หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น เจ็บหน้าอกแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล

คำตอบสั้น: อาการเริ่มต้นที่พบบ่อยของหลอดเลือดหัวใจตีบคือ แน่นหรือจุกกลางอกเวลาออกแรง ราว 5–10 นาที แล้วดีขึ้นเมื่อพัก ร่วมกับเหนื่อยง่ายกว่าเดิม ส่วนอาการที่อาจเป็นหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันคือ แน่นกลางอกไม่หายแม้พัก เหงื่อแตก หายใจไม่อิ่ม หรือปวดร้าวไปแขน กราม คอ หลัง มีอาการข้อใดข้อหนึ่งให้โทร 1669 ทันที อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าตีบเรื้อรังมักแน่นกลางอกหลังออกแรงราว 5–10 นาที พักแล้วดีขึ้น ส่วนตีบเฉียบพลันแน่นกลางอก อาจเหงื่อออก และมักนานเกิน 20 นาที
• •อาการอาจไม่ได้อยู่ที่หน้าอกอย่างเดียว อาจปวดที่แขน หลัง ไหล่ คอ กราม หรือเหนือสะดือ
• •ผู้หญิง ผู้สูงอายุ และคนเป็นเบาหวาน อาจมีอาการไม่ชัด บางคนแทบไม่เจ็บเลย
• •มีอาการเตือนข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที รถพยาบาลเป็นทางที่ปลอดภัยที่สุด
• •แพทย์ยืนยันด้วยการซักประวัติ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ การเดินสายพาน และการตรวจอื่นตามความเหมาะสม

หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้นเป็นอย่างไร

อาการแรกที่คนส่วนใหญ่สังเกตได้ คือ แน่นหน้าอกเวลาร่างกายต้องใช้แรง เพราะหลอดเลือดที่ตีบส่งเลือดได้พอตอนนั่งเฉย ๆ แต่ไม่พอตอนหัวใจต้องทำงานหนัก

สาขาวิชาหทัยวิทยา รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าผู้ป่วยตีบแบบเรื้อรังมักมีอาการ เหนื่อยง่าย และแน่นจุกกลางหน้าอกราว 5–10 นาทีหลังออกแรง เมื่อพักแล้วอาการดีขึ้น

สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) อธิบายลักษณะของอาการเจ็บหน้าอกจากหัวใจ (angina) ว่าอาจรู้สึกเหมือน ถูกกด บีบ รัดแน่น หรือแสบร้อน มักหายไปเมื่อพัก และกลับมาเมื่อออกแรงหรือเครียด

ตัวอย่างในชีวิตประจำวัน เช่น

• •เดินขึ้นสะพานลอยหรือขึ้นบันไดไม่กี่ชั้นแล้วต้องหยุดพัก ทั้งที่เมื่อก่อนเดินได้สบาย
• •ยกของหนัก รีบเดินไปขึ้นรถ หรือทำสวนกลางแดดแล้วแน่นกลางอก
• •โกรธหรือเครียดจัดแล้วรู้สึกเหมือนมีอะไรมาทับอก

เหนื่อยง่ายขึ้นเวลาเดินขึ้นบันได บอกอะไร

NHLBI ระบุว่า หายใจไม่อิ่มโดยเฉพาะตอนออกแรง เป็นอาการหนึ่งของโรคหลอดเลือดหัวใจ แต่อาการเหนื่อยง่ายเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น โลหิตจาง โรคปอด หรือน้ำหนักตัว จึงบอกเองไม่ได้ว่าเป็นหัวใจ ถ้าเหนื่อยง่ายกว่าเดิมชัดเจนภายในไม่กี่สัปดาห์ ควรนัดพบแพทย์ อย่ารอจนถึงวันนัดตรวจประจำปี

อาการร้าวไปแขน กราม คอ หลัง เกี่ยวกับหัวใจไหม

เกี่ยวได้ NHLBI ระบุว่าอาการหัวใจวายอาจเป็นอาการเจ็บ หนัก หรืออึดอัดที่ กลางอกหรืออกด้านซ้าย และอาจปวดที่ แขน หลัง ไหล่ คอ กราม หรือบริเวณเหนือสะดือ ด้วย

อาการอื่นที่มาพร้อมกันได้ ได้แก่

• •หายใจไม่อิ่มขณะพักหรือออกแรงเพียงเล็กน้อย
• •เหงื่อแตกมากโดยไม่มีเหตุ
• •คลื่นไส้ อาเจียน
• •หน้ามืด เวียนศีรษะ
• •ใจเต้นเร็วหรือไม่สม่ำเสมอ

หลายคนคิดว่าปวดกรามเป็นเรื่องฟัน หรือจุกลิ้นปี่เป็นโรคกระเพาะ แล้วกินยาลดกรดรอ ถ้าอาการเกิดขึ้นเฉียบพลันพร้อมแน่นอก เหงื่อแตก หรือหายใจไม่อิ่ม อย่าเดาเอง ให้โทร 1669

ผู้หญิง ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน อาการไม่ชัดอย่างไร

ไม่ใช่ทุกคนจะเจ็บหน้าอกแบบชัดเจน และกลุ่มนี้มักถูกมองข้าม

• •ผู้หญิง NHLBI ระบุว่าผู้หญิงอาจมีอาการเวียนศีรษะ อ่อนเพลียมาก คลื่นไส้ หรือแน่นอก มากกว่าเจ็บหน้าอกแบบคลาสสิก และอาจ เหนื่อยผิดปกติอยู่หลายวัน ก่อนเกิดหัวใจวาย
• •ผู้สูงอายุ มักมีอาการหายใจไม่อิ่ม และเสี่ยงต่อ หัวใจวายแบบเงียบ คือไม่มีอาการหรือมีน้อยมาก
• •คนเป็นเบาหวาน NHLBI ระบุว่าเสี่ยงต่อหัวใจวายแบบเงียบเช่นกัน

ถ้าคุณหรือพ่อแม่อยู่ในกลุ่มนี้ อย่าใช้คำว่าไม่เจ็บหน้าอกเป็นเหตุผลว่าไม่ใช่หัวใจ อาการเหนื่อยผิดปกติที่เกิดใหม่ก็ควรบอกแพทย์

หลอดเลือดหัวใจตีบเรื้อรังกับเฉียบพลันต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่ความรุนแรงและเวลา รพ.รามาธิบดี อธิบายว่า

• •ตีบเรื้อรัง แน่นจุกกลางอกราว 5–10 นาทีหลังออกแรง พักแล้วดีขึ้น
• •ตีบเฉียบพลัน แน่นกลางหน้าอก อาจมีเหงื่อออก และมักนานเกิน 20 นาที อาการรุนแรงและอันตรายต่อชีวิต

NHLBI อธิบายในทิศทางเดียวกันว่า อาการแน่นอกที่ไม่หายไป หรือเกิดขึ้นขณะพัก อาจเป็นสัญญาณหัวใจวาย

ตัวเลข 20 นาทีเป็นลักษณะที่พบบ่อย ไม่ใช่เวลาที่ต้องรอดู ถ้าไม่แน่ใจว่าเป็นหัวใจวายหรือไม่ NHLBI แนะนำให้โทรเรียกรถฉุกเฉินทันที

ข้อสังเกตจาก รพ.รามาธิบดี: เวียนหัวหรือหน้ามืดอย่างเดียว มักไม่ใช่อาการของโรคนี้ แต่มักเกิดจากความดันต่ำหรือดื่มน้ำน้อย ถึงอย่างนั้นถ้าหน้ามืดพร้อมแน่นอกหรือเหงื่อแตก ให้โทร 1669 ทันที

เมื่อไรต้องโทร 1669 ทันที

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอให้มีหลายอาการ

• •เจ็บ แน่น บีบ หรือหนักกลางอก ที่ไม่หายเมื่อนั่งพัก
• •แน่นอกที่เกิดขึ้นตอนนั่งหรือนอนพักเฉย ๆ
• •แน่นอกที่ร้าวไปแขน กราม คอ หลัง หรือไหล่
• •เหงื่อแตก ตัวเย็น หายใจไม่อิ่ม คลื่นไส้ หรือหน้ามืด ที่เกิดขึ้นพร้อมความรู้สึกอึดอัดในอก
• •เคยแน่นอกตอนออกแรงอยู่แล้ว แต่ครั้งนี้รุนแรงกว่าเดิม นานกว่าเดิม หรือเป็นขณะพัก

