หลอดเลือดหัวใจตีบห้ามกินอะไร ควรกินอะไรหลังออกจากโรงพยาบาล

คำตอบสั้น: หลังเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ ไม่มีอาหารไหนต้องห้ามแบบเด็ดขาดทุกคน แต่ต้อง ลดไขมันอิ่มตัวให้ไม่เกิน 7% ของพลังงาน งดไขมันทรานส์ คุมโซเดียมให้ต่ำกว่า 2 กรัมต่อวัน ลดน้ำตาล และจำกัดเหล้า ใช้น้ำมันไม่อิ่มตัวแทนไขมันสัตว์ เลือกต้ม นึ่ง ยำ แทนทอด ส่วนไข่ กาแฟ และอาหารเสริม ให้ถามแพทย์ที่ดูแลเพราะขึ้นกับยาและโรคร่วม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางไทย พ.ศ. 2567 ให้ไขมันอิ่มตัวไม่เกิน 7% ของพลังงาน งดไขมันทรานส์ เพิ่มใยอาหาร น้ำตาลไม่เกิน 10% ของพลังงาน
• •โซเดียมต่ำกว่า 2 กรัมต่อวัน เท่ากับเกลือ 1 ช้อนชา หรือน้ำปลา/ซีอิ๊วขาวราว 3 ช้อนชา
• •กรมอนามัยแนะนำน้ำมันรวมทั้งวันไม่เกิน 6 ช้อนชา หอยทอด 1 จานมีน้ำมันราว 8 ช้อนชา
• •รพ.รามาธิบดี ระบุว่าผู้ป่วยโรคหัวใจควรจำกัดไข่มากกว่าคนทั่วไป ให้ทำตามแพทย์
• •ผู้ที่กินยาต้านเกล็ดเลือด ต้องถามแพทย์ก่อนกินกระเทียมเสริมหรือวิตามินอีขนาดสูง

หลังเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ อาหารต่างจากคนทั่วไปอย่างไร

หลักอาหารเหมือนคนทั่วไปที่อยากดูแลหัวใจ แต่เข้มงวดกว่า และต้องทำต่อเนื่องคู่กับยา เพราะเป้า LDL ของผู้ที่เป็นโรคแล้วต่ำกว่าคนทั่วไปมาก แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 ตั้งเป้า LDL ของผู้ป่วยหลอดเลือดหัวใจเรื้อรังไว้ต่ำกว่า 70 มก./ดล. และหลังหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันต่ำกว่า 55 มก./ดล. (แพทย์อาจตั้งเป้าต่างกันตามความเสี่ยง)

อาหารอย่างเดียวไปไม่ถึงเป้านี้ในคนส่วนใหญ่ อาหารจึงเป็นส่วนเสริมของยา ไม่ใช่ตัวเลือกแทนยา

ไขมันอิ่มตัว เค็ม น้ำตาล ต้องจำกัดแค่ไหน

ไขมัน

แนวทางราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ แนะนำ

• •ไขมันอิ่มตัวไม่เกิน 7% ของพลังงาน ไขมันอิ่มตัวพบใน ไขมันสัตว์ น้ำมันหมู น้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว เนย
• •ใช้น้ำมันไม่อิ่มตัวแทน เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว น้ำมันถั่วเหลือง
• •งดไขมันทรานส์ เช่น มาการีน เนยขาว ขนมอบ

กรมอนามัยแนะนำให้ กินน้ำมันรวมทั้งวันไม่เกิน 6 ช้อนชา และยกตัวอย่างน้ำมันในอาหารไทย เช่น ไข่ดาว 4 ช้อนชา ไข่เจียว 5 ช้อนชา หอยทอด 1 จาน 8 ช้อนชา ปาท่องโก๋ 1 ตัวเล็ก 1 ช้อนชา มื้อทอดมื้อเดียวก็เกินโควตาทั้งวันได้ การเลือกน้ำมันแต่ละชนิดอ่านต่อที่ ไขมันในอาหารกับหลอดเลือด

เค็ม

แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 แนะนำ โซเดียมต่ำกว่า 2 กรัมต่อวัน ซึ่งเท่ากับเกลือ 1 ช้อนชา หรือน้ำปลา/ซีอิ๊วขาวราว 3 ช้อนชา และกรมควบคุมโรคแนะนำผู้ป่วยความดันสูงไม่เกิน 1,500 มิลลิกรัมต่อวัน แหล่งเกลือแฝงในอาหารไทยอ่านที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย

หวาน

แนวทางราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ แนะนำ น้ำตาลไม่เกิน 10% ของพลังงาน โดยเฉพาะผู้ที่ไตรกลีเซอไรด์สูง ลดน้ำหวาน ชาเย็น กาแฟเย็นใส่นมข้น และขนมหวานกะทิ

รูปแบบการกินที่รวมทุกข้อนี้ไว้ด้วยกันคืออาหารแบบ DASH อ่านฉบับปรับเป็นอาหารไทยที่ อาหาร DASH แบบไทย

หลอดเลือดหัวใจตีบ กินไข่ได้ไหม วันละกี่ฟอง

กินได้ แต่จำนวนต้องคุยกับแพทย์ รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าคำแนะนำเดิมที่จำกัดคอเลสเตอรอล 300 มิลลิกรัมต่อวันถูกยกเลิกไปแล้ว และคนสุขภาพดีกินไข่ได้ราว 300 ฟองต่อปี (ไม่เกินวันละฟอง) แต่ ผู้ที่เป็นเบาหวาน ไขมันสูง หรือโรคหัวใจ ควรจำกัดมากกว่านั้น และต้องคิดรวมกับไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์จากอาหารอื่นในวันเดียวกัน

ในทางปฏิบัติ ไข่ต้ม ไข่ตุ๋น ดีกว่าไข่ดาวหรือไข่เจียวที่อมน้ำมัน ไข่ขาวกินได้มากกว่าไข่แดง รายละเอียดอ่านที่ ไขมันในเลือดสูงกินไข่วันละกี่ฟอง

หลอดเลือดหัวใจตีบ กินกาแฟได้ไหม กินเหล้าได้ไหม

กาแฟ MedlinePlus ระบุว่าคนส่วนใหญ่ได้คาเฟอีนไม่เกิน 400 มิลลิกรัมต่อวันได้โดยไม่เป็นอันตราย กาแฟ 8 ออนซ์ (ราว 1 แก้วเล็ก) มีคาเฟอีน 95–200 มิลลิกรัม แต่ ผู้ที่มีปัญหาจังหวะการเต้นของหัวใจหรือความดันสูง ควรปรึกษาแพทย์ ว่าดื่มได้แค่ไหน เพราะ MedlinePlus ระบุว่าคาเฟอีนทำให้ความดันสูงขึ้นได้ และควรระวังน้ำตาลกับครีมเทียมในกาแฟเย็นด้วย อ่านต่อที่ ความดันสูงกินกาแฟได้ไหม

เหล้า แนวทางสมาคมความดันโลหิตสูงฯ ให้ผู้ที่ดื่มจำกัดไว้ที่ ผู้หญิงไม่เกิน 1 ดื่มมาตรฐาน ผู้ชายไม่เกิน 2 ดื่มมาตรฐานต่อวัน (1 ดื่มมาตรฐานมีแอลกอฮอล์ราว 10 กรัม) และแนวทางราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ ให้ เลิกเหล้าเมื่อไตรกลีเซอไรด์สูง ไม่ควรเริ่มดื่มเพราะได้ยินว่าดีต่อหัวใจ อ่านต่อที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม

กินยาต้านเกล็ดเลือดอยู่ ต้องระวังอาหารอะไร

อาหารปกติส่วนใหญ่กินได้ สิ่งที่ต้องระวังคือผลิตภัณฑ์เสริมอาหารและสมุนไพรที่อาจเพิ่มเลือดออก

• •กระเทียมเสริม NCCIH ระบุว่าอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก ผู้ที่ใช้แอสไพรินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดต้องคุยกับแพทย์ก่อน
• •วิตามินอีขนาดสูง มีข้อมูลว่าอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด ส่วนใหญ่ในขนาดหลายร้อยมิลลิกรัมขึ้นไป
• •ผู้ที่ใช้วาร์ฟาริน (ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ไม่ใช่ยาต้านเกล็ดเลือด) MedlinePlus ให้ระวังการกินผักใบเขียวและน้ำมันพืชบางชนิดที่มีวิตามินเคสูงในปริมาณมาก

รายการผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ต้องระวังกับยาละลายลิ่มเลือดอ่านต่อที่ อาหารเสริมที่ต้องระวังเมื่อกินยาต้านการแข็งตัวของเลือด และน้ำมันปลาอ่านที่ น้ำมันปลาห้ามกินกับยาอะไร

ทำไมต้องถามหมอก่อนกินอาหารเสริม

เพราะผู้ป่วยหลอดเลือดหัวใจมักกินยาหลายตัวพร้อมกัน ทั้งยาต้านเกล็ดเลือด ยาลดไขมัน ยาความดัน และอาจมียาเบาหวาน ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบางชนิดมีปฏิกิริยากับยา และบางชนิดมีข้อมูลที่น่ากังวลเฉพาะในผู้ป่วยหัวใจ เช่น งานวิจัยแอล-อาร์จินีนขนาด 9 กรัมต่อวันในผู้ป่วยหลังหัวใจวาย (VINTAGE MI) ที่พบผู้เสียชีวิตในกลุ่มที่ได้สารนี้มากกว่า จนต้องยุติก่อนกำหนด

วิธีที่ปลอดภัยคือ ถ่ายรูปฉลากทุกขวดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดูในวันนัด

ตัวอย่างเมนูไทยหนึ่งวัน สำหรับคนหลอดเลือดหัวใจตีบ

ตัวอย่างนี้จัดตามหลักข้างต้น ปริมาณจริงขึ้นกับน้ำหนักตัว เบาหวาน และโรคไต ให้นักกำหนดอาหารของโรงพยาบาลช่วยปรับ

• •เช้า ข้าวต้มปลาหรือโจ๊กไก่ ใส่ขิงและผักเพิ่ม ไม่เติมน้ำปลาหรือซีอิ๊ว ไข่ต้มตามจำนวนที่แพทย์อนุญาต
• •ว่างเช้า ผลไม้สด 1 ส่วน เช่น ฝรั่ง หรือส้ม
• •กลางวัน ข้าวกล้องหรือข้าวสวยพอประมาณ แกงจืดเต้าหู้ผักกาด ผัดผักน้ำมันน้อย หลีกเลี่ยงหมูสามชั้น หนังไก่ และของทอด
• •ว่างบ่าย นมจืดพร่องมันเนย หรือถั่วไม่เค็ม 1 กำมือเล็ก
• •เย็น ปลานึ่งมะนาวหรือต้มยำปลาน้ำใส (ไม่ใส่กะทิ) ผักลวก น้ำพริกตักน้อย

หลักจำง่าย คือ จานสุขภาพแบบ ผัก 2 ส่วน ข้าว 1 ส่วน โปรตีน 1 ส่วน ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค และเลือก ต้ม นึ่ง อบ ยำ แทน ทอด ผัดน้ำมันเยอะ หรือแกงกะทิ ตามคำแนะนำของกรมอนามัย

น้ำหนักและรอบเอวควรเป็นเท่าไร

แนวทางสมาคมความดันโลหิตสูงฯ พ.ศ. 2567 แนะนำ

• •ดัชนีมวลกาย (BMI) 18.5–22.9 กก./ตร.ม.
• •รอบเอว ผู้ชายน้อยกว่า 90 ซม. ผู้หญิงน้อยกว่า 80 ซม.
• •ออกกำลังกายแบบแอโรบิก ระดับปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์

ผู้ที่เพิ่งออกจากโรงพยาบาลด้วยโรคหัวใจ ต้องให้แพทย์กำหนดระดับการออกกำลังกายก่อน แนวทางเดียวกันระบุว่าผู้ที่มีอาการเจ็บหน้าอกควรปรึกษาแพทย์ก่อนออกกำลังกาย

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ฉลากระบุส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูล ได้แก่ น้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

น้ำมันรวม 3 ชนิดในแคปซูลมีราว 509 มิลลิกรัม หรือประมาณครึ่งกรัม ขณะที่งานวิจัยเรื่องน้ำมันใช้น้ำมันที่ปรุงอาหารทั้งวัน หลายสิบกรัม การเปลี่ยนน้ำมันในครัวจึงเป็นคนละเรื่องกับการกินแคปซูล

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — มีงานรวมผลการทดลองในคนว่า เมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหารแทนไขมันชนิดอื่น LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6 มก./ดล. แต่ไม่เปลี่ยน HDL และไตรกลีเซอไรด์ ส่วนในแคปซูลมี 200 มิลลิกรัม
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งาน PREDIMED ให้ผู้มีความเสี่ยงสูงกินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ ในแคปซูลมี 0.2 กรัม ซึ่งน้อยกว่าหลายร้อยเท่า ฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นน้ำมันมะกอกเกรดใด
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานวิจัยในคนของคณะสาธารณสุขศาสตร์ ม.มหิดล ให้ผู้มีไขมันสูงใช้น้ำมันรำข้าววันละ 30 มิลลิลิตรปรุงอาหาร 3 มื้อ นาน 4 สัปดาห์ แล้ว LDL ลดลงมากกว่ากลุ่มน้ำมันถั่วเหลือง ในแคปซูลมี 109 มิลลิกรัม

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ค่าไขมันเปลี่ยนในผู้ป่วยหลอดเลือดหัวใจ ความต่างของน้ำมันแคปซูลกับน้ำมันขวดอ่านที่ น้ำมันแคปซูลต่างจากน้ำมันในครัวอย่างไร

ข้อควรระวังสำหรับผู้ป่วยหัวใจ: ผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล และมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งงานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (วันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิต 6 รายในกลุ่มอาร์จินีน เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก ผู้ที่เคยหัวใจวายหรือกินยาต้านเกล็ดเลือดอยู่ ควรนำฉลากไปปรึกษาแพทย์ก่อน ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที