น้ำตาลต่ำ อาการ ต่ำกว่า 70 ต้องทำอย่างไร ควรกินอะไรทันที

คำตอบสั้น: สำหรับผู้ป่วยเบาหวานส่วนใหญ่ น้ำตาลต่ำกว่า 70 มก./ดล. ถือว่าต่ำ อาการที่พบบ่อยคือ หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก หวิว สับสน ถ้ายังรู้สึกตัวดีและกลืนได้ ให้ใช้ กฎ 15 คือกินคาร์โบไฮเดรตที่ดูดซึมเร็ว 15 กรัม เช่น กลูโคสเม็ด 3 เม็ด หรือน้ำส้มคั้น 180 มล. แล้วเจาะซ้ำใน 15 นาที แต่ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง คือ ซึม สับสนมาก ชัก หมดสติ หรือกลืนไม่ได้ ห้ามป้อนอะไรเข้าปาก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ต่ำกว่า 70 มก./ดล. คือน้ำตาลต่ำ ต่ำกว่า 54 คือต่ำระดับที่ 2 ซึ่งอันตรายกว่า
• •กฎ 15: กิน 15 กรัม รอ 15 นาที เจาะซ้ำ ถ้ายังต่ำกว่า 70 กินอีก 15 กรัม
• •เลือกน้ำตาลที่ดูดซึมเร็ว ไม่ใช้ช็อกโกแลตหรือของมันเป็นตัวแก้ครั้งแรก
• •สาเหตุพบบ่อย: อินซูลิน ยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย งดหรือเลื่อนมื้อ ออกกำลังกายมากกว่าปกติ ดื่มเหล้าตอนท้องว่าง
• •น้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ ต้องบอกแพทย์ ห้ามลดหรือหยุดยาเอง

น้ำตาลต่ำคือเท่าไร

แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยกำหนดว่า น้ำตาลต่ำคือต่ำกว่า 70 มก./ดล. แบ่งเป็น

• •ระดับ 1: 54–69 มก./ดล.
• •ระดับ 2: ต่ำกว่า 54 มก./ดล.

สถาบันโรคเบาหวาน ทางเดินอาหาร และไตแห่งชาติสหรัฐ (NIDDK) เสริมว่าบางคนอาจมีเกณฑ์ต่างไป ให้ถามแพทย์ว่าค่าเท่าไรที่ถือว่าต่ำสำหรับตัวเอง

อาการน้ำตาลต่ำเป็นอย่างไร

เอกสารของฝ่ายเภสัชกรรม รพ.ศิริราช แบ่งอาการไว้ 2 ช่วง

• •ระยะแรก: อ่อนเพลีย หวิว หิว มือสั่น ใจสั่น กระสับกระสาย
• •ต่ำมาก: มึนศีรษะ แขนขาอ่อนแรง มือชา ปากชา ชัก หมดสติ

MedlinePlus (หอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ) เพิ่มอาการ เหงื่อออก ปวดศีรษะ ตาพร่ามัว หงุดหงิด คิดอะไรไม่ออก และระบุว่า อาการรุนแรง เช่น สับสนหรือชัก มักเกิดเมื่อน้ำตาลต่ำกว่า 54

บางคนไม่มีอาการเตือนเลย เรียกว่าภาวะไม่รู้ตัวว่าน้ำตาลต่ำ (hypoglycemia unawareness) พบในคนที่เป็นเบาหวานมานานหรือน้ำตาลต่ำบ่อย คนกลุ่มนี้อาจรู้ตัวอีกทีตอนเป็นลมหรือชัก จึงต้องเจาะน้ำตาลบ่อยกว่าคนทั่วไป

อาการใจสั่นและเวียนหัวมีได้หลายสาเหตุ อ่านเพิ่มที่ ใจสั่นเกิดจากอะไร และ เบาหวาน อาการเวียนหัว ใจสั่น แยกอย่างไร

กฎ 15-15 คืออะไร ทำอย่างไร

ใช้กับผู้ป่วยที่รู้สึกตัวดีและกลืนได้ ขั้นตอนตามแนวทางไทย 2566

1. 1เจาะน้ำตาลก่อน ถ้าต่ำกว่า 70 มก./ดล. ให้กินคาร์โบไฮเดรต 15 กรัม (ถ้าอาการปานกลาง แพทย์อาจให้ 30 กรัม)
2. 2รอ 15 นาที แล้วเจาะซ้ำ
3. 3ถ้ายังต่ำกว่า 70 ให้กินอีก 15 กรัม
4. 4เมื่อขึ้นถึง 80 ขึ้นไป ถ้าใกล้มื้ออาหารให้กินมื้อหลักเลย ถ้าอีกเกิน 1 ชั่วโมงกว่าจะถึงมื้อ ให้กินคาร์โบไฮเดรต 15 กรัมคู่กับโปรตีน

แนวทางไทยระบุว่ากลูโคส 15 กรัมเพิ่มน้ำตาลได้ราว 38 มก./ดล. ใน 20 นาที กินเกิน 30 กรัมไม่ได้ช่วยให้ขึ้นเร็วกว่า แต่อาจทำให้น้ำตาลสูงตามมา

ควรกินอะไรทันที (ปริมาณที่ให้คาร์โบไฮเดรตราว 15 กรัม)

ตัวอย่างจากแนวทางไทย 2566

• •กลูโคสเม็ด 3 เม็ด (ดูฉลากยี่ห้อที่ใช้ว่าเม็ดละกี่กรัม)
• •น้ำส้มคั้น 180 มล.
• •น้ำอัดลมแบบมีน้ำตาล 180 มล. (ไม่ใช่สูตรไม่มีน้ำตาล)
• •น้ำผึ้ง 3 ช้อนชา

ADA (สมาคมโรคเบาหวานอเมริกัน) ปี 2026 ระบุว่า กลูโคสเป็นตัวเลือกแรก และคาร์โบไฮเดรตที่มีกลูโคสก็ใช้ได้ ข้อควรรู้เพิ่ม

• •ผู้ป่วยโรคไต: NIDDK แนะนำให้เลี่ยงน้ำส้มเพราะโพแทสเซียมสูง ใช้น้ำแอปเปิลหรือน้ำองุ่นแทน
• •ผู้ที่กินยาอะคาร์โบส (acarbose): ADA ระบุว่าต้องใช้กลูโคสบริสุทธิ์ เพราะยานี้ทำให้น้ำตาลทรายดูดซึมช้า
• •พกกลูโคสเม็ดหรือน้ำผลไม้กล่องเล็กติดตัวเสมอ

อะไรไม่ควรใช้แก้น้ำตาลต่ำ

ADA แนะนำให้เลี่ยงอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีไขมันหรือโปรตีนสูงในการแก้ครั้งแรก เพราะไขมันทำให้น้ำตาลขึ้นช้าลง

• •ช็อกโกแลต เค้ก คุกกี้เนย มีไขมันมาก น้ำตาลขึ้นช้า
• •เครื่องดื่มสูตรไม่มีน้ำตาล หรือน้ำผลไม้สูตรลดน้ำตาล ไม่ช่วย
• •ถั่ว เนื้อสัตว์ นม ไม่ใช่ตัวแก้ครั้งแรก ใช้ได้เป็นของว่างหลังน้ำตาลกลับมาแล้ว

น้ำตาลต่ำเกิดจากอะไร

NIDDK ระบุสาเหตุที่พบบ่อยในคนเป็นเบาหวาน

• •อินซูลิน และยาเม็ดที่กระตุ้นตับอ่อนให้หลั่งอินซูลิน คือกลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย (เช่น glibenclamide, gliclazide, glipizide, glimepiride) และกลุ่ม meglitinide
• •กินคาร์โบไฮเดรตน้อยเกินไป งดหรือเลื่อนมื้อ หรืออดอาหารเพื่อตรวจเลือด/ถือศีลอด ขณะยังใช้ยาเดิม
• •ออกกำลังกายมากกว่าปกติ ซึ่งทำให้น้ำตาลลดได้นานถึง 24 ชั่วโมงหลังจากนั้น
• •ดื่มเหล้าโดยไม่กินอาหาร แอลกอฮอล์ยังกลบอาการเตือนระยะแรกด้วย
• •ไม่สบาย กินได้น้อยหรืออาเจียน

MedlinePlus ระบุว่ายาเบาหวานอีกหลายชนิดไม่ได้ทำให้น้ำตาลต่ำเอง NIDDK ยังระบุกลุ่มที่เสี่ยงมากขึ้น ได้แก่ อายุ 65 ปีขึ้นไป เคยน้ำตาลต่ำมาก่อน และมีโรคไต โรคหัวใจ หรือความจำบกพร่อง

สมุนไพรหรืออาหารเสริมทำให้น้ำตาลต่ำได้ไหม

ได้ในบางชนิด เมื่อกินร่วมกับยาเบาหวาน ข้อมูลความปลอดภัยของสมุนไพรระบุว่า มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก อาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ศูนย์สุขภาพเชิงผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) แนะนำให้ผู้ใช้ยาเบาหวานบอกแพทย์เรื่องสมุนไพรที่กินทุกชนิด

ถ้าเริ่มกินอาหารเสริมแล้วน้ำตาลต่ำบ่อยขึ้น ให้หยุดอาหารเสริมนั้น แล้วแจ้งแพทย์ แต่ ยาเบาหวานและอินซูลินให้ใช้ต่อตามที่แพทย์สั่ง อ่านวิธีถามเภสัชกรได้ที่ อาหารเสริมกินคู่กับยาได้ไหม

เมื่อไรต้องเรียกรถพยาบาล

มีข้อใดข้อหนึ่ง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ซึม สับสนมาก ปลุกไม่ตื่น หรือหมดสติ
• •ชัก
• •กลืนไม่ได้ หรือกินเองไม่ได้
• •แก้ตามกฎ 15 ซ้ำแล้ว น้ำตาลยังต่ำกว่า 70

ห้ามป้อนอาหาร น้ำหวาน หรือลูกอมเข้าปากคนที่ไม่รู้สึกตัว เพราะสำลักได้ NIDDK ระบุว่ายากลูคากอนเป็นวิธีแก้น้ำตาลต่ำรุนแรง ใช้ได้เมื่อแพทย์สั่งจ่ายไว้และสอนญาติให้ใช้เป็นแล้ว หลังใช้ก็ยังต้องโทรเรียกรถพยาบาล

หลังแก้หายแล้ว ให้จดวัน เวลา ค่าน้ำตาล และสิ่งที่เกิดก่อนหน้า (งดมื้อ ออกกำลังกาย ดื่มเหล้า) แล้วแจ้งแพทย์ ADA ระบุว่าน้ำตาลต่ำระดับ 2 ขึ้นไปควรทำให้แพทย์ทบทวนแผนการรักษา

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

สำหรับหัวข้อน้ำตาลต่ำ สิ่งที่ต้องรู้คือส่วนประกอบที่มีรายงานเรื่องเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล

• •สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. (2 แคปซูลเป็น 300 มก.) — ข้อมูลสมุนไพรของศูนย์มะเร็ง Memorial Sloan Kettering (MSKCC) ระบุว่ามะระขี้นกอาจเสริมฤทธิ์อินซูลินและยาลดน้ำตาล
• •สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. (2 แคปซูลเป็น 200 มก.) — งานทดลองแบบให้ครั้งเดียวปี 2000 ให้โสมอเมริกัน 3 กรัม พบน้ำตาลหลังดื่มน้ำตาลลดลงราว 18–22% และผู้วิจัยเตือนว่าคนไม่เป็นเบาหวานควรกินพร้อมอาหารเพื่อเลี่ยงน้ำตาลต่ำ ขนาดที่ศึกษามากกว่าในแคปซูล 15–30 เท่า
• •กรดแอลฟาไลโปอิก 24 มก. (2 แคปซูลเป็น 48 มก.) — Linus Pauling Institute ระบุว่าอาจเสี่ยงน้ำตาลต่ำในผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาเม็ดลดน้ำตาล และมีรายงานผู้ป่วยที่เกิดน้ำตาลต่ำซ้ำ ๆ จากภูมิต้านทานต่ออินซูลินของตัวเอง (insulin autoimmune syndrome) ซึ่งส่วนใหญ่กินวันละ 600 มก. ยังไม่ทราบความเสี่ยงที่ขนาด 24–48 มก.
• •โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก. (เป็นน้ำหนักของสารประกอบ ให้ธาตุโครเมียมราว 62 ไมโครกรัม เป็นค่าคำนวณ ถ้า 2 แคปซูลราว 124 ไมโครกรัม) — งานวิจัยส่วนใหญ่ใช้โครเมียมวันละ 200–1,000 ไมโครกรัม การทบทวน 20 งานทดลอง (Costello 2016) สรุปว่ามีประสิทธิผลจำกัด

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ADA ปี 2026 ก็ไม่แนะนำแร่ธาตุหรือสมุนไพรเพื่อหวังผลลดน้ำตาล ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ใช้แก้น้ำตาลต่ำได้ เวลาน้ำตาลต่ำต้องใช้กลูโคสหรือคาร์โบไฮเดรตที่ดูดซึมเร็วตามกฎ 15

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที