เวียนหัวความดันสูงหรือต่ำ แยกอย่างไร และต้องทำอะไรก่อน

คำตอบสั้น: อาการเวียนหัวแยกจากความรู้สึกอย่างเดียวไม่ได้ว่าความดันสูงหรือต่ำ ต้องวัด ความดันสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ส่วน ความดันต่ำ (ต่ำกว่า 90/60) และความดันตกตอนลุกยืน ทำให้หน้ามืด วูบ จะเป็นลมได้บ่อยกว่า เมื่อเวียนหัว ให้นั่งหรือนอนลงก่อนเพื่อกันล้ม แล้วค่อยวัดความดัน ถ้าเวียนหัวทันทีร่วมกับเดินเซ ตามัว ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือพูดไม่ชัด ข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เวียนหัวมี 2 แบบหลัก คือหน้ามืดจะเป็นลม กับบ้านหมุน ซึ่งมักเกิดจากคนละสาเหตุ
• •ความดันต่ำคือต่ำกว่า 90/60 มม.ปรอท ถ้าไม่มีอาการมักไม่อันตราย แต่ถ้ามีหน้ามืด วูบ ควรรีบพบแพทย์
• •ความดันตกตอนลุกยืน คือความดันลดลงตั้งแต่ 20/10 มม.ปรอท หลังยืน 1 หรือ 3 นาที
• •เวียนหัวหลังเริ่มยาใหม่ ให้ติดต่อแพทย์หรือเภสัชกร ห้ามหยุดยาเอง
• •เวียนหัวเดินเซทันทีเป็นตัว B ของสัญญาณหลอดเลือดสมอง BEFAST

เวียนหัวมีกี่แบบ บ้านหมุนต่างจากหน้ามืดอย่างไร

MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐฯ อธิบายว่าคำว่าเวียนหัวมักใช้เรียก 2 อาการที่ต่างกัน

• •หน้ามืด วูบ จะเป็นลม (lightheadedness) เกิดเมื่อสมองได้เลือดไม่พอ เช่น ความดันลดลงกะทันหัน ขาดน้ำจากอาเจียน ท้องเสีย หรือไข้ ลุกขึ้นเร็วเกินไป ซึ่งพบบ่อยในผู้สูงอายุ หรือกินยาที่ทำให้ความดันลดลง
• •บ้านหมุน (vertigo) รู้สึกว่าตัวเองหรือสิ่งรอบตัวหมุน มักเกี่ยวกับหูชั้นใน เช่น หินปูนในหูชั้นในหลุด (หมุนเมื่อขยับศีรษะ) หูชั้นในอักเสบจากไวรัสที่มักตามหลังหวัด หรือโรคน้ำในหูไม่เท่ากัน ซึ่งมักมีหูอื้อหรือเสียงในหูร่วมด้วย

MedlinePlus ระบุว่า สาเหตุของเวียนหัวส่วนใหญ่ไม่ร้ายแรง หายเองได้เร็วหรือรักษาไม่ยาก แต่บางครั้งเกิดจากโรคหัวใจ หัวใจเต้นผิดจังหวะ หลอดเลือดสมอง หรือเลือดออกภายใน ซึ่งมักมีอาการอื่นร่วม เช่น เจ็บหน้าอก ใจเต้นเร็ว พูดไม่ได้ หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป

เวียนหัวจากความดันสูงกับความดันต่ำ ต่างกันอย่างไร

ความดันต่ำ

Rama Channel ของโรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าความดันต่ำคือ ต่ำกว่า 90/60 มม.ปรอท ถ้าไม่มีอาการมักไม่อันตราย แต่ถ้ามี วิงเวียน หน้ามืด วูบ ใจสั่น หรือความดันต่ำร่วมกับมีไข้ เสียเลือด หรือเสียน้ำฉับพลัน ควรพบแพทย์อย่างเร่งด่วน เพราะอาจเป็นภาวะช็อก

สาเหตุที่พบได้ เช่น เปลี่ยนท่าเร็ว ผอมมาก พักผ่อนน้อย โรคโลหิตจาง โรคหัวใจ ยาลดความดันหรือยาขับปัสสาวะ เสียเหงื่อหรือท้องร่วง และเสียเลือด อ่านเพิ่มที่ ความดันต่ำเกิดจากอะไร

ความดันตกตอนลุกยืน (orthostatic hypotension) แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 นิยามว่า เมื่อวัดในท่านอนแล้วลุกยืน 1 และ 3 นาที ความดันลดลง ตั้งแต่ 20/10 มม.ปรอทขึ้นไป แนวทางแนะนำให้ตรวจเรื่องนี้ในผู้ป่วยเบาหวาน ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีอาการตอนเปลี่ยนท่า รายละเอียดอยู่ที่ หน้ามืดตอนลุกขึ้นยืน

ความดันสูง

ความดันสูงทั่วไปมักไม่มีอาการ แนวทางไทยระบุว่าอาการอย่างเวียนศีรษะ ปวดศีรษะเล็กน้อย และคลื่นไส้ มักพบในภาวะที่ความดันเพิ่มขึ้นมากอย่างเฉียบพลันจนมักสูงกว่า 180/110 ถ้าวัดได้ระดับนั้น อ่านวิธีปฏิบัติที่ ความดันสูง 180 อันตรายไหม

เวียนหัวแต่ความดันปกติ เกิดจากอะไรได้บ้าง

พบได้บ่อย เพราะเวียนหัวมีหลายสาเหตุที่ไม่เกี่ยวกับความดัน ตาม MedlinePlus เช่น

• •ปัญหาหูชั้นใน (บ้านหมุนเมื่อขยับศีรษะ หูชั้นในอักเสบ น้ำในหูไม่เท่ากัน)
• •ขาดน้ำ ไข้หวัด ภูมิแพ้
• •น้ำตาลในเลือดต่ำ ซึ่งคนที่ใช้ยาเบาหวานควรนึกถึง
• •ยาบางชนิด

ค่าที่วัดได้ปกติตอนนั่งพักแล้ว อาจไม่ได้บอกสิ่งที่เกิดขึ้นตอนลุกยืน ถ้าเวียนหัวเฉพาะตอนลุกจากเตียงหรือลุกจากเก้าอี้ ให้บอกแพทย์ เพื่อวัดความดันท่านอนเทียบกับท่ายืน

ไขมันในเลือดสูงทำให้เวียนหัวไหม

โดยทั่วไปไม่ MedlinePlus ระบุว่าไขมันในเลือดสูง มักไม่มีอาการหรืออาการแสดงใด ๆ รู้ได้จากการตรวจเลือดเท่านั้น ถ้ามีไขมันสูงและเวียนหัว ควรหาสาเหตุอื่นตามที่กล่าวไว้ข้างต้น อ่านต่อที่ ไขมันในเลือดสูงอาการเป็นยังไง

เวียนหัวแล้วควรวัดความดันทันทีไหม

ความปลอดภัยมาก่อนตัวเลข ทำตามลำดับนี้

1. 1นั่งหรือนอนลงทันที จับสิ่งที่มั่นคงไว้ เพื่อกันล้ม
2. 2ถ้าหน้ามืดตอนลุก MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยงการเปลี่ยนท่าเร็ว ลุกจากท่านอนช้า ๆ นั่งพักสักครู่ก่อนยืน และยืนใกล้สิ่งที่ยึดจับได้
3. 3ถ้าบ้านหมุน ให้อยู่นิ่ง ๆ พัก เลี่ยงการขยับตัวเร็ว แสงจ้า ทีวี และการอ่านหนังสือ
4. 4เมื่ออาการเบาลงและนั่งได้มั่นคง ค่อยวัดความดันในท่านั่ง จดค่าและเวลาไว้ให้แพทย์

อย่ากินยาความดันเพิ่มเอง เพราะเวียนหัวอาจเกิดจากความดันต่ำ การกินยาเพิ่มจะทำให้แย่ลง

MedlinePlus แนะนำให้งดขับรถ ใช้เครื่องจักร และปีนที่สูง จนกว่าอาการจะหายไปแล้ว 1 สัปดาห์ เพราะการเวียนหัวกะทันหันระหว่างทำสิ่งเหล่านี้อันตราย ผู้สูงอายุควรจัดบ้านกันล้มด้วย ดูที่ ผู้สูงอายุหกล้ม ป้องกันอย่างไร

กินยาแก้เวียนหัวร่วมกับยาความดันได้ไหม

ต้องถามเภสัชกรหรือแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพราะเวียนหัวมีหลายสาเหตุ ยาที่เหมาะจึงขึ้นกับสาเหตุ บอกเภสัชกรว่ากินยาความดันตัวไหนอยู่ และนำยาทั้งหมดไปให้ดู

ระวังยาแก้หวัดคัดจมูกบางตัว แนวทางไทยระบุว่า pseudoephedrine และ ephedrine อยู่ในรายการยาที่อาจเพิ่มความดัน ส่วนรายละเอียดยาที่ต้องระวังร่วมกับยาความดันอยู่ที่ ยาความดันห้ามกินกับอะไร

เวียนหัวหลังเริ่มยาความดันตัวใหม่ ควรทำอย่างไร

MedlinePlus ระบุว่ายาที่ลดความดันทำให้หน้ามืดได้ และแนะนำให้ ติดต่อแพทย์ถ้าเวียนหัวหลังกินยา แนวทางไทยเองแนะนำให้ผู้สูงอายุเริ่มยาขนาดต่ำแล้วค่อย ๆ ปรับขึ้น และตรวจหาภาวะความดันตกตอนลุกยืนสม่ำเสมอ

สิ่งที่ควรทำ

• •ห้ามหยุดยาหรือลดยาเอง โทรถามแพทย์หรือเภสัชกรที่จ่ายยา
• •วัดความดันที่บ้านตามที่แนวทางแนะนำหลังเริ่มยา คือรอ 2 สัปดาห์แล้ววัดติดต่อกัน 7 วัน แต่ถ้าเวียนหัว ให้วัดและจดไว้ทันทีที่ปลอดภัย
• •ลุกจากเตียงช้า ๆ ดื่มน้ำให้พอ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ)

ผลข้างเคียงอื่นของยาความดันอ่านได้ที่ ยาความดันผลข้างเคียงมีอะไรบ้าง

เวียนหัวแบบไหนเป็นสัญญาณหลอดเลือดสมอง หรือต้องไปฉุกเฉิน

สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 9 กรมควบคุมโรค ใช้หลัก BEFAST

• •B (Balance) วิงเวียนศีรษะ เดินเซ เสียการทรงตัว
• •E (Eye) ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน
• •F (Face) ปากเบี้ยว หน้าเบี้ยว มุมปากตก
• •A (Arm) แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีกทันที
• •S (Speech) พูดไม่ชัด ลิ้นแข็ง พูดไม่ออกทันที
• •T (Time) โทร 1669 และไปถึงโรงพยาบาลภายใน 4 ชั่วโมง 30 นาที

MedlinePlus ยังระบุว่าเวียนหัวร่วมกับอาการต่อไปนี้ ข้อใดข้อหนึ่ง ต้องไปห้องฉุกเฉินหรือโทรเรียกรถพยาบาล

• •เจ็บหน้าอก ใจเต้นผิดจังหวะ หรือหายใจหอบเหนื่อย
• •อ่อนแรง หรือขยับแขนขาไม่ได้
• •การมองเห็นหรือการพูดเปลี่ยนไป
• •เป็นลม หรือไม่ค่อยรู้สึกตัวนานเกินกว่าไม่กี่นาที
• •ศีรษะกระแทก ชัก หรืออาเจียนจนดื่มน้ำไม่ได้
• •ไข้สูงเกิน 38.3 องศาเซลเซียส ปวดศีรษะ หรือคอแข็งมาก

ส่วนการเวียนหัวครั้งแรก อาการใหม่หรือแย่ลง เวียนหัวหลังกินยา หรือมีการได้ยินลดลง ควรนัดพบแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) มีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — เป็นกรดอะมิโนที่มีงานรวมผลการทดลองในคนว่าเมื่อกินวันละ 4–24 กรัม ความดันตัวบนลดลงเฉลี่ยราว 5–6 มม.ปรอท ขนาดที่เริ่มเห็นผลคือราว 4 กรัมต่อวัน ในแคปซูลมี 5 มิลลิกรัม น้อยกว่าขนาดที่ศึกษาอย่างน้อย 800 เท่า งานเหล่านี้ไม่ได้ศึกษาอาการเวียนหัว

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยเรื่องเวียนหัวหรือทำให้ความดันเปลี่ยน ผู้ที่เวียนหัวควรหาสาเหตุกับแพทย์ก่อน

ข้อควรระวัง: งานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (แอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิตในกลุ่มอาร์จินีน 6 ราย เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก และผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที