เจ็บชายโครงขวา ปวดท้องขวาบน เกิดจากอะไร ตับ ถุงน้ำดี หรือกล้ามเนื้อ

คำตอบสั้น: ใต้ชายโครงขวามีทั้งตับ ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี ส่วนต้นของลำไส้เล็ก ไตขวา และกล้ามเนื้อซี่โครง อาการเจ็บจึงมาจากได้หลายอวัยวะ สาเหตุสำคัญที่ควรนึกถึงคือ นิ่วในถุงน้ำดี โดยเฉพาะถ้าปวดหลังกินอาหารมัน ปวดนานเกินครึ่งชั่วโมง และร้าวไปหลังหรือใต้สะบักขวา ถ้ามีไข้ ตาเหลือง หรือปวดรุนแรงร่วมด้วย ต้องไปห้องฉุกเฉิน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่าปวดเฉพาะจุดมักเป็นสัญญาณของปัญหาในอวัยวะ เช่น ถุงน้ำดี ไส้ติ่ง หรือกระเพาะ
• •นิ่วที่อุดทางออกน้ำดีทำให้ปวดท้องขวาบน บางครั้งนานหลายชั่วโมง มักหลังมื้อหนัก และมักเป็นตอนเย็นหรือกลางคืน (NIDDK) ส่วนถุงน้ำดีอักเสบมักปวดนานอย่างน้อย 30 นาที และมักหลังมื้อมัน (MedlinePlus)
• •ไขมันพอกตับส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ถ้ามีมักเป็นแค่อาการแน่นชายโครงขวาและเหนื่อยง่าย
• •งูสวัดเริ่มจากปวดแสบปวดร้อนข้างเดียวก่อนผื่นขึ้น อาจทำให้เข้าใจผิดว่าปวดตับ
• •ค่าตับปกติไม่ได้ตัดนิ่วในถุงน้ำดีออก ต้องอัลตราซาวนด์

ใต้ชายโครงขวามีอวัยวะอะไรบ้าง

อาการเจ็บบริเวณนี้มาจากหลายจุด ไล่จากหน้าไปหลัง ได้แก่

• •กล้ามเนื้อ กระดูกซี่โครง และเส้นประสาทผิวหนัง
• •ตับ ขอบล่างของตับปกติอยู่แนวเดียวกับขอบชายโครงขวา (MedlinePlus)
• •ถุงน้ำดีและท่อน้ำดี อยู่ใต้ตับ
• •กระเพาะส่วนปลายและลำไส้เล็กส่วนต้น ซึ่งเป็นตำแหน่งของแผลในกระเพาะหรือลำไส้
• •ไตขวา อยู่ลึกด้านหลัง

MedlinePlus ระบุว่า ความรุนแรงของความปวดไม่ได้บอกความร้ายแรงของโรคเสมอไป ปวดมากอาจเป็นแค่ลมในท้อง ขณะที่บางโรคร้ายแรงปวดนิดเดียว จึงต้องดูอาการร่วมด้วย

ปวดหลังกินอาหารมัน ร้าวไปหลังหรือสะบัก ใช่นิ่วถุงน้ำดีไหม

เป็นลักษณะที่เข้าได้กับโรคของถุงน้ำดี แต่ต้องให้แพทย์ตรวจยืนยัน

NIDDK อธิบายว่าเมื่อนิ่วไปอุดทางออกของน้ำดี จะเกิด อาการปวดถุงน้ำดี (biliary colic) ที่ท้องขวาบน บางครั้งนานหลายชั่วโมง มักเกิดหลังมื้อหนัก และมักเป็นตอนเย็นหรือกลางคืน ถ้าเคยปวดแบบนี้ครั้งหนึ่ง มีแนวโน้มจะปวดซ้ำ

MedlinePlus อธิบายถุงน้ำดีอักเสบเฉียบพลันว่า

• •ปวดท้องขวาบนหรือกลางท้องส่วนบน นานอย่างน้อย 30 นาที
• •ปวดแบบแหลม บีบ หรือตื้อ ๆ ก็ได้
• •ปวดร้าวไปหลัง หรือใต้สะบักขวา
• •ปวดหลังกินอาหาร โดยเฉพาะอาหารมัน
• •อาจมีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน ตัวเหลือง อุจจาระซีด

ตัวอย่างในชีวิตจริง ปวดใต้ลิ้นปี่เยื้องขวาหลังกินหมูกระทะ ข้าวขาหมู หรือแกงกะทิมื้อเย็น แล้วปวดนานจนนอนไม่ได้ เป็นภาพที่ควรนึกถึงนิ่ว อ่านต่อที่ นิ่วในถุงน้ำดี อาการเริ่มแรก และ ถุงน้ำดีอักเสบ อาการ

ข้อควรรู้: NIDDK ระบุว่าคนส่วนใหญ่ที่มีนิ่วไม่มีอาการ นิ่วที่ไม่อุดท่อไม่ต้องรักษา การเจอนิ่วจากการตรวจสุขภาพจึงไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป

ตับปวดได้ไหม เจ็บตับข้างขวาเป็นแบบไหน

โรคตับทำให้รู้สึกแน่นหรือเจ็บชายโครงขวาได้ แต่ส่วนใหญ่ไม่ปวดชัดเจน

• •ไขมันพอกตับ: NIDDK ระบุว่าเป็นโรคเงียบ ส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ถ้ามีมักเหนื่อยง่าย และรู้สึกไม่สบายหรือแน่นท้องขวาบน อ่านที่ ไขมันพอกตับคืออะไร
• •ตับแข็งและภาวะน้ำดีคั่ง: MedlinePlus ระบุอาการปวดท้องหรือปวดท้องขวาบนเป็นหนึ่งในอาการ
• •ตับอักเสบเฉียบพลัน: อาจปวดท้องร่วมกับคลื่นไส้ ตาเหลือง ปัสสาวะเข้ม อ่านที่ ตับอักเสบเฉียบพลัน

ข้อสำคัญ: คนที่ตรวจพบไขมันพอกตับแล้วมีอาการปวดชายโครงขวาแบบรุนแรงหรือปวดเป็นพัก ๆ ไม่ควรสรุปว่าเป็นเพราะไขมันพอกตับ เพราะนิ่วในถุงน้ำดีก็พบบ่อยในคนน้ำหนักเกินและเบาหวานเช่นกัน (MedlinePlus)

สาเหตุอื่นที่ไม่ใช่ตับ: กล้ามเนื้อ กระเพาะ ไต งูสวัด

• •กล้ามเนื้อหรือซี่โครง: MedlinePlus จัดกล้ามเนื้อตึงเป็นสาเหตุหนึ่งของปวดท้อง มักเจ็บเวลาบิดตัว ไอ จาม หรือกดแล้วเจ็บเฉพาะจุด และมักมีประวัติยกของหนักหรือออกแรง
• •กระเพาะและกรดไหลย้อน: MedlinePlus ระบุแผลในกระเพาะ อาหารไม่ย่อย และกรดไหลย้อนเป็นสาเหตุของปวดท้องส่วนบน
• •นิ่วในไต: MedlinePlus ระบุว่าปวดรุนแรงที่ท้องหรือด้านข้างของหลัง เริ่มและหยุดทันที อาจร้าวลงขาหนีบ และอาจมีปัสสาวะเป็นเลือด
• •งูสวัด: MedlinePlus ระบุว่าอาการแรกมักเป็นปวด แสบร้อน หรือเสียวซ่า ข้างเดียวของลำตัว ก่อนผื่นตุ่มน้ำจะขึ้นเป็นแนวจากหลังอ้อมมาหน้าท้องหรืออก พบบ่อยขึ้นในคนอายุเกิน 60 ปี ยาต้านไวรัสได้ผลดีที่สุดถ้าเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังเริ่มปวด
• •ตับอ่อนอักเสบ: MedlinePlus จัดไว้ในรายการสาเหตุของปวดท้อง และ NIDDK ระบุว่านิ่วที่อุดท่อตับอ่อนเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

เจ็บชายโครงขวาแต่ค่าตับปกติ ควรตรวจอะไร

ค่าตับปกติไม่ได้แปลว่าไม่มีปัญหาที่ถุงน้ำดี NIDDK ระบุว่านิ่วที่ไม่ได้อุดท่อน้ำดีไม่ได้ทำให้ตับหยุดทำงาน ค่าตับจึงปกติได้ทั้งที่มีนิ่ว ค่าตับบอกได้เพียงว่าเซลล์ตับอักเสบหรือน้ำดีคั่งหรือไม่ อ่านที่ ค่าตับ SGOT SGPT สูงหมายความว่าอะไร

การตรวจที่ MedlinePlus ระบุว่าใช้หาสาเหตุ ได้แก่

• •อัลตราซาวนด์ช่องท้อง เห็นนิ่วในถุงน้ำดีได้ดี และดูตับ ไต ได้ในครั้งเดียว
• •เลือด: ความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ค่าตับ บิลิรูบิน และเอนไซม์ตับอ่อน (อะไมเลส ไลเปส)
• •ตรวจปัสสาวะ ถ้าสงสัยนิ่วในไตหรือทางเดินปัสสาวะอักเสบ
• •CT หรือ MRI ในบางกรณี

ถ้าค่าตับสูงร่วมด้วย สาเหตุอื่นอ่านที่ ค่าตับสูงเกิดจากอะไร

ความเชื่อที่พบบ่อย

ได้ยินว่าเจ็บชายโครงขวาคือตับโตหรือตับอักเสบแน่นอน จริงไหม ไม่จริง สาเหตุอาจเป็นถุงน้ำดี กระเพาะ ไต หรือกล้ามเนื้อก็ได้ ต้องตรวจร่างกายและอัลตราซาวนด์จึงจะรู้

ได้ยินว่ากินยาแก้ปวดแล้วหายก็ไม่ต้องไปหาหมอ จริงไหม ไม่ควร MedlinePlus แนะนำว่าเมื่อปวดท้อง ไม่ควรกินยาใด ๆ เองก่อนปรึกษาแพทย์ และ NIDDK ระบุว่าถ้าปวดถุงน้ำดีมาแล้วครั้งหนึ่ง มักปวดซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุ คนที่มีโรคตับก็ต้องระวังเรื่องยาแก้ปวดเป็นพิเศษ อ่านที่ โรคตับกินยาแก้ปวดอะไรได้

อาการไหนต้องไปห้องฉุกเฉิน

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ปวดท้องรุนแรงเฉียบพลัน หรือปวดนานหลายชั่วโมงไม่ทุเลา
• •มีไข้ แม้ไข้ต่ำ ๆ หรือหนาวสั่น
• •ตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะสีชา หรืออุจจาระสีซีด
• •อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายเป็นเลือดหรือสีดำ
• •ท้องแข็ง กดเจ็บมาก
• •เจ็บแน่นหน้าอก ปวดร้าวไปคอ ไหล่ หรือหายใจลำบาก
• •ปวดที่สะบักหรือระหว่างสะบักร่วมกับคลื่นไส้

อาการเหล่านี้มาจากรายการที่ MedlinePlus และ NIDDK ให้ไปรับการรักษาทันที ถ้ามีเจ็บหน้าอกร่วมด้วย อย่ารอดูอาการเอง เพราะ MedlinePlus จัดอาการเจ็บหน้าอก คอ หรือไหล่ร่วมกับปวดท้อง ไว้ในกลุ่มที่ต้องรับการรักษาทันที

ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอวันนัด ถ้าปวดไม่ดีขึ้นใน 24–48 ชั่วโมง ปวดแรงขึ้นและถี่ขึ้นร่วมกับคลื่นไส้อาเจียน กินหรือดื่มอะไรไม่อยู่ ไม่สบายท้องนาน 1 สัปดาห์ขึ้นไป หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ (MedlinePlus)

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus)

เบต้าลีฟโปรพลัส (Beta Liv Pro Plus) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-15859-5-1473 ผลิตโดย บริษัท เซน ไบโอเทค จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 เม็ด เม็ดละ 1,200 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1 เม็ด ฉลากระบุส่วนประกอบหลายรายการ (ดูรายการเต็มที่หน้าสินค้า) เช่น แอล-กลูตาไธโอน (100%) 90 มก. และแอล-กลูตาไธโอน (100%) 40.845 มก. (ฉลากพิมพ์ไว้ 2 บรรทัด) สารสกัดจากขมิ้นชัน 50 มก. และสารสกัดอาร์ทิโชก 20 มก.

คนที่ยังปวดชายโครงขวาโดยไม่รู้สาเหตุ ไม่ควรเริ่มรับประทานเอง เพราะสาเหตุหนึ่งที่พบบ่อยคือนิ่วในถุงน้ำดี ซึ่งอาจอุดท่อน้ำดีได้ และ ฉลากระบุห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน ส่วนประกอบมีสารสกัดขมิ้นชันและสารสกัดอาร์ทิโชก งานศึกษาในอาสาสมัครสุขภาพดีพบว่าเคอร์คูมินเพียง 20 มก. ทำให้ถุงน้ำดีบีบตัวเล็กลงราว 29% ภายใน 2 ชั่วโมง ซึ่งเป็นเหตุผลหนึ่งของคำเตือนนี้ (งานไม่ได้ทำในผู้ป่วยนิ่ว และฉลากไม่ได้ระบุว่าสารสกัด 50 มก. มีเคอร์คูมินเท่าไร) คนที่เคยมีนิ่วหรือเคยปวดถุงน้ำดีจึงควรถามแพทย์ก่อน

ไม่มีส่วนประกอบใดในเม็ดนี้ที่มีงานวิจัยในคนเรื่องอาการปวดชายโครงหรือนิ่วในถุงน้ำดี และไม่มีหลักฐานว่าเม็ดนี้ทำให้อาการปวดลดลง

ข้อควรระวังอื่น

• •เครือข่ายเฝ้าระวังของสหรัฐ (DILIN) รายงานตับอักเสบที่สัมพันธ์กับผลิตภัณฑ์ขมิ้นชัน 10 ราย นอนโรงพยาบาล 5 ราย เสียชีวิตจากตับวาย 1 ราย
• •ผู้ป่วยตับแข็ง: แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าผู้ป่วยตับแข็งไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร คำแนะนำนี้ครอบคลุมผลิตภัณฑ์นี้ด้วย ผู้ป่วยตับแข็งจึงไม่ควรรับประทาน เว้นแต่แพทย์ที่ดูแลอนุญาต
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) หรือยาต้านเกล็ดเลือด: มีส่วนประกอบ 4 ตัวที่เกี่ยวข้อง คือ ผงถั่วนัตโตะ (แหล่งวิตามินเค 2 ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณ) โคเอนไซม์ คิวเท็น ผงเก๋ากี้ และวิตามินอี ต้องบอกแพทย์ก่อนเสมอ
• •ฉลากระบุว่ามีนมและถั่วเหลือง เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน ผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
• •หากระหว่างรับประทานมีอาการปวดท้องขวาบน ตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม หรืออุจจาระสีซีด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) และพบแพทย์ทันที

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าลีฟโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที