โรคไตออกกำลังกายได้ไหม แบบไหนเหมาะ แบบไหนควรเลี่ยง

คำตอบสั้น: คนเป็นโรคไตส่วนใหญ่ ออกกำลังกายได้และควรขยับร่างกายเป็นประจำ แนวทาง KDIGO 2024 แนะนำให้ออกกำลังกายระดับปานกลางรวมอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ หรือเท่าที่หัวใจและร่างกายรับไหว และให้เลี่ยงการนั่งหรือนอนเฉย ๆ ทั้งวัน แบบที่เหมาะคือการยืดเหยียด การฝึกกล้ามเนื้อเบา ๆ และการเดินหรือปั่นจักรยาน โดยเริ่มช้าแล้วค่อยเพิ่ม ส่วนกีฬาหนัก คนที่มีโรคหัวใจ คนเสี่ยงหกล้ม และคนฟอกไต ควรคุยกับแพทย์ก่อนเริ่ม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •KDIGO 2024 แนะนำการออกกำลังกายระดับปานกลางรวมอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ ปรับตามความทนของแต่ละคน
• •มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) ระบุว่าการออกกำลังกายปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังส่วนใหญ่ ถ้าเริ่มช้าและเพิ่มทีละน้อย
• •ออกกำลังกายหนักทำให้ครีเอตินินสูงขึ้นชั่วคราวได้ ถ้าเพิ่งออกแรงหนักก่อนเจาะเลือด ให้บอกแพทย์
• •คนฟอกเลือดอาจรู้สึกดีที่สุดเมื่อออกกำลังในวันที่ไม่ได้ฟอก หรือก่อนฟอก และห้ามใช้แขนข้างที่ทำเส้นฟอกหิ้วของหนัก
• •เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจหอบมาก ใจสั่นผิดจังหวะ เวียนศีรษะ ให้หยุดทันทีและติดต่อแพทย์

คนเป็นโรคไตออกกำลังกายได้ไหม มีประโยชน์อย่างไร

ได้ และแนวทางสากลแนะนำให้ทำ แนวทาง KDIGO 2024 ซึ่งเป็นแนวทางดูแลโรคไตเรื้อรังระดับสากล แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังออกกำลังกายระดับปานกลางสะสมรวมอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ หรือในระดับที่หัวใจและร่างกายรับได้ และให้เลี่ยงพฤติกรรมนั่งหรือนอนนิ่งเป็นเวลานาน

150 นาทีไม่จำเป็นต้องทำทีเดียว ถ้าแบ่งเป็นวันละประมาณ 30 นาที 5 วัน ก็ได้ตัวเลขนี้แล้ว และคนที่ร่างกายยังไม่พร้อมก็เริ่มจากน้อยกว่านี้ได้

NKF สรุปประโยชน์ของการออกกำลังกายสม่ำเสมอในผู้ป่วยโรคไตไว้ดังนี้

• •กล้ามเนื้อแข็งแรงขึ้น และทำกิจวัตรประจำวันได้คล่องขึ้น
• •ช่วยคุมความดันโลหิตได้ดีขึ้น
• •ช่วยคุมน้ำตาลในผู้ที่เป็นเบาหวาน
• •ช่วยเรื่องการนอน ความวิตกกังวล และอารมณ์ซึมเศร้า
• •ช่วยดูแลน้ำหนักตัว

ถ้านั่งหรือนอนเฉย ๆ ตลอด กล้ามเนื้อจะลีบลง NKF เตือนว่าการอยู่นิ่งทำให้เสียทั้งแรงและมวลกล้ามเนื้อ จนทำสิ่งที่จำเป็นในชีวิตได้ยากขึ้น ส่วนผู้ฟอกไตที่ออกกำลังกายสม่ำเสมอเล่าว่านอนหลับดีขึ้น มีแรงมากขึ้น และทำสิ่งที่ต้องทำได้ดีขึ้น

ภาพรวมเรื่องที่มีหลักฐานว่าช่วยชะลอไตเสื่อม ดูได้ที่ ชะลอไตเสื่อมทำอย่างไร

ก่อนเริ่มออกกำลังกาย ต้องคุยกับหมอเรื่องอะไร

คนที่มีโรคหัวใจร่วมด้วยต้องคุยก่อนเสมอ NKF แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่ม โดยเฉพาะผู้ที่เคยมีปัญหาหัวใจ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด เคยผ่าตัดบายพาสหรือทำบอลลูนหัวใจ เจ็บหน้าอก หรือหอบเหนื่อยผิดปกติ รวมถึงคนที่อยากเล่นกีฬาหนัก เช่น บาสเกตบอล เทนนิส

KDIGO 2024 ยังระบุว่าผู้ที่เสี่ยงหกล้ม ควรได้คำแนะนำจากทีมรักษาว่าควรออกกำลังหนักแค่ไหน และควรเป็นแบบแอโรบิก แบบฝึกกล้ามเนื้อ หรือทั้งสองแบบ

คำถามที่ NKF แนะนำให้ถามแพทย์

1. 1ควรออกกำลังกายแบบไหน
2. 2ควรทำบ่อยแค่ไหน ครั้งละนานเท่าไร
3. 3ควรเริ่มที่ระดับไหน และเป้าหมายคืออะไร

ถ้าไม่แน่ใจว่าจะเริ่มอย่างไร ขอให้แพทย์ส่งตัวไปพบนักกายภาพบำบัด ซึ่ง NKF ระบุว่าช่วยประเมินและวางโปรแกรมเริ่มต้นได้

ออกกำลังกายแบบไหนเหมาะกับคนเป็นโรคไต

NKF แบ่งการออกกำลังกายเป็น 3 แบบ และแนะนำว่า คนที่ยังไม่แข็งแรง ให้เริ่มจากการยืดเหยียดกับการฝึกกล้ามเนื้อก่อน แล้วค่อยเพิ่มการออกกำลังแบบแอโรบิก

1. ยืดเหยียด

ช่วยให้ข้อต่อเคลื่อนไหวได้ดีขึ้นและกล้ามเนื้อหายตึง NKF แนะนำให้ค่อย ๆ ยืดจนรู้สึกตึง ค้างไว้ประมาณ 10 วินาที ทำซ้ำ 3–5 ครั้งต่อท่า หายใจตามปกติขณะค้าง และทำได้ 4–7 วันต่อสัปดาห์ ควรยืดแขน น่อง ต้นขาด้านหน้าและด้านหลัง คอ ไหล่ ข้อมือ และข้อเท้า

2. ฝึกกล้ามเนื้อหรือยกน้ำหนักเบา

ใช้น้ำหนักตัวเองก่อนก็พอ ตัวอย่างจาก NKF ได้แก่ ลุกขึ้นยืนแล้วนั่งลงจากเก้าอี้หลายครั้ง เขย่งปลายเท้าขึ้นลง ก้าวขึ้นลงขั้นบันได และเดินขึ้นบันได

ถ้าจะใช้น้ำหนัก NKF แนะนำให้เลือกน้ำหนักที่ยกได้ 12–15 ครั้ง ทำ 2–3 รอบ เมื่อสบายแล้วค่อยเพิ่มทีละ 1–2 ปอนด์ (ประมาณครึ่งถึง 1 กิโลกรัม) ใช้ยางยืดหรือของใช้ในบ้านแทนดัมเบลได้ ให้ยกและวางช้า ๆ และหายใจตลอด ไม่กลั้นหายใจ

3. แอโรบิก เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ รำ

ช่วยการทำงานของหัวใจและเพิ่มความอึด ความหนักที่เหมาะคือ ยังพูดคุยกับคนข้าง ๆ ได้ NKF เรียกว่า “talk test” ถ้าหอบจนพูดไม่ได้แปลว่าหนักเกินไป

วิธีเพิ่มทีละน้อยตามคำแนะนำของ NKF

• •ถ้าเดินสบาย ๆ ได้ 10 นาที ให้เริ่มที่ 10 นาทีทุกวันเป็นเวลา 1 สัปดาห์
• •สัปดาห์ถัดไปเพิ่มเป็น 12–15 นาที แล้วเพิ่มสัปดาห์ละ 2–5 นาทีถ้ารู้สึกไหว
• •เป้าหมายคือ 30–45 นาทีเกือบทุกวัน จะแบ่งเป็นช่วงสั้น ๆ แล้วพักก่อนก็ได้

สำหรับคนที่อายุมากหรือลุกนั่งลำบาก ดูท่าที่ทำได้ที่บ้านเพิ่มเติมที่ ออกกำลังกายในวัย 50 ปีขึ้นไป และ ผู้สูงอายุเดินลำบาก ลุกยาก ควรทำอย่างไร

แบบไหนควรเลี่ยง หรือต้องปรึกษาก่อน

สิ่งที่ต้องระวังไม่ใช่ชนิดกีฬาอย่างเดียว แต่เป็นจังหวะเวลาและสภาพร่างกายในวันนั้น สรุปจากคำแนะนำของ NKF และ KDIGO

• •กีฬาที่หนักหรือมีการปะทะ เช่น บาสเกตบอล เทนนิส ให้ถามแพทย์ก่อน
• •คนที่เสี่ยงหกล้ม ให้ทีมรักษากำหนดความหนักและชนิดการออกกำลัง อ่านวิธีป้องกันที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านอย่างไร
• •หลังกินข้าวมื้อใหญ่ ให้รออย่างน้อย 1 ชั่วโมง
• •ช่วงที่อากาศร้อนจัดของวัน ให้เลี่ยง ตอนเช้าหรือเย็นมักเหมาะกว่า
• •ก่อนนอนไม่ถึง 1 ชั่วโมง NKF แนะนำให้เลี่ยง
• •วันที่ขาดการฟอกเลือดและมีน้ำเกินในตัว NKF ระบุว่าวันนั้นอาจไม่ควรออกกำลังกาย
• •ยกของหนักด้วยแขนข้างที่ทำเส้นฟอกเลือด ห้ามทำ (รายละเอียดในหัวข้อคนฟอกไต)

ออกกำลังกายหนักทำให้ครีเอตินินสูงขึ้นชั่วคราวไหม

ได้ MedlinePlus ของห้องสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ ระบุว่าครีเอตินินในเลือดที่สูงไม่ได้แปลว่าไตผิดปกติเสมอไป อาจเกิดจากภาวะขาดน้ำ กล้ามเนื้อบาดเจ็บ การออกกำลังกายหนัก หรือการกินเนื้อสัตว์มาก และบางครั้งแพทย์จะให้งดเนื้อสัตว์ 24 ชั่วโมงก่อนตรวจ เพราะเนื้อสัตว์ทำให้ค่าสูงขึ้นชั่วคราว

ผลตรวจปัสสาวะก็เช่นกัน MedlinePlus ระบุว่าโปรตีนในปัสสาวะสูงขึ้นชั่วคราวได้จากการออกกำลังหนักหรือขาดน้ำ

สิ่งที่ควรทำ

• •ถ้าเพิ่งออกแรงหนัก เล่นกีฬา หรือทำงานหนักก่อนวันเจาะเลือด ให้บอกแพทย์ เพื่อช่วยอ่านผลให้ถูก
• •อย่าตกใจกับผลครั้งเดียว แนวทาง KDIGO 2024 ให้ยืนยันโรคไตเรื้อรังจากผลที่ผิดปกตินานอย่างน้อย 3 เดือน ไม่ใช่ผลครั้งเดียว
• •อย่าหยุดออกกำลังกายไปเลยเพราะกลัวค่าขึ้น เพียงแต่เลี่ยงการออกแรงหนักผิดปกติก่อนวันตรวจ

อ่านเพิ่มเรื่องค่าครีเอตินินได้ที่ ครีอะตินินคืออะไร ทำไมค่าถึงขึ้นลง และ ค่าไตสูงเกิดจากอะไร

คนฟอกไตออกกำลังกายได้ไหม ต้องระวังแขนที่มีเส้นฟอกอย่างไร

ได้ และ NKF ระบุว่าการออกกำลังกายสำคัญสำหรับผู้ฟอกไตด้วย คำถามที่พบบ่อยคือ ฟอกไตแล้วเหนื่อยไหม NHS ของสหราชอาณาจักรระบุว่าการฟอกไตอาจทำให้เหนื่อย คลื่นไส้ เป็นตะคริว หรือเวียนศีรษะได้ จึงต้องเลือกจังหวะให้เหมาะ อ่านเรื่องความเหนื่อยในผู้ป่วยไตเพิ่มที่ โรคไตเหนื่อยง่ายไหม นอนไม่หลับ เป็นตะคริวบ่อย

จังหวะเวลาที่เหมาะ

• •ฟอกเลือด: NKF แนะนำว่าอาจรู้สึกดีที่สุดเมื่อออกกำลังในวันที่ไม่ได้ฟอก หรือก่อนฟอก ส่วน หลังฟอกเลือดอาจไม่เหมาะ เพราะความดันอาจต่ำเกินไป
• •ล้างไตทางช่องท้อง: NKF ระบุว่าอาจสบายตัวกว่าถ้าออกกำลังตอนท้องว่าง เช่น ช่วงเช้า

ดูแลแขนข้างที่ทำเส้นฟอกเลือด

แผ่นพับของทีมดูแลผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง โรงพยาบาลศิริราช ให้ข้อปฏิบัติไว้ดังนี้

• •ห้ามวัดความดัน เจาะเลือด แทงเข็ม หรือให้น้ำเกลือ ที่แขนข้างที่ทำเส้น
• •หลังตัดไหมแล้ว ไม่ใช้มือข้างนั้นหิ้วของหนัก ไม่ใส่เสื้อรัดแขน นาฬิกา หรือสร้อยข้อมือ
• •ไม่นอนทับแขน และไม่พับงอข้อศอกข้างนั้นนาน ๆ
• •คลำดูแรงสั่นของเลือดที่ไหลผ่านเส้น (เรียกว่า thrill) วันละครั้ง
• •ช่วงหลังผ่าตัดเมื่อแผลหายปวด แผ่นพับแนะนำให้บริหารแขนด้วยการกำมือแน่นหรือบีบลูกบอลยาง เกร็งนับ 1–5 แล้วคลาย ทำต่อเนื่องครั้งละ 10 นาที วันละ 5–6 ครั้ง ให้ทำตามที่ทีมผ่าตัดที่ดูแลท่านสั่ง

ต้องรีบไปพบแพทย์ ถ้าแขนข้างนั้นปวด บวม แดง ร้อน ชา บวมถึงต้นแขน มีไข้ มีหนองหรือเลือดซึมจากแผล หรือคลำแรงสั่นได้เบาลงหรือคลำไม่ได้ ถ้าจะฝึกกล้ามเนื้อ ให้ถามทีมฟอกไตว่าแขนข้างไหนใช้ได้แค่ไหน และเน้นท่าที่ใช้ขา เช่น ลุกนั่งจากเก้าอี้ เขย่งเท้า

ข้อมูลการฟอกเลือดทั้งกระบวนการอยู่ที่ ฟอกไตเจ็บไหม ทำยังไง ใช้เวลานานแค่ไหน

เหงื่อออกมาก ต้องดื่มน้ำชดเชยแค่ไหน

ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน เพราะผู้ป่วยไตแต่ละระยะถูกกำหนดน้ำไม่เท่ากัน

• •ผู้ที่ยังไม่ถูกจำกัดน้ำ: ระวังอย่าให้ขาดน้ำ เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการขาดน้ำทำให้ครีเอตินินสูงขึ้นได้ และ NHS ระบุว่าภาวะขาดน้ำเป็นสาเหตุหนึ่งของไตบาดเจ็บเฉียบพลัน โดยแนะนำให้ดื่มน้ำให้พอโดยเฉพาะเมื่ออากาศร้อน
• •ผู้ป่วยไตระยะท้ายหรือผู้ฟอกไต: รพ.ศิริราช ปิยมหาราชการุณย์ ให้หลักน้ำดื่มต่อวันประมาณปริมาณปัสสาวะต่อวันบวก 500–700 มิลลิลิตร ถ้าไม่มีปัสสาวะไม่เกิน 700 มิลลิลิตร และน้ำหนักไม่ควรขึ้นเกินวันละ 1 กิโลกรัม น้ำที่ดื่มหลังออกกำลังกายต้องนับรวมในโควตานี้ อย่าดื่มชดเชยเกินเอง

วิธีที่ใช้ได้กับทุกกลุ่มคือ ออกกำลังในช่วงที่อากาศไม่ร้อน ตามที่ NKF แนะนำ เพื่อไม่ให้เสียเหงื่อมากตั้งแต่ต้น ถ้าเหงื่อออกมากเป็นประจำ ให้ถามทีมรักษาว่าควรปรับน้ำอย่างไร อ่านเรื่องน้ำดื่มเพิ่มที่ โรคไตควรดื่มน้ำวันละเท่าไหร่

ครีเอทีนและโปรตีนเสริมสำหรับคนออกกำลังกาย ต้องระวังอะไร

ครีเอทีน

ครีเอทีนอยู่ในรายการอาหารเสริมที่มีรายงานพิษต่อไตของแนวทาง KDIGO 2024 แนวทางยกตัวอย่างว่าครีเอทีนที่ใช้เพาะกายมีรายงานเกี่ยวข้องกับไตอักเสบชนิดแพ้ (allergic interstitial nephritis) และระบุว่าครีเอทีนกับอาหารโปรตีนสูงทำให้ค่าครีเอตินินในเลือดเปลี่ยนไปได้โดยไม่เกี่ยวกับการกรองของไต จึงอาจทำให้ค่า eGFR (อัตราการกรองของไต) ที่คำนวณได้คลาดเคลื่อน

KDIGO แนะนำให้แพทย์ถามเรื่องสมุนไพรและอาหารเสริมเป็นประจำ และแนะนำให้หยุดสิ่งที่ไม่ได้สั่งซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อไต ผู้ป่วยไตจึงไม่ควรซื้อครีเอทีนมากินเอง

โปรตีนผงและเวย์

โปรตีนเสริมนับรวมกับโปรตีนจากอาหารทั้งหมด แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยแนะนำโปรตีนประมาณ 0.6–0.8 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวันในผู้ป่วยระยะ 3 ขึ้นไป ขึ้นกับว่าเป็นเบาหวานหรือไม่ และผู้ที่เสี่ยงไตเสื่อมไม่ควรเกิน 1.3 กรัมต่อกิโลกรัมต่อวัน ส่วนผู้ฟอกเลือดต้องการมากขึ้นเป็น 1.0–1.2 กรัม ปริมาณของแต่ละคนให้แพทย์หรือนักกำหนดอาหารคำนวณ

ออกกำลังกายไม่ได้แปลว่าต้องเติมโปรตีนผงเสมอ ถ้าอยากใช้ ให้นำฉลากไปให้นักกำหนดอาหารดูก่อน วิธีคิดโปรตีนต่อวันอยู่ที่ โรคไตกินโปรตีนวันละกี่กรัม

ได้ยินว่าเป็นโรคไตต้องพักเยอะ ๆ ห้ามเหนื่อย จริงไหม

ไม่จริงสำหรับคนส่วนใหญ่ NKF ระบุชัดว่าการออกกำลังกายปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังส่วนใหญ่ ถ้าทำถูกวิธี เริ่มช้า และเพิ่มทีละน้อย และ KDIGO 2024 แนะนำให้เลี่ยงการนั่งนิ่งนาน ๆ

สิ่งที่ถูกต้องคือ “ขยับตามที่ไหว” ไม่ใช่ “ไม่ขยับเลย” NKF แนะนำว่าวันที่ไม่ค่อยมีแรง ให้ทำเบาลง ไม่จำเป็นต้องงด และหลายคนพบว่าการขยับเบา ๆ ทำให้สดชื่นขึ้น ข้อยกเว้นคือวันที่ไม่สบายผิดปกติหรือแพทย์สั่งให้พัก ให้ถามทีมรักษาก่อน

อาการแบบไหนต้องหยุดออกกำลังกายทันที

ควรลดความหนักลง เมื่อรู้สึกว่าหนักมาก หอบจนพูดไม่ได้ ใจเต้นแรงเร็ว ปวดกล้ามเนื้อหรือข้อจนน่าจะออกกำลังวันรุ่งขึ้นไม่ได้ หรือพักแล้วเกิน 1 ชั่วโมงยังไม่หายเหนื่อย

หยุดทันทีและติดต่อแพทย์ ตามคำแนะนำของ NKF ถ้ามีอาการเหล่านี้

• •หายใจหอบเหนื่อยมากผิดปกติ
• •ปวดหรือแน่นที่หน้าอก คอ หรือขากรรไกร
• •หัวใจเต้นผิดจังหวะหรือเต้นเร็วมาก
• •คลื่นไส้ เวียนศีรษะ หน้ามืด
• •อ่อนเพลียมากขณะออกกำลัง หรือเพลียไปทั้งวัน
• •ตะคริวที่ขา (NKF ให้หยุดออกกำลังในวันนั้น)

ถ้าเจ็บแน่นหน้าอกรุนแรงหรือหายใจไม่ออก ให้โทร 1669 ทันที

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

• •ผงไข่ขาว 230 มก. — ไข่ขาวในอาหารเป็นโปรตีนคุณภาพสูงที่ฟอสฟอรัสต่ำ นักกำหนดอาหารจึงมักแนะนำให้ผู้ป่วยไต แต่ผงไข่ขาวในแคปซูลมีปริมาณน้อยมาก ฉลากไม่ได้ระบุปริมาณโปรตีน ถ้าประมาณจากข้อมูลไข่ขาวผงของ USDA จะได้โปรตีนราว 0.19 กรัมต่อแคปซูล ขณะที่ไข่ขาวจากไข่ใบใหญ่ 1 ฟองมีโปรตีนประมาณ 3.6 กรัม ต้องใช้ประมาณ 19 แคปซูลจึงเท่ากับไข่ขาว 1 ฟอง จึงไม่ใช่แหล่งโปรตีนสำหรับคนออกกำลังกาย ไม่ได้ใช้แทนโปรตีนจากอาหาร และไม่ได้ใช้แทนโปรตีนเสริมที่นักกำหนดอาหารคำนวณให้

ส่วนประกอบอื่นยังต้องพิจารณาเรื่องความปลอดภัย เช่น เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ และอาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ป่วยไตจึงควรนำกล่องไปให้แพทย์โรคไตที่ดูแลดูก่อนทุกครั้ง ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที