ค่าตับ SGOT SGPT สูง หมายความว่าอะไร ต้องตกใจไหม

บรรทัดที่คนตกใจมากที่สุดในใบผลตรวจสุขภาพ คือค่าตับที่ขึ้นเป็นตัวหนาหรือมีดอกจันกำกับ

ก่อนจะตกใจ ควรเข้าใจก่อนว่าค่าเหล่านี้วัดอะไร เพราะมันไม่ได้วัด "การทำงานของตับ" อย่างที่หลายคนเข้าใจ

SGOT และ SGPT คืออะไร

ทั้งคู่เป็นเอนไซม์ที่อยู่ในเซลล์ตับ

• •SGPT หรือชื่อใหม่ว่า ALT อยู่ในเซลล์ตับเป็นหลัก จึงจำเพาะกับตับมากกว่า
• •SGOT หรือชื่อใหม่ว่า AST อยู่ในตับ แต่ก็อยู่ในกล้ามเนื้อและหัวใจด้วย

เมื่อเซลล์ตับบาดเจ็บหรือมีการอักเสบ เอนไซม์เหล่านี้จะรั่วออกมาในกระแสเลือด ค่าที่วัดได้จึงสูงขึ้น

พูดให้เห็นภาพคือ มันเป็น สัญญาณว่ามีเซลล์ตับเสียหาย ไม่ใช่การวัดว่าตับทำงานได้ดีแค่ไหน

ค่าอ้างอิงทั่วไปอยู่ราวไม่เกิน 40 หน่วย/ลิตร แต่แต่ละห้องแล็บกำหนดไม่เท่ากัน ให้ยึดค่าในใบผลตรวจของคุณ

ค่าที่วัดการทำงานของตับจริง ๆ คือตัวไหน

ถ้าอยากรู้ว่าตับ "ทำงาน" ได้ดีแค่ไหน ต้องดูค่าอื่น เช่น

• •อัลบูมิน โปรตีนที่ตับสร้าง
• •บิลิรูบิน ของเสียที่ตับต้องกำจัด
• •ค่าการแข็งตัวของเลือด ซึ่งอาศัยโปรตีนที่ตับสร้าง

ค่าเหล่านี้ผิดปกติเมื่อตับเสียหน้าที่จริง ๆ

อะไรทำให้ค่าตับสูงได้บ้าง

สาเหตุที่พบบ่อย

• •ไขมันสะสมในตับ ซึ่งพบมากขึ้นเรื่อย ๆ และมักมาคู่กับน้ำหนักเกินหรือน้ำตาลสูง
• •แอลกอฮอล์
• •ไวรัสตับอักเสบ โดยเฉพาะบีและซี ซึ่งคนไทยจำนวนไม่น้อยมีเชื้อโดยไม่รู้ตัว
• •ยาและผลิตภัณฑ์บางชนิด รวมถึงยาแก้ปวดบางตัว ยาลดไขมันบางกลุ่ม สมุนไพร และผลิตภัณฑ์ที่ไม่ทราบส่วนประกอบ

สาเหตุที่ทำให้ค่าขึ้นชั่วคราวโดยไม่เกี่ยวกับโรคตับ

• •ออกกำลังกายหนักก่อนตรวจ โดยเฉพาะที่ทำให้กล้ามเนื้ออักเสบ ซึ่งดัน AST ขึ้นได้
• •ภาวะเจ็บป่วยเฉียบพลันช่วงนั้น

ควรทำอย่างไรเมื่อค่าตับสูง

1. 1อย่าเพิ่งด่วนสรุปว่าเป็นโรคตับ ค่าสูงเล็กน้อยพบได้บ่อยและอาจกลับเป็นปกติได้
2. 2แจ้งแพทย์ให้ครบว่ากำลังใช้ยา สมุนไพร หรือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอะไรอยู่บ้าง รวมถึงปริมาณแอลกอฮอล์ตามจริง
3. 3ตรวจซ้ำตามที่แพทย์นัด เพราะการดูแนวโน้มมีความหมายมากกว่าค่าครั้งเดียว
4. 4ถามเรื่องการตรวจไวรัสตับอักเสบ ถ้ายังไม่เคยตรวจ
5. 5จัดการน้ำหนัก น้ำตาล และไขมัน เพราะไขมันสะสมในตับเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดกลุ่มหนึ่ง

เมื่อไรที่ต้องรีบพบแพทย์

• •ตัวเหลืองหรือตาเหลือง
• •ปัสสาวะสีเข้มผิดปกติ
• •ท้องบวม ขาบวม
• •อ่อนเพลียมากผิดปกติร่วมกับเบื่ออาหาร
• •ค่าตับสูงมากกว่าค่าอ้างอิงหลายเท่า

ตับเป็นอวัยวะที่ทนและซ่อมแซมตัวเองได้ดี แต่ก็มักไม่ส่งสัญญาณจนกว่าจะเสียหายไปมาก การตรวจตามนัดจึงมีค่ามาก

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด