ภูมิแพ้กับหวัดต่างกันอย่างไร แยกอาการด้วยตัวเองได้ไหม

คำตอบสั้น: หวัดกับภูมิแพ้จมูกมีอาการคล้ายกัน คือ จาม น้ำมูกไหล คัดจมูก แต่ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายจุดต่างไว้ว่า หวัดมักมีไข้ อ่อนเพลีย เจ็บคอ ติดต่อคนอื่นได้ และส่วนใหญ่หายเองใน 7–10 วัน ส่วน ภูมิแพ้จมูกมักไม่มีไข้ คันจมูก คันตา คันคอ น้ำมูกใส ไม่ติดต่อ และเป็น ๆ หาย ๆ ตามสิ่งกระตุ้นนานเป็นเดือน แยกเบื้องต้นด้วยตัวเองได้พอสมควร แต่ถ้าอาการเป็นซ้ำบ่อยหรือเรื้อรัง ควรให้แพทย์ตรวจยืนยัน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •มีไข้ ปวดเมื่อย เจ็บคอ คนในบ้านป่วยตามกัน เอียงไปทางหวัด
• •คันจมูก คันตา จามติดกันหลายครั้ง น้ำมูกใส ไม่มีไข้ เอียงไปทางภูมิแพ้จมูก
• •หวัดส่วนใหญ่ดีขึ้นภายในราว 1 สัปดาห์ ภูมิแพ้เป็น ๆ หาย ๆ ตามสิ่งที่แพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ เชื้อรา
• •สีน้ำมูกเหลืองหรือเขียวไม่ได้แปลว่าติดเชื้อแบคทีเรีย และไม่ใช่เหตุผลให้ใช้ยาปฏิชีวนะ
• •คนที่รู้สึกว่าเป็นหวัดบ่อยตลอดปี อาจเป็นภูมิแพ้จมูกที่ยังไม่ได้รับการวินิจฉัย
• •ภูมิแพ้จมูกเป็นปัจจัยเสี่ยงของไซนัสอักเสบ จึงควรคุมอาการให้ดี

ภูมิแพ้กับหวัดต่างกันอย่างไร

หวัดเกิดจากการติดเชื้อไวรัส ส่วนภูมิแพ้จมูกเกิดจากร่างกายตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้มากเกินไป ภาควิชาโสต นาสิก ลาริงซ์วิทยา คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล อธิบายว่าเมื่อคนที่เป็นภูมิแพ้ได้รับสารก่อภูมิแพ้ซ้ำ ๆ ร่างกายจะสร้างแอนติบอดีชนิด IgE มากขึ้น แล้วกระตุ้นให้เซลล์ปล่อยสารฮีสตามีนออกมา ทำให้คัน จาม น้ำมูกไหล และคัดจมูก

MedlinePlus ระบุว่าหวัดติดต่อทางละอองเมื่อผู้ป่วยไอ จาม หรือสั่งน้ำมูก หรือจากการจับของที่ปนเปื้อนเชื้อแล้วมาแตะจมูก ตา ปาก อาการมักเริ่มหลังรับเชื้อราว 2–3 วัน และ ช่วง 2–3 วันแรกเป็นช่วงที่แพร่เชื้อได้มาก

ส่วนภูมิแพ้จมูก ไม่ติดต่อจากคนสู่คน แต่ MedlinePlus ระบุว่ามักพบในครอบครัวเดียวกัน ถ้าพ่อและแม่เป็นภูมิแพ้ ลูกก็มีโอกาสเป็นสูง

คันจมูก คันตา จามติดกัน กับไข้ ปวดเมื่อย แยกกันอย่างไร

เอกสารของศิริราชสรุปจุดต่างไว้ดังนี้

ลักษณะที่เอียงไปทางหวัด

• •ตัวร้อน มีไข้ได้
• •น้ำมูกข้น (อาจใสก็ได้)
• •เจ็บคอหรือแสบคอ
• •อาการเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงแรก
• •ติดต่อคนรอบข้างได้ และต้องมีระยะฟักตัวหลังรับเชื้อ

ลักษณะที่เอียงไปทางภูมิแพ้จมูก

• •ไม่ตัวร้อน ไม่มีไข้
• •น้ำมูกใส
• •คันจมูก คันคอ คันเพดานปาก คันตา น้ำตาไหล
• •จามติดกันหลายครั้ง
• •เป็น ๆ หาย ๆ และเกิดอาการเร็วหลังสัมผัสสิ่งที่แพ้
• •ไม่ติดต่อ แต่ถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ได้

MedlinePlus ระบุเช่นกันว่า ผู้ใหญ่ที่เป็นหวัดมักมีไข้ต่ำหรือไม่มีไข้เลย ดังนั้นการไม่มีไข้อย่างเดียวจึงยังตัดหวัดออกไม่ได้ ต้องดูอาการคันและรูปแบบการเป็นซ้ำร่วมด้วย ส่วนอาการปวดเมื่อยตัว ไข้สูง และอ่อนเพลียมาก อาจเป็นไข้หวัดใหญ่ ซึ่งต่างจากหวัดธรรมดา อ่านต่อที่ ไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดธรรมดาต่างกันอย่างไร

หวัดกี่วันหาย ภูมิแพ้เป็นนานแค่ไหน

หวัด: ศิริราชระบุว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่หายได้เองภายใน 7–10 วัน โดยไม่ต้องกินยาต้านจุลชีพ MedlinePlus ระบุว่าอาการหวัดส่วนใหญ่หายภายในหนึ่งสัปดาห์ และถ้ายังรู้สึกป่วยหลัง 7 วัน ควรปรึกษาแพทย์ ซึ่งอาจตรวจหาไซนัสอักเสบ ภูมิแพ้ หรือปัญหาอื่น ดูการดูแลตัวเองช่วงเป็นหวัดได้ที่ เป็นหวัดกี่วันหาย และแบบไหนควรไปหาหมอ

ภูมิแพ้จมูก: ศิริราชระบุลักษณะประวัติที่ช่วยวินิจฉัยว่า มีอาการจาม คันจมูก น้ำมูกไหลออกทางจมูกหรือไหลลงคอ คัดจมูก คันเพดานปากหรือคอ นานกว่า 1 เดือนขึ้นไป อาการเป็น ๆ เมื่อมีเหตุกระตุ้น หาย ๆ เมื่อไม่มีเหตุกระตุ้น และดีขึ้นหลังได้ยาแก้แพ้

เอกสารของราชวิทยาลัยโสต ศอ นาสิกแพทย์ฯ แบ่งภูมิแพ้จมูกเป็นชนิดที่เป็นตามฤดู ซึ่งมักแพ้เกสรพืชและเชื้อรา กับชนิดที่เป็นตลอดปี ซึ่งมักแพ้สารในบ้านหรือที่ทำงาน เช่น ไรฝุ่น แมลงสาบ ขนและรังแคสัตว์ และเชื้อรา

สีน้ำมูกบอกอะไรได้ และบอกอะไรไม่ได้

บอกได้น้อยกว่าที่คนส่วนใหญ่คิด MedlinePlus ระบุว่าน้ำมูกตอนเป็นหวัดจะข้นขึ้นตามเวลา และอาจเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือเขียวภายในไม่กี่วัน ซึ่งเป็นเรื่องปกติ และไม่ใช่เหตุผลที่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะ หน้าไซนัสอักเสบของ MedlinePlus ก็ระบุว่าน้ำมูกเขียวหรือเหลืองไม่ได้แปลว่าเป็นไซนัสอักเสบแน่นอน หลายคนหายได้โดยไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ

สิ่งที่สีน้ำมูกพอบอกได้คือ น้ำมูกใสเป็นน้ำ มาพร้อมอาการคัน และเป็นซ้ำ ๆ เข้ากับภูมิแพ้มากกว่า ส่วนน้ำมูกข้นที่เกิดหลังไข้หรือเจ็บคอ เข้ากับหวัดมากกว่า แต่ใช้ตัดสินเรื่องยาไม่ได้ ยาปฏิชีวนะต้องให้แพทย์พิจารณา MedlinePlus ระบุชัดว่าไม่ใช้ยาปฏิชีวนะรักษาหวัด

คนที่คิดว่าเป็นหวัดบ่อย อาจเป็นภูมิแพ้จมูกหรือเปล่า

เป็นไปได้ ถ้า "หวัด" มาบ่อยเป็นเดือนละหลายครั้ง ไม่ค่อยมีไข้ เป็นตอนเช้าหลังตื่นนอน เป็นเวลาปัดกวาดบ้าน เข้าห้องแอร์ หรืออยู่ใกล้สัตว์เลี้ยง และดีขึ้นเองเมื่อเปลี่ยนสถานที่ ลักษณะนี้ตรงกับภาพของภูมิแพ้จมูกที่ศิริราชอธิบาย

ศิริราชระบุด้วยว่าผู้ป่วยภูมิแพ้จมูกบางคนมาพบแพทย์ด้วยอาการที่ไม่ตรงแบบ เช่น ไอเรื้อรัง กระแอมบ่อย รู้สึกมีอะไรติดในคอ เจ็บคอเรื้อรัง ปวดศีรษะเรื้อรัง หรือเพลียง่าย และมักมีประวัติโรคภูมิแพ้อื่นในตัวเองหรือครอบครัว เช่น หืด ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือเยื่อบุตาอักเสบจากภูมิแพ้ ซึ่งแพทย์เรียกรวมว่ากลุ่มโรคอะโทปี อ่านเรื่องผื่นภูมิแพ้ผิวหนังได้ที่ ผื่นภูมิแพ้ผิวหนังในผู้ใหญ่

ในทางกลับกัน คนที่ติดเชื้อจริงบ่อยมีหลายสาเหตุ เช่น นอนน้อย เครียด สัมผัสเด็กเล็ก หรือมีโรคที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ อ่านต่อที่ เป็นหวัดบ่อยเกิดจากอะไร และ สัญญาณภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ภูมิแพ้ทำให้ติดเชื้อไซนัสง่ายขึ้นไหม

ภูมิแพ้จมูกเป็นปัจจัยเสี่ยงหนึ่งของไซนัสอักเสบ MedlinePlus ระบุว่าหวัดและภูมิแพ้ทำให้สร้างน้ำมูกมากหรือเยื่อบุบวมจนอุดรูเปิดของไซนัส เมื่อน้ำมูกระบายไม่ได้ เชื้อโรคก็เติบโตได้ง่ายขึ้น และจัด "ภูมิแพ้จมูก" ไว้ในรายการปัจจัยเสี่ยงของไซนัสอักเสบ

ศิริราชอธิบายเพิ่มว่ามลพิษในอากาศกระตุ้นเยื่อบุจมูกให้อักเสบและบวม ซึ่งอาจไปอุดรูเปิดของไซนัส และเอกสารเรื่องโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ของภาควิชาเดียวกันระบุว่าภูมิแพ้จมูกที่ไม่ได้รับการรักษาอย่างถูกต้องอาจมีโรคแทรกซ้อน เช่น หูชั้นกลางอักเสบ หืด ไซนัสอักเสบ ริดสีดวงจมูก และนอนกรน อ่านวิธีแยกไซนัสอักเสบได้ที่ ไซนัสอักเสบอาการอย่างไร ต่างจากภูมิแพ้และหวัดตรงไหน

ยังแยกไม่ออก ระหว่างนี้ดูแลตัวเองอย่างไร

ถ้าอาการเพิ่งเริ่ม ให้ดูแลแบบหวัดไปก่อนและสังเกตรูปแบบอาการ MedlinePlus แนะนำให้พักผ่อนและดื่มน้ำให้พอ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ยาแก้หวัดแก้ไอที่ซื้อเองได้ช่วยให้สบายขึ้นในผู้ใหญ่ แต่ไม่ได้ทำให้หวัดหายเร็วขึ้น และไม่ใช้ยาปฏิชีวนะรักษาหวัด MedlinePlus แนะนำให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนลองสมุนไพรหรืออาหารเสริมใด ๆ

ระหว่างนี้ลองจดสั้น ๆ ว่า อาการเกิดตอนไหน ที่ไหน มีไข้หรือไม่ คันหรือไม่ และหายไปเมื่อเปลี่ยนสถานที่หรือเปล่า ข้อมูลนี้ช่วยให้แพทย์แยกได้เร็วขึ้น เพราะ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะถามว่าอาการเปลี่ยนตามเวลาในแต่ละวันหรือตามฤดูหรือไม่ และสัมผัสสัตว์เลี้ยงหรือสารก่อภูมิแพ้อะไร

ผู้ใหญ่ที่ใช้ยาแก้หวัดสูตรผสม ควรอ่านฉลากว่ามีพาราเซตามอลซ้ำกับยาที่กินอยู่หรือไม่ และผู้ที่มีความดันโลหิตสูงหรือโรคหัวใจ ควรถามเภสัชกรก่อนใช้ยาที่มีส่วนผสมของยาลดบวมชนิดกิน ซึ่งราชวิทยาลัยฯ แนะนำให้หลีกเลี่ยงในกลุ่มนี้ รวมถึงผู้ที่อายุมากกว่า 60 ปี

ควรตรวจภูมิแพ้เมื่อไร ตรวจอย่างไร

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะซักประวัติว่าอาการเปลี่ยนตามเวลาหรือฤดูไหม และสัมผัสสัตว์เลี้ยงหรือสารก่อภูมิแพ้อะไร การทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนังเป็นวิธีที่ใช้บ่อย ถ้าทดสอบทางผิวหนังไม่ได้ อาจตรวจเลือดหา IgE แทน

เอกสารของราชวิทยาลัยฯ ระบุว่าการทดสอบทางผิวหนังมีประโยชน์ในผู้ที่มีอาการปานกลางถึงรุนแรง ช่วยให้รู้ว่าแพ้อะไรเพื่อหลีกเลี่ยงได้ถูกต้อง และใช้วางแผนหากต้องรักษาด้วยวัคซีนภูมิแพ้ ส่วน MedlinePlus แนะนำให้นัดพบแพทย์เมื่อ

• •อาการภูมิแพ้รุนแรง
• •ยาที่เคยได้ผลไม่ได้ผลแล้ว
• •อาการไม่ตอบสนองต่อการรักษา

อ่านเรื่องสาเหตุ การรักษา และวัคซีนภูมิแพ้ได้ที่ ภูมิแพ้อากาศเกิดจากอะไร หายขาดได้ไหม

อาการแบบไหนต้องไปโรงพยาบาลทันที

ทั้งหวัดและภูมิแพ้จมูกส่วนใหญ่ดูแลที่บ้านได้ แต่ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •หายใจลำบาก หอบเหนื่อย หรือหายใจมีเสียงวี้ด
• •ริมฝีปาก ลิ้น หน้า หรือคอบวม กลืนลำบาก
• •ลมพิษขึ้นทั่วตัว หน้ามืด จะเป็นลม
• •ซึม สับสน หรือปลุกไม่ค่อยตื่น
• •ริมฝีปากหรือเล็บเขียวคล้ำ

MedlinePlus ระบุว่าปฏิกิริยาแพ้รุนแรงทั้งตัว (anaphylaxis) เช่น หลังกินอาหารที่แพ้ อาจเป็นอันตรายถึงชีวิต ซึ่งต่างจากภูมิแพ้จมูกทั่วไป

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •เควอซิทิน 50 มก. — ศูนย์มะเร็งเมมโมเรียล สโลน เคทเทอริง (MSKCC) ระบุว่าฤทธิ์ต้านการอักเสบและยับยั้งการหลั่งฮีสตามีนของเควอซิทิน พบในงานห้องปฏิบัติการ และยังไม่มีการทดลองทางคลินิกเรื่องภูมิแพ้ ส่วนเรื่องหวัด งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทางในผู้ใหญ่ 1,002 คน อายุ 18–85 ปี ที่ได้เควอซิทินวันละ 500 หรือ 1,000 มก. นาน 12 สัปดาห์ ไม่พบความต่างของการเป็นหวัดเมื่อดูทุกคนรวมกัน ขนาดที่ศึกษาสูงกว่าในแคปซูล 10–20 เท่า
• •สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. — งานทดลองแบบสุ่มปกปิดสองทางในอาสาสมัคร 254 คน พบว่าผลซีบัคธอร์น ไม่ป้องกันหวัดและไม่ลดระยะเวลาหวัด งานนี้ใช้ผลเบอร์รี่ และบทคัดย่อไม่ระบุขนาด จึงเทียบกับสารสกัด 50 มก. ในแคปซูลตรง ๆ ไม่ได้

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยเรื่องภูมิแพ้จมูกหรือหวัด ภูมิแพ้จมูกที่รบกวนชีวิตควรให้แพทย์ประเมิน เพราะมียาที่มีหลักฐานชัดเจน เช่น ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์และยาแก้แพ้ ซึ่งแพทย์หรือเภสัชกรเป็นผู้เลือกให้เหมาะกับแต่ละคน อ่านหลักฐานของเควอซิทินเพิ่มที่ เควอซิทินช่วยอะไร งานวิจัยว่าอย่างไร

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน MSKCC รายงานผู้ใช้วาร์ฟารินที่ค่า INR สูงขึ้นหลังกินเควอซิทิน 1 ราย
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ใช้ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน หรือยาที่ต้องคุมระดับในเลือด: ไพเพอรีนในพริกไทยดำมีรายงานในคนว่าเพิ่มระดับยาบางชนิด
• •ผู้ที่นอนไม่หลับ ใจสั่น หรือใช้ยาจิตเวชกลุ่ม MAOI: โสมอาจไม่เหมาะ
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือมีโรคภูมิต้านตนเอง: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อน
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน เพราะไบโอตินในขนาดสูงรบกวนผลตรวจบางชนิดได้
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที