ครีอะตินินคืออะไร ทำไมค่าถึงขึ้นลงได้ทั้งที่ไตเหมือนเดิม

คนที่เห็นค่านี้ในใบผลเลือดแล้วตกใจมีเยอะ โดยเฉพาะเมื่อค่าขยับขึ้นจากครั้งก่อน

ครีอะตินินคืออะไร

เป็นของเสียที่เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อตามปกติ

ร่างกายสร้างขึ้นทุกวันในอัตราที่ค่อนข้างคงที่สำหรับคนคนหนึ่ง

แล้วไตเป็นตัวกรองออกทางปัสสาวะ

จึงใช้เป็นตัวบอกคร่าว ๆ ว่าไตกรองของเสียได้ดีแค่ไหน

ทำไมค่าถึงขยับได้ทั้งที่ไตเหมือนเดิม

เพราะปริมาณที่ร่างกายสร้างขึ้น ไม่ได้เท่ากันในทุกคนและทุกวัน

มวลกล้ามเนื้อ — คนที่มีกล้ามเนื้อมากมักมีค่าสูงกว่าคนที่มีกล้ามเนื้อน้อยโดยธรรมชาติ

เพศและอายุ — ซึ่งเป็นเหตุผลที่สูตรคำนวณ eGFR ต้องใส่ตัวแปรเหล่านี้เข้าไป

ภาวะขาดน้ำ — ทำให้ค่าดูสูงขึ้นได้

การออกกำลังกายหนักก่อนเจาะเลือด

อาหารบางอย่างก่อนเจาะเลือด

ยาบางชนิด

นี่คือเหตุผลที่แพทย์ไม่ตัดสินอะไรจากค่าครั้งเดียว และมักดูแนวโน้มหลายครั้งประกอบกับค่าอื่น

ค่าปกติเท่าไร

ช่วงอ้างอิงต่างกันไปตามห้องปฏิบัติการ เพศ และวิธีตรวจ

จึงต้องอ่านช่วงอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ข้างค่าในใบผลของคุณเอง ไม่ใช่ใช้ตัวเลขจากที่อื่น

และค่าที่อยู่ในช่วงอ้างอิงไม่ได้แปลว่าไตปกติเสมอไป โดยเฉพาะในผู้ที่มีมวลกล้ามเนื้อน้อย

ในทางกลับกัน ค่าที่สูงกว่าช่วงอ้างอิงเล็กน้อยก็ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคไตเสมอไป

ทำไมถึงต้องมี eGFR ด้วย

เพราะครีอะตินินตัวเดียวตีความยาก

eGFR คือค่าที่คำนวณจากครีอะตินิน ร่วมกับอายุและเพศ เพื่อประเมินอัตราการกรองของไต

อ่านต่อที่ [ค่าไต eGFR กับ ครีอะตินิน อ่านอย่างไร](/article/egfr-creatinine-explained)

และการแบ่งระยะโรคไตอยู่ที่ [โรคไตเรื้อรังแบ่งระยะอย่างไร](/article/ckd-stages-explained)

สิ่งที่ควรทำเมื่อเห็นค่าที่ไม่คุ้น

อย่าค้นอินเทอร์เน็ตแล้วสรุปเอง

ถ่ายรูปใบผลเก็บไว้ทุกครั้ง เพื่อดูแนวโน้ม

ถามแพทย์ตรง ๆ ว่าค่านี้ในบริบทของฉันแปลว่าอะไร และต้องทำอะไรต่อ

แจ้งแพทย์ว่ากินอาหารเสริมอะไรอยู่บ้าง

สิ่งที่ไม่ควรทำ

ไม่ควรเริ่มจำกัดอาหารเองเพราะเห็นค่าสูง เพราะการจำกัดผิดวิธีทำให้ขาดสารอาหารโดยไม่จำเป็น

ไม่ควรหาอาหารเสริมมากินเพื่อลดค่า เพราะการอ้างแบบนั้นกับอาหารเสริมผิดกฎหมาย และบางอย่างอาจทำให้แย่ลง

ไม่ควรหยุดยาที่แพทย์สั่ง

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง