โรคไตความดันต่ำได้ไหม ไตเสื่อมแต่ความดันตก เกิดจากอะไร

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตความดันต่ำได้ แม้โรคไตส่วนใหญ่จะมาคู่กับความดันสูง สาเหตุที่พบบ่อยคือ ยาลดความดันหรือยาขับปัสสาวะหลายตัวรวมกัน การเสียน้ำจากท้องเสีย อาเจียน หรือเหงื่อออกมาก และการดึงน้ำออกระหว่างฟอกเลือด ความดันที่ต่ำมากทำให้เลือดไปเลี้ยงไตน้อยลงจนไตบาดเจ็บเฉียบพลันได้ ถ้าหน้ามืด เป็นลม หรือความดันต่ำร่วมกับไข้หรือเสียเลือด ต้องรีบพบแพทย์ และห้ามหยุดหรือลดยาเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ความดันต่ำโดยทั่วไปหมายถึงต่ำกว่าราว 90/60 มม.ปรอท (รพ.รามาธิบดี และ MedlinePlus)
• •ถ้าไม่มีอาการ ความดันต่ำมักไม่อันตราย แต่ถ้าหน้ามืด เป็นลม หรือมีไข้หรือเสียเลือดร่วม ต้องรีบพบแพทย์
• •NIDDK ระบุว่าความดันตกระหว่างฟอกเลือดเกิดจากสมดุลน้ำและเกลือแร่ที่เปลี่ยนเร็ว ทำให้อ่อนแรง เวียนหัว คลื่นไส้
• •MedlinePlus ระบุว่าความดันต่ำมากจากการขาดน้ำหรือเสียเลือด เป็นสาเหตุหนึ่งของไตวายเฉียบพลัน
• •อาหารเสริมบางชนิด เช่น อาร์จินีน อาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน ต้องบอกแพทย์ทุกครั้ง

ทำไมคนเป็นโรคไตบางคนความดันต่ำแทนที่จะสูง

โรคไตเองมักทำให้ความดันสูง เพราะไตที่เสื่อมกำจัดน้ำส่วนเกินได้ไม่ดี อ่านกลไกได้ที่ โรคไตทำให้ความดันสูงได้อย่างไร แต่เมื่อมีปัจจัยอื่นซ้อนเข้ามา ความดันก็ตกได้

ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว รพ.รามาธิบดี ระบุสาเหตุของความดันต่ำที่พบบ่อย ได้แก่

• •ยาลดความดันและยาขับปัสสาวะ
• •การเสียน้ำ เช่น เหงื่อออกมาก ท้องเสีย
• •การเสียเลือด
• •การเปลี่ยนท่าเร็ว ผอมมาก และโรคเรื้อรังบางชนิด

คนเป็นโรคไตมักมีหลายข้อพร้อมกัน เช่น กินยาความดันหลายตัว ได้ยาขับปัสสาวะเพราะบวม และเมื่อท้องเสียหรือกินอาหารไม่ได้ ความดันก็ตกเร็วกว่าคนทั่วไป สาเหตุทั่วไปของความดันต่ำอ่านเพิ่มที่ ความดันต่ำเกิดจากอะไร

ยาความดันหลายตัวรวมกันทำให้ความดันตกได้อย่างไร

ยาแต่ละตัวลดความดันคนละทาง เมื่อรวมกันฤทธิ์จึงเสริมกัน ซึ่งเป็นเหตุผลที่แพทย์ใช้ยาหลายตัวคุมความดันที่สูงมาก แต่ถ้าวันไหนร่างกายเสียน้ำ หรือกินข้าวไม่ได้ ฤทธิ์ที่เคยพอดีอาจกลายเป็นมากเกิน

เภสัชกร รพ.รามาธิบดีสรุปผลข้างเคียงของยาแต่ละกลุ่มไว้ เช่น

• •ยากลุ่ม ACEI อาจทำให้เวียนหัว ไอแห้ง และโพแทสเซียมสูง
• •ยาขับปัสสาวะทำให้ปัสสาวะบ่อย และเสียเกลือแร่
• •ยากลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์อาจทำให้เหนื่อยและชีพจรช้า

แหล่งเดียวกันย้ำว่า ห้ามปรับยาเอง และถ้าลืมกินยา ห้ามกินเบิ้ล แนวทางความดันโลหิตสูงของไทย พ.ศ. 2567 ก็ระบุว่าไม่ให้ปรับยาเองจากผลวัดที่บ้าน ถ้าวัดได้ต่ำหลายวัน หรือหน้ามืดบ่อย ให้จดตัวเลขพร้อมเวลาที่กินยา แล้วโทรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ผลข้างเคียงของยาแต่ละกลุ่มดูเพิ่มที่ ยาความดันผลข้างเคียงมีอะไรบ้าง

หน้ามืดตอนลุกยืน

แนวทางความดันของไทยใช้วิธีวัดท่านอนแล้วลุกยืน 1 และ 3 นาที ถ้าความดันตกตั้งแต่ 20/10 มม.ปรอทขึ้นไป ถือว่ามีภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่า อ่านวิธีรับมือที่ หน้ามืดตอนลุกขึ้นยืน

ความดันต่ำระหว่างหรือหลังฟอกไตเกิดจากอะไร

NIDDK อธิบายว่าระหว่างฟอกเลือด สมดุลของน้ำและสารเคมีในร่างกายเปลี่ยนเร็ว ความดันจึงตกลงทันทีได้ ทำให้รู้สึกอ่อนแรง เวียนหัว หรือคลื่นไส้

• •ทีมฟอกไตปรับน้ำยาฟอกเพื่อช่วยลดการเกิดได้
• •การฟอกเลือดที่บ้านแบบนานและถี่กว่า ทำให้ความดันเปลี่ยนเร็วน้อยกว่าการฟอกที่ศูนย์ตามปกติ
• •น้ำสะสมในร่างกายระหว่างรอบฟอก การดื่มน้ำตามปริมาณที่ทีมกำหนดจึงช่วยให้ไม่ต้องดึงน้ำออกมากในรอบเดียว

ถ้าความดันตกบ่อยระหว่างฟอก ให้บอกพยาบาลไตทุกครั้ง และถามแพทย์ว่าควรกินยาความดันก่อนฟอกหรือไม่ อย่าตัดสินใจงดยาเอง ข้อมูลการฟอกไตทั่วไปอยู่ที่ ฟอกไตเจ็บไหม ทำยังไง

ความดันต่ำแค่ไหนที่ทำให้ไตได้เลือดไม่พอ

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะแต่ละคนชินกับความดันระดับต่างกัน MedlinePlus ระบุว่าบางคนความดันต่ำตลอดแต่ไม่มีอาการ ถือว่าปกติสำหรับคนนั้น

สิ่งที่แหล่งทางการพูดตรงกันคือ ความดันที่ต่ำมากจนเลือดไปเลี้ยงไตไม่พอเป็นสาเหตุหนึ่งของไตวายเฉียบพลัน MedlinePlus ยกตัวอย่างสาเหตุที่ทำให้ความดันต่ำมาก เช่น ขาดน้ำ เสียเลือด การติดเชื้อในกระแสเลือด และการเจ็บป่วยรุนแรง

สำหรับคนไตเสื่อมอยู่แล้ว ช่วงที่ต้องระวังที่สุดคือ วันที่ท้องเสีย อาเจียน กินไม่ได้ หรือเป็นไข้สูง ควรถามแพทย์ล่วงหน้าว่าถ้าเกิดเหตุแบบนี้ต้องทำอย่างไรกับยาแต่ละตัว และไปโรงพยาบาลเร็วเมื่อปัสสาวะออกน้อยลงมาก

อาการหน้ามืดแบบไหนต้องรีบบอกแพทย์

รพ.รามาธิบดีระบุว่า ความดันต่ำที่ไม่มีอาการมักไม่อันตราย แต่ ถ้าหน้ามืด เป็นลม หรือมีไข้หรือเสียเลือดร่วม ต้องรีบพบแพทย์

ควรนัดคุยกับแพทย์เร็วขึ้น ถ้า

• •หน้ามืดบ่อยหลังเริ่มยาใหม่หรือเพิ่มขนาดยา
• •วัดความดันที่บ้านต่ำต่อเนื่องหลายวัน
• •ปัสสาวะออกน้อยลง หรือขาบวมมากขึ้น
• •ล้มหรือเกือบล้มจากอาการเวียนหัว

ให้โทร 1669 ทันที ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เป็นลมหมดสติ เจ็บแน่นหน้าอก หอบเหนื่อยจนนอนราบไม่ได้ แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือเลือดออกมาก เวียนหัวแบบไหนเกี่ยวกับความดันสูงหรือต่ำ แยกได้ที่ เวียนหัวความดันสูงหรือต่ำ

ความเชื่อที่พบบ่อย: ความดันต่ำต้องกินเค็มหรือดื่มน้ำเยอะ ๆ

สำหรับคนเป็นโรคไต ไม่ควรทำเอง คำแนะนำนี้อาจใช้ได้กับคนทั่วไปบางคน แต่คนไตเสื่อมมักถูกจำกัดโซเดียม (แนวทางไตไทยให้ไม่เกินวันละ 2,000 มก.) และคนฟอกไตถูกจำกัดน้ำ การเติมเกลือหรือดื่มน้ำมากเองอาจทำให้บวมหรือน้ำเกิน ให้ถามแพทย์ว่าต้นเหตุคืออะไร ซึ่งบ่อยครั้งแก้ที่ยาหรือการฟอก

อาหารเสริมที่อาจลดความดันเพิ่ม ควรระวังอย่างไร

อาหารเสริมหรือสมุนไพรบางชนิดมีฤทธิ์ต่อความดันหรือมีปฏิกิริยากับยา เภสัชกร รพ.รามาธิบดีเตือนว่าความเชื่อ “สมุนไพรปลอดภัยเสมอ” ไม่จริง และยกตัวอย่างกระเทียมและโสมที่มีปฏิกิริยากับยาได้

แนวทางความดันของไทย พ.ศ. 2567 ไม่แนะนำโพแทสเซียมหรือแมกนีเซียมเสริมในรูปผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อหวังลดความดัน และเกลือทดแทนที่มีโพแทสเซียม ผู้ป่วยไตต้องปรึกษาแพทย์ก่อน

วิธีที่ปลอดภัยคือ เริ่มผลิตภัณฑ์ใหม่ทีละตัว แจ้งแพทย์ก่อนเริ่ม และวัดความดันที่บ้านตามแนวทางเพื่อนำไปให้แพทย์ดู

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับเรื่องความดันโดยตรงคือ

• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — เป็นกรดอะมิโนที่มีงานรวมผลการทดลองในคน 11 งาน ใช้วันละ 4–24 กรัม พบความดันตัวบนลดลงเฉลี่ยราว 5 มม.ปรอท และงานวิเคราะห์ตามขนาดพบว่าเริ่มเห็นผลที่ราววันละ 4 กรัม ขนาดในแคปซูลน้อยกว่านั้นอย่างน้อย 800 เท่า ไม่พบงานในคนที่ศึกษาอาร์จินีนในผู้ป่วยโรคไตในแผ่นหลักฐานของเรา

ข้อควรระวังสำหรับคนที่ความดันต่ำหรือกินยาความดัน: ฐานข้อมูลสมุนไพรของศูนย์มะเร็ง MSKCC ระบุว่าอาร์จินีนอาจเสริมฤทธิ์ลดความดันเมื่อใช้ร่วมกับยาลดความดัน และการใช้พร้อมกันอาจไม่ปลอดภัย แม้ขนาดในแคปซูลจะต่ำกว่าขนาดในงานวิจัยมาก แต่ไม่มีข้อมูลว่าขนาดนี้ไม่มีผลเลย ส่วนงาน VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายที่ได้อาร์จินีนวันละ 9 กรัม พบผู้เสียชีวิต 6 ราย เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก จนต้องยุติงานก่อนกำหนด

ผู้ที่มีความดันต่ำ หน้ามืดบ่อย ฟอกไต หรือกินยาความดันหลายตัว ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์นี้ แคปซูลยังมีวิตามินซี 30 มก. และวิตามินอี ซึ่งแนวทางไตเรื้อรังของไทยไม่แนะนำให้เสริมวิตามินเป็นประจำในผู้ป่วยทุกราย ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ถ้าเริ่มใช้แล้วหน้ามืดหรือความดันต่ำกว่าปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) แล้วแจ้งแพทย์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที