ผู้สูงอายุปัสสาวะเล็ด ดูแลอย่างไรและทำไมไม่ควรลดน้ำเอง

เรื่องนี้พบบ่อยกว่าที่คนพูดถึงมาก และเป็นเรื่องที่ท่านมักปิดไว้เพราะอาย

ผลที่ตามมาคือท่านเลิกออกจากบ้าน เลิกไปงาน และค่อย ๆ ถอยห่างจากคนอื่น

ไม่ใช่เรื่องปกติของวัย

เป็นภาวะที่พบบ่อยในผู้สูงอายุ แต่ไม่ใช่สิ่งที่ต้องยอมรับโดยไม่ตรวจ

มีหลายสาเหตุ และหลายสาเหตุจัดการได้

สาเหตุที่พบ เช่น กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานอ่อนแรง การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ต่อมลูกหมากโต ท้องผูก ผลของยาบางกลุ่ม และภาวะทางระบบประสาท

บางอย่างเป็นเรื่องเร่งด่วน เช่น การติดเชื้อ ซึ่งในผู้สูงอายุอาจแสดงออกเป็นความสับสนแทนที่จะเป็นอาการแสบขัด

สิ่งที่ห้ามทำ

ห้ามให้ท่านลดน้ำเองเพื่อจะได้ไม่เล็ด

เพราะการดื่มน้ำน้อยลงทำให้ปัสสาวะเข้มข้น ซึ่งระคายเคืองกระเพาะปัสสาวะและอาจทำให้เล็ดมากขึ้น

และเสี่ยงต่อภาวะขาดน้ำ ซึ่งในผู้สูงอายุแสดงออกเป็นความสับสนได้ อ่านต่อที่ ผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย

ปริมาณน้ำที่เหมาะสมต้องมาจากแพทย์ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจหรือโรคไตซึ่งอาจถูกจำกัดน้ำอยู่แล้ว

ห้ามดุหรือทำให้ท่านอาย เพราะจะทำให้ท่านซ่อนปัญหาและไม่ยอมไปหาหมอ

สิ่งที่ช่วยได้

พาเข้าห้องน้ำเป็นเวลา แทนการรอให้ท่านบอก

ทำทางไปห้องน้ำให้สั้นและปลอดภัย มีไฟกลางคืน อ่านต่อที่ จัดบ้านให้ผู้สูงอายุปลอดภัย

เสื้อผ้าที่ถอดง่าย เช่น กางเกงเอวยางยืด แทนกระดุมและซิป

มีกระโถนหรือเก้าอี้นั่งถ่ายข้างเตียงตอนกลางคืน ถ้าเดินไกลไม่ทัน

จัดปริมาณน้ำส่วนใหญ่ในช่วงกลางวัน แต่ต้องคุยกับแพทย์ก่อนว่าตอนเย็นควรทำอย่างไร

ดูแลไม่ให้ท้องผูก เพราะท้องผูกทำให้อาการแย่ลง

ดูแลผิวหนังบริเวณนั้นให้แห้งและสะอาด เพราะความชื้นทำให้ผิวเปื่อยและเกิดแผลได้

เรื่องผ้าอ้อมผู้ใหญ่

ใช้ได้ และไม่ใช่เรื่องน่าอาย

แต่ไม่ควรเป็นทางออกแรกโดยข้ามการหาสาเหตุ

เปลี่ยนทันทีเมื่อเปียก เพราะการปล่อยไว้เป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาผิวหนังและแผลกดทับ

เลือกขนาดให้พอดี ไม่แน่นจนกดเป็นรอย

เมื่อไรควรพบแพทย์

เมื่อเพิ่งเริ่มเป็น หรืออาการเปลี่ยนไปเร็ว

เมื่อมีแสบขัด ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นผิดปกติ หรือมีเลือดปน

เมื่อมีไข้ หรือสับสนมากกว่าเดิม ข้อนี้ต้องไปทันที

เมื่อปัสสาวะไม่ออก หรือออกน้อยมาก

เมื่อมีอาการร่วมเช่น ขาอ่อนแรง หรือชา

เมื่อเริ่มเป็นหลังเปลี่ยนยา

คุยกับท่านอย่างไร

พูดถึงมันเหมือนเรื่องสุขภาพทั่วไป ไม่ใช่เรื่องน่าอาย

บอกว่าเป็นเรื่องที่พบบ่อยและมีทางจัดการ

ให้ท่านเป็นคนตัดสินใจเท่าที่ทำได้ เช่น เลือกแบบที่จะใช้

เวลาไปหาหมอ ถ้าท่านไม่กล้าพูด ให้ช่วยเปิดประเด็นให้

ดูแลผิวหนัง เรื่องที่สำคัญพอ ๆ กับตัวปัญหา

ผิวที่สัมผัสความชื้นนาน จะระคายเคืองและเป็นแผลได้ง่าย

ทำความสะอาดทันทีที่เปียก ด้วยน้ำสะอาดและสบู่อ่อน

ซับให้แห้ง อย่าถู เพราะการถูทำให้ผิวบางลง

อย่าใช้ทิชชูเปียกที่มีแอลกอฮอล์หรือน้ำหอมแรง

ปรึกษาเภสัชกรหรือพยาบาลเรื่องครีมปกป้องผิว อย่าใช้แป้งฝุ่นเพราะจับตัวกับความชื้นแล้วยิ่งระคาย

ตรวจผิวบริเวณก้นและขาหนีบทุกวัน ถ้าแดง แสบ หรือมีผื่น ให้แจ้งพยาบาล

เรื่องนี้เชื่อมกับ [แผลกดทับ ป้องกันที่บ้านอย่างไร](/article/pressure-ulcer-prevention) โดยตรง

บันทึกช่วยให้หมอวินิจฉัยได้

จดสามวัน — เวลาที่เข้าห้องน้ำ · เวลาที่เล็ดและตอนนั้นกำลังทำอะไร · ดื่มอะไรไปเท่าไร

บันทึกนี้เป็นสิ่งที่แพทย์ใช้ได้จริง และช่วยแยกว่าเป็นชนิดไหน ซึ่งการรักษาต่างกัน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับผู้ดูแล ไม่ใช่คำวินิจฉัยและไม่ใช่คำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

อาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลด หรือกลืนลำบากในผู้สูงอายุ อาจมีสาเหตุที่ต้องได้รับการตรวจ จึงควรพาไปพบแพทย์ ไม่ควรแก้เองด้วยการหาอาหารหรือผลิตภัณฑ์มาเสริม

หากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอยู่ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือนักกำหนดอาหาร ก่อนเปลี่ยนแปลงสิ่งที่รับประทาน