ตับโตเกิดจากอะไร อันตรายไหม รักษาหายได้หรือเปล่า

คำตอบสั้น: ตับโต (hepatomegaly) คือตับมีขนาดใหญ่กว่าปกติ เป็น อาการที่บอกว่ามีโรคบางอย่าง ไม่ใช่ตัวโรคเอง สาเหตุที่ MedlinePlus ระบุ เช่น ไขมันพอกตับ เหล้า ไวรัสตับอักเสบ หัวใจล้มเหลว และโรคเลือดหรือมะเร็ง จะอันตรายแค่ไหนและดีขึ้นได้หรือไม่ ขึ้นกับสาเหตุ บางสาเหตุดีขึ้นได้เมื่อแก้ต้นเหตุ เช่น ลดน้ำหนักในไขมันพอกตับ หรือรักษาไวรัสซี แต่ถ้าเป็นตับแข็งที่เสียหายมากแล้ว ตับมักไม่กลับเป็นปกติ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่าคนที่ตับโตมักไม่รู้ตัว ส่วนใหญ่แพทย์คลำพบหรือเห็นจากอัลตราซาวนด์
• •ขอบล่างของตับปกติอยู่แนวขอบชายโครงขวา คลำไม่เจอนอกจากหายใจเข้าลึก
• •ตับโตร่วมกับม้ามโต (hepatosplenomegaly) ชี้ไปที่โรคตับเรื้อรัง โรคเลือด การติดเชื้อ หรือมะเร็ง
• •การรักษาขึ้นกับสาเหตุ ไม่มียาที่ทำให้ "ตับยุบ" โดยตรง
• •การตรวจที่ใช้: ค่าการทำงานของตับ ค่าการแข็งตัวของเลือด อัลตราซาวนด์ CT หรือ MRI

ตับโตคืออะไร แพทย์ตรวจพบได้อย่างไร

ตับโตคือตับบวมใหญ่เกินขนาดปกติ MedlinePlus อธิบายว่าขอบล่างของตับปกติอยู่แนวขอบล่างของชายโครงด้านขวา ขอบตับบางและแน่น ปกติจะคลำด้วยปลายนิ้วใต้ชายโครงไม่ได้ ยกเว้นตอนหายใจเข้าลึก ๆ ถ้าแพทย์คลำได้ชัดแปลว่าตับอาจโต

ส่วนใหญ่แพทย์เป็นผู้พบ เพราะคนที่ตับหรือม้ามโตมักไม่รู้ตัว (MedlinePlus) หลายคนรู้จากการตรวจสุขภาพที่ทำอัลตราซาวนด์ช่องท้อง แล้วผลเขียนว่า "hepatomegaly" อ่านเรื่องการตรวจอัลตราซาวนด์ที่ ตรวจอัลตร้าซาวด์ไขมันพอกตับ

ตับโตเกิดจากอะไร สาเหตุที่พบบ่อย

MedlinePlus ระบุสาเหตุไว้หลายกลุ่ม จัดใหม่ให้อ่านง่ายดังนี้

ไขมันพอกตับ

เป็นสาเหตุหนึ่งที่ควรนึกถึง เพราะพบได้บ่อยในคนไทย MedlinePlus ระบุไขมันคั่งในตับจากปัญหาเมแทบอลิก เช่น เบาหวาน อ้วน และไตรกลีเซอไรด์สูง แนวทางของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569 ระบุความชุกของโรคตับคั่งไขมัน (MASLD) ในไทยราวร้อยละ 17.8–22.8 อ่านที่ ไขมันพอกตับคืออะไร

เหล้า

MedlinePlus ระบุการดื่มแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะดื่มหนัก เป็นสาเหตุหนึ่ง สมาคมโรคตับฯ ระบุว่าผู้ชายที่ดื่มเกิน 30 กรัมต่อวัน และผู้หญิงเกิน 20 กรัมต่อวัน ต่อเนื่องนาน เสี่ยงโรคตับจากสุรา

ไวรัสตับอักเสบ

ไวรัสตับอักเสบเอ บี และซี (MedlinePlus) อ่านที่ ไวรัสตับอักเสบบีและซีเบื้องต้น

หัวใจล้มเหลว

หลายคนไม่รู้ว่าโรคหัวใจทำให้ตับโตได้ MedlinePlus ระบุภาวะหัวใจล้มเหลวเลือดคั่ง (congestive heart failure) เป็นสาเหตุหนึ่ง ผู้ป่วยโรคหัวใจที่ตรวจพบตับโต จึงต้องดูเรื่องหัวใจควบคู่ด้วย

โรคเลือดและมะเร็ง

มะเร็งเม็ดเลือดขาว มะเร็งตับ และมะเร็งที่แพร่กระจายมาที่ตับ (MedlinePlus) อ่านที่ มะเร็งตับ อาการเริ่มแรก

สาเหตุอื่นที่พบน้อยกว่า

ท่อน้ำดีอักเสบเรื้อรัง (PBC และ sclerosing cholangitis) ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดดำพอร์ทัล โรคซาร์คอยโดซิส การติดเชื้อไวรัสบางชนิด และโรคทางพันธุกรรมบางโรค (MedlinePlus)

ตับโตร่วมกับม้ามโต บอกอะไร

ม้ามอยู่ใต้ชายโครงซ้าย ทำหน้าที่กรองเลือด ดูแลเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดขาว และเกล็ดเลือด MedlinePlus ระบุว่าม้ามโตเกิดได้จาก การติดเชื้อ โรคตับ โรคเลือด และมะเร็ง ซึ่งซ้อนกับสาเหตุของตับโตหลายข้อ

เมื่อพบทั้งตับและม้ามโต แพทย์จะคิดถึงกลุ่มที่กระทบทั้งสองอวัยวะ เช่น

• •โรคตับเรื้อรังและตับแข็ง MedlinePlus ระบุว่าตับหรือม้ามโตเป็นสิ่งที่แพทย์มองหาเวลาตรวจผู้ป่วยตับแข็ง
• •โรคเลือดและมะเร็งเม็ดเลือด เช่น มะเร็งเม็ดเลือดขาว
• •การติดเชื้อ เช่น โรคติดเชื้อไวรัสบางชนิด

อาการของม้ามโต ที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่ สะอึก กินอาหารได้น้อยเพราะอิ่มเร็ว และปวดท้องซ้ายบน แต่ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ MedlinePlus แนะนำให้รีบไปพบแพทย์ถ้าปวดท้องรุนแรงหรือปวดมากขึ้นเวลาหายใจเข้าลึก และระบุว่าในกรณีที่พบน้อย การบาดเจ็บอาจทำให้ม้ามแตกได้

ตับโตมีอาการไหม

ส่วนใหญ่ไม่มีอาการจากตัวตับโตเอง อาการที่พบมักมาจากโรคต้นเหตุ คำถามที่ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์มักถาม สะท้อนอาการที่ควรสังเกต

• •รู้สึกแน่นท้อง หรือคลำเจอก้อนในท้อง
• •ปวดท้อง
• •ตัวเหลือง ตาเหลือง อ่านที่ ตาเหลืองเกิดจากอะไร
• •อาเจียน
• •อุจจาระสีซีดหรือสีผิดปกติ ปัสสาวะสีน้ำตาลเข้ม
• •มีไข้

ถ้ามีอาการแน่นชายโครงขวา อ่านต่อที่ เจ็บชายโครงขวา ปวดท้องขวาบน เกิดจากอะไร

ตับโตรักษาหายไหม อันตรายแค่ไหน

ขึ้นกับสาเหตุทั้งหมด การรักษาคือการแก้ที่ต้นเหตุ ไม่มียาหรืออาหารเสริมที่ทำให้ตับยุบโดยตรง

• •ไขมันพอกตับ: แนวทางของสมาคมโรคตับฯ พ.ศ. 2569 แนะนำลดน้ำหนักอย่างน้อยร้อยละ 5–10 ของน้ำหนักตั้งต้นในคนน้ำหนักเกิน งดเหล้าและบุหรี่ และออกกำลังกาย อ่านที่ ไขมันพอกตับ หายได้ไหม
• •เหล้า: ต้องหยุดดื่ม ถ้ามีตับแข็งต้องงดเด็ดขาด
• •ไวรัสตับอักเสบซี: องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่ายาต้านไวรัสชนิดกิน (DAA) รักษาให้หายได้มากกว่าร้อยละ 95
• •ไวรัสตับอักเสบบี: ควบคุมได้ด้วยยาต้านไวรัส ซึ่งส่วนใหญ่ต้องกินต่อเนื่องระยะยาว
• •หัวใจล้มเหลว: ต้องดูแลโรคหัวใจกับแพทย์โรคหัวใจ
• •มะเร็งหรือโรคเลือด: ต้องรักษาตามชนิดของโรค

อันตรายเมื่อไร MedlinePlus ระบุว่าตับแข็งเป็นระยะสุดท้ายของโรคตับเรื้อรัง และในกรณีส่วนใหญ่ เมื่อตับเสียหายรุนแรงแล้ว ตับจะไม่กลับมาทำงานปกติ การหาสาเหตุของตับโตตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงสำคัญ อ่านเพิ่มที่ ตับแข็งรักษาหายไหม

ตับโตต้องตรวจอะไรต่อ

การตรวจที่ MedlinePlus ระบุ ขึ้นกับว่าแพทย์สงสัยสาเหตุอะไร

• •ค่าการทำงานของตับ รวมค่าการแข็งตัวของเลือด อ่านที่ ค่าตับ SGOT SGPT สูงหมายความว่าอะไร
• •อัลตราซาวนด์ช่องท้อง ยืนยันขนาดตับ ดูไขมัน ก้อน และม้าม
• •CT หรือ MRI ช่องท้อง ถ้าต้องดูรายละเอียดเพิ่ม
• •ตรวจไวรัสตับอักเสบบีและซี คนไทยที่เกิดก่อน พ.ศ. 2535 ตรวจฟรี 1 ครั้งตลอดชีวิต
• •ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ถ้าสงสัยโรคเลือด

สิ่งที่ควรบอกแพทย์: MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะถามเรื่องยาที่กินอยู่ ทั้งยาซื้อเองและสมุนไพร และปริมาณเหล้าที่ดื่ม ควรนำยาและอาหารเสริมทุกตัวไปให้แพทย์ดู

ความเชื่อที่พบบ่อย

ได้ยินว่าตับโตแปลว่าเป็นมะเร็งตับ จริงไหม ไม่จริงเสมอไป ตับโตมีหลายสาเหตุ เช่น ไขมันพอกตับและเหล้า แต่มะเร็งก็เป็นหนึ่งในสาเหตุ จึงต้องตรวจให้รู้แน่

ได้ยินว่ามีสมุนไพรหรือยาช่วยให้ตับยุบ จริงไหม ไม่มีหลักฐาน การรักษาตับโตคือแก้ที่สาเหตุ และสมุนไพรบางชนิดเป็นสาเหตุของตับอักเสบเสียเอง อ่านที่ บำรุงตับด้วยอะไร อาหารเสริมบำรุงตับมีจริงไหม

อาการไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ปวดท้องรุนแรง หรือปวดมากขึ้นเวลาหายใจเข้าลึก
• •อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายเป็นเลือดหรือสีดำ
• •สับสน ซึมลง หรือพูดจาไม่รู้เรื่อง
• •ตาเหลืองร่วมกับไข้หรือหนาวสั่น
• •หายใจลำบาก หรือเจ็บแน่นหน้าอก

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ฉลากระบุส่วนประกอบหลายรายการ (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า) เช่น แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และแอล-กลูตาไธโอน (100%) 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ไว้ 2 บรรทัด) โคลีน ไบทาร์เทรต (98%) 121.975 มก. สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. และสารสกัดอาร์ทิโชก 20 มก.

• •สารสกัดอาร์ทิโชก 20 มก. — มีการทดลองแบบสุ่มเทียบยาหลอกในผู้ป่วยไขมันพอกตับ 100 คนในอิหร่าน ใช้สารสกัดใบอาร์ทิโชก 600 มก./วัน นาน 2 เดือน ซึ่งมากกว่าปริมาณในเม็ดราว 30 เท่า (คำนวณ) งานวิจัยยังน้อยและระยะสั้น
• •แอล-กลูตาไธโอน (90 มก. และ 40.845 มก. ตามฉลาก) — มีงานวิจัยนำร่องขนาดเล็กในผู้ป่วยไขมันพอกตับที่ใช้ 300 มก./วัน และไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ การดูดซึมของกลูตาไธโอนชนิดกินยังถกเถียงกันอยู่

ไม่มีส่วนประกอบใดในเม็ดนี้ที่มีงานวิจัยเรื่องขนาดตับ ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้ตับที่โตมีขนาดเล็กลงหรือค่าตับเปลี่ยนแปลง ตับโตต้องหาสาเหตุกับแพทย์ก่อน

ข้อควรระวังที่ต้องอ่านก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงตับอักเสบและตับวาย คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบ ค่าตับสูง หรือตับโตที่ยังไม่รู้สาเหตุ: ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน และนำกล่องไปให้แพทย์ดูทุกครั้ง เครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย
• •ท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากระบุ ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชันและสารสกัดอาร์ทิโชก และงานศึกษาในอาสาสมัครพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (แหล่งวิตามินเค 2 ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากระหว่างรับประทานมีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้ หรือเบื่ออาหาร ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที