หลังผ่าตัดกินอะไรให้แผลหายเร็ว ไข่ อาหารทะเล กินได้ไหม

คำตอบสั้น: แผลผ่าตัดต้องใช้ พลังงาน โปรตีน วิตามินซี และสังกะสี ในการซ่อมเนื้อเยื่อ ซึ่งได้จากอาหารปกติอย่างไข่ เนื้อสัตว์ ปลา นม ถั่ว ผักผลไม้ ความเชื่อว่าไข่ ไก่ หรืออาหารทะเลทำให้แผลเป็นนูน ไม่พบในแนวทางทางการแพทย์ที่เราตรวจ การงดเองอาจทำให้ได้โปรตีนไม่พอ ข้อยกเว้นคือคนที่แพ้อาหารนั้น หรือศัลยแพทย์สั่งอาหารเฉพาะ เช่น หลังผ่าตัดกระเพาะหรือลำไส้ ส่วนอาหารเสริมและสมุนไพร ต้องถามแพทย์ก่อนทุกตัว เพราะบางชนิดเพิ่มเลือดออก

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่า วิตามินซีจำเป็นต่อการสร้างคอลลาเจนและการหายของแผล และ สังกะสีมีบทบาทในการหายของแผล โดยแหล่งสังกะสีที่ดีคือโปรตีนจากสัตว์
• •ไข่ เนื้อสัตว์ ปลา และอาหารทะเลเป็นแหล่งโปรตีน ไม่ใช่ของแสลงตามแนวทางที่เราตรวจ ยกเว้นแพ้หรือแพทย์สั่งงด
• •หลังผ่าตัดกระเพาะหรือลำไส้ แพทย์อาจให้ อาหารเหลวใส ก่อนสักระยะ ให้ทำตามแผนของศัลยแพทย์
• •MedlinePlus ระบุว่า เบาหวานที่คุมได้ไม่ดี สูบบุหรี่ น้ำหนักเกิน และใช้ยาสเตียรอยด์ เพิ่มความเสี่ยงแผลผ่าตัดติดเชื้อ
• •แผลติดเชื้อส่วนใหญ่แสดงอาการภายใน 30 วันหลังผ่าตัด: แดง ปวด ร้อน บวมมากขึ้น มีหนอง หรือมีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป
• •MSKCC แนะนำให้หยุดโสมอย่างน้อย 1 สัปดาห์ และขิงชนิดเสริม 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด

แผลต้องใช้สารอาหารอะไรบ้าง

โปรตีน เป็นวัตถุดิบสร้างเนื้อเยื่อใหม่ เอกสารของภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว รพ.รามาธิบดี แนะนำผู้สูงอายุที่ไม่มีโรคไตเรื้อรังซึ่งต้องจำกัดโปรตีนให้ได้ราว 1.2–1.5 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน ส่วนผู้ที่ไตวายเรื้อรังระยะ 3 ขึ้นไปไม่ควรเกิน 1 กรัม ช่วงหลังผ่าตัดควรถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหารว่ากรณีของตัวเองควรได้เท่าไร

พลังงาน ร่างกายใช้พลังงานในการซ่อมแผล ถ้ากินข้าวแป้งน้อยเกินไป ร่างกายจะดึงโปรตีนมาใช้แทน อาจารย์แพทย์ รพ.รามาธิบดี อธิบายผ่านรามา แชนแนลว่าการกินพลังงานไม่พอและโปรตีนไม่พอทำให้กล้ามเนื้อสลายเร็วขึ้น

วิตามินซี MedlinePlus ระบุว่าร่างกายต้องใช้วิตามินซีสร้าง คอลลาเจน ซึ่งเป็นโปรตีนของผิวหนัง เอ็น และหลอดเลือด และใช้ในการ สมานแผลและสร้างเนื้อเยื่อแผลเป็น ร่างกายสร้างวิตามินซีเองไม่ได้และไม่ได้เก็บสะสมไว้ จึงต้องได้จากอาหารทุกวัน เช่น ฝรั่ง ส้ม มะละกอ ผักใบเขียว

สังกะสี MedlinePlus ระบุว่าสังกะสีมีบทบาทในการแบ่งตัวของเซลล์ การเจริญเติบโตของเซลล์ และ การหายของแผล แหล่งที่ดีคือ โปรตีนจากสัตว์ เช่น เนื้อวัว หมู และเนื้อไก่ส่วนสีเข้ม รวมถึงถั่วและธัญพืชไม่ขัดสี ส่วนผักผลไม้เป็นแหล่งที่ร่างกายนำสังกะสีไปใช้ได้น้อยกว่า อาหารโปรตีนต่ำหรืออาหารมังสวิรัติจึงมักได้สังกะสีน้อย รายละเอียดอ่านที่ สังกะสีในร่างกายสำคัญอย่างไร

ข้อสำคัญ: สารอาหารเหล่านี้ควรมาจากอาหารก่อน แหล่งที่เราตรวจไม่ได้แนะนำให้กินวิตามินหรือแร่ธาตุขนาดสูงเองเพื่อให้แผลหายเร็ว และอาหารเสริมบางตัวมีผลต่อยา ถ้ากินได้น้อยจริง แพทย์อาจพิจารณาอาหารทางการแพทย์ให้

กินไข่ ไก่ อาหารทะเล หลังผ่าตัดได้ไหม แผลเป็นจะนูนจริงไหม

ความเชื่อเรื่องของแสลงหลังผ่าตัดพบบ่อยมากในบ้านเรา เช่น ห้ามกินไข่ ไก่ กุ้ง ปลาหมึก ข้าวเหนียว เพราะกลัวแผลเป็นนูนหรือแผลอักเสบ

ข้อเท็จจริงจากแหล่งที่เราตรวจ:

• •MedlinePlus จัดโปรตีนจากสัตว์เป็นแหล่งสังกะสีที่ดี ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่แผลต้องใช้
• •ตารางที่รามาธิบดีอ้างจากสถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า ไข่ไก่ 1 ฟอง หรือเนื้อสัตว์ 1 ส่วน (30 กรัม) ให้โปรตีนราว 7 กรัม ไข่จึงเป็นแหล่งโปรตีนที่หาง่ายและกินง่าย
• •ปัจจัยเสี่ยงแผลติดเชื้อที่ MedlinePlus ระบุ ได้แก่ เบาหวานที่คุมได้ไม่ดี ปัญหาภูมิคุ้มกัน น้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ ใช้สเตียรอยด์ และการผ่าตัดนานเกิน 2 ชั่วโมง ไม่มีอาหารชนิดใดอยู่ในรายการนี้

ข้อยกเว้นที่ต้องงดจริง

• •แพ้อาหารนั้น เช่น แพ้กุ้งหรือแพ้ไข่ อันนี้ต้องงดเสมอ ไม่เกี่ยวกับการผ่าตัด
• •ศัลยแพทย์สั่งอาหารเฉพาะ ตามชนิดการผ่าตัด
• •ผู้ป่วยไตเรื้อรัง ต้องจำกัดโปรตีนตามที่แพทย์กำหนด
• •ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ ควรกินอาหารปรุงสุกใหม่ และเลี่ยงอาหารทะเลดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ตามคำแนะนำของรามาธิบดีสำหรับผู้ป่วยกลุ่มนี้

การงดเนื้อสัตว์และไข่ทั้งหมด แล้วกินแต่ข้าวต้มกับผักดอง อาจทำให้ได้โปรตีนน้อยกว่าที่แผลต้องการ ความเชื่อเรื่องของแสลงในโรคอื่นอ่านเพิ่มที่ งูสวัดห้ามกินอะไร ของแสลงจริงไหม

เริ่มกินอาหารแข็งได้เมื่อไร

ขึ้นกับชนิดการผ่าตัดและการดมยา ให้ทำตามที่ศัลยแพทย์และพยาบาลบอก ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน

MedlinePlus ระบุว่า หลังผ่าตัดกระเพาะหรือลำไส้ บางคนต้องกินอาหารเหลวใสระยะหนึ่ง ได้แก่ สิ่งที่มองทะลุได้ เช่น น้ำเปล่า น้ำซุปใส น้ำผลไม้ไม่มีเนื้อ เยลลี่ แล้วแพทย์จะค่อย ๆ ปรับเป็นอาหารเหลวข้น อาหารอ่อน และอาหารปกติตามลำดับ

ผ่าตัดอวