้อเยื่อเกี่ยวพันเสื่อม ผิวยืดหยุ่นน้อยลงและแข็งแรงน้อยลง ซึ่งเห็นชัดในบริเวณที่โดนแดด
จ้ำเลือด (purpura) คือเลือดที่ออกมาสะสมใต้ผิวเป็นปื้นแบน ส่วนรอยช้ำใหญ่ (ecchymosis) คือบริเวณที่เลือดออกใต้ผิวกว้าง และจุดเลือดออก (petechiae) คือจุดแดงเล็กเท่าหัวเข็ม ตามนิยามของ MedlinePlus
MedlinePlus ระบุว่าแสงแดดเป็นปัจจัยเดี่ยวที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของผิวมากที่สุด เห็นได้จากการเทียบผิวส่วนที่โดนแดดเป็นประจำกับส่วนที่ไม่โดนแดด
ยาอะไรบ้างที่ทำให้ผู้สูงอายุช้ำง่าย
ยาที่ลดการทำงานของเกล็ดเลือดหรือการแข็งตัวของเลือด และสเตียรอยด์ MedlinePlus ระบุยาที่ทำให้ช้ำง่ายหรือเลือดออกใต้ผิว ได้แก่
- แอสไพริน
- ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น โคลพิโดเกรล
- ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน เฮพาริน ดาบิกาทราน ริวาโรซาแบน อะพิกซาแบน
- ยาสเตียรอยด์
การช้ำง่ายจากยาเหล่านี้ไม่ใช่เหตุผลให้หยุดยาเอง ยาต้านเกล็ดเลือดและยาต้านการแข็งตัวของเลือดแพทย์สั่งเพื่อลดโอกาสเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ซึ่งอันตรายกว่ารอยช้ำมาก MedlinePlus ระบุว่าถ้าเป็นปฏิกิริยาจากยา ให้ปรึกษาแพทย์ว่าจะทำอย่างไร ให้จดว่าช้ำบ่อยแค่ไหน ที่ไหน แล้วนำยาทุกตัวไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูในนัดครั้งถัดไป
ผู้ที่กินยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด ควรรู้จักสัญญาณเลือดออกในทางเดินอาหารด้วย อ่านได้ที่ กินแอสไพรินหรือยาละลายลิ่มเลือดแล้วถ่ายดำ อันตรายไหม
จ้ำเลือดตามวัยอันตรายไหม แยกจากเลือดออกผิดปกติอย่างไร
จ้ำเลือดตามวัยที่เกิดหลังกระแทกเบา ๆ ที่แขนหรือหลังมือ เป็นการเปลี่ยนแปลงของผิวที่พบบ่อย แต่ MedlinePlus เตือนว่า นอกจากรอยช้ำธรรมดาแล้ว เลือดออกใต้ผิวหรือเยื่อบุเป็นสัญญาณสำคัญที่ควรให้แพทย์ตรวจเสมอ เพราะสาเหตุมีได้หลายอย่าง เช่น
- เกล็ดเลือดต่ำ
- การติดเชื้อหรือโรคที่กระทบการแข็งตัวของเลือด
- โรคภูมิคุ้มกันทำร้ายตัวเอง
- การติดเชื้อในกระแสเลือด
- โรคของเม็ดเลือดและไขกระดูก
- ยา ตามหัวข้อก่อนหน้า
วิธีสังเกตเบื้องต้นที่ญาติทำได้ คือกดดู MedlinePlus อธิบายว่ารอยแดงของผิวหนังจากการอักเสบจะซีดลงเมื่อกด แต่เลือดที่ออกใต้ผิวจะไม่ซีดลง การกดดูช่วยแยกผื่นแดงออกจากเลือดออกได้คร่าว ๆ แต่ไม่ได้ใช้แทนการตรวจของแพทย์
ถ้าแพทย์สงสัยเลือดออกผิดปกติ MedlinePlus ระบุว่าอาจตรวจเลือดดูการแข็งตัวของเลือด (เช่น INR) และตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดพร้อมนับเกล็ดเลือด แพทย์จะถามเรื่องการบาดเจ็บ ยาที่ใช้ และเลือดออกง่ายมาตั้งแต่เด็กหรือไม่ จึงควรเตรียมคำตอบเหล่านี้ไป
ผิวฉีกในผู้สูงอายุคืออะไร เกี่ยวกับจ้ำเลือดอย่างไร
ผิวฉีก (skin tear) คือแผลที่เกิดจากแรงกระทำต่อผิว ความลึกต่างกันได้แต่ไม่ลึกทะลุชั้นใต้ผิวหนัง ตามนิยามในงานทบทวนอย่างเป็นระบบในวารสาร Frontiers in Public Health ปี 2569 ซึ่งระบุว่าแรงที่เป็นสาเหตุรวมถึง การดึงเทปกาวหรือพลาสเตอร์ออก และการจับพยุงผู้ป่วย
ผู้สูงอายุที่มีจ้ำเลือดมีโอกาสเกิดผิวฉีกสูงกว่าผู้ที่ไม่มี งานทบทวนเดียวกันรวมข้อมูล 10 การศึกษา 6,206 คน พบปัจจัยที่สัมพันธ์กับผิวฉีกอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ (ตัวเลขในวงเล็บคือ odds ratio ซึ่งเป็นค่าทางสถิติที่บอกว่าสัมพันธ์มากน้อยแค่ไหน ไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงสูงขึ้นเป็นจำนวนเท่าตรง ๆ)
- เคยผิวฉีกมาก่อน (9.34 แต่ช่วงความเชื่อมั่นกว้างมาก ตัวเลขจึงไม่แน่นอน)
- มีความเสี่ยงแผลกดทับสูง (2.96)
- มีจ้ำเลือด (3.31)
- เพศชาย (2.44)
MedlinePlus ระบุว่าผิวผู้สูงอายุซ่อมแซมตัวเองช้ากว่าคนหนุ่มสาว แผลอาจหายช้ากว่าถึง 4 เท่า และเบาหวาน การเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือด และภูมิคุ้มกันที่ลดลงก็ทำให้แผลหายช้า ผิวฉีกเล็ก ๆ จึงไม่ควรมองข้าม
ดูแลผิวผู้สูงอายุไม่ให้ช้ำและฉีกง่ายอย่างไร
หลักคือลดแรงดึงและแรงกระแทกที่ผิว จากคำแนะนำของ MedlinePlus
เวลาพยุงหรือย้ายตัวผู้สูงอายุ
- อย่าดึงหรือถูผิว MedlinePlus ระบุว่าการถูหรือดึงผิวทำให้ผิวฉีกได้ ให้ประคองที่ลำตัวหรือใช้ผ้ารองแทนการกำแขนแน่น ๆ
- ใช้เทคนิคย้ายตัวที่ถูกต้อง ดูขั้นตอนได้ที่ ย้ายผู้ป่วยจากเตียงไปรถเข็นอย่างไร ไม่ให้ล้ม
- ถ้าต้องดึงพลาสเตอร์หรือเทปกาวออก ให้ค่อย ๆ ทำ และแจ้งพยาบาลว่าผิวผู้ป่วยบาง
ในบ้าน
- ลดโอกาสชนและหกล้ม เช่น บุขอบโต๊ะ ขอบเตียง หรือขาเก้าอี้ที่ผู้สูงอายุชอบชน
- MedlinePlus แนะนำให้ระวังการหกล้มในบ้าน เพราะรอยช้ำส่วนใหญ่เกิดจากการบาดเจ็บโดยตรง
การดูแลผิวทุกวัน
- MedlinePlus แนะนำให้ ทาโลชั่นหรือครีมให้ความชุ่มชื้นบนผิวที่ไม่มีแผล และเลี่ยงสบู่ที่ทำให้ผิวแห้งมากหรือใส่น้ำหอมมาก
- MedlinePlus ไม่แนะนำน้ำมันอาบน้ำ เพราะทำให้ลื่นล้มได้
- ดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการขาดน้ำเพิ่มความเสี่ยงที่ผิวจะบาดเจ็บ
- ป้องกันแดด ด้วยเสื้อแขนยาวและหมวก เพราะแสงแดดเป็นปัจจัยหลักของความเสื่อมของผิว
ช้ำแล้วต้องทำอย่างไร
ประคบเย็นในช่วงแรกเพื่อลดบวม ตามคำแนะนำปฐมพยาบาลของ MedlinePlus
- ห่อน้ำแข็งด้วยผ้าสะอาด ห้ามวางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง โดยเฉพาะผิวบางของผู้สูงอายุ
- ประคบได้ครั้งละไม่เกิน 15 นาทีในแต่ละชั่วโมง
- ยกส่วนที่ช้ำให้สูงกว่าระดับหัวใจถ้าทำได้
- พักส่วนที่ช้ำ
ห้ามใช้เข็มเจาะระบายเลือดจากรอยช้ำ MedlinePlus ระบุไว้ชัด ถ้ามีแผลถลอกหรือผิวฉีกที่มีเลือดออก ให้ใช้ผ้าสะอาดกดตรง ๆ เพื่อห้ามเลือด แล้วให้พยาบาลหรือแพทย์ดูแผล
ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องจ้ำเลือดในผู้สูงอายุ
"ช้ำง่ายเพราะกินยาละลายลิ่มเลือด ให้หยุดยาไปก่อน" ถูกไหม
ไม่ถูก การหยุดยาเองเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันซึ่งอันตรายกว่ามาก ให้แพทย์เป็นผู้ตัดสินว่าจะปรับยาหรือไม่
"จ้ำเลือดกับผื่นแดงเหมือนกัน" จริงไหม
ไม่จริง ตาม MedlinePlus ผื่นแดงจะซีดลงเมื่อกด แต่เลือดที่ออกใต้ผิวไม่ซีดลง ถ้ากดแล้วไม่ซีดและไม่ได้กระแทกมา ควรให้แพทย์ตรวจ
"รอยช้ำที่แขนผู้สูงอายุ ต้องเกิดจากการกระแทกเสมอ" จริงไหม
ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าผิวผู้สูงอายุอาจช้ำได้แม้บาดเจ็บเพียงเล็กน้อย แต่ถ้ารอยช้ำอยู่ในตำแหน่งแปลก มีจำนวนมาก หรือคำอธิบายไม่สมเหตุผล ครอบครัวควรนึกถึงการถูกทำร้ายหรือละเลยด้วย ดูสัญญาณและช่องทางขอความช่วยเหลือได้ที่ ผู้สูงอายุถูกทำร้าย ละเลย ทอดทิ้ง สังเกตสัญญาณอย่างไร
จ้ำเลือดแบบไหนต้องพบแพทย์
ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้
- บริเวณที่ช้ำบวมตึง ปวดมาก หรือรู้สึกแน่นมาก โดยเฉพาะรอยช้ำใหญ่ MedlinePlus ระบุว่าอาจเป็นภาวะความดันในช่องกล้ามเนื้อสูง (compartment syndrome) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตและต้องได้รับการรักษาฉุกเฉิน
- ล้มหัวกระแทกขณะกินยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด อ่านอาการที่ต้องเฝ้าดูได้ที่ ผู้สูงอายุล้มหัวกระแทก แบบไหนต้องไปโรงพยาบาล
- มีเลือดออกที่ห้ามไม่หยุด หรือมีเลือดออกจากทางเดินอาหารหรือทางเดินปัสสาวะร่วมด้วย
นัดพบแพทย์ในเวลาไม่นาน ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ตามที่ MedlinePlus ระบุ
- ช้ำโดยไม่มีการกระแทก การหกล้ม หรือเหตุอื่น
- มีเลือดออกใต้ผิวขึ้นมาเองทันทีโดยไม่มีเหตุ หรือมีจุดแดงเล็ก ๆ ขึ้นหลายจุด
- รอยช้ำที่ไม่ทราบสาเหตุและไม่ยอมหาย
- รอบรอยช้ำมีสัญญาณติดเชื้อ เช่น มีเส้นแดงลาม มีหนอง หรือมีไข้
- เริ่มยาใหม่แล้วช้ำง่ายขึ้นชัดเจน (นำยาทุกตัวไปด้วย และห้ามหยุดยาเอง)
ข้อความสำคัญท้ายบทความ
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล
ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่
ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค
หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที
ปรึกษาทีมงานได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย
ถามเรื่องสินค้า ราคา วิธีทาน หรือสอบถามโปรโมชัน ได้ทุกช่องทางด้านล่าง
คำถามที่พบบ่อย
ผู้สูงอายุมีจ้ำเลือดสีม่วงที่แขน เกิดจากอะไร
อาจเป็นจ้ำเลือดตามวัย (senile purpura) MedlinePlus อธิบายว่าหลอดเลือดในชั้นหนังแท้เปราะขึ้นตามอายุ ผิวบางลง และชั้นไขมันใต้ผิวลดลง จึงมีเลือดออกใต้ผิวได้แม้กระแทกเบา ๆ
ยาอะไรทำให้ผู้สูงอายุช้ำง่าย
MedlinePlus ระบุว่าแอสไพริน โคลพิโดเกรล วาร์ฟาริน เฮพาริน ดาบิกาทราน ริวาโรซาแบน อะพิกซาแบน และสเตียรอยด์ ทำให้ช้ำง่ายขึ้นได้ ห้ามหยุดยาเอง ให้นำยาไปปรึกษาแพทย์
จ้ำเลือดแบบไหนต้องไปหาหมอ
ควรพบแพทย์ถ้าช้ำโดยไม่มีการกระแทก มีจุดเลือดออกเล็ก ๆ ขึ้นเอง รอยช้ำไม่ยอมหาย หรือมีสัญญาณติดเชื้อ และไปโรงพยาบาลทันทีถ้าบริเวณที่ช้ำบวมตึงปวดมาก หรือล้มหัวกระแทกขณะกินยาต้านการแข็งตัวของเลือด
ช้ำแล้วประคบร้อนหรือประคบเย็น
MedlinePlus แนะนำให้ประคบเย็นด้วยน้ำแข็งห่อผ้าสะอาด ครั้งละไม่เกิน 15 นาทีในแต่ละชั่วโมง ห้ามวางน้ำแข็งบนผิวโดยตรง และห้ามใช้เข็มเจาะระบายเลือดจากรอยช้ำ
ป้องกันผิวฉีกในผู้สูงอายุอย่างไร
หลีกเลี่ยงการดึงหรือถูผิวเวลาพยุงตัว ค่อย ๆ ดึงเทปกาวออก ลดโอกาสชนและหกล้ม ทาโลชั่นบนผิวที่ไม่มีแผล และดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
แหล่งอ้างอิง
บทความนี้เรียบเรียงจากข้อมูลขององค์กรสาธารณสุขและสถาบันวิจัยต่อไปนี้ กดเข้าไปอ่านต้นทางเองได้ทุกแหล่ง
- Aging changes in skinMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Bleeding into the skinMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- BruiseMedlinePlus, U.S. National Library of Medicine
- Risk factors for skin tears in the older adults: a systematic review and meta-analysis (Front Public Health, 2026)PubMed, U.S. National Library of Medicine
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล หากมีอาการผิดปกติควรปรึกษาแพทย์
เรียบเรียงจากฉลากผลิตภัณฑ์โดย บริษัท อินฟินิตี้ บลู จำกัด หนึ่งในตัวแทนจำหน่ายของบริษัท โฮปฟูล จำกัด
เผยแพร่เมื่อ 2026-11-15
อ่านต่อ
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว วัดที่บ้าน ค่าเท่าไรปกติ ต่ำแค่ไหนต้องไปโรงพยาบาล
ค่าออกซิเจนปลายนิ้ว (SpO2) ปกติ 95% ขึ้นไป ถ้า 92% หรือต่ำกว่าให้ติดต่อแพทย์ 88% หรือต่ำกว่าต้องไปโรงพยาบาลทันที พร้อมวิธีวัดให้แม่นในผู้สูงอายุ
ญาติเสียชีวิตที่บ้าน ต้องทำอะไรบ้าง แจ้งตายที่ไหน ภายในกี่ชั่วโมง
ผู้ป่วยระยะท้ายเสียชีวิตที่บ้าน ญาติต้องโทรหาใครก่อน แจ้งตายภายใน 24 ชั่วโมงที่ไหน ใช้เอกสารอะไร และควรขอใบรับรองแพทย์ไว้ก่อนกลับบ้านอย่างไร
ข้อติดในผู้ป่วยติดเตียง เกิดจากอะไร ป้องกันอย่างไร ยืดข้อทุกวันช่วยได้แค่ไหน
ข้อติด (ข้อยึด) ในผู้ป่วยติดเตียงและหลังอัมพาต เกิดจากอะไร สังเกตอย่างไร ป้องกันที่บ้านอย่างไร และงานวิจัยว่าการยืดเหยียดอย่างเดียวช่วยได้แค่ไหน
ย้ายผู้ป่วยจากเตียงไปรถเข็นอย่างไร ไม่ให้ล้ม และผู้ดูแลไม่เจ็บหลัง
วิธีย้ายผู้ป่วยจากเตียงไปรถเข็นทีละขั้น ใช้เข็มขัดพยุงตัว ห้ามให้กอดคอ ห้ามดึงใต้รักแร้ ใช้ผ้ายกตัว และนั่งรถเข็นได้นานแค่ไหน ตามคู่มือศิริราช