หัวใจวายกับหัวใจล้มเหลวต่างกันไหม หัวใจวายเฉียบพลันเกิดจากอะไร

คำตอบสั้น: หัวใจวาย หัวใจหยุดเต้น และหัวใจล้มเหลว เป็นคนละภาวะกัน หัวใจวายเฉียบพลัน (กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน) เกิดเมื่อเลือดที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจถูกอุดตันทันที ส่วนใหญ่เพราะคราบไขมันในหลอดเลือดหัวใจแตก แล้วเกิดลิ่มเลือดขึ้นมาอุด หัวใจหยุดเต้นคือหัวใจหยุดสูบฉีดเลือดทันทีจากไฟฟ้าหัวใจผิดจังหวะรุนแรง ส่วนหัวใจล้มเหลวคือหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอ ซึ่งมักค่อย ๆ เป็น หัวใจวายเป็นเหตุฉุกเฉินที่ยิ่งถึงโรงพยาบาลเร็ว กล้ามเนื้อหัวใจยิ่งเสียหายน้อย มีอาการเตือนข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •หัวใจวาย (Heart attack) = เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจถูกอุดตันทันที กล้ามเนื้อเริ่มตาย
• •หัวใจหยุดเต้น (Cardiac arrest) = หัวใจหยุดสูบฉีดเลือดทันที หมดสติ ไม่หายใจ ต้องปั๊มหัวใจ
• •หัวใจล้มเหลว (Heart failure) = หัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอกับความต้องการ มักเป็นเรื้อรัง
• •หัวใจวายทำให้เกิดหัวใจหยุดเต้นได้ และหลังหัวใจวาย บางคนเกิดหัวใจล้มเหลวตามมา
• •อาการที่พบบ่อยที่สุดของหัวใจวายคือเจ็บหน้าอก มีอาการให้โทร 1669 ทันที ห้ามขับรถไปโรงพยาบาลเอง

คำว่าหัวใจวายในภาษาพูดหมายถึงอะไรบ้าง

ในภาษาพูด บางครั้งคำว่า "หัวใจวาย" ถูกใช้เรียกได้หลายภาวะ เช่น หมดสติกะทันหัน หรือหัวใจล้มเหลว ถ้าได้ยินคำนี้จากใคร ควรถามแพทย์ให้ชัดว่าหมายถึงภาวะใด

ในทางการแพทย์ หัวใจวายตรงกับคำว่า กล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Myocardial infarction) NHLBI อธิบายว่าเกิดเมื่อเลือดที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนถูกอุดตันทันที ถ้าไม่ได้เปิดหลอดเลือดอย่างรวดเร็ว กล้ามเนื้อหัวใจส่วนนั้นจะเริ่มตาย

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจหยุดเต้น และหัวใจล้มเหลว ต่างกันอย่างไร

เปรียบเทียบง่าย ๆ คือ ปัญหาท่อ ปัญหาไฟฟ้า และปัญหาปั๊ม

• •หัวใจวาย = ปัญหาท่อ หลอดเลือดหัวใจอุดตัน กล้ามเนื้อขาดเลือด NHLBI ระบุว่าหัวใจวายเป็นภาวะฉุกเฉินที่คุกคามชีวิต
• •หัวใจหยุดเต้น = ปัญหาไฟฟ้า NHLBI อธิบายว่าเกิดจากหัวใจเต้นผิดจังหวะบางชนิดที่ทำให้หัวใจหยุดสูบฉีดเลือดทันที ผู้ป่วยจะล้มลงหมดสติ ไม่ตอบสนอง ไม่หายใจหรือหายใจเฮือก และคลำชีพจรไม่ได้ NHLBI ระบุว่า 9 ใน 10 คนที่หัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลเสียชีวิต มักภายในไม่กี่นาที
• •หัวใจล้มเหลว = ปัญหาปั๊ม หัวใจยังเต้น แต่สูบฉีดเลือดได้ไม่พอ อาการค่อย ๆ มา เช่น เหนื่อยง่าย ขาบวม นอนราบไม่ได้ อ่านรายละเอียดที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก

ทั้งสามเชื่อมกันได้ NHLBI ระบุว่าหัวใจวายทำให้เกิดหัวใจหยุดเต้นได้ และ MedlinePlus ระบุว่าถ้าหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่ดีเหมือนเดิมหลังหัวใจวาย อาจเกิดหัวใจล้มเหลวตามมา เส้นทางนี้อ่านต่อได้ที่ หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไร

หัวใจวายเฉียบพลันเกิดจากคราบไขมันแตกได้อย่างไร

สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือคราบไขมัน (plaque) ในผนังหลอดเลือดหัวใจแตก MedlinePlus อธิบายกลไกไว้ดังนี้

1. 1คราบที่ประกอบด้วยคอเลสเตอรอลและเซลล์อื่น ๆ ค่อย ๆ สะสมในผนังหลอดเลือดหัวใจเป็นเวลาหลายปี
2. 2วันหนึ่งคราบเกิดการฉีกขาดหรือแตก
3. 3เกล็ดเลือดและสารอื่นมาจับตัวเป็นลิ่มเลือดตรงจุดนั้น
4. 4ลิ่มเลือดอุดกั้นเลือดที่ไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนเกือบหมดหรือทั้งหมด

นี่คือเหตุผลที่ คนที่ไม่เคยเจ็บหน้าอกมาก่อนก็หัวใจวายได้ เพราะคราบที่ยังไม่ตีบมากก็แตกได้ MedlinePlus ระบุว่าหัวใจวายอาจเกิดขณะพักหรือหลับ หลังออกแรงหนักทันที เมื่อออกแรงในอากาศหนาว หรือหลังความเครียดทางอารมณ์หรือร่างกายรุนแรง รวมถึงการเจ็บป่วย

กลไกการเกิดคราบอ่านเพิ่มได้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือดเกิดขึ้นได้อย่างไร และเรื่องที่ว่าคราบล้างออกได้ไหมที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือดหายเองได้ไหม

อาการเตือนก่อนหัวใจวายมีอะไรบ้าง

อาการที่พบบ่อยที่สุดคือเจ็บหน้าอก MedlinePlus อธิบายลักษณะไว้ว่า

• •รู้สึกเหมือนมีอะไรรัดรอบอก มีของหนักทับ ถูกบีบ หรือคล้ายอาหารไม่ย่อยรุนแรง
• •อาจเจ็บร้าวไปแขน ไหล่ คอ ฟัน กราม ท้อง หรือหลัง
• •อาจเจ็บมากหรือเจ็บไม่มาก พักแล้วหรืออมยาขยายหลอดเลือดแล้วอาจไม่หายสนิท และอาการอาจหายแล้วกลับมาอีก
• •อาการอื่นที่อาจพบ เช่น หายใจเหนื่อย เหงื่อแตกมาก คลื่นไส้อาเจียน ใจสั่น หน้ามืด เป็นลม

สาขาหทัยวิทยา รพ.รามาธิบดี ระบุเช่นกันว่าหลอดเลือดหัวใจตีบเฉียบพลันมักมีอาการแน่นกลางอก และอาจมีเหงื่อออก เจ็บแน่นหน้าอกเมื่อไร ไม่ต้องรอดูว่าเจ็บนานแค่ไหน ให้โทร 1669 ทันที

ผู้สูงอายุ คนเป็นเบาหวาน และผู้หญิง อาจเจ็บหน้าอกน้อยหรือไม่เจ็บเลย แต่มีแค่หายใจเหนื่อย อ่อนเพลีย หรืออ่อนแรง และบางคนเกิดหัวใจวายโดยไม่มีอาการ ตามข้อมูลของ MedlinePlus แยกอาการเจ็บหน้าอกจากสาเหตุอื่นได้ที่ เจ็บหน้าอกข้างซ้าย จี๊ด ๆ เป็นโรคหัวใจไหม และอาการก่อนหน้าของหลอดเลือดตีบเรื้อรังที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น

ต้องทำอย่างไรเมื่อสงสัยหัวใจวายหรือหัวใจหยุดเต้น

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที ไม่ต้องรอดูว่าจะหายเอง

• •เจ็บแน่นหน้าอก หรือเจ็บร้าวไปแขน คอ กราม
• •หายใจไม่ออก หรือเหงื่อแตกท่วมตัว
• •เป็นลม หมดสติ

MedlinePlus ย้ำว่า อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง และอย่ารอ ถ้าพบคนล้มลงหมดสติ ไม่หายใจ ให้โทร 1669 ก่อน แล้วเริ่มปั๊มหัวใจ (CPR) และใช้เครื่อง AED ถ้ามีในบริเวณนั้น ตามที่ NHLBI แนะนำ

โอกาสรอดขึ้นกับเวลาถึงโรงพยาบาลอย่างไร

ทุกนาทีที่หลอดเลือดยังอุดอยู่ กล้ามเนื้อหัวใจเสียหายเพิ่ม NHLBI ระบุว่ายิ่งหัวใจขาดออกซิเจนนาน กล้ามเนื้อหัวใจยิ่งเสียหายมาก และการได้รับการรักษาเร็วช่วยจำกัดความเสียหาย MedlinePlus ระบุว่า ความเสี่ยงเสียชีวิตกะทันหันสูงที่สุดในช่วงชั่วโมงแรก ๆ ของหัวใจวาย

ที่โรงพยาบาล MedlinePlus ระบุว่าการทำบอลลูนเปิดหลอดเลือดมักเป็นทางเลือกแรก ควรทำภายใน 90 นาทีหลังถึงโรงพยาบาล ส่วนยาละลายลิ่มเลือดควรให้เร็วที่สุดหลังเริ่มมีอาการ โดยอุดมคติภายใน 30 นาทีหลังถึงโรงพยาบาล

หลังผ่านช่วงวิกฤต การดูแลระยะยาว เช่น หลังใส่ขดลวด อ่านได้ที่ ใส่ขดลวดหัวใจอยู่ได้กี่ปี

ปัจจัยเสี่ยงไหนลดได้มากที่สุด

สาขาหทัยวิทยา รพ.รามาธิบดี ระบุว่าการสูบบุหรี่ถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สุดที่ทำให้หลอดเลือดหัวใจเสื่อมอย่างรวดเร็ว การเลิกบุหรี่จึงเป็นสิ่งแรกที่คนสูบควรทำ

ปัจจัยเสี่ยงที่ควบคุมได้อื่น ๆ ได้แก่ ความดันสูง ไขมันในเลือดสูง เบาหวาน น้ำหนักเกิน อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวหรือโซเดียมสูง และการไม่ออกกำลังกาย สิ่งเหล่านี้มักมาด้วยกัน การคุมหลายข้อพร้อมกันสำคัญกว่าการเน้นข้อเดียว ลองประเมินความเสี่ยงของตัวเองด้วย Thai CV Risk Score แล้วนำผลไปคุยกับแพทย์

ความเชื่อที่พบบ่อย: เจ็บหน้าอกแป๊บเดียวแล้วหาย ไม่ใช่หัวใจวาย

ไม่ควรสรุปเอง MedlinePlus ระบุว่าอาการหัวใจวายอาจหายไปแล้วกลับมาใหม่ได้ และบางคนอาการไม่ชัด ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง เช่น เจ็บแน่นหน้าอก (แม้จะเจ็บไม่มากหรือหายไปแล้ว) เหงื่อแตกท่วมตัว หรือหายใจไม่ออก ให้โทร 1669 ทันที ไม่ต้องรอดูว่าจะกลับมาอีกไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ข้อมูลงานวิจัยของส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวใจวาย

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งาน PREDIMED ฉบับวิเคราะห์ใหม่ปี 2018 ในสเปน (7,447 คน อายุ 55–80 ปี เสี่ยงสูงแต่ยังไม่เป็นโรคหัวใจ) พบว่ากลุ่มอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์ เกิดเหตุการณ์หลัก (หัวใจวาย สโตรก เสียชีวิตจากโรคหัวใจ) น้อยกว่ากลุ่มควบคุม (HR 0.69) แต่เป็นการเปลี่ยนรูปแบบอาหารทั้งหมดและใช้น้ำมันมะกอกปริมาณระดับอาหารทั้งวัน งานฉบับปี 2013 ถูกถอนเพราะปัญหาการสุ่ม ปริมาณในแคปซูล 0.2 กรัม น้อยกว่าในงานนี้หลายสิบถึงหลายร้อยเท่า (คำนวณ) และฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นชนิดเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. · น้ำมันรำข้าว 109 มก. · ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานวิจัยที่ตรวจแล้วศึกษาผลต่อค่าไขมันในเลือดที่ขนาดระดับกรัมต่อวัน ไม่ได้วัดผลต่อการเกิดหัวใจวาย
• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — ผู้ที่เคยหัวใจวายควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีอาร์จินีน เพราะงาน VINTAGE MI ที่ให้แอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัมหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน พบผู้เสียชีวิต 6 รายในกลุ่มอาร์จินีน เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก ขนาดในแคปซูลเป็นมิลลิกรัม ไม่มีข้อมูลที่ขนาดนี้ทั้งด้านประโยชน์และโทษ อ่านที่ แอลอาร์จินีนอันตรายไหม

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ความเสี่ยงหัวใจวายเปลี่ยน สิ่งที่มีหลักฐานคือการเลิกบุหรี่ คุมความดัน ไขมัน และน้ำตาลด้วยยาและพฤติกรรมตามแพทย์ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที