มะเร็งตับ อาการเริ่มแรก สังเกตได้ไหม และอาการแต่ละระยะ

คำตอบสั้น: มะเร็งตับระยะแรก มักไม่มีอาการ หรือมีอาการไม่ชัด อาการมักปรากฏเมื่อก้อนโตหรือลุกลามแล้ว อาการที่อาจพบ เช่น เบื่ออาหาร อิ่มเร็ว น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ แน่นหรือปวดชายโครงขวา คลำได้ก้อนแข็งใต้ชายโครงขวา ท้องโต และตัวเหลืองตาเหลือง เพราะรอให้มีอาการมักช้าเกินไป คนที่มีความเสี่ยงสูง เช่น ตับแข็ง หรือเป็นไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรังบางกลุ่ม จึงต้องตรวจคัดกรองตามนัดแม้ไม่มีอาการ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งานทบทวนในวารสาร PLoS Medicine (2557) ระบุว่าอาการของมะเร็งตับมักคลุมเครือ และไม่ค่อยปรากฏจนกว่ามะเร็งจะลุกลามไปทั่วตับ
• •สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐ (NCI) ระบุอาการที่อาจพบ เช่น ก้อนแข็งใต้ชายโครงขวา ท้องโต ตัวเหลือง ช้ำง่าย อ่อนเพลีย และน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อาการเหล่านี้เกิดจากโรคอื่นได้เช่นกัน
• •มะเร็งตับชนิดเซลล์ตับนิยมแบ่งระยะแบบ BCLC เป็น 5 ระยะ คือ 0 A B C D โดยดูทั้งตัวก้อน การทำงานของตับ และสภาพร่างกาย
• •ค่าตับ (ALT AST) ปกติ ไม่ได้ตัดมะเร็งตับออก แนวทางไทยคัดกรองด้วยอัลตราซาวนด์ร่วมกับพิจารณาตรวจ AFP ทุก 6–12 เดือนในกลุ่มเสี่ยงสูง
• •อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ หรือสับสนซึมลง ข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

มะเร็งตับระยะแรกมีอาการไหม ทำไมคนส่วนใหญ่ไม่รู้ตัว

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ งานทบทวนงานวิจัย 47 งานในผู้ป่วยตับแข็ง ตีพิมพ์ในวารสาร PLoS Medicine (2557) อธิบายว่าอาการของมะเร็งตับมักคลุมเครือ และไม่ค่อยปรากฏจนกว่ามะเร็งจะลุกลามไปทั่วตับ

การรอให้ปวดหรือคลำเจอก้อนจึงมักหมายถึงโรคไม่ใช่ระยะแรกแล้ว

งานเดียวกันพบว่าในกลุ่มที่ได้ตรวจเฝ้าระวังสม่ำเสมอ เจอมะเร็งในระยะแรกราวร้อยละ 71 ส่วนกลุ่มที่ไม่ได้ตรวจแล้วมาด้วยอาการหรือเจอโดยบังเอิญ เจอในระยะแรกเพียงราวร้อยละ 30 นี่คือเหตุผลที่แพทย์ให้ความสำคัญกับการตรวจคัดกรองมากกว่าการรอดูอาการ

มะเร็งตับ อาการที่อาจพบมีอะไรบ้าง

NCI (สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐ) ระบุอาการและอาการแสดงที่อาจเกิดจากมะเร็งตับในผู้ใหญ่ ดังนี้

• •คลำได้ก้อนแข็งด้านขวา ใต้ชายโครง
• •แน่นหรือไม่สบายท้องด้านขวาบน
• •ท้องโต ท้องบวม
• •ปวดบริเวณใกล้สะบักขวา หรือปวดหลัง
• •ตัวเหลือง ตาเหลือง
• •ช้ำง่าย เลือดออกง่าย
• •อ่อนเพลีย อ่อนแรงผิดปกติ
• •คลื่นไส้ อาเจียน
• •เบื่ออาหาร หรือกินนิดเดียวก็อิ่ม
• •น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• •อุจจาระสีซีดคล้ายชอล์ก และปัสสาวะสีเข้ม
• •มีไข้

NCI ย้ำว่าอาการเหล่านี้เกิดจากโรคอื่นได้ด้วย การมีอาการข้อใดข้อหนึ่งจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง แต่ถ้าเป็นต่อเนื่อง ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

อ่านต่อเรื่องที่เกี่ยวข้อง: น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจในผู้สูงอายุ · เจ็บชายโครงขวา ปวดท้องขวาบน · ตับโตเกิดจากอะไร · ตาเหลืองเกิดจากอะไร

คนเป็นตับแข็งอยู่แล้ว อาการแย่ลงเร็ว ต้องนึกถึงอะไร

ต้องรีบกลับไปพบแพทย์ ไม่ควรคิดว่าเป็นแค่ตับแข็งที่แย่ลงตามเวลา MedlinePlus (ห้องสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ) ระบุว่าสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของมะเร็งเซลล์ตับคือ ตับที่ถูกทำลายจนเป็นแผลเป็นเรื้อรัง หรือตับแข็ง

แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 แนะนำว่า เมื่อผู้ป่วยตับแข็งอาการทรุดลงเฉียบพลัน แพทย์ต้องค้นหาสาเหตุหรือปัจจัยกระตุ้น เช่น การติดเชื้อ เลือดออกในทางเดินอาหาร หรือไวรัสตับอักเสบกำเริบ

ดังนั้น ถ้าคนเป็นตับแข็งมีท้องโตขึ้นเร็ว ตาเหลืองมากขึ้น น้ำหนักลดทั้งที่กินได้เท่าเดิม หรือปวดชายโครงขวาไม่หาย ควรไปก่อนวันนัด เพื่อให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ ซึ่งรวมถึงมะเร็งตับด้วย อาการของตับแข็งแต่ละระยะอ่านที่ ตับแข็ง อาการเริ่มต้น

มะเร็งตับมีกี่ระยะ แต่ละระยะต่างกันอย่างไร

NCI ระบุว่าระบบแบ่งระยะที่ใช้กันแพร่หลายคือ BCLC (Barcelona Clinic Liver Cancer) แบ่งเป็น 5 ระยะ

• •ระยะ 0: ระยะแรกมาก
• •ระยะ A: ระยะแรก
• •ระยะ B: ระยะกลาง
• •ระยะ C: ระยะลุกลาม
• •ระยะ D: ระยะสุดท้าย

ระยะของมะเร็งตับไม่ได้ดูแค่ขนาดก้อน NCI อธิบายว่าการแบ่งระยะพิจารณา 4 เรื่อง คือ มะเร็งกระจายในตับหรือไปอวัยวะอื่นหรือยัง ตับยังทำงานได้ดีแค่ไหน สุขภาพโดยรวมของผู้ป่วย และอาการที่เกิดจากมะเร็ง ผู้ป่วยสองคนที่ก้อนขนาดเท่ากันจึงอาจอยู่คนละระยะได้ ถ้าคนหนึ่งตับแข็งรุนแรงกว่า

การรักษาจึงต่างกันตามระยะ MedlinePlus ระบุทางเลือก เช่น ผ่าตัด ปลูกถ่ายตับ จี้ทำลายก้อนด้วยคลื่นความร้อนหรือความเย็น อุดหลอดเลือดที่เลี้ยงก้อน ฉายแสง ยามุ่งเป้า และยากระตุ้นภูมิคุ้มกัน งานทบทวนใน PLoS Medicine พบว่ากลุ่มที่ได้ตรวจเฝ้าระวังได้รับการรักษาที่มุ่งให้หายมากกว่า และอยู่รอดนานกว่ากลุ่มที่ไม่ได้ตรวจ

ค่าตับปกติ เป็นมะเร็งตับได้ไหม

เป็นได้ ค่า ALT AST ในผลตรวจสุขภาพประจำปีเป็นตัวบอกการอักเสบของเซลล์ตับ ไม่ใช่เครื่องมือหามะเร็ง แนวทางของไทยจึงไม่ได้ใช้ค่าตับคัดกรองมะเร็งตับ แต่ใช้ อัลตราซาวนด์ตับร่วมกับพิจารณาตรวจ AFP (แอลฟาฟีโตโปรตีน)

แม้แต่ค่า AFP เอง MedlinePlus ก็ระบุว่าผลปกติไม่ได้ตัดมะเร็งออก เพราะผู้ป่วยบางคนมีค่า AFP ปกติ การอ่านค่าตับแต่ละตัวอ่านที่ ค่าตับปกติเท่าไหร่ และกรณีเป็นไวรัสบีแต่ค่าตับปกติอ่านที่ ไวรัสตับอักเสบบี แต่ค่าตับปกติ

ใครต้องตรวจคัดกรองมะเร็งตับ

ตามแนวทางของไทย กลุ่มที่แนะนำให้ตรวจอัลตราซาวนด์ตับร่วมกับพิจารณาตรวจ AFP ทุก 6–12 เดือน ได้แก่

• •ผู้ที่มีภาวะตับแข็ง ไม่ว่าจากสาเหตุใด รวมถึงตับแข็งจากไขมันพอกตับ (แนวทางโรคตับคั่งไขมัน พ.ศ. 2569)
• •ผู้เป็นไวรัสตับอักเสบบีเรื้อรัง ที่มีตับแข็ง หรือมีคนในครอบครัวเป็นตับแข็งหรือมะเร็งตับ (แนวทางคัดกรองไวรัสตับอักเสบบีและซี พ.ศ. 2569)
• •ผู้ที่รักษาไวรัสซีหายแล้วแต่มีตับแข็ง ยังต้องคัดกรองต่อ

ถ้ายังไม่รู้ว่าตัวเองมีไวรัสบีหรือซีไหม คนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 มีสิทธิ์ตรวจคัดกรองฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิตที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน ตามแนวทางของกระทรวงสาธารณสุข รายละเอียดอ่านที่ ไวรัสตับอักเสบบีและซีเบื้องต้น และวิธีคัดกรองอ่านที่ มะเร็งตับ ตรวจคัดกรองอย่างไร

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องอาการมะเร็งตับ

ได้ยินว่าไม่เจ็บไม่ปวด แปลว่าไม่เป็นมะเร็งตับ จริงไหม ไม่จริง อาการมักมาเมื่อโรคลุกลามแล้ว คนกลุ่มเสี่ยงจึงต้องตรวจตามนัดแม้รู้สึกปกติดี

ได้ยินว่าคนผอมไม่เป็นมะเร็งตับ จริงไหม ไม่จริง สาเหตุสำคัญในคนไทยคือไวรัสบีและซีเรื้อรัง ซึ่งไม่เกี่ยวกับรูปร่าง และน้ำหนักลดเองก็เป็นอาการหนึ่งของมะเร็งตับ

ได้ยินว่าปวดชายโครงขวาคือมะเร็งตับแน่นอน จริงไหม ไม่จริง อาการนี้เกิดจากนิ่วในถุงน้ำดี กล้ามเนื้อ หรือโรคอื่นได้บ่อยกว่า แต่ถ้าปวดไม่หาย ควรให้แพทย์ตรวจ สาเหตุของมะเร็งตับอ่านต่อที่ มะเร็งตับเกิดจากอะไร

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายเป็นเลือดหรือสีดำ
• •สับสน ซึมลง ง่วงผิดปกติ หรือพูดจาไม่รู้เรื่อง
• •ปวดท้องรุนแรงทันทีจนทนไม่ได้
• •มีไข้หนาวสั่นในคนที่ตัวเหลืองตาเหลือง

ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว (ไม่ต้องรอวันนัด) ถ้าตัวเหลืองตาเหลือง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เบื่ออาหารต่อเนื่อง คลำได้ก้อนใต้ชายโครงขวา หรือท้องโตขึ้นเรื่อย ๆ MedlinePlus ระบุให้ติดต่อแพทย์เมื่อปวดท้องต่อเนื่อง โดยเฉพาะคนที่มีประวัติโรคตับ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ฉลากระบุส่วนประกอบหลายรายการ (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า) เช่น โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. ผงถั่วนัตโตะ 100 มก. แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และแอล-กลูตาไธโอน (100%) 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ไว้ 2 บรรทัด) สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. และสารสกัดอาร์ทิโชก 20 มก.

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ป้องกัน รักษา หรือชะลอมะเร็งตับหรือมะเร็งชนิดใด ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้ในผู้ป่วยมะเร็ง และคู่มือโภชนาการของ NCI ระบุว่ายังไม่มีการศึกษาใดพิสูจน์ได้ว่าอาหาร วิตามิน แร่ธาตุ อาหารเสริม หรือสมุนไพรใด ชะลอมะเร็ง รักษามะเร็ง หรือกันไม่ให้มะเร็งกลับมาได้ ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการตรวจคัดกรองหรือการรักษาตามนัด

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยมะเร็ง หรือกำลังได้รับยาเคมีบำบัด ยามุ่งเป้า ยาภูมิคุ้มกัน หรือฉายแสง: ต้องถามแพทย์ผู้รักษามะเร็งก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้ เพราะ NCCIH (สถาบันการแพทย์ผสมผสานของสหรัฐ) ระบุว่าสมุนไพรบางชนิดอาจทำให้ยาเคมีบำบัดได้ผลน้อยลง และผลของการกินวิตามินหรือแร่ธาตุเสริมระหว่างรักษามะเร็งยังไม่แน่ชัด
• •ความปลอดภัยต่อตับ: สมุนไพรและอาหารเสริมเป็นสาเหตุของตับอักเสบได้ เครือข่ายเฝ้าระวังตับอักเสบจากยาของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย นอนโรงพยาบาล 5 ราย เสียชีวิตจากตับวาย 1 ราย ผู้ที่ตับทำงานไม่ดีอยู่แล้วจากมะเร็งตับยิ่งต้องระวัง
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ข้อ 8.5 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงตับอักเสบรุนแรงและตับวาย คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต ผู้ป่วยมะเร็งตับจำนวนมากมีตับแข็งร่วมด้วย
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน คนที่ตัวเหลืองตาเหลืองต้องให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (แหล่งวิตามินเค 2 ที่อาจรบกวนวาร์ฟาริน ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากระหว่างรับประทานมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที