เบาหวาน หัวใจ เสี่ยงหัวใจวายแค่ไหน อาการเตือนที่ต่างจากคนทั่วไป

คำตอบสั้น: NIDDK ระบุว่าผู้ใหญ่ที่เป็นเบาหวาน มีโอกาสเป็นโรคหัวใจหรือโรคหลอดเลือดสมองเกือบ 2 เท่า ของคนที่ไม่เป็นเบาหวาน เพราะน้ำตาลที่สูงนานทำลายหลอดเลือดและเส้นประสาทที่ควบคุมหัวใจ และมักมาพร้อมความดันสูง ไขมันผิดปกติ และอ้วนลงพุง ที่ต้องรู้เป็นพิเศษคือ คนเป็นเบาหวานที่ปลายประสาทเสื่อม อาจเจ็บหน้าอกเพียงเล็กน้อยหรือไม่เจ็บเลยขณะหัวใจขาดเลือด อาการอาจออกมาเป็นเหนื่อยหอบ เหงื่อแตก คลื่นไส้ หรืออ่อนเพลียผิดปกติ มีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เบาหวานเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองเกือบ 2 เท่า (NIDDK)
• •หัวใจขาดเลือดในคนเป็นเบาหวานอาจ ไม่เจ็บหน้าอกชัดเจน
• •ต้องคุม 4 อย่างไปพร้อมกัน คือ น้ำตาล ความดัน ไขมัน และบุหรี่
• •ยาเบาหวานบางตัวมีงานวิจัยขนาดใหญ่ว่าลดเหตุการณ์ทางหัวใจในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูง แต่การเลือกยาเป็นหน้าที่ของแพทย์
• •แนวทางเบาหวานของไทยระบุว่าโอเมก้า-3 ชนิดอาหารเสริมไม่ช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

ทำไมคนเป็นเบาหวานเสี่ยงโรคหัวใจมากกว่า

NIDDK อธิบายว่า น้ำตาลในเลือดที่สูงจากเบาหวานทำลายหลอดเลือดและเส้นประสาทที่ควบคุมหัวใจและหลอดเลือด เมื่อเวลาผ่านไปจึงเกิดโรคหัวใจ เอกสารของภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ก็ระบุว่าการตีบตันของหลอดเลือดในคนเป็นเบาหวาน ไม่ได้เกิดเฉพาะที่เท้า แต่เกิดกับหลอดเลือดหัวใจและสมองด้วย

ปัจจัยที่ NIDDK ระบุว่าเพิ่มความเสี่ยงซ้อนเข้าไปอีก ได้แก่

• •สูบบุหรี่ ทำให้หลอดเลือดตีบ หัวใจทำงานหนักขึ้น
• •ความดันโลหิตสูง เพิ่มภาระหัวใจและทำลายหลอดเลือด
• •ไขมันผิดปกติ คือ LDL สูง HDL ต่ำ ไตรกลีเซอไรด์สูง
• •อ้วนและไขมันหน้าท้อง
• •โรคไตเรื้อรัง
• •มีคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจตั้งแต่อายุน้อย

กลไกที่เบาหวานทำให้หลอดเลือดแข็งอ่านละเอียดได้ที่ เบาหวานทำให้หลอดเลือดแข็งได้อย่างไร ส่วนเหตุผลที่ 3 โรคนี้มักมาด้วยกัน อ่านที่ ความดันสูง ไขมันสูง เบาหวาน ทำไมมักมาด้วยกัน

หัวใจขาดเลือดแบบไม่เจ็บหน้าอก เกิดได้อย่างไร

อาการหัวใจวายที่คนส่วนใหญ่รู้จักคือเจ็บแน่นหน้าอก แต่ NIDDK ระบุว่า คนเป็นเบาหวานที่มีเส้นประสาทเสียหาย อาจเจ็บหน้าอกเพียงเล็กน้อยหรือไม่เจ็บเลย เพราะเส้นประสาทที่รับความรู้สึกถูกทำลายจากน้ำตาลสูงนาน ๆ เหมือนกับที่เท้าชาจนไม่รู้สึกแผล

อาการเตือนหัวใจวายที่ NIDDK ระบุ ได้แก่

• •เจ็บหรือแน่นหน้าอกนานเกินไม่กี่นาที หรือเป็น ๆ หาย ๆ
• •หายใจไม่อิ่ม หอบเหนื่อย
• •ปวดหรือไม่สบายที่แขน หัวไหล่ หลัง คอ หรือกราม
• •เหงื่อแตก หรือหน้ามืด
• •คลื่นไส้ หรือรู้สึกคล้ายอาหารไม่ย่อย
• •อ่อนเพลียมากผิดปกติ

ในคนเป็นเบาหวาน อย่ารอให้เจ็บหน้าอกชัดเจนก่อน ถ้าเหนื่อยหอบ เหงื่อแตก หรืออ่อนเพลียผิดปกติแบบที่ไม่เคยเป็น ให้คิดถึงหัวใจไว้ก่อน และโทร 1669 ทันที อาการเริ่มต้นของหลอดเลือดหัวใจตีบอ่านเพิ่มได้ที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น

หัวใจล้มเหลวกับเบาหวานเกี่ยวกันอย่างไร

หัวใจวาย คือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ส่วนหัวใจล้มเหลว คือหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอกับที่ร่างกายต้องการ ทั้งสองภาวะเกี่ยวข้องกับเบาหวาน เพราะหลอดเลือดหัวใจตีบและความดันสูงที่พบบ่อยในคนเป็นเบาหวาน เป็นสาเหตุของหัวใจล้มเหลวได้ ความต่างของสองภาวะอ่านได้ที่ หัวใจวายกับหัวใจล้มเหลวต่างกันไหม

งานวิจัย EMPA-REG OUTCOME ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เสี่ยงโรคหัวใจสูง 7,020 คน พบว่ากลุ่มที่ได้ยาเอมพากลิโฟลซิน (empagliflozin ยากลุ่ม SGLT2) นอนโรงพยาบาลด้วยหัวใจล้มเหลวน้อยกว่า กลุ่มยาหลอก (2.7% เทียบกับ 4.1%) สัญญาณเตือนหัวใจล้มเหลว เช่น เหนื่อยง่ายขึ้น นอนราบไม่ได้ ขาบวม อ่านที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก

คุมความดัน ไขมัน น้ำตาลพร้อมกันอย่างไร

NIDDK เรียกหลักนี้ว่า ABCs ของเบาหวาน คือ

• •A — HbA1c แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยตั้งเป้าทั่วไปไว้ต่ำกว่า 7.0% ผู้สูงอายุหรือคนที่มีโรคร่วมมากอาจมีเป้าต่างออกไป
• •B — ความดันโลหิต แพทย์ตั้งเป้าตามความเสี่ยงของแต่ละคน
• •C — คอเลสเตอรอล โดยเฉพาะ LDL ซึ่งเป้าขึ้นกับระดับความเสี่ยง อ่านที่ LDL ควรต่ำกว่าเท่าไหร่
• •s — เลิกบุหรี่ (Stop smoking)

สามค่านี้ต้องดูไปพร้อมกัน น้ำตาลดีแต่ความดันหรือไขมันสูง ความเสี่ยงหัวใจก็ยังสูงอยู่ ถ้าอยากรู้ระดับความเสี่ยงของตัวเอง ลองดู ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจด้วย Thai CV Risk Score แล้วนำผลไปคุยกับแพทย์

ในชีวิตประจำวัน แนวทางไทยให้กินน้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน กรมอนามัยแนะนำโซเดียมไม่เกิน 2,000 มก. ต่อวัน และ WHO แนะนำออกกำลังกายระดับปานกลางอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ คนที่มีโรคหัวใจอยู่แล้วให้ถามแพทย์ก่อนเริ่มออกกำลังกาย

ยาเบาหวานบางกลุ่มช่วยหัวใจจริงไหม

มีงานวิจัยขนาดใหญ่ในคนรองรับ แต่ เฉพาะยาบางตัว ในผู้ป่วยบางกลุ่ม

• •EMPA-REG OUTCOME (NEJM 2015) ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เสี่ยงโรคหัวใจสูง 7,020 คน ติดตามมัธยฐาน 3.1 ปี กลุ่มยาเอมพากลิโฟลซินเกิดเหตุการณ์หลัก (เสียชีวิตจากโรคหัวใจ หัวใจวาย หรือหลอดเลือดสมองที่ไม่ถึงตาย) 10.5% เทียบกับ 12.1% ในกลุ่มยาหลอก แต่อัตราหัวใจวายและหลอดเลือดสมองแยกแต่ละอย่างไม่ต่างกัน และพบการติดเชื้อที่อวัยวะเพศมากขึ้น
• •LEADER (NEJM 2016) ผู้ป่วย 9,340 คน ติดตามมัธยฐาน 3.8 ปี กลุ่มยาฉีดลิรากลูไทด์ (liraglutide ยากลุ่ม GLP-1) เกิดเหตุการณ์หลัก 13.0% เทียบกับ 14.9% ในกลุ่มยาหลอก

ข้อที่ต้องเข้าใจ

• •งานเหล่านี้ใช้ยาร่วมกับการรักษามาตรฐาน ไม่ได้แปลว่ายาตัวอื่นที่กินอยู่ไม่ดี
• •ยาแต่ละกลุ่มมีข้อห้ามและผลข้างเคียงต่างกัน เช่น แนวทางไทยระบุว่ายากลุ่ม SGLT2 เพิ่มการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและอวัยวะเพศ และต้องระวังเมื่อเจ็บป่วยเฉียบพลันหรือกินดื่มไม่ได้
• •ห้ามเปลี่ยน หยุด หรือเพิ่มยาเอง ถ้าอยากรู้ว่ายาที่ใช้อยู่เหมาะกับหัวใจของเราไหม ให้ถามแพทย์ในวันนัด

ยาเบาหวานแต่ละกลุ่มอ่านภาพรวมได้ที่ ยาเบาหวานมีอะไรบ้าง และ Jardiance ยากลุ่ม SGLT2

อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

โทร 1669 ทันที ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

• •เจ็บ แน่น หรือมีอะไรกดทับที่หน้าอก
• •หายใจไม่อิ่ม หอบเหนื่อยทันที
• •ปวดหรือไม่สบายที่แขน หัวไหล่ หลัง คอ หรือกราม
• •เหงื่อแตก หรือหน้ามืด
• •คลื่นไส้ หรืออ่อนเพลียผิดปกติแบบที่ไม่เคยเป็น
• •อาการโรคหลอดเลือดสมอง เช่น หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงหรือชาทันทีซีกใดซีกหนึ่ง สับสน พูดไม่ชัด เวียนศีรษะ เสียการทรงตัว มองไม่เห็นทันที หรือปวดศีรษะรุนแรง (NIDDK)

อย่ารอดูอาการ และอย่ารอให้มีหลายอาการพร้อมกัน ในคนเป็นเบาหวาน อาการอาจไม่ตรงตามตำรา

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ผงน้ำมันปลา 100 มก. (2 แคปซูลเป็น 200 มก. ฉลากไม่ระบุปริมาณ EPA/DHA) — งานวิจัย ASCEND ในคนเป็นเบาหวานที่ยังไม่มีโรคหัวใจ 15,480 คน ใช้โอเมก้า-3 วันละ 1 กรัม นาน 7.4 ปี เกิดเหตุการณ์หลอดเลือดรุนแรง 8.9% เทียบกับ 9.2% ในกลุ่มน้ำมันมะกอก ไม่ต่างกัน และแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่าโอเมก้า-3 ชนิดอาหารเสริมไม่ช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด
• •แมกนีเซียม (100%) 100 มก. (2 แคปซูลเป็น 200 มก. ฉลากไม่ระบุชนิดเกลือ) — การวิเคราะห์รวม 9 งานทดลองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ใช้ขนาดมัธยฐานวันละ 360 มก. พบน้ำตาลขณะอดอาหารลดลงเล็กน้อย แต่ HbA1c และความดันไม่ต่างจากยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ Linus Pauling Institute ระบุว่าแมกนีเซียมรบกวนการดูดซึมยาบางชนิด เช่น ดิจอกซิน (ยาโรคหัวใจ) จึงควรกินห่างกัน และผู้ที่ไตทำงานบกพร่องเสี่ยงผลข้างเคียงสูงขึ้น
• •วิตามินอี (ราว 4.25 IU ต่อแคปซูล หรือราว 8.5 IU ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — เป็นขนาดต่ำมาก Linus Pauling Institute ระบุว่าวิตามินอีเสริมขนาดสูงอาจเพิ่มเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ที่ใช้ยาเหล่านี้ควรแจ้งแพทย์

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ลดความเสี่ยงหัวใจวายหรือหัวใจล้มเหลว และยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น และไม่แนะนำสารต้านอนุมูลอิสระชนิดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อหวังผลลดน้ำตาล

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ป่วยโรคหัวใจที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ใช้ยาดิจอกซิน หรือยาโรคหัวใจอื่น: นำกล่องไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่จะผ่าตัดหรือทำหัตถการหัวใจ: นำกล่องไปให้แพทย์ดูก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที