ยาความดันผลข้างเคียงมีอะไรบ้าง ง่วง ปัสสาวะบ่อย เวียนหัว

คำตอบสั้น: ยาความดันแต่ละกลุ่มมีผลข้างเคียงต่างกัน เช่น กลุ่มเอซีอีไอทำให้ไอแห้ง กลุ่มแคลเซียมแชนเนลบล็อกเกอร์ทำให้ขาบวม หน้าแดง ปวดศีรษะ กลุ่มเบต้าบล็อกเกอร์ทำให้อ่อนเพลีย มือเท้าเย็น และยาขับปัสสาวะทำให้ปัสสาวะบ่อย MedlinePlus ระบุว่าผลข้างเคียงส่วนใหญ่ไม่รุนแรงและอาจดีขึ้นเองเมื่อเวลาผ่านไป และหลายครั้งแพทย์แก้ได้ด้วยการปรับขนาดหรือเวลากินยา สิ่งสำคัญคือบอกแพทย์ ไม่ใช่หยุดยาเอง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ผลข้างเคียงขึ้นกับกลุ่มยา รู้ชื่อยาของตัวเองก่อนจะช่วยให้เข้าใจอาการ
• •อาการทั่วไปที่ MedlinePlus ระบุ เช่น เวียนหัว อ่อนเพลีย ง่วง ปวดศีรษะ ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศ น้ำหนักเปลี่ยน
• •ผู้สูงอายุมีผลข้างเคียงจากยาความดันมากกว่าคนทั่วไป โดยเฉพาะหน้ามืดเวลาเปลี่ยนท่า
• •ห้ามเปลี่ยนขนาดหรือหยุดยาเอง ให้บอกแพทย์ เพราะมักแก้ได้
• •ปาก ลิ้น คอบวม หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือเป็นลม ต้องไปโรงพยาบาลทันที

ผลข้างเคียงของยาความดันแต่ละกลุ่มต่างกันอย่างไร

เภสัชกร รพ.รามาธิบดี สรุปผลข้างเคียงตามกลุ่มยาไว้ดังนี้

• •เอซีอีไอ (ACE inhibitors) เช่น อีนาลาพริล ลิซิโนพริล — ไอแห้งเรื้อรัง เวียนศีรษะ หน้ามืด บางรายโพแทสเซียมในเลือดสูง
• •เออาร์บี (ARBs) เช่น โลซาร์แทน วาลซาร์แทน — คล้ายกลุ่มเอซีอีไอ แต่มักไม่ไอ
• •แคลเซียมแชนเนลบล็อกเกอร์ (Calcium Channel Blockers) เช่น แอมโลดิพีน — ขาบวม หน้าแดง ใจเต้นเร็ว ปวดศีรษะ
• •เบต้าบล็อกเกอร์ (Beta-blockers) เช่น อะทีโนลอล เมโทโพรลอล — อ่อนเพลีย มือเท้าเย็น หัวใจเต้นช้าเกินไป บางรายนอนไม่หลับหรือฝันร้าย
• •ยาขับปัสสาวะ (Diuretics) เช่น ไฮโดรคลอโรไทอะไซด์ — ปัสสาวะบ่อย เสี่ยงขาดน้ำหรือเกลือแร่เสียสมดุล ซึ่งอาจทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรง ตะคริว หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ

ยาที่ใช้น้อยกว่า เช่น โคลนิดีน (clonidine) MedlinePlus ระบุว่าอาจทำให้ปากแห้ง อ่อนเพลีย และสมรรถภาพทางเพศลดลง

รายละเอียดเฉพาะเรื่องอ่านต่อได้ที่ ยาความดันไอแห้ง และ กินยาความดันแล้วขาบวม ทบทวนกลไกของยาแต่ละกลุ่มได้ที่ ยาความดันมีกี่กลุ่ม

ยาความดันทำให้ง่วงไหม

บางตัวทำให้ง่วงหรืออ่อนเพลียได้ MedlinePlus ระบุอาการ “รู้สึกเหนื่อย อ่อนแรง ง่วง หรือไม่มีแรง” เป็นผลข้างเคียงที่พบได้ของยาความดัน ตัวอย่างจากเอกสารยา

• •แอมโลดิพีน ระบุอาการง่วงและเหนื่อยมาก
• •อะทีโนลอล (atenolol) ระบุอาการเหนื่อย และอารมณ์ซึมเศร้า
• •โคลนิดีน ระบุอาการอ่อนเพลียและอ่อนแรง

ถ้าง่วงร่วมกับปากแห้ง กระหายน้ำ สับสน กล้ามเนื้อเป็นตะคริว หรือใจเต้นเร็ว ในคนที่กินยาขับปัสสาวะ MedlinePlus ระบุว่าอาจเป็นสัญญาณขาดน้ำหรือเกลือแร่ผิดปกติ ต้องติดต่อแพทย์ทันที

ถ้าง่วงจนกระทบการขับรถหรือการทำงาน ให้บอกแพทย์ เพราะ MedlinePlus ระบุว่าการปรับขนาดหรือเวลากินยามักช่วยลดผลข้างเคียงได้

ยาขับปัสสาวะทำให้ปัสสาวะบ่อย ควรกินตอนไหน

ปัสสาวะบ่อยเป็นผลที่คาดไว้ของยากลุ่มนี้ เพราะยาช่วยให้ไตขับเกลือและน้ำส่วนเกินออก เภสัชกร รพ.รามาธิบดี แนะนำให้กินยาขับปัสสาวะตอนเช้า เพื่อไม่ให้ตื่นบ่อยตอนกลางคืน

ข้อควรรู้

• •อย่าแก้ปัญหาด้วยการงดดื่มน้ำเอง เพราะเสี่ยงขาดน้ำ ถ้าแพทย์ให้จำกัดน้ำอยู่แล้วให้ทำตามแพทย์
• •ถ้าปัสสาวะบ่อยจนกลั้นไม่ทันหรือเล็ด ให้บอกแพทย์ อ่านวิธีดูแลได้ที่ ปัสสาวะเล็ดในผู้สูงอายุ
• •MedlinePlus ระบุว่า ปัสสาวะน้อยลง ในคนที่กินยาฟูโรซีไมด์ (furosemide) เป็นอาการที่ต้องติดต่อแพทย์ทันที

อ่านเรื่องเวลากินยาเพิ่มเติมที่ ยาความดันกินตอนไหนดีที่สุด

เวียนหัวหลังเริ่มยาความดันใหม่ เป็นเรื่องปกติไหม

พบได้ และมักดีขึ้น แต่ต้องระวังล้ม MedlinePlus ระบุว่าอาการเวียนหัวหรือมึนเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ของยาความดัน และผลข้างเคียงส่วนใหญ่อาจดีขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

แนวทางเวชปฏิบัติเรื่องความดันโลหิตสูงของไทย พ.ศ. 2567 ระบุว่า ผู้สูงอายุมีผลข้างเคียงจากยาความดันมากกว่าคนทั่วไป แพทย์จึงมักเริ่มยาน้อยแล้วค่อยเพิ่ม และควรตรวจหาภาวะความดันตกเมื่อเปลี่ยนท่าอย่างสม่ำเสมอ

สิ่งที่ทำได้ตามคำแนะนำของเภสัชกร รพ.รามาธิบดี คือ ลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ช้า ๆ โดยเฉพาะตอนเพิ่งตื่นนอน และถ้าเวียนหัวบ่อยให้แจ้งแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าความดันต่ำเกินไป

อ่านวิธีแยกเวียนหัวจากความดันสูงหรือต่ำที่ เวียนหัวความดันสูงหรือต่ำ และ หน้ามืดตอนลุกขึ้นยืน

ยาความดันมีผลต่อสมรรถภาพทางเพศไหม

มีได้ และควรบอกแพทย์โดยไม่ต้องอาย MedlinePlus ระบุปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ของยาความดัน เอกสารยาลิซิโนพริลและโคลนิดีนก็ระบุว่าสมรรถภาพทางเพศอาจลดลง

ข้อควรระวังสำคัญคือ อย่าซื้อยาเพิ่มสมรรถภาพทางเพศกินเอง เอกสารยาซิลเดนาฟิล (sildenafil) ของ MedlinePlus ระบุว่ายานี้ไม่ควรใช้ร่วมกับยาบางชนิด และต้องแจ้งแพทย์ถ้าใช้ยากลุ่มไนเตรตสำหรับอาการเจ็บหน้าอก ผู้ป่วยความดันหลายคนมีโรคหัวใจร่วม จึงต้องให้แพทย์ประเมินก่อน

ยาความดันทำให้อ้วนไหม

น้ำหนักที่เปลี่ยนอาจไม่ใช่ไขมัน MedlinePlus ระบุว่าน้ำหนักลดหรือเพิ่มโดยไม่ได้ตั้งใจเป็นผลข้างเคียงที่พบได้ของยาความดัน

แต่สิ่งที่ต้องรู้คือ เอกสารยาเมโทโพรลอลและอะทีโนลอลของ MedlinePlus จัด น้ำหนักขึ้นผิดปกติ มือ เท้า ข้อเท้าบวม และหายใจเหนื่อย ไว้ในกลุ่มอาการรุนแรงที่ต้องติดต่อแพทย์ทันทีหรือไปรับการรักษาฉุกเฉิน มีข้อใดข้อหนึ่งก็ต้องติดต่อ เพราะอาจเป็นน้ำสะสม ไม่ใช่อ้วนขึ้น

ถ้าน้ำหนักขึ้นช้า ๆ ตลอดหลายเดือน ให้ทบทวนอาหารและการออกกำลังกาย และเล่าให้แพทย์ฟังในวันนัด

ยาความดันกัดกระเพาะไหม

ในเอกสารยาที่เราเปิดตรวจ ยาความดันไม่ได้ถูกระบุว่าเป็นยากัดกระเพาะ แต่บางตัวระบุอาการทางเดินอาหาร เช่น แอมโลดิพีนอาจทำให้คลื่นไส้และปวดท้อง โลซาร์แทนอาจทำให้แสบร้อนกลางอก ส่วนเมโทโพรลอลชนิดเม็ดธรรมดาให้กินพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที

ถ้ามีอาการเหล่านี้บ่อย ให้ถามเภสัชกรว่ายาของคุณกินพร้อมอาหารได้หรือไม่ และระวังการซื้อยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสดกินเอง เพราะแนวทางไทยจัดยากลุ่มนี้ไว้ในรายการยาที่ทำให้ความดันสูงขึ้น อ่านต่อที่ ยาความดันห้ามกินกับอะไร

ได้ยินว่า “มีผลข้างเคียงแปลว่ายาไม่เหมาะ ต้องหยุดเอง” จริงไหม

ไม่จริง MedlinePlus ระบุว่าให้บอกผู้ให้การรักษาโดยเร็วถ้ามีผลข้างเคียงหรือผลข้างเคียงรบกวนชีวิต และ ส่วนใหญ่การปรับขนาดยาหรือเวลากินช่วยลดผลข้างเคียงได้ พร้อมย้ำว่า ห้ามเปลี่ยนขนาดหรือหยุดยาเองเด็ดขาด

เภสัชกร รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าการหยุดหรือลดยาเองอาจทำให้ความดันดีดกลับ เสี่ยงสโตรกหรือหัวใจวาย ยาความดันมีหลายกลุ่ม ถ้าตัวหนึ่งไม่เหมาะ แพทย์มักมีทางเลือกอื่นให้

เตรียมข้อมูลก่อนบอกแพทย์

1. 1อาการคืออะไร เริ่มเมื่อไร หลังเริ่มยาตัวไหน
2. 2เป็นทุกวันหรือเป็นบางเวลา เช่น ตอนเช้าหลังกินยา
3. 3ความดันที่วัดได้ที่บ้านช่วงที่มีอาการ
4. 4ยา อาหารเสริม และสมุนไพรทั้งหมดที่กินอยู่ (นำซองไปด้วย)

อ่านวิธีจัดการยาหลายชนิดได้ที่ ดูแลผู้สูงอายุที่กินยาหลายชนิด และหลักการกินยาตามมื้อที่ ยาก่อนอาหาร หลังอาหาร ต่างกันอย่างไร

ผลข้างเคียงแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

จากเอกสารยาของ MedlinePlus และรายการอาการฉุกเฉินวิกฤตของกระทรวงสาธารณสุข (สิทธิ UCEP) ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หน้า ริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม
• •หายใจลำบากหรือกลืนลำบาก
• •เจ็บหน้าอก หรือเจ็บหน้าอกบ่อยขึ้นหรือรุนแรงขึ้น
• •เป็นลมหรือหมดสติ
• •ใจเต้นเร็ว แรง หรือไม่สม่ำเสมอ
• •แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก หรือพูดไม่ชัด

ส่วนอาการที่ต้องติดต่อแพทย์ทันทีโดยไม่ต้องรอวันนัด เช่น ตาเหลือง มีไข้เจ็บคอ หรืออาการขาดน้ำในคนที่กินยาขับปัสสาวะ และอาการที่ควรแจ้งแพทย์ถ้ารุนแรงหรือไม่หายไป เช่น เวียนหัวบ่อย ขาบวมมากขึ้น ไอแห้งไม่หาย

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่มักถูกถามคู่กับเรื่องความดัน มีหลักฐานดังนี้

• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — แอล-อาร์จินีนเป็นกรดอะมิโน มีงานวิจัยแบบรวมผลการทดลองในคน 11 การทดลอง 387 คน ที่ให้กินวันละ 4–24 กรัม พบความดันตัวบนลดลงเฉลี่ยราว 5 มม.ปรอท และงานรวมอีกชิ้นพบว่าขนาดที่เริ่มเห็นผลคือประมาณ 4 กรัมต่อวัน ในแคปซูลมี 5 มิลลิกรัม ซึ่งน้อยกว่าขนาดที่ศึกษาอย่างน้อย 800 เท่า
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวม 17 การทดลองในคนไม่พบว่าน้ำมันมะกอกลดความดันอย่างมีนัยสำคัญ ส่วนงานที่พบประโยชน์ต่อโรคหัวใจอย่าง PREDIMED ให้กินน้ำมันมะกอกอย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะร่วมกับเปลี่ยนรูปแบบอาหารทั้งหมด ในแคปซูลมี 0.2 กรัม

ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยลดผลข้างเคียงของยาความดัน หรือใช้แทนยาที่ทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ ถ้ามีผลข้างเคียงจากยา ให้แจ้งแพทย์เพื่อปรับยา และแจ้งด้วยว่ากินผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอะไรอยู่

ข้อควรระวัง: วิตามินอีขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน หรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล และงานวิจัย VINTAGE MI พบว่าแอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัมในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย มีผู้เสียชีวิตมากกว่ากลุ่มยาหลอกจนต้องยุติงานก่อนกำหนด (ในแคปซูลมี 5 มก.) ผู้ที่เคยหัวใจวายควรปรึกษาแพทย์ก่อน ฉลากระบุให้ผู้ใช้ยาประจำตัวปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อ่านเรื่องประกาศ อย. เกี่ยวกับโฆษณาผลิตภัณฑ์นี้ได้ที่ คำเตือนของ อย. เรื่องโฆษณาเบต้าออยล์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที