เป็นหวัดบ่อยเกิดจากอะไร ขาดวิตามินอะไร ภูมิตกจริงไหม

คำตอบสั้น: ผู้ใหญ่เป็นหวัดเฉลี่ยปีละ 2–3 ครั้ง ตามข้อมูลของศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ (CDC) ถ้าเป็นราวนี้ยังถือว่าพบได้ทั่วไป ส่วนคนที่รู้สึกว่าเป็นหวัดบ่อยกว่านั้น สาเหตุที่พบบ่อยคือ ภูมิแพ้จมูกที่ถูกเข้าใจว่าเป็นหวัด การได้รับควันบุหรี่ การอยู่ใกล้คนป่วย และโรคประจำตัวอย่างเบาหวานที่คุมไม่ได้ การขาดวิตามินเป็นสาเหตุได้ในบางคน แต่การกินวิตามินเสริมไม่ได้ทำให้คนทั่วไปเป็นหวัดน้อยลง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ผู้ใหญ่เป็นหวัดเฉลี่ยปีละ 2–3 ครั้ง เด็กมักเป็นบ่อยกว่า
• •ภูมิแพ้จมูก ทำให้คัดจมูก จาม น้ำมูกไหลซ้ำ ๆ จนดูเหมือนเป็นหวัดตลอดปี แต่รักษาคนละแบบ
• •ควันบุหรี่มือสองเป็นต้นเหตุของปัญหาสุขภาพหลายอย่าง รวมถึงหวัด ตามข้อมูลของ MedlinePlus
• •เบาหวานที่น้ำตาลสูงทำให้ติดเชื้อบ่อยหรือหายช้า และคนเป็นเบาหวานเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนจากไข้หวัดใหญ่มากกว่า
• •ติดเชื้อซ้ำไม่หาย หรือติดเชื้อรุนแรงผิดปกติ ควรตรวจหาโรคที่ทำให้ภูมิต้านทานลดลง

ผู้ใหญ่เป็นหวัดปีละกี่ครั้งถือว่าปกติ

CDC ระบุว่าผู้ใหญ่ในสหรัฐฯ เป็นหวัดเฉลี่ยปีละ 2–3 ครั้ง และเด็กมักเป็นบ่อยกว่านั้น หวัดเกิดจากไวรัสหลายชนิด การเป็นหวัดครั้งหนึ่งจึงไม่ได้ทำให้มีภูมิต่อหวัดครั้งถัดไป

คนที่อยู่ใกล้เด็กเล็ก ทำงานในที่คนพลุกพล่าน หรือดูแลผู้ป่วย มีโอกาสรับเชื้อบ่อยกว่า เพราะ MedlinePlus อธิบายว่าเชื้อหวัดแพร่ผ่านละอองเล็ก ๆ จากการไอ จาม สั่งน้ำมูก และจากการสัมผัสพื้นผิวที่มีเชื้อแล้วเอามือมาแตะหน้า คนป่วยแพร่เชื้อได้มากที่สุดใน 2–3 วันแรก

ดังนั้นก่อนสรุปว่า "ภูมิตก" ให้ลองนับดูก่อนว่าปีที่ผ่านมาเป็นหวัดจริงกี่ครั้ง และแต่ละครั้งอยู่ในช่วงที่คนรอบตัวป่วยหรือไม่

ภูมิแพ้จมูกถูกเข้าใจผิดว่าเป็นหวัดบ่อยได้อย่างไร

คนจำนวนมากที่บอกว่า "เป็นหวัดทั้งปี" อาจเป็นโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ MedlinePlus อธิบายว่าภูมิแพ้จมูกเกิดเมื่อหายใจเอาสารที่แพ้เข้าไป เช่น ฝุ่น รังแคสัตว์เลี้ยง หรือละอองเกสร

ลักษณะที่ช่วยแยกจากหวัดมีดังนี้

• •อาการคัน ที่จมูก ปาก ตา คอ เกิดทันทีหลังสัมผัสสิ่งที่แพ้
• •ต่อมาจะคัดจมูก และอาจมีรอยคล้ำใต้ตา
• •บางคนเป็นเฉพาะบางฤดู บางคนเป็นทั้งปีเพราะสัมผัสไรฝุ่นในบ้านตลอดเวลา
• •หวัดมักดีขึ้นเองภายในราว 1–2 สัปดาห์ ส่วนภูมิแพ้จะเป็นซ้ำทุกครั้งที่เจอสิ่งกระตุ้น

ภูมิแพ้ไม่ได้เกิดจากภูมิคุ้มกันต่ำ แต่เป็นภูมิคุ้มกันที่ตอบสนองต่อสิ่งที่ไม่มีอันตรายมากเกินไป การกินวิตามินเพื่อ "เพิ่มภูมิ" จึงไม่ใช่ทางแก้ MedlinePlus ระบุว่าการรักษามีทั้งการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ยาแก้แพ้ และ ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ซึ่งเป็นการรักษาที่ได้ผลที่สุด ถ้าสงสัยว่าเป็นภูมิแพ้ ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อเลือกยาที่เหมาะกับโรคประจำตัว

นอนน้อย เครียด สูบบุหรี่ ทำให้ติดเชื้อง่ายจริงไหม

บุหรี่: MedlinePlus เขียนตรง ๆ ว่าควันบุหรี่มือสองเป็นต้นเหตุของปัญหาสุขภาพหลายอย่าง รวมถึงหวัด คนที่สูบเองหรืออยู่บ้านเดียวกับคนสูบจึงควรนับเรื่องนี้เป็นสาเหตุแรก ๆ ที่แก้ได้ ผู้สูบบุหรี่ยังมีระดับวิตามินซีในเลือดต่ำกว่าคนทั่วไป จึงต้องการวิตามินซีเพิ่มวันละ 35 มิลลิกรัม ตามข้อมูลของ MedlinePlus และสถาบัน Linus Pauling (LPI)

การนอน: MedlinePlus ใส่ "นอนหลับให้พอ" ไว้ในวิธีป้องกันหวัดร่วมกับการล้างมือ คนวัย 50 ขึ้นไปที่นอนไม่หลับเรื้อรัง อ่านแนวทางดูแลได้ที่ นอนไม่หลับในวัย 50 ปีขึ้นไป

ความเครียด: หลายคนรู้สึกว่าช่วงงานหนักมักป่วยบ่อย แต่แหล่งที่เราตรวจสำหรับบทความนี้ไม่ได้ให้ตัวเลขว่าความเครียดเพิ่มโอกาสเป็นหวัดเท่าไร จึงขอไม่สรุปเกินหลักฐาน สิ่งที่บอกได้คือ การพักผ่อนให้พอเป็นคำแนะนำที่มีแหล่งรองรับ

ภาพรวมของปัจจัยที่ทำให้ภูมิต้านทานลดลงอ่านต่อได้ที่ ภูมิคุ้มกันอ่อนแอลงเพราะอะไร

เป็นหวัดบ่อยขาดวิตามินอะไร

การขาดสารอาหารรุนแรงทำให้ภูมิต้านทานลดลงได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าคนที่เป็นหวัดบ่อยทุกคนขาดวิตามิน และไม่ได้แปลว่ากินวิตามินเสริมแล้วจะเป็นหวัดน้อยลง

วิตามินซี

งานทบทวน Cochrane ที่รวมการทดลองกว่า 1 หมื่นคน พบว่าการกินวิตามินซีทุกวันตั้งแต่วันละ 200 มิลลิกรัมขึ้นไป ไม่ลดโอกาสเป็นหวัดในคนทั่วไป ยกเว้นกลุ่มที่ร่างกายรับความเครียดหนักมาก เช่น นักวิ่งมาราธอน นักสกี และทหารในเขตหนาวจัด ส่วนคนที่กินประจำ หวัดสั้นลงราวร้อยละ 8 ในผู้ใหญ่ รายละเอียดอ่านได้ที่ วิตามินซีแก้หวัดได้จริงไหม

การขาดวิตามินซีรุนแรงทำให้เหงือกเลือดออก แผลหายช้า ช้ำง่าย ตามข้อมูลของ MedlinePlus ซึ่งพบได้ในผู้สูงอายุที่กินอาหารได้น้อยมาก

สังกะสี

MedlinePlus ระบุว่าสังกะสีจำเป็นต่อการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน และ อาการขาดสังกะสีมีทั้งติดเชื้อบ่อย ผมร่วง เบื่ออาหาร รับรสและกลิ่นผิดปกติ แผลหายช้า แต่สังกะสีขนาดสูงก็ทำให้ท้องเสีย ปวดท้อง อาเจียน และกินนานเกินไปอาจทำให้ขาดทองแดง ส่วนผลิตภัณฑ์สังกะสีชนิดพ่นจมูกอาจทำให้สูญเสียการรับกลิ่น อ่านเพิ่มที่ สังกะสีทำหน้าที่อะไรในร่างกาย

วิตามินดี

MedlinePlus อธิบายบทบาทหลักของวิตามินดีคือช่วยดูดซึมแคลเซียม และระบุกลุ่มเสี่ยงขาด เช่น คนที่ไม่ค่อยโดนแดด และผู้สูงอายุเกิน 70 ปีที่ต้องการวันละ 800 IU แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ระบุว่าวิตามินดีป้องกันหวัด คนที่สงสัยว่าขาดควรให้แพทย์ประเมิน อ่านต่อที่ ใครบ้างที่ควรสนใจเรื่องวิตามินดี

สรุปเรื่องวิตามิน: ถ้ากินอาหารได้หลากหลาย การกินวิตามินเสริมหลายตัวพร้อมกันไม่ได้ทำให้เป็นหวัดน้อยลง และอาจได้บางตัวเกินขนาด

เบาหวานคุมไม่ได้ทำให้ภูมิต้านทานลดลงอย่างไร

น้ำตาลในเลือดสูงทำให้ติดเชื้อง่ายและหายช้า MedlinePlus ระบุว่าอาการเริ่มแรกของเบาหวานชนิดที่ 2 มีทั้ง "การติดเชื้อที่กระเพาะปัสสาวะ ไต ผิวหนัง หรือที่อื่น บ่อยขึ้นหรือหายช้า" ร่วมกับหิวน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย อ่อนเพลีย และตาพร่า

CDC ระบุว่า คนเป็นเบาหวาน แม้คุมได้ดี ก็เสี่ยงภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากไข้หวัดใหญ่มากกว่าคนทั่วไป และการป่วยเฉียบพลันทำให้คุมน้ำตาลยากขึ้น CDC จึงแนะนำให้คนเป็นเบาหวานฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ชนิดฉีด และรับวัคซีนนิวโมคอคคัสให้ครบ ซึ่งคนไทยปรึกษาเรื่องวัคซีนได้ที่โรงพยาบาลหรือคลินิกเบาหวานที่รักษาอยู่

ถ้ายังไม่เคยตรวจน้ำตาลและเป็นหวัดหรือติดเชื้อบ่อยร่วมกับหิวน้ำ ปัสสาวะบ่อย ควรไปตรวจน้ำตาลในเลือด

เป็นหวัดบ่อยแบบไหนควรตรวจหาโรคแฝง

MedlinePlus อธิบายว่าภูมิคุ้มกันบกพร่องเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น เบาหวาน การติดเชื้อเอชไอวี การขาดอาหารโดยเฉพาะโปรตีน มะเร็งบางชนิด การตัดม้าม อายุที่มากขึ้น และ ยาที่กดภูมิ เช่น ยาสเตียรอยด์และยาเคมีบำบัด

ควรไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ ถ้ามีลักษณะต่อไปนี้

• •ติดเชื้อซ้ำ ๆ หรือติดเชื้อแล้วไม่หาย
• •ติดเชื้อรุนแรงจากเชื้อที่ปกติไม่ค่อยทำให้ป่วยหนัก
• •รักษาแล้วไม่ตอบสนอง หรือฟื้นตัวช้ากว่าปกติ
• •ติดเชื้อบ่อยร่วมกับหิวน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย ซึ่งอาจเป็นอาการของเบาหวาน

คนที่กินยาสเตียรอยด์หรือยากดภูมิอยู่ ห้ามหยุดยาเอง แต่ให้แจ้งแพทย์ว่าติดเชื้อบ่อย

อาการหวัดแบบไหนต้องไปพบแพทย์

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ หายใจลำบาก หายใจหอบเร็ว หรือเจ็บแน่นหน้าอก

อาการต่อไปนี้ควรไปพบแพทย์ ตามคำแนะนำของ CDC

• •มีอาการขาดน้ำ
• •ไข้นานเกิน 4 วัน
• •อาการนานเกิน 10 วันโดยไม่ดีขึ้น
• •อาการ เช่น ไข้หรือไอ ดีขึ้นแล้วกลับมาใหม่หรือแย่ลง
• •โรคประจำตัวกำเริบขึ้น

ยาปฏิชีวนะไม่ช่วยรักษาหวัด เพราะหวัดเกิดจากไวรัส CDC เตือนว่ายาปฏิชีวนะที่ไม่จำเป็นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงตั้งแต่ผื่นไปจนถึงปัญหาที่ร้ายแรงกว่า

ได้ยินว่ากินอาหารเสริมเพิ่มภูมิแล้วจะไม่เป็นหวัด จริงไหม

ยังไม่มีหลักฐานว่าอาหารเสริมชนิดใดทำให้คนทั่วไปไม่เป็นหวัด แม้แต่วิตามินซีที่ศึกษามากที่สุดก็ไม่ลดโอกาสเป็นหวัดในคนทั่วไป MedlinePlus ระบุว่ามีการลองใช้วิตามินซี สังกะสี และเอ็กไคนาเซียกับหวัด และแนะนำให้ปรึกษาแพทย์ก่อนลองสมุนไพรหรืออาหารเสริมใด ๆ

สิ่งที่มีแหล่งรองรับว่าช่วยลดโอกาสติดเชื้อคือ ล้างมือบ่อย ๆ โดยเฉพาะก่อนกินอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ นอนให้พอ เลี่ยงควันบุหรี่ และคุมโรคประจำตัว ถ้าอยากรู้ว่าตัวเองควรกินอาหารเสริมหรือไม่ อ่านได้ที่ ควรกินอาหารเสริมไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับเรื่องในบทความนี้คือวิตามินซีและวิตามินอี ข้อมูลตรงไปตรงมาเป็นดังนี้

• •วิตามินซี 30 มก. — งานทบทวน Cochrane เรื่องหวัดใช้วิตามินซีตั้งแต่วันละ 200 มิลลิกรัมขึ้นไป แคปซูลมีน้อยกว่าขนาดต่ำสุดที่ศึกษาอย่างน้อย 6.7 เท่า (คำนวณ) และแม้ที่ขนาดที่ศึกษา ผลในคนทั่วไปก็คือไม่ลดโอกาสเป็นหวัด ปริมาณ 30 มก. คิดเป็นราวร้อยละ 33 ของปริมาณที่ผู้ชายวัยผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน (90 มก.) และราวร้อยละ 40 ของผู้หญิง (75 มก.) (คำนวณ จากค่าของ MedlinePlus)
• •วิตามินอี (ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต 50%) 5 มก. — คิดเป็นวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) หรือราวร้อยละ 17 ของปริมาณที่ผู้ใหญ่ควรได้ต่อวัน 15 มก. ตามข้อมูลของ LPI แหล่งที่เราตรวจไม่มีงานในคนที่ศึกษาวิตามินอีขนาดนี้กับการเป็นหวัด

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้เป็นหวัดน้อยลง แก้ภูมิแพ้ หรือเปลี่ยนแปลงภูมิคุ้มกัน คนที่เป็นหวัดบ่อยควรหาสาเหตุตามที่อธิบายข้างต้นก่อน ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที