ปวดเข่าในวัย 40 ปีขึ้นไป สาเหตุที่พบบ่อยและสิ่งที่ทำได้เอง

อาการปวดเข่าเป็นเรื่องที่คนวัย 40 ปีขึ้นไปเจอกันมาก และมักถูกมองข้ามด้วยประโยคว่า "อายุมากแล้วก็เป็นกันทุกคน"

ความจริงคือปวดเข่ามีสาเหตุได้หลายอย่าง บางอย่างจัดการได้ดีถ้ารู้เร็ว

ข้อเข่าประกอบด้วยอะไรบ้าง

เข้าใจโครงสร้างก่อน จะเข้าใจว่าทำไมอาการต่างกัน

• •กระดูกอ่อนผิวข้อ เป็นชั้นลื่นที่หุ้มปลายกระดูก ทำให้ข้อเคลื่อนได้โดยไม่เสียดสี
• •หมอนรองกระดูกข้อเข่า เป็นแผ่นรูปพระจันทร์เสี้ยว ทำหน้าที่กระจายแรง
• •เอ็นและกล้ามเนื้อรอบข้อ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า ซึ่งทำหน้าที่พยุงเข่า
• •น้ำในข้อ ช่วยหล่อลื่นและลดแรงเสียดทาน

สาเหตุที่พบบ่อยในวัยนี้

1. ข้อเข่าเสื่อมตามวัย

พบบ่อยที่สุด เกิดจากกระดูกอ่อนผิวข้อบางลงตามเวลา ทำให้แรงกระแทกส่งถึงกระดูกมากขึ้น

อาการเด่นคือปวดตอนใช้งาน เช่น เดินขึ้นลงบันได ลุกจากท่านั่ง และมักดีขึ้นเมื่อพัก บางคนได้ยินเสียงกรอบแกรบ

2. น้ำหนักตัวที่มากขึ้น

ทุกก้าวที่เดิน เข่ารับแรงหลายเท่าของน้ำหนักตัว การมีน้ำหนักเกินจึงเพิ่มภาระสะสมอย่างมาก

3. กล้ามเนื้อต้นขาอ่อนแรง

เป็นสาเหตุที่คนมองข้ามที่สุด เมื่อกล้ามเนื้อพยุงเข่าอ่อนลง ข้อจึงรับแรงเต็ม ๆ

4. การใช้งานท่าเดิมซ้ำ ๆ

เช่น นั่งพับเพียบ นั่งยอง คุกเข่า หรืออาชีพที่ต้องขึ้นลงบันไดตลอด

5. การบาดเจ็บเก่า

การบาดเจ็บหมอนรองกระดูกหรือเอ็นในอดีต เพิ่มโอกาสเสื่อมเร็วขึ้น

สิ่งที่ทำได้เอง

ลดภาระที่เข่า

• •ลดน้ำหนักตัว การลดแม้เพียงเล็กน้อยก็ลดแรงที่เข่าได้มาก
• •เลี่ยงท่านั่งพับเพียบ นั่งยอง และคุกเข่า
• •ใช้เก้าอี้ที่นั่งแล้วเข่าไม่งอเกิน 90 องศา
• •ใช้ราวจับเวลาขึ้นลงบันได

เสริมกล้ามเนื้อที่พยุงเข่า

การฝึกกล้ามเนื้อต้นขาเป็นสิ่งที่มีหลักฐานสนับสนุนมากที่สุด ท่าที่ทำได้เองที่บ้าน เช่น

1. 1นั่งเก้าอี้ เหยียดเข่าตรงค้างไว้ 5 วินาที แล้วลดลง ทำสลับข้าง
2. 2นอนหงาย ยกขาเหยียดตรงขึ้นจากพื้นเล็กน้อย ค้างไว้ แล้ววางลง
3. 3ยืนจับพนักเก้าอี้ ย่อเข่าเล็กน้อยแล้วยืดขึ้น โดยไม่ย่อลึก

เริ่มจากจำนวนน้อยแล้วค่อยเพิ่ม ถ้าปวดมากขึ้นให้หยุดและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

เลือกกิจกรรมที่เข่ารับได้

• •เดินบนพื้นราบ ปั่นจักรยาน และว่ายน้ำ เป็นตัวเลือกที่ดี
• •เลี่ยงการวิ่งลงเนินและการกระโดด ถ้ามีอาการอยู่

เมื่อไรควรพบแพทย์

• •ปวดจนเดินลำบากหรือรบกวนการนอน
• •เข่าบวม แดง ร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย
• •เข่าล็อกหรือรู้สึกทรุดขณะลงน้ำหนัก
• •ปวดต่อเนื่องเกิน 2–3 สัปดาห์โดยไม่ดีขึ้น
• •เคยได้รับบาดเจ็บที่เข่าแล้วอาการไม่หาย

ข้อควรระวังเรื่องยาแก้ปวด

ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ที่หาซื้อได้เอง ใช้ต่อเนื่องนาน ๆ มีผลต่อกระเพาะอาหารและไต โดยเฉพาะในผู้สูงอายุและผู้ที่มีโรคประจำตัว

ถ้าต้องใช้บ่อยกว่าที่คิดไว้ นั่นคือสัญญาณว่าควรไปพบแพทย์ ไม่ใช่สัญญาณว่าควรซื้อยาเพิ่ม

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ค่าอ้างอิงของห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งอาจต่างกันเล็กน้อย ให้ยึดค่าอ้างอิงที่พิมพ์อยู่ในใบผลตรวจของคุณเป็นหลัก

และให้แพทย์เป็นผู้แปลผลร่วมกับประวัติสุขภาพของคุณเสมอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด