ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันที่บ้านและรับมืออย่างไร

การหกล้มไม่ใช่อุบัติเหตุที่ห้ามไม่ได้ ส่วนใหญ่มีสาเหตุที่หาเจอและแก้ได้

และการล้มครั้งแรกมักเป็นสัญญาณว่าจะมีครั้งต่อไป ถ้าไม่แก้ต้นเหตุ

บอกหมอทุกครั้ง แม้ล้มแล้วไม่เจ็บ

ข้อนี้สำคัญที่สุดและคนข้ามบ่อยที่สุด

เพราะการล้มอาจเป็นอาการของอย่างอื่น เช่น ผลของยา ความดันตก การมองเห็นเปลี่ยน การได้ยินเปลี่ยน หรือปัญหาที่ต้องตรวจ

ท่านมักไม่บอกลูกหลานเพราะกลัวถูกห้ามทำนั่นทำนี่ ให้ถามตรง ๆ เป็นระยะว่าช่วงนี้เซหรือเกือบล้มบ้างไหม

สาเหตุที่พบบ่อยและแก้ได้

ยาที่ใช้อยู่ — ยาหลายกลุ่มทำให้ง่วง เวียนหัว หรือความดันตกเวลาลุก ให้เอารายการยาไปให้แพทย์ทบทวน อ่านต่อที่ ผู้สูงอายุกินยาหลายตัว ผู้ดูแลควรจัดการอย่างไร

ความดันตกเวลาลุกยืน — สังเกตว่าเวียนหัวตอนลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ไหม

สายตา — ต้อกระจก แว่นที่ไม่ได้เปลี่ยนนาน หรือแว่นหลายระยะที่ทำให้กะบันไดผิด

กล้ามเนื้อขาอ่อนแรง — ลุกจากเก้าอี้โดยไม่ใช้มือยันไม่ได้ คือสัญญาณ

การได้ยิน — มีผลกับการทรงตัวมากกว่าที่คนคิด

รองเท้า — ใส่รองเท้าแตะหลวมหรือเดินเท้าเปล่าในบ้าน

เท้าและเล็บ — เล็บยาว ตาปลา หรือชาที่เท้า

จุดในบ้านที่ต้องแก้

ห้องน้ำ คือจุดที่ล้มบ่อยที่สุด — ติดราวจับข้างโถและในที่อาบน้ำ ปูแผ่นกันลื่น แยกโซนเปียกโซนแห้ง

ทางเดินกลางคืน — ติดไฟกลางคืนตลอดทางจากเตียงถึงห้องน้ำ

พื้น — เก็บสายไฟ พรมเช็ดเท้าที่ขอบงอ ของวางกับพื้น และเก็บน้ำที่หกทันที

บันได — ราวจับสองข้าง แสงสว่างพอ ติดแถบสีที่ขอบขั้น

เตียง — ความสูงที่นั่งแล้วเท้าถึงพื้นพอดี

เก้าอี้ — มีที่เท้าแขนให้ยันตอนลุก

ของใช้ประจำ — วางในระดับที่หยิบได้โดยไม่ต้องปีนหรือก้มสุด

สัตว์เลี้ยงตัวเล็ก — เป็นสาเหตุที่คนไม่นึกถึง

สิ่งที่ช่วยได้อีก

ให้ท่านใช้อุปกรณ์ช่วยเดินถ้าหมอแนะนำ และอย่ารู้สึกว่าเป็นเรื่องน่าอาย

ตรวจสายตาและการได้ยินตามรอบ

ออกกำลังกายที่เน้นการทรงตัวและความแข็งแรงของขา ตามที่ผู้มีวิชาชีพแนะนำ

อย่าให้ท่านรีบ — หลายครั้งที่ล้มเพราะรีบไปรับโทรศัพท์หรือรีบเข้าห้องน้ำ วางโทรศัพท์ไว้ใกล้ตัวช่วยได้

ถ้าล้มแล้ว ต้องทำอะไร

อย่าเพิ่งรีบพยุงลุก

ถามก่อนว่าเจ็บตรงไหน ขยับได้ไหม

ถ้าเจ็บสะโพก ขาสั้นยาวไม่เท่ากัน ขยับไม่ได้ หรือปวดมาก ให้โทร 1669 อย่าเคลื่อนย้ายเอง

ถ้าศีรษะกระแทก หรือกินยาต้านการแข็งตัวของเลือดอยู่ ให้ไปโรงพยาบาลทุกครั้ง แม้ดูปกติดี

ถ้าลุกได้เอง ยังต้องบอกหมอในนัดถัดไป และจดวันที่กับสถานการณ์ไว้

หลังล้ม ให้สังเกตต่ออีกหลายวัน ทั้งเรื่องปวด เดินเปลี่ยนไป หรือกลัวจนไม่กล้าเดิน

ความกลัวหลังล้ม เป็นเรื่องที่ต้องดูแลด้วย

หลายท่านหลังล้มแล้วไม่กล้าเดิน จึงเคลื่อนไหวน้อยลง กล้ามเนื้ออ่อนแรงลง แล้วเสี่ยงล้มมากขึ้นอีก

ให้ค่อย ๆ พาเดินและปรึกษาผู้มีวิชาชีพ อย่าปล่อยให้นั่งอยู่กับที่

รองเท้าและเสื้อผ้า จุดที่คนมองข้าม

รองเท้าแตะหูคีบเป็นสาเหตุการล้มที่พบบ่อยและแก้ได้ง่ายที่สุด เพราะไม่มีอะไรยึดส้นเท้า

รองเท้าที่เหมาะคือ หุ้มส้น พื้นไม่ลื่น พื้นไม่หนาเกินจนรู้สึกพื้นไม่ได้ และใส่แล้วไม่หลวม

ถุงเท้าเดินบนกระเบื้องลื่นมาก ถ้าท่านชอบใส่ถุงเท้าในบ้าน ให้หาแบบมีปุ่มกันลื่นใต้ฝ่าเท้า

ผ้าถุงหรือกางเกงที่ยาวลากพื้น เป็นสาเหตุการสะดุดที่คนไม่นึกถึง

ตรวจเท้าท่านด้วย เพราะเล็บยาว ตาปลา หรือแผลที่เท้าทำให้เดินลงน้ำหนักผิดและเสียการทรงตัว

อ่านต่อ

• •จัดบ้านให้ผู้สูงอายุปลอดภัย เดินตรวจทีละห้อง
• •ผู้สูงอายุเดินลำบาก ลุกยาก ควรทำอะไรก่อน
• •เตรียมตัวก่อนพาผู้สูงอายุไปหาหมอ

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

อาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือกลืนลำบากในผู้สูงอายุ อาจมีสาเหตุที่ต้องได้รับการตรวจ จึงควรพาไปพบแพทย์ ไม่ควรแก้เองด้วยการหาอาหารหรือผลิตภัณฑ์มาเสริม

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักกำหนดอาหาร ก่อนเปลี่ยนแปลงสิ่งที่รับประทาน