ทำไมไม่ควรขับรถไปเอง NHLBI อธิบายว่ารถพยาบาลเป็นวิธีไปโรงพยาบาลที่ดีและปลอดภัยที่สุด เพราะเจ้าหน้าที่เริ่มการรักษาได้ตั้งแต่บนรถ และ ทุกนาทีมีความหมาย

สายด่วน 1669 เป็นหมายเลขเจ็บป่วยฉุกเฉินของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ส่วนกรมสนับสนุนบริการสุขภาพจัด เจ็บหน้าอกเฉียบพลันรุนแรง ไว้ใน 6 อาการฉุกเฉินวิกฤตตามสิทธิ UCEP ซึ่งเมื่อเข้าเกณฑ์จะไม่เสียค่าใช้จ่ายใน 72 ชั่วโมงแรก

ระหว่างรอรถ ให้ผู้ป่วยหยุดทำกิจกรรม นั่งหรือนอนในท่าที่สบาย เตรียมรายการยาที่กินอยู่ และ อย่ากินยาของคนอื่น เพื่อลองดูว่าอาการหายไหม

ใครเสี่ยงหลอดเลือดหัวใจตีบสูง

รพ.รามาธิบดี ระบุปัจจัยเสี่ยงสำคัญ ได้แก่

• •สูบบุหรี่ ซึ่งถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุด
• •ความดันโลหิตสูง
• •ไขมันในเลือดสูง
• •เบาหวาน
• •ความเครียด
• •มีประวัติโรคหัวใจในครอบครัว

คนที่มีหลายข้อพร้อมกัน ความเสี่ยงยิ่งเพิ่ม พื้นฐานเรื่องคราบไขมันที่ทำให้หลอดเลือดตีบ อ่านได้ที่ หลอดเลือดแดงแข็งตัวคืออะไร และความดันสูงที่ปล่อยไว้นานกระทบหัวใจอย่างไร อ่านที่ ความดันสูงทำลายอวัยวะอะไรบ้าง

ตรวจอะไรเพื่อยืนยันหลอดเลือดหัวใจตีบ

แพทย์เริ่มจากการซักประวัติอาการอย่างละเอียด รพ.รามาธิบดี ระบุว่าการซักประวัติและการเดินสายพานเป็นหลักของการวินิจฉัย ส่วน NHLBI ระบุการตรวจที่ใช้ได้ ได้แก่

• •ตรวจเลือด ดูไขมัน น้ำตาล และสารบ่งชี้การอักเสบ
• •คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) ดูความแรงและจังหวะของสัญญาณไฟฟ้าหัวใจ
• •การทดสอบขณะหัวใจทำงานหนัก (stress test) เช่น เดินสายพาน ปั่นจักรยาน หรือใช้ยากระตุ้น
• •CT วัดแคลเซียมในหลอดเลือดหัวใจ (calcium score) และ CT ฉีดสีดูหลอดเลือดหัวใจ
• •MRI หัวใจ ดูความเสียหายของกล้ามเนื้อหัวใจและการไหลเวียนเลือด
• •การสวนหัวใจฉีดสี (coronary angiography) ใช้เมื่อการตรวจอื่นบ่งว่ามีโอกาสเป็นโรคสูง

แพทย์จะเลือกการตรวจตามอาการและความเสี่ยงของแต่ละคน ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่าง รายละเอียดการตรวจคัดกรองอ่านต่อที่ ตรวจหลอดเลือดแดงแข็งตัวด้วยวิธีไหนบ้าง

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องอาการหัวใจ

ได้ยินว่าเจ็บหน้าอกด้านซ้ายเท่านั้นถึงจะเป็นหัวใจ จริงไหม ไม่จริง NHLBI ระบุว่าอาการพบได้ทั้งกลางอกและอกด้านซ้าย และอาจปวดที่แขน คอ กราม หรือหลังโดยไม่เจ็บอกชัดเจน อาการเจ็บหน้าอกแบบอื่นอ่านแยกที่ เจ็บหน้าอกข้างซ้าย จี๊ด ๆ เป็นโรคหัวใจไหม

ได้ยินว่าพักแล้วหายแปลว่าไม่เป็นไร จริงไหม ไม่จริง อาการที่พักแล้วดีขึ้นคือลักษณะของตีบเรื้อรัง ซึ่งเป็นสัญญาณให้ต้องไปพบแพทย์ แม้จะไม่ฉุกเฉินเท่าอาการที่ไม่หาย

ได้ยินว่าวิงเวียนบ่อยคือหัวใจตีบ จริงไหม รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าเวียนหัวอย่างเดียวมักไม่ใช่อาการของโรคนี้ แต่ควรหาสาเหตุอื่น เช่น ความดันต่ำหรือดื่มน้ำน้อย

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ฉลากระบุส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูล ได้แก่ น้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่เกี่ยวกับการตัดสินใจเรื่องอาการเจ็บหน้าอก ถ้ามีอาการเตือนข้างต้น ต้องโทร 1669 ไม่ใช่รอดูอาการหรือหันไปพึ่งอาหารเสริม

ส่วนประกอบที่เป็นน้ำมันและสารจากพืช มีงานวิจัยเรื่องไขมันในเลือดในปริมาณระดับอาหาร ดังนี้

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — มีงานรวมผลการทดลองในคนว่า เมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหารแทนไขมันชนิดอื่น LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6 มก./ดล. แต่ไม่เปลี่ยน HDL และไตรกลีเซอไรด์ ปริมาณที่ศึกษาคือน้ำมันที่ใช้ปรุงอาหารทั้งวัน (หลายสิบกรัม) ส่วนในแคปซูลมี 200 มิลลิกรัม
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานที่ใหญ่ที่สุดคือ PREDIMED ในสเปน ซึ่งให้ผู้มีความเสี่ยงสูงกินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ ในแคปซูลมี 200 มิลลิกรัม (0.2 กรัม) ซึ่งน้อยกว่าปริมาณในงานวิจัยหลายร้อยเท่า ฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นน้ำมันมะกอกเกรดใด
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — มีงานวิจัยในคน รวมถึงงานของคณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ให้ผู้มีไขมันสูงใช้น้ำมันรำข้าววันละ 30 มิลลิลิตรปรุงอาหาร 3 มื้อ นาน 4 สัปดาห์ แล้ว LDL ลดลงมากกว่ากลุ่มที่ใช้น้ำมันถั่วเหลือง ในแคปซูลมี 109 มิลลิกรัม ซึ่งน้อยกว่าปริมาณในงานวิจัยหลายร้อยเท่า
• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — แพลนท์สเตอรอลและสตานอลเป็นสารจากพืชที่มีงานวิจัยในคนว่าช่วยลดการดูดซึมคอเลสเตอรอลจากลำไส้ เมื่อได้รับวันละ 1.5–3 กรัมพร้อมอาหาร LDL ลดลงเฉลี่ยราว 7–12% ในแคปซูลมี 2 มิลลิกรัม (0.002 กรัม) น้อยกว่าปริมาณที่ศึกษาประมาณ 1,000 เท่า และยังไม่มีการทดลองที่พิสูจน์ว่าสารนี้ลดการเกิดหัวใจวายหรือสโตรกโดยตรง

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้หลอดเลือดหัวใจที่ตีบเปลี่ยนแปลง

ข้อควรระวัง: ผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน หรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล ข้อมูลส่วนใหญ่มาจากขนาดหลายร้อยมิลลิกรัมขึ้นไป และงานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (แอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิต 6 รายในกลุ่มอาร์จินีน เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก จนต้องยุติการศึกษาก่อนกำหนด ผู้ที่เคยหัวใจวายจึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีอาร์จินีน ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที