หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก เหนื่อยง่าย ขาบวม นอนราบไม่ได้

คำตอบสั้น: หัวใจล้มเหลวไม่ได้แปลว่าหัวใจหยุดเต้น แต่หมายถึงหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอกับที่ร่างกายต้องการ อาการเตือนที่พบบ่อยคือ เหนื่อยง่ายกว่าเดิมแม้ทำกิจกรรมเบา ๆ เช่น ขึ้นบันได เหนื่อยเวลานอนราบหรือตื่นกลางดึกเพราะหายใจติดขัด ข้อเท้าและขาบวม และน้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติ ถ้ามีอาการเหล่านี้ควรไปตรวจหัวใจ ส่วนอาการรุนแรง ข้อใดข้อหนึ่ง เช่น หายใจไม่ออก หอบมากจนนอนราบไม่ได้ ไอมีเสมหะเป็นฟองสีชมพู เป็นลม หรือเจ็บแน่นหน้าอก ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •หัวใจล้มเหลวเป็นกลุ่มอาการ ไม่ใช่โรคเดี่ยว และเป็นปลายทางร่วมของโรคหัวใจหลายชนิด ตามคำอธิบายของ รพ.รามาธิบดี
• •อาการแรก ๆ ที่หลายคนสังเกตได้คือ หายใจเหนื่อยหลังกิจกรรมประจำวัน เช่น ขึ้นบันได
• •นอนราบแล้วหายใจไม่อิ่ม ต้องหนุนหมอนสูง หรือตื่นกลางดึกเพราะหอบ เป็นสัญญาณที่ต้องบอกแพทย์
• •น้ำหนักขึ้นมากกว่า 1–2 กิโลกรัมภายใน 1–2 วัน อาจเป็นน้ำคั่งในร่างกาย
• •ผู้สูงอายุบางคนไม่หอบ แต่มีอาการอ่อนเพลียและสับสนแทน

หัวใจล้มเหลวคืออะไร หมายถึงหัวใจหยุดเต้นหรือเปล่า

ไม่ใช่หัวใจหยุดเต้น สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) อธิบายว่าหัวใจล้มเหลวคือภาวะที่หัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอกับความต้องการของร่างกาย อาจเพราะหัวใจรับเลือดเข้าห้องได้ไม่เต็ม หรือกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงจนบีบได้ไม่ดี คำว่าล้มเหลวจึงไม่ได้แปลว่าหัวใจหยุด แต่เป็นภาวะร้ายแรงที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์

รศ.นพ.ธีรภัทร ยิ่งชนม์เจริญ หน่วยโรคหัวใจ รพ.รามาธิบดี เขียนในนิตยสาร @Rama ว่า หัวใจล้มเหลวเป็นกลุ่มอาการที่ซับซ้อน และเป็นปลายทางร่วมของโรคหัวใจและหลอดเลือดหลายชนิด เช่น หลอดเลือดหัวใจตีบ ความดันโลหิตสูง โรคลิ้นหัวใจ และโรคกล้ามเนื้อหัวใจ บทความเดียวกันระบุว่าผู้ป่วยกลับเข้าโรงพยาบาลซ้ำภายใน 30 วันหลังออกจากโรงพยาบาลประมาณ 20–25% และอัตรารอดชีวิตที่ 5 ปีประมาณ 50%

ตัวเลขนี้ไม่ได้มีไว้ให้กลัว แต่บอกว่า การจับอาการได้เร็วและมาตามนัดสำคัญมาก อ่านเรื่องสาเหตุแบบละเอียดได้ที่ หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไร

เหนื่อยเวลาขึ้นบันได นอนราบแล้วหายใจไม่อิ่ม บอกอะไร

อาการหายใจเหนื่อยมักเป็นสัญญาณแรก ๆ NHLBI อธิบายว่าอาการแรก ๆ ที่หลายคนสังเกตได้คือหายใจเหนื่อยหลังกิจกรรมประจำวัน เช่น ขึ้นบันได เมื่อหัวใจอ่อนแรงลง อาการจะเกิดแม้ตอนแต่งตัวหรือเดินข้ามห้อง และบางคนหายใจเหนื่อยขณะนอนราบ

อาการที่ควรจดไว้ไปเล่าให้แพทย์ฟัง

• •เหนื่อยง่ายกว่าเมื่อก่อน ทั้งที่ทำกิจกรรมเท่าเดิม
• •นอนราบแล้วหายใจไม่อิ่ม ต้องหนุนหมอนหลายใบ หรือลุกนั่งจึงหายใจสะดวก
• •ตื่นกลางดึกหลังหลับไปได้ 1–2 ชั่วโมง เพราะหายใจไม่ทัน (MedlinePlus)
• •ไอบ่อยขึ้น
• •อ่อนเพลีย ไม่มีแรง เบื่ออาหาร ปัสสาวะกลางคืนบ่อย
• •ใจสั่น รู้สึกหัวใจเต้นเร็วหรือแรงผิดปกติ

ผู้สูงอายุที่ไม่ค่อยได้ออกแรงอาจไม่รู้สึกหอบเลย NHLBI ระบุว่ากลุ่มนี้อาจมีแค่อาการอ่อนเพลียและสับสน ลูกหลานจึงควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงด้วย อาการเหนื่อยง่ายมีหลายสาเหตุนอกจากหัวใจ อ่านต่อได้ที่ เหนื่อยง่าย หัวใจเต้นเร็ว เกิดจากอะไร และ ใจสั่นเกิดจากอะไร

ขาบวมจากหัวใจต่างจากขาบวมจากไตหรือจากยาอย่างไร

ขาบวมอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่ามาจากอะไร ต้องดูอาการอื่นที่มาด้วย ตามข้อมูลของ NHLBI หัวใจล้มเหลวทำให้บวมที่ข้อเท้า เท้า ขา หน้าท้อง และเส้นเลือดที่คอโป่ง มักมาคู่กับหายใจเหนื่อย นอนราบไม่ได้ และน้ำหนักขึ้น

• •บวมจากหัวใจ มักมาพร้อมอาการเหนื่อยหอบ โดยเฉพาะเวลาออกแรงหรือนอนราบ
• •บวมจากไต มีลักษณะและผลตรวจที่ต่างออกไป อ่านรายละเอียดที่ ขาบวมโรคไต เท้าบวม หน้าบวม
• •บวมจากยา เช่น ยาลดความดันบางกลุ่ม อ่านที่ กินยาความดันแล้วขาบวม

ทั้งสามแบบอาจเกิดพร้อมกันได้ในคนที่มีหลายโรค ห้ามหยุดยาเองเพราะคิดว่าขาบวมมาจากยา ให้แพทย์ตรวจหาสาเหตุ ซึ่งมักต้องตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) เอกซเรย์ทรวงอก คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และตรวจเลือด

น้ำหนักขึ้นเร็วใน 2–3 วันเป็นสัญญาณอะไร

น้ำหนักที่ขึ้นเร็วในไม่กี่วัน มักไม่ใช่ไขมัน แต่เป็นน้ำที่คั่งในร่างกาย บทความของ รพ.รามาธิบดี ระบุว่าน้ำหนักเพิ่มมากกว่า 1–2 กิโลกรัมภายใน 1–2 วัน เป็นอาการของการสะสมของเหลว และแนะนำให้ผู้ป่วยชั่งน้ำหนักเป็นประจำ

วิธีชั่งให้ได้ตัวเลขที่เทียบกันได้

1. 1ชั่งตอนเช้าหลังเข้าห้องน้ำ ก่อนกินข้าว
2. 2ใช้เครื่องชั่งเครื่องเดิม ใส่เสื้อผ้าแบบใกล้เคียงกัน
3. 3จดลงสมุดทุกวัน แล้วนำไปให้แพทย์ดูวันนัด

สัญญาณอื่นของน้ำคั่ง เช่น รองเท้าคับขึ้น ขอบถุงเท้ากดเป็นรอยลึก หรือกางเกงคับเอวเร็วผิดปกติ ถ้าน้ำหนักขึ้นเร็วตามเกณฑ์ข้างบน ให้ติดต่อแพทย์หรือพยาบาลที่ดูแลโดยเร็ว ไม่ต้องรอวันนัด เรื่องการคุมเกลือและน้ำดื่มอ่านต่อที่ หัวใจล้มเหลวห้ามกินอะไร

หัวใจล้มเหลวเฉียบพลันกับเรื้อรังต่างกันอย่างไร

ต่างกันที่ความเร็วของการเกิด NHLBI อธิบายว่าหัวใจล้มเหลวเกิดได้ทั้งแบบทันที (เฉียบพลัน) และแบบค่อย ๆ เป็นเมื่อหัวใจอ่อนแรงลงเรื่อย ๆ (เรื้อรัง)

• •แบบเรื้อรัง อาการค่อย ๆ มา ช่วงแรกอาจเหนื่อยเฉพาะตอนออกแรงหนัก แล้วค่อยเหนื่อยแม้ทำงานเบา ๆ
• •แบบเฉียบพลัน อาการมาเร็วและรุนแรง อาจเกิดหลังหัวใจวาย ลิ่มเลือดอุดปอด หรือการติดเชื้อที่ทำลายกล้ามเนื้อหัวใจ
• •คนที่เป็นแบบเรื้อรังอยู่แล้ว อาการกำเริบเฉียบพลันได้ เช่น จากกินเค็มจัด กินยาไม่สม่ำเสมอ ติดเชื้อ หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ

NHLBI ระบุด้วยว่า หัวใจล้มเหลวยังไม่มีวิธีทำให้หายขาด แต่การปรับพฤติกรรม ยา อุปกรณ์ และหัตถการ ช่วยให้หลายคนมีคุณภาพชีวิตดีขึ้นได้ ความต่างระหว่างหัวใจวายกับหัวใจล้มเหลวอ่านได้ที่ หัวใจวายกับหัวใจล้มเหลวต่างกันไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: เหนื่อยง่ายเพราะแก่แล้ว ไม่ต้องไปหาหมอ

ไม่ควรเหมาว่าเป็นเรื่องอายุ NHLBI ระบุว่าคนอายุ 65 ปีขึ้นไปเสี่ยงหัวใจล้มเหลวสูงกว่า และอาการในผู้สูงอายุอาจไม่ชัด การตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนช่วยให้แพทย์ประเมินการทำงานของหัวใจได้ ส่วนการตรวจเลือดหาสาร BNP หรือ NT-proBNP อาจใช้ในรายที่การวินิจฉัยยังไม่ชัด ตามบทความของ รพ.รามาธิบดี

คนที่มีความดันสูง เบาหวาน หรือเคยเป็นหลอดเลือดหัวใจตีบ ยิ่งไม่ควรปล่อยอาการเหนื่อยง่ายไว้ ดูว่าความดันสูงกระทบหัวใจอย่างไรได้ที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะไหนบ้าง และอาการเริ่มต้นของหลอดเลือดหัวใจตีบที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น

อาการแบบไหนต้องไปห้องฉุกเฉินทันที

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ไม่ต้องรอให้มีหลายอาการพร้อมกัน

• •หายใจไม่ออก หรือหอบเหนื่อยรุนแรง
• •หอบมากจนนอนราบไม่ได้ หรือไอมีเสมหะเป็นฟองสีชมพูหรือมีเลือดปน ซึ่งอาจเป็นอาการของน้ำท่วมปอด MedlinePlus ระบุว่าเมื่อมีปัญหาการหายใจลักษณะนี้ให้ไปห้องฉุกเฉินหรือโทรเรียกรถฉุกเฉิน
• •เจ็บแน่นหน้าอก ไม่ต้องรอดูว่าจะหายเอง
• •เป็นลม หมดสติ
• •หัวใจเต้นเร็วและไม่สม่ำเสมอ

อาการที่ควรติดต่อแพทย์โดยเร็ว (ไม่ต้องรอวันนัด) ได้แก่ น้ำหนักขึ้นเร็ว ขาบวมมากขึ้น ไอหรือมีเสมหะมากขึ้น เริ่มหายใจเหนื่อยตอนนอนราบ อ่อนแรงผิดปกติ หรืออาการใหม่ที่อธิบายไม่ได้ ตามคำแนะนำของ MedlinePlus ถ้าอาการเหล่านี้หนักขึ้นจนหอบมาก ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉินตามรายการข้างบน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบหลักเป็นน้ำมัน 3 ชนิด ข้อมูลงานวิจัยที่เกี่ยวกับหัวใจล้มเหลวมีดังนี้

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — การวิเคราะห์ข้อมูลจากงาน PREDIMED ในสเปน ติดตามคน 7,403 คน มัธยฐาน 4.8 ปี เทียบกลุ่มอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์ในปริมาณระดับอาหารทั้งวัน กับกลุ่มควบคุม ไม่พบว่าภาวะหัวใจล้มเหลวเกิดน้อยลงอย่างมีนัยสำคัญ ปริมาณในแคปซูล 0.2 กรัม น้อยกว่าในงานนี้หลายสิบถึงหลายร้อยเท่า (คำนวณ) และฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นชนิดเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. · น้ำมันรำข้าว 109 มก. · ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานวิจัยของสารเหล่านี้ที่ตรวจแล้วศึกษาเรื่องไขมันในเลือด ที่ขนาดระดับกรัมต่อวัน ไม่พบงานในคนที่ศึกษาเรื่องหัวใจล้มเหลว

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้อาการเหนื่อย บวม หรือการทำงานของหัวใจเปลี่ยนแปลง ผู้ที่เป็นหรือสงสัยว่าเป็นหัวใจล้มเหลวมักใช้ยาหลายชนิด แคปซูลมีวิตามินอีและแอล-อาร์จินีนซึ่งมีข้อควรระวังในคนเป็นโรคหัวใจ อ่านรายละเอียดที่ หัวใจโต หัวใจล้มเหลว กินอาหารเสริมได้ไหม ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที