โรคไตกินกาแฟได้ไหม ชา ชาเขียว กาแฟดำ ดื่มได้วันละเท่าไร

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตส่วนใหญ่ดื่มกาแฟได้ในปริมาณพอดี งานวิเคราะห์รวมหลายชิ้น รวมถึงงานของแพทย์ศิริราช ไม่พบว่าการดื่มกาแฟสัมพันธ์กับไตเสื่อม แต่เป็นการศึกษาเชิงสังเกต สิ่งที่ต้องระวังจริงคือของที่ใส่ลงไปในแก้ว ได้แก่ ครีมเทียมที่มีฟอสเฟต นม และน้ำตาล รวมถึงโพแทสเซียมเมื่อดื่มหลายแก้ว คาเฟอีนที่ทำให้ความดันขึ้นชั่วคราว และน้ำที่ต้องนับสำหรับคนฟอกไต NKF ของสหรัฐฯ ระบุว่าการดื่มกาแฟน้อยกว่า 3 ถ้วยต่อวันโดยทั่วไปถือว่าปลอดภัย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งานวิเคราะห์รวมของแพทย์ศิริราช (4 การศึกษา 25,849 คน) พบผู้ดื่มกาแฟมีความเสี่ยงเกิดโรคไตเรื้อรังต่ำกว่าผู้ไม่ดื่ม แต่บอกเหตุและผลไม่ได้
• •กาแฟดำ 8 ออนซ์มีโพแทสเซียมราว 116 มก. ถือว่าต่ำ แต่ 3–4 ถ้วยต่อวันจะกลายเป็นโพแทสเซียมสูง
• •ครีมเทียมและผงเครื่องดื่มสำเร็จรูปมักเติมฟอสเฟตที่ดูดซึมง่าย
• •ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. จัดกาแฟ ชา และเครื่องดื่มสีเข้มไว้ในรายการอาหารฟอสเฟตสูงที่ต้องระวัง
• •กาแฟนับเป็นน้ำดื่ม คนที่ต้องจำกัดน้ำต้องนับรวมในโควตาของวัน

กาแฟทำให้ไตเสื่อมไหม งานวิจัยบอกอะไร

หลักฐานที่มีไม่ได้ชี้ว่ากาแฟทำร้ายไต มีงานวิเคราะห์รวมที่ควรรู้ 3 ชิ้น

1. 1งานของแพทย์ไทย ทีมจากคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ม.มหิดล (Srithongkul และ Ungprasert, Eur J Intern Med ปี 2020) รวมการศึกษาติดตามระยะยาว 4 ชิ้น 25,849 คน พบผู้ดื่มกาแฟมีความเสี่ยงเกิดโรคไตเรื้อรังต่ำกว่าผู้ไม่ดื่ม (อัตราส่วนความเสี่ยง 0.87)
2. 2งานของ Kanbay และคณะ (J Ren Nutr ปี 2021) รวม 12 การศึกษา 505,841 คน พบความเสี่ยงโรคไตเรื้อรัง ไตวายระยะสุดท้าย และอัลบูมินรั่วในปัสสาวะ ต่ำกว่าในผู้ดื่มกาแฟ
3. 3งานของ Mazidi และคณะ (Arch Med Sci ปี 2022) ใช้ข้อมูลรายคนจากสหรัฐฯ การวิเคราะห์ทางพันธุกรรม และการวิเคราะห์รวม ไม่พบความสัมพันธ์ ระหว่างกาแฟกับการทำงานของไตหรือโรคไตเรื้อรัง

ทั้งหมดเป็นการศึกษาเชิงสังเกต จึงสรุปได้เพียงว่ากาแฟไม่ได้สัมพันธ์กับไตเสื่อม แต่สรุปไม่ได้ว่ากาแฟช่วยไต และงานเหล่านี้ส่วนใหญ่ศึกษาว่าคนทั่วไปจะเกิดโรคไตหรือไม่ ไม่ได้ตอบว่าคนที่ไตเสื่อมระยะท้ายแล้วควรดื่มเท่าไร

คนเป็นโรคไตกินกาแฟได้วันละกี่แก้ว

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน ข้อมูลที่ใช้ประกอบการตัดสินใจมีดังนี้

• •NKF ของสหรัฐฯ ระบุว่ากาแฟดำ 8 ออนซ์ (ราว 240 มล.) มีโพแทสเซียม 116 มก. จัดเป็นอาหารโพแทสเซียมต่ำ การดื่มน้อยกว่า 3 ถ้วยต่อวันโดยทั่วไปถือว่าปลอดภัย แต่ 3–4 ถ้วยต่อวันถือว่าโพแทสเซียมสูงและอาจทำให้ระดับในเลือดขึ้น
• •องค์การอาหารและยาสหรัฐฯ (FDA) ระบุว่าคาเฟอีนวันละ 400 มก. หรือราวกาแฟ 2–3 แก้วขนาด 12 ออนซ์ โดยทั่วไปไม่สัมพันธ์กับผลเสียในผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ แต่บางโรคและยาบางชนิดทำให้ไวต่อคาเฟอีนมากขึ้น
• •ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุให้ผู้ป่วยไตระยะ 3–5 หรือผู้ที่ฟอสฟอรัสในเลือดสูงหลีกเลี่ยงกาแฟผงและกาแฟใส่นม และ รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ จัดกาแฟไว้ในรายการฟอสฟอรัสสูงที่ควรเลี่ยงในผู้ป่วยก่อนฟอกไต

แหล่งไทยกับ NKF ดูต่างกัน เพราะ NKF ระบุว่ากาแฟดำเองมีฟอสฟอรัสและโซเดียมน้อย และปัญหามักอยู่ที่ของที่เติมลงไป ถ้าผลโพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัสในเลือดสูง ให้ถามแพทย์ว่าควรดื่มกี่แก้ว พร้อมบอกด้วยว่าดื่มกาแฟแบบไหน

กาแฟดำ กาแฟเย็น กาแฟ 3 in 1 ต่างกันตรงไหน

กาแฟดำ NKF ระบุว่ามีฟอสฟอรัส โซเดียม พลังงาน คาร์โบไฮเดรต และโปรตีนน้อยมาก

กาแฟใส่นม ลาเต้ กาแฟเย็น NKF ให้ตัวอย่างว่าคาเฟ่ลาเต้ 8 ออนซ์มีโพแทสเซียม 328 มก. และฟอสฟอรัส 183 มก. กาแฟเย็นแบบไทยที่ใส่นมข้นหรือนมสดก็มีปัญหาเดียวกัน เพราะศูนย์ศรีพัฒน์จัดนมทุกชนิด รวมถึงนมข้น ไว้ในกลุ่มฟอสเฟตสูง และยังมีน้ำตาลมากซึ่งเป็นปัญหาของคนเป็นเบาหวานร่วม

กาแฟ 3 in 1 และครีมเทียม NKF ระบุว่าผู้ผลิตเติมฟอสเฟตเคมีลงในครีมเทียม และฟอสเฟตกลุ่มนี้ดูดซึมได้ง่าย ศูนย์ศรีพัฒน์อธิบายตรงกันว่าครีมผงและผงเครื่องดื่มสำเร็จรูปมักใส่ฟอสเฟตเพื่อไม่ให้จับตัวเป็นก้อน วิธีดูคือพลิกอ่านส่วนประกอบหาคำว่า "ฟอสเฟต" ดูวิธีอ่านฉลากได้ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร และเหตุผลเรื่องฟอสฟอรัสที่ ฟอสฟอรัสในอาหาร

โรคไตกินชาได้ไหม ชาเขียว ชาเย็น

ศูนย์ศรีพัฒน์จัดชาไว้ในกลุ่ม "เครื่องดื่มสีเข้ม" ร่วมกับกาแฟ โกโก้ และเบียร์ ที่ต้องระวังเรื่องฟอสเฟต แหล่งที่เราเปิดตรวจไม่มีงานวิจัยเฉพาะเรื่องชากับโรคไตที่ชัดเจนเท่ากาแฟ จึงใช้หลักเดียวกัน

• •ชาร้อนหรือชาเขียวไม่ใส่นมไม่ใส่น้ำตาล เป็นตัวเลือกที่ง่ายที่สุด แต่ชาก็มีคาเฟอีนเหมือนกาแฟ
• •ชาเย็น ชานม ชาไข่มุก มีนมข้น นมสด หรือครีมเทียม และน้ำตาลมาก จึงมีปัญหาแบบเดียวกับกาแฟเย็น
• •ชาเขียวขวดพร้อมดื่ม ให้ดูน้ำตาลและส่วนประกอบบนฉลากก่อนซื้อ

ชาสมุนไพรต้องระวังอะไร

ชาสมุนไพรเสี่ยงกว่าชาธรรมดาสำหรับคนเป็นโรคไต NKF ของสหรัฐฯ ระบุว่า "ธรรมชาติ" ไม่ได้แปลว่าปลอดภัย และยกตัวอย่างสมุนไพรเสี่ยงสูง เช่น หญ้าหนวดแมว (Java tea) ชะเอมเทศ และสมุนไพรที่มีโพแทสเซียมสูง เช่น ขมิ้นชัน มะระ บัวบก ลูกยอ ตะไคร้ และน้ำมะพร้าว พร้อมแนะนำให้เลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่อ้างว่าล้างไตหรือดีท็อกซ์ไต

ศูนย์โรคไต รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ไม่แนะนำน้ำลูกยอเพราะโพแทสเซียมสูงมาก และไม่แนะนำชะเอมเทศเพราะทำให้ความดันสูง บวม และโพแทสเซียมต่ำ ส่วนแนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยให้ใช้สมุนไพรต่าง ๆ ด้วยความระมัดระวัง ชาเห็ดหลินจือก็นับเป็นสมุนไพรเช่นกัน ต้องบอกแพทย์

กาแฟกับความดันและยาประจำตัว

NKF ระบุว่า คาเฟอีนทำให้ความดันขึ้นอย่างฉับพลันในช่วงสั้น ๆ คนที่คุมความดันยากอาจต้องดื่มน้อยกว่า 3 ถ้วยต่อวัน ซึ่งสำคัญสำหรับคนเป็นโรคไต เพราะแนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยตั้งเป้าความดันไว้ที่ต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท (แพทย์อาจตั้งเป้าต่างกันตามบุคคล) อ่านเรื่องความดันเพิ่มที่ ความดันโลหิตสูงคืออะไร

FDA ระบุว่าบางโรคและยาบางชนิดทำให้คนไวต่อคาเฟอีนมากขึ้น ถ้าดื่มกาแฟแล้วใจสั่น นอนไม่หลับ หรือวัดความดันได้สูงขึ้น ให้เล่าให้แพทย์ฟัง ห้ามหยุดหรือลดยาความดันเองเพื่อ "ชดเชย" กาแฟ

คนฟอกไตดื่มกาแฟนับเป็นน้ำไหม

นับ NKF ระบุว่ากาแฟนับเป็นน้ำ ผู้ที่ต้องจำกัดน้ำต้องรวมกาแฟในโควตาของวัน ส่วน รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ แนะนำผู้ฟอกเลือดให้ดื่มน้ำได้เท่ากับปริมาณปัสสาวะต่อวันบวกอีก 500–700 มล. โดยรวมเครื่องดื่มทุกชนิดและอาหารที่เป็นของเหลวทั้งหมด ถ้าแทบไม่มีปัสสาวะ ดื่มได้ไม่เกินวันละ 700 มล. และน้ำหนักไม่ควรขึ้นเกินวันละ 1 กิโลกรัม

กาแฟเย็นแก้วใหญ่ 1 แก้วจึงอาจกินโควตาน้ำไปมาก ถ้าอยากดื่ม ให้เลือกแก้วเล็กและนับรวมไว้ตั้งแต่เช้า

ความเชื่อที่พบบ่อย: งานวิจัยบอกว่ากาแฟดีต่อไต ยิ่งดื่มมากยิ่งดี จริงไหม

ไม่จริง งานที่พบความเสี่ยงต่ำกว่าเป็นการศึกษาเชิงสังเกต ซึ่งบอกไม่ได้ว่ากาแฟเป็นตัวช่วย และงานของ Mazidi และคณะก็ไม่พบความสัมพันธ์ ขณะเดียวกัน NKF เตือนว่า 3–4 ถ้วยต่อวันจะให้โพแทสเซียมสูง คนที่ไตเสื่อมระยะท้ายจึงไม่ควรเพิ่มกาแฟเพื่อหวังผลต่อไต ดื่มเพราะชอบได้ แต่ดื่มแบบดำหรือใส่ของน้อย ในปริมาณที่แพทย์เห็นด้วย

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูล ได้แก่ ผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

ส่วนประกอบที่คนมักถามคู่กับเครื่องดื่มสมุนไพรคือ

• •สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — เห็ดหลินจือเป็นสารที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับไต ส่วนใหญ่ทดลองในสัตว์และเซลล์ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กในผู้ป่วยโรคไตชนิด FSGS จากทีมแพทย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบและไม่ได้ระบุขนาดในบทคัดย่อ จึงยังสรุปไม่ได้ ส่วนเรื่องความดัน การทบทวนของ Cochrane ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ใช้เห็ดหลินจือวันละ 1.4–3 กรัม (1,400–3,000 มก.) นาน 12–16 สัปดาห์ และไม่พบว่าความดันต่างจากยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ ขณะที่แคปซูลมีสารสกัด 50 มก.

แคปซูลไม่ได้มีคาเฟอีน และเป็นปริมาณน้อยที่ไม่ต้องนับเป็นน้ำดื่ม แต่เห็ดหลินจืออาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน ยาเบาหวาน และยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาละลายลิ่มเลือด และมีรายงานการบาดเจ็บของตับ แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผลิตภัณฑ์มีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที