เดินเร็ววันละ 30 นาที ช่วยอะไรบ้าง ดีต่อสมองจริงไหม

คำตอบสั้น: เดินเร็วคือการเดินที่หายใจแรงขึ้นแต่ยังคุยเป็นประโยคได้ นับเป็นกิจกรรมระดับปานกลาง องค์การอนามัยโลก (WHO) แนะนำให้ผู้ใหญ่ทำกิจกรรมระดับนี้ 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ เดินเร็ววันละ 30 นาที 5 วันจึงได้ 150 นาทีพอดี WHO ระบุว่าการออกกำลังกายสม่ำเสมอในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุสัมพันธ์กับความเสี่ยงการเสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือด ความดันสูง เบาหวานชนิดที่ 2 และการหกล้มที่ลดลง รวมถึงสุขภาพจิต การนอน และสุขภาพด้านความคิดที่ดีขึ้น ส่วนเรื่องสมองโดยตรง งานทดลองให้ผู้สูงอายุเดิน 1 ปีพบสมองส่วนความจำ (ฮิปโปแคมปัส) ใหญ่ขึ้นราว 2% และงานติดตามคนอังกฤษ 78,430 คนพบว่าคนที่เดินมากก้าวกว่า เป็นสมองเสื่อมน้อยกว่า แต่งานแบบติดตามไม่ได้พิสูจน์ว่าการเดินป้องกันสมองเสื่อม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เดินเร็ว = หายใจแรงขึ้นแต่ยังคุยเป็นประโยคได้ ถ้าพูดได้ไม่กี่คำก็ต้องหยุดหายใจ แปลว่าหนักระดับสูงแล้ว
• •WHO แนะนำกิจกรรมระดับปานกลาง 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ และทุกการขยับมีค่า แม้ทำได้น้อยก็ยังดีกว่าไม่ทำ
• •งานทดลองในผู้สูงอายุ 120 คน: กลุ่มเดิน 40 นาที สัปดาห์ละ 3 วัน นาน 1 ปี ฮิปโปแคมปัสใหญ่ขึ้นราว 2% ส่วนกลุ่มยืดเหยียดลดลง
• •งานติดตาม 78,430 คนในสหราชอาณาจักร: ราว 9,800 ก้าวต่อวัน สัมพันธ์กับความเสี่ยงสมองเสื่อมต่ำสุดในงาน แต่เป็นงานแบบสังเกต ยังสรุปเป็นเหตุและผลไม่ได้
• •คนไม่เคยออกกำลังกายเริ่มจาก 10 นาทีแล้วค่อยเพิ่ม
• •เจ็บหรือแน่นหน้าอก เวียนหัว คลื่นไส้ ระหว่างเดิน ให้หยุดทันที ถ้าเจ็บหรือแน่นหน้าอก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

เดินเร็วคือเร็วแค่ไหน วัดอย่างไร

วิธีง่าย ๆคือการทดสอบด้วยการพูด สถาบันผู้สูงอายุแห่งชาติสหรัฐ (NIA) อธิบายว่า

• •ระดับปานกลาง: หายใจแรงขึ้น แต่ยังคุยเป็นประโยคได้สบาย ๆ นี่คือเดินเร็วที่ต้องการ
• •ระดับหนัก: พูดได้ไม่กี่คำก็ต้องหยุดหายใจ เช่น วิ่งเหยาะ

NIA ยกเดินเร็วเป็นตัวอย่างแรกของกิจกรรมระดับปานกลางที่ช่วยความทนทานของร่างกาย และแนะนำให้ค่อย ๆ สร้างไปจนถึงอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์

อีกวิธีที่ใช้ในงานวิจัยคือจังหวะก้าวต่อนาที งานติดตามในสหราชอาณาจักรที่จะกล่าวต่อไปนับ "ก้าวตั้งใจ" ที่ 40 ก้าวต่อนาทีขึ้นไป และพบว่าคนที่เดินเร็วสุดของวันรวม 30 นาที (ไม่จำเป็นต้องต่อเนื่องกัน) เฉลี่ยราว 112 ก้าวต่อนาที มีความเสี่ยงสมองเสื่อมต่ำกว่า ตัวเลขนี้ใช้เป็นภาพคร่าว ๆ ได้ แต่ไม่ใช่เป้าที่ทุกคนต้องทำ ผู้สูงอายุที่เดินช้าลงเพราะข้อหรือการทรงตัว เดินตามความสามารถของตัวเองก็ยังได้ประโยชน์

งานวิจัยเรื่องเดินกับสมองส่วนความจำพบอะไร

งานทดลองที่ถูกอ้างถึงบ่อยคือ Erickson และคณะ ตีพิมพ์ในวารสาร PNAS ปี 2011

• •ผู้สูงอายุ 120 คน สุ่มเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มหนึ่งเดินแบบแอโรบิกระดับปานกลาง สัปดาห์ละ 3 วัน เริ่มจาก 10 นาที เพิ่มทีละ 5 นาทีจนถึงครั้งละ 40 นาที อีกกลุ่มทำท่ายืดเหยียดและกระชับกล้ามเนื้อ นาน 1 ปี
• •กลุ่มเดินฮิปโปแคมปัส (สมองส่วนที่เกี่ยวกับความจำ) ใหญ่ขึ้นราว 2% ส่วนกลุ่มยืดเหยียดลดลงราว 1.4%
• •ผู้วิจัยรายงานว่าขนาดที่เพิ่มขึ้นสัมพันธ์กับความจำด้านตำแหน่งและทิศทาง (spatial memory) ที่ดีขึ้น

สิ่งที่งานนี้ยังไม่ได้บอก คือการเดินป้องกันหรือชะลอสมองเสื่อม เพราะผู้เข้าร่วมเป็นผู้สูงอายุที่ไม่มีสมองเสื่อม วัดผลเป็นภาพสแกนและแบบทดสอบใน 1 ปี และเป็นงานขนาดเล็ก ภาพสแกนที่บอกว่า "สมองฝ่อ" มีความหมายอย่างไร อ่านที่ สมองฝ่อคืออะไร

เดินวันละกี่ก้าวจึงสัมพันธ์กับความเสี่ยงสมองเสื่อมที่ลดลง

งานที่ตอบคำถามนี้โดยตรงคือ del Pozo Cruz และคณะ ตีพิมพ์ใน JAMA Neurology ปี 2022

• •ติดตามผู้ใหญ่อายุ 40–79 ปีในสหราชอาณาจักร 78,430 คน ที่ใส่เครื่องนับก้าวที่ข้อมือ ติดตามนาน 6.9 ปี (ค่ามัธยฐาน) พบผู้เป็นสมองเสื่อม 866 คน
• •จำนวนก้าวที่สัมพันธ์กับความเสี่ยงต่ำสุดในงานคือราว 9,800 ก้าวต่อวัน (ความเสี่ยงต่ำกว่าราวครึ่งหนึ่ง HR 0.49)
• •แม้ราว 3,800 ก้าวต่อวัน ก็สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่ต่ำลงราวหนึ่งในสี่ (HR 0.75)
• •ก้าวที่เดินอย่างตั้งใจ (40 ก้าวต่อนาทีขึ้นไป) สัมพันธ์ชัดกว่าก้าวเดินทั่วไปในบ้าน

ข้อจำกัดที่ต้องรู้

• •เป็นงานแบบสังเกต คนที่เดินมากอาจสุขภาพดีอยู่แล้ว หรือคนที่เริ่มมีสมองเสื่อมระยะแรกอาจเดินน้อยลงเอง จึงบอกไม่ได้ว่าการเดินเป็นสาเหตุที่ทำให้ความเสี่ยงลดลง
• •ผู้เข้าร่วมเกือบทั้งหมด (ราวร้อยละ 97) เป็นคนผิวขาวในสหราชอาณาจักร
• •ตัวเลขเหล่านี้คือความสัมพันธ์ ไม่ใช่สัญญาว่าเดินครบแล้วจะไม่เป็นสมองเสื่อม

WHO และแนวทางเวชปฏิบัติภาวะสมองเสื่อม พ.ศ. 2563 ของไทยจัดการไม่ออกกำลังกายเป็นปัจจัยเสี่ยงอย่างหนึ่งที่ควรแก้ไข ร่วมกับความดันสูง เบาหวาน การสูบบุหรี่ และการได้ยินผิดปกติ อ่านภาพรวมที่ ปัจจัยเสี่ยงสมองเสื่อม ส่วนงาน FINGER ในฟินแลนด์ที่ใช้การออกกำลังกายร่วมกับอาหาร ฝึกสมอง และคุมปัจจัยหลอดเลือดนาน 2 ปี พบคะแนนความคิดโดยรวมดีกว่ากลุ่มควบคุมเล็กน้อย

คนไม่เคยออกกำลังกายควรเริ่มเดินอย่างไร

NIA ย้ำว่าให้เพิ่มทีละน้อยในหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน เริ่มจากความหนักที่เหมาะกับสภาพร่างกายตอนนี้ แล้วค่อยเพิ่มความถี่ ความหนัก และระยะเวลา ตัวอย่างแผนเริ่มต้น

1. 1สัปดาห์แรก ๆ: เดินสบาย ๆ วันละ 10 นาที ช่วงที่อากาศไม่ร้อน เช่น เช้าหรือเย็น
2. 2เพิ่มเวลาทีละ 5 นาที เมื่อรู้สึกว่าไหว คล้ายในงานวิจัยที่เริ่มจาก 10 นาทีแล้วเพิ่มจนถึง 40 นาที
3. 3เมื่อเดินได้ 20–30 นาทีสบาย ๆ ค่อยเร่งให้เร็วขึ้นจนหายใจแรงแต่ยังคุยได้
4. 4แบ่งเป็นช่วงได้ NIA ระบุว่ากิจกรรมสั้น ๆ ระหว่างวันก็นับรวมเป็น 150 นาทีต่อสัปดาห์ได้

ข้อปฏิบัติด้านความปลอดภัยจาก NIA

• •เดินช้า ๆ ก่อนและหลัง เพื่ออบอุ่นร่างกายและผ่อนคลาย
• •ดื่มน้ำเมื่อเหงื่อออก ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ ให้ถามแพทย์ก่อน
• •ใส่รองเท้าที่เหมาะกับการเดิน และระวังสภาพอากาศและพื้นทาง
• •ฟังร่างกาย การเดินไม่ควรทำให้เวียนหัว เจ็บหรือแน่นหน้าอก หรือคลื่นไส้

นอกจากเดินแล้ว NIA แนะนำให้มีการฝึกกล้ามเนื้อและการทรงตัวด้วย งานทบทวน Cochrane ปี 2019 เรื่องการป้องกันหกล้มระบุว่ายังไม่แน่ชัดว่าการเดินอย่างเดียวลดการหกล้มได้ ส่วนการฝึกทรงตัวลดได้ชัดกว่า อ่านเรื่องการฝึกทรงตัวที่ รำไทเก็กช่วยอะไร และภาพรวมการออกกำลังกายที่ ออกกำลังกายสำหรับวัย 50+

คนเข่าเสื่อม ความดันสูง เบาหวาน เดินเร็วได้ไหม

ส่วนใหญ่เดินได้ แต่ต้องปรับให้เหมาะ NIA ระบุว่าผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคประจำตัวหรือบาดเจ็บ และค่อย ๆ เพิ่มกิจกรรม โดยทั่วไปไม่ต้องพบแพทย์ก่อน แต่ถ้ามีโรคเรื้อรัง ควรคุยกับแพทย์ ว่ากิจกรรมแบบไหนและหนักแค่ไหนจึงเหมาะ

ข้อเข่าเสื่อม

• •NIA แนะนำกิจกรรมที่ลงน้ำหนักที่ข้อน้อย เช่น เดิน ว่ายน้ำ รำไทเก็ก และระบุว่าการออกกำลังอย่างปลอดภัยไม่ควรทำให้โรคข้อแย่ลง
• •เดินบนพื้นเรียบ เลี่ยงทางลาดชันและบันไดยาว ๆ ในช่วงแรก
• •ถ้าเข่าบวม ร้อน หรือปวดมากขึ้นหลังเดิน ให้ลดระยะและปรึกษาแพทย์ อ่านเพิ่มที่ ปวดเข่าวัย 40+

ความดันโลหิตสูง

• •NIA ระบุว่ากิจกรรมระดับปานกลางเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลความดันโลหิตและโรคหัวใจ
• •ให้แพทย์ร่วมดูแลขณะเพิ่มกิจกรรม เพราะ NIA ระบุว่าอาจต้องปรับยาลดความดัน ห้ามปรับยาเอง
• •รายละเอียดเพิ่มที่ ออกกำลังกายสำหรับคนความดันสูง

เบาหวาน

• •NIA ระบุว่าผู้เป็นเบาหวานต้องระวังเป็นพิเศษเรื่องการติดตามน้ำตาล เลือกรองเท้าให้เหมาะ และป้องกันการบาดเจ็บที่เท้า
• •ตรวจเท้าหลังเดินทุกครั้ง โดยเฉพาะคนที่เท้าชา
• •ถ้ากินยาหรือฉีดอินซูลินที่ทำให้น้ำตาลต่ำได้ ควรพกของหวานติดตัว อ่านอาการน้ำตาลต่ำที่ น้ำตาลต่ำ อาการและวิธีแก้ และวิธีออกกำลังที่ ออกกำลังกายสำหรับคนเป็นเบาหวาน

มีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ระหว่างหรือหลังเดิน ให้หยุดทันที แล้วไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •เจ็บหรือแน่นหน้าอก
• •หายใจไม่ออก
• •แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
• •หมดสติหรือหกล้มศีรษะกระแทก
• •สับสนหรือซึมลงขึ้นมาทันที

เดินคนเดียวหรือเดินเป็นกลุ่มดีกว่า

ทั้งสองแบบได้ประโยชน์ เลือกแบบที่ทำได้ต่อเนื่อง

• •เดินเป็นกลุ่ม NIA ระบุว่ากิจกรรมแบบกลุ่ม เช่น กลุ่มเดิน หรือมีเพื่อนออกกำลังกาย ทำให้ได้พบปะ มีเพื่อน และได้กำลังใจ ซึ่งช่วยให้ทำต่อได้นาน
• •เดินกับคู่หรือลูกหลาน ช่วยดูความปลอดภัย โดยเฉพาะคนที่เคยหกล้มหรือเริ่มหลงลืม
• •เดินคนเดียว ยืดหยุ่นเรื่องเวลา ควรพกโทรศัพท์ บอกคนในบ้านว่าไปเส้นทางไหน และเลือกที่สว่าง มีคนผ่าน

ผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียวบ่อย การเดินกับกลุ่มเป็นโอกาสได้คุยกับคนอื่นไปด้วย อ่านเพิ่มที่ ผู้สูงอายุเหงา อยู่คนเดียว เสี่ยงสมองเสื่อมไหม

ถ้าความจำแย่ลงชัดเจน การเดินไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนการตรวจ ควรพาไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แก้ไขได้ เช่น ขาดวิตามินบี 12 ไทรอยด์ผิดปกติ ผลข้างเคียงจากยา หรือซึมเศร้า อ่านที่ ขี้ลืมบ่อย ลืมง่ายมาก ทำอย่างไรดี

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เม็มโมร่า (MEMORA)

เม็มโมร่า (MEMORA) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0069 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากระบุรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: เห็ดหัวลิง (Lion's Mane) 250 มก. · สารสกัดพรมมิ (Brahmi) 150 มก. · โคลีน ไบทาร์เทรต (99%) 90 มก. (เทียบเป็นตัวโคลีนราว 37 มก. คำนวณ) · สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. · ไพริดอกซิน ไฮโดรคลอไรด์ 2 มก. (เทียบเป็นวิตามินบี 6 ราว 1.65 มก. คำนวณ) · ส่วนอื่น ได้แก่ เปลือกแคปซูลเจลาติน สี INS171 (ไทเทเนียมไดออกไซด์) INS551 INS470ii และมอลโตเด็กซ์ตริน

คำเตือนบนฉลาก: อาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลาย ครบ 5 หมู่

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยเพิ่มขนาดสมองส่วนความจำ เพิ่มผลของการเดิน หรือใช้แทนการออกกำลังกายได้ งานวิจัยที่กล่าวถึงในบทความนี้เป็นงานของการเดินและการออกกำลังกาย ไม่ใช่ของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

เรื่องเลือดออกที่ต้องรู้: ฉลากเตือนว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ซึ่งมาจากสารสกัดใบแปะก๊วย ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ซึ่งพบบ่อยในผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด และผู้ที่จะผ่าตัดหรือทำฟัน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

หลักฐานของแต่ละส่วนประกอบ เทียบปริมาณที่ใช้ในงานวิจัยกับปริมาณในแคปซูล

• •เห็ดหัวลิง 250 มก. — งานวิจัยในคนยังน้อยและเล็ก งานในผู้สูงอายุญี่ปุ่นที่มีภาวะปริชานบกพร่องเล็กน้อย 30 คน ใช้ผงเห็ดวันละ 3 กรัม (มากกว่าในแคปซูล 12 เท่า คำนวณ) และคะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญหลังหยุด 4 สัปดาห์ ฉลากไม่ระบุว่าเป็นดอกเห็ด เส้นใย หรือสารสกัด และมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •สารสกัดพรมมิ 150 มก. — งานรวมในผู้ใหญ่สุขภาพดีพบผลเล็กเฉพาะบางด้าน โดยงานส่วนใหญ่ใช้สารสกัดมาตรฐานวันละ 300 มก. นาน 12 สัปดาห์ (มากกว่าในแคปซูล 2 เท่า คำนวณ) ในผู้ป่วยอัลไซเมอร์ งานทบทวนพบว่าไม่ต่างจากยาหลอก (หลักฐานคุณภาพต่ำมาก) ผลข้างเคียงที่รายงานคือไม่สบายท้อง คลื่นไส้ ถ่ายบ่อย
• •โคลีนราว 37 มก. ต่อวัน (คำนวณ) — คิดเป็นราว 7–9% ของปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้รับต่อวัน (คำนวณ) งานทดลองให้โคลีนเสริมในคนขนาดสูงกว่านี้มากไม่พบผลต่อความจำ
• •สารสกัดใบแปะก๊วย 50 มก. — งาน GEM ในผู้สูงอายุ 3,069 คน ใช้วันละ 240 มก. (มากกว่าในแคปซูล 4.8 เท่า คำนวณ) ไม่ลดการเกิดสมองเสื่อมและไม่ชะลอความจำถดถอย และใบแปะก๊วยมีรายงานเรื่องเลือดออกและการชัก
• •วิตามินบี 6 (จากไพริดอกซิน HCl 2 มก.) ราว 1.65 มก. (คำนวณ) — ใกล้เคียงปริมาณที่ผู้สูงอายุควรได้รับต่อวัน งาน VITACOG ที่พบผลบางด้านใช้บี 6 วันละ 20 มก. (มากกว่าราว 12 เท่า คำนวณ) ร่วมกับโฟลิก 0.8 มก. และบี 12 0.5 มก. และพบผลเฉพาะในผู้ที่มีค่าโฮโมซิสเทอีนในเลือดสูง ซึ่งแคปซูลนี้ไม่มีโฟลิกและบี 12 ส่วนงานรวมราว 22,000 คนพบว่าวิตามินบีไม่ช่วยการทำงานของสมองด้านความคิด

ยังไม่พบงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยเรื่องความจำ และผลิตภัณฑ์นี้ไม่ได้มีไว้เพื่อป้องกัน ชะลอ หรือรักษาภาวะสมองเสื่อม

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด (เช่น วาร์ฟาริน) ยาต้านเกล็ดเลือด (เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล) ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้เป็นลมชักหรือใช้ยากันชัก: ใบแปะก๊วยมีรายงานการชัก ต้องปรึกษาแพทย์
• •ผู้ใช้ยาสมองเสื่อม (โดเนพีซิล ริวาสติกมีน กาแลนตามีน เมมานทีน) หรือยาจิตเวช: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง ไม่มีงานวิจัยในคนเรื่องใช้พรมมิร่วมกับยาสมองเสื่อม ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
• •ผู้ป่วยพาร์กินสันที่ใช้ยาเลโวโดปา ผู้เป็นโรคไทรอยด์ หรือใช้ยาหลายชนิด รวมถึงยาความดันและยาเบาหวาน: แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน
• •ผู้แพ้เห็ดหรือมีประวัติแพ้อาหารและสมุนไพร: เห็ดหัวลิงมีรายงานการแพ้รุนแรง
• •ผู้ที่กินวิตามินรวมหรือบีรวมอยู่แล้ว: ให้นับวิตามินบี 6 จากทุกแหล่งรวมกัน

ผลิตภัณฑ์นี้มีสารสกัดใบแปะก๊วย ฉลากระบุว่าอาจมีผลให้เลือดแข็งตัวช้า ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ผู้ที่จะผ่าตัด ผู้มีประวัติชัก และผู้ที่ใช้ยาสมองเสื่อมหรือยาประจำตัวอื่น ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ห้ามหยุดหรือปรับยาที่แพทย์สั่งเอง ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการตรวจวินิจฉัยหรือการรักษาภาวะสมองเสื่อม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเม็มโมร่าทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยาสมองเสื่อม ยาพาร์กินสัน ยาซึมเศร้า และยาจิตเวช แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจหาสาเหตุของอาการหลงลืม คิดช้า หรืออ่อนล้า

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก สับสนขึ้นมาทันที ซึมลงปลุกยาก แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีกทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ชัก หรือหกล้มศีรษะกระแทก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 · หากมีความคิดทำร้ายตัวเอง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 และโทรปรึกษาสายด่วนสุขภาพจิต 1323 (ฟรี 24 ชั่วโมง)