โรคไตกินวิตามินอี วิตามินเอ ได้ไหม วิตามินละลายในไขมันที่ต้องระวัง

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตไม่ควรเสริมวิตามินเอและวิตามินอีเป็นประจำเอง บทความทบทวนในวารสาร American Journal of Kidney Diseases ปี 2567 สรุปว่าการเสริมวิตามินเอและอีเป็นประจำในผู้ป่วยไตเรื้อรัง "ไม่ได้รับการสนับสนุน เพราะอาจเกิดพิษ" วิตามินทั้งสองตัวละลายในไขมันและสะสมในร่างกายได้ ส่วนวิตามินอีขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในคนที่กินยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด วิตามินที่จำเป็นจริงควรเป็นสูตรที่แพทย์ไตเลือกให้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •วิตามินที่ละลายในไขมัน คือ เอ ดี อี เค สะสมในตับ ไขมัน และกล้ามเนื้อได้ (MedlinePlus)
• •บทความทบทวนในวารสารโรคไตปี 2567 สรุปว่าการเสริมวิตามินเอและอีเป็นประจำในผู้ป่วยไตเรื้อรังไม่ได้รับการสนับสนุน เพราะอาจเกิดพิษ
• •วิตามินอีที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวันคือ 15 มก. ข้อมูลเรื่องเลือดออกร่วมกับยามาจากขนาดตั้งแต่ราว 300 มก. ต่อวันขึ้นไป
• •ยังไม่มีการทดลองแบบสุ่มที่แสดงว่าวิตามินเสริมใด ๆ ให้ประโยชน์ต่อไตหรือหัวใจของผู้ป่วยไต
• •คนฟอกเลือดอาจต้องใช้วิตามินที่ทำมาสำหรับผู้ป่วยไตวายโดยเฉพาะ ตามที่ทีมรักษาสั่ง

วิตามินละลายในไขมันต่างจากวิตามินละลายน้ำอย่างไร

MedlinePlus อธิบายว่า วิตามินเอ ดี อี เค ถูกเก็บไว้ในตับ เนื้อเยื่อไขมัน และกล้ามเนื้อ ส่วนวิตามินซีและวิตามินบีส่วนเกินออกทางปัสสาวะ และเตือนให้ระวังการกินวิตามินกลุ่มละลายในไขมันขนาดสูง เพราะสะสมจนเกิดผลเสียได้

แปลว่ากลุ่มนี้ ไม่ได้อาศัยไตเป็นทางกำจัดหลัก ถ้ากินเกิน มันจะค้างอยู่ในร่างกาย ไม่ใช่ถูกปัสสาวะทิ้งไปเฉย ๆ ภาพรวมของวิตามิน 4 ตัวนี้อยู่ที่ วิตามินละลายในไขมัน A D E K

ทำไมคนเป็นโรคไตเรื้อรังไม่ควรเสริมวิตามินเอเอง

วิตามินเอเป็นวิตามินที่ละลายในไขมันและสะสมในร่างกายได้ (MedlinePlus) บทความทบทวนในวารสาร American Journal of Kidney Diseases ปี 2567 สรุปว่า การเสริมวิตามินเอเป็นประจำในผู้ป่วยไตเรื้อรังไม่ได้รับการสนับสนุน เพราะอาจเกิดพิษ และแนะนำให้ผู้ป่วยไตได้วิตามินจากอาหารตามธรรมชาติเป็นหลัก

วิตามินเออาจแฝงอยู่ในวิตามินรวมหรืออาหารเสริมหลายชนิด คนเป็นโรคไตจึงควรอ่านฉลากทุกตัวว่ามีวิตามินเอหรือเรตินอลหรือไม่ แล้วให้แพทย์ดู รายการวิตามินที่ต้องระวังทั้งหมดอยู่ที่ คนเป็นโรคไตห้ามกินวิตามินอะไร

วิตามินอีขนาดเท่าไรที่คนเป็นโรคไตต้องระวัง

ไม่มีตัวเลขเฉพาะสำหรับคนไตในแหล่งที่เราตรวจ แต่มีหลักให้ใช้เทียบ

• •สถาบัน Linus Pauling ระบุปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน 15 มก. และค่าสูงสุดที่รับได้ 1,000 มก. ต่อวัน (สำหรับคนทั่วไป)
• •งานรวมการทดลอง 19 งานในวารสาร Annals of Internal Medicine ปี 2548 พบว่าวิตามินอีตั้งแต่ 400 IU ต่อวัน (ราว 180–268 มก.) สัมพันธ์กับการตายทุกสาเหตุที่เพิ่มขึ้นเล็กน้อย
• •บทความทบทวนปี 2567 สรุปว่า การเสริมวิตามินอีเป็นประจำในคนไตไม่ได้รับการสนับสนุน
• •แนวทางไตเรื้อรังของไทย พ.ศ. 2565 ไม่แนะนำให้ใช้วิตามินซีหรือวิตามินอีเพื่อเสริมฤทธิ์ยากระตุ้นเม็ดเลือดแดงในคนไตที่มีภาวะซีด

วิตามินอีขนาด 400 IU หรือ 1,000 IU ที่ขายเป็นเม็ดเดี่ยว จึงเป็นขนาดที่ควรถามแพทย์ไตก่อนแน่นอน ดูเรื่องวิตามินอีเกินขนาดเพิ่มได้ที่ วิตามินอีได้รับมากเกินไปได้ไหม

วิตามินอีกับยาต้านเกล็ดเลือดที่คนเป็นโรคไตมักใช้ร่วม

คนเป็นโรคไตบางคนมีโรคหัวใจหรือหลอดเลือดร่วม และอาจได้ยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน

• •สถาบัน Linus Pauling ระบุว่าวิตามินอีอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้วาร์ฟาริน และยาต้านเกล็ดเลือดอย่างโคลพิโดเกรลและแอสไพริน
• •บทความทบทวนในวารสาร Nutrition Research Reviews ปี 2557 ระบุว่าปฏิกิริยากับยาพบในขนาดสูงตั้งแต่ราว 300 มก. ต่อวัน และไม่มีหลักฐานว่าเกิดปฏิกิริยาในขนาดระดับโภชนาการ
• •คู่มือวาร์ฟารินของฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนใช้อาหารเสริมหรือสมุนไพร

ถ้าสังเกตว่ามีเลือดออกผิดปกติ ให้รีบติดต่อแพทย์ และอย่าหยุดยาต้านเกล็ดเลือดเอง

วิตามินรวมทั่วไปต่างจากวิตามินสำหรับคนฟอกไตอย่างไร

ต่างกันที่เป้าหมาย วิตามินรวมทั่วไปออกแบบสำหรับคนไตปกติ และอาจมีทั้งวิตามินที่ละลายในไขมันและแร่ธาตุหลายชนิด ส่วนคนฟอกไต NIDDK ระบุว่าอาจต้องกิน วิตามินที่ทำขึ้นสำหรับผู้ป่วยไตวายโดยเฉพาะ ตามที่ทีมรักษาสั่ง

บทความทบทวนปี 2567 อธิบายว่าคนฟอกไตเสี่ยงขาดวิตามินที่ละลายในน้ำจากการกินได้น้อย การจำกัดอาหาร และการสูญเสียระหว่างฟอก การเสริมจึงควรตัดสินเป็นรายคน ส่วนวิตามินเอและอีไม่ควรเสริมเป็นประจำ เรื่องวิตามินบีกับคนฟอกไตมีรายละเอียดที่ คนเป็นโรคไตกินวิตามินบีได้ไหม

อาหารเสริมแคปซูลน้ำมันมีโพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัสไหม ดูตรงไหน

แคปซูลน้ำมันส่วนใหญ่มีส่วนผสมหลักเป็นไขมัน แต่ ส่วนผสมเสริม อาจมีเกลือแร่ วิตามิน หรือสารที่อยู่ในรูปเกลือ วิธีอ่านคือ

1. 1ดูรายการส่วนประกอบทั้งหมด หาคำว่า โพแทสเซียม (potassium) ฟอสเฟต (phosphate) หรือฟอสฟอรัส
2. 2ดูตารางข้อมูลโภชนาการ ถ้ามี ว่ามีโพแทสเซียมหรือฟอสฟอรัสกี่มิลลิกรัมต่อหน่วยบริโภค
3. 3ดูวิตามินที่ละลายในไขมันว่ามีตัวไหน กี่หน่วยต่อเม็ด
4. 4ถ้าฉลากไม่ระบุตัวเลข ให้นำกล่องไปให้เภสัชกรหรือนักกำหนดอาหารประเมิน

วิธีอ่านฉลากละเอียดอยู่ที่ ผู้ป่วยโรคไต ดูโพแทสเซียมกับฟอสฟอรัสบนฉลากอาหารเสริมตรงไหน

ความเชื่อที่พบบ่อย: วิตามินอีเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ น่าจะช่วยไตและหัวใจ

ยังไม่มีหลักฐานรองรับ บทความทบทวนปี 2567 ระบุว่ายังไม่มีการทดลองแบบสุ่มที่แสดงว่าวิตามินเสริมใด ๆ ให้ประโยชน์ต่อไต หัวใจ หรือคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยไต และการทดลองใหญ่ในคนทั่วไป เช่น HOPE ที่ใช้วิตามินอี 400 IU ไม่พบผลต่อโรคหัวใจ งานต่อยอดยังพบหัวใจล้มเหลวมากขึ้นเล็กน้อย

ควรบอกแพทย์ไตเรื่องอาหารเสริมอย่างไร

• •นำ ทุกผลิตภัณฑ์ ไปในวันนัด รวมวิตามิน น้ำมันปลา สมุนไพร ชาชง และเครื่องดื่มเสริมอาหาร
• •บอกขนาดต่อเม็ดและจำนวนที่กินต่อวัน ไม่ใช่บอกแค่ชื่อยี่ห้อ
• •บอกยาที่กินอยู่ทั้งหมด โดยเฉพาะยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด และยาจับฟอสเฟต
• •ถามให้ชัดว่าตัวไหนกินต่อได้ ตัวไหนควรหยุด และควรตรวจเลือดอะไรเพิ่มไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับเรื่องวิตามินในบทความนี้

• •ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. — คิดเป็นวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณจาก 5 มก. × 50%) ซึ่งต่ำกว่าปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน 15 มก. และต่ำกว่าขนาดที่มีข้อมูลปฏิกิริยากับยา (ราว 300 มก. ต่อวันขึ้นไป) มากกว่า 100 เท่า แต่ไม่มีงานวิจัยที่ศึกษาวิตามินอีขนาดนี้ในคนเป็นโรคไต
• •วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. — เป็นวิตามินที่ละลายในน้ำ เท่ากับราว 33–40% ของปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน (คำนวณจาก MedlinePlus)
• •รายการส่วนประกอบบนฉลากไม่มีวิตามินเอ

เนื่องจากแนวทางไตเรื้อรังของไทย พ.ศ. 2565 ไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยทุกราย ผู้ป่วยโรคไตและผู้ฟอกไตควรแจ้งแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด ผู้ใช้ยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อน ผลิตภัณฑ์ยังมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งผู้ใช้ยาลดความดันหรือเคยหัวใจวายควรปรึกษาแพทย์ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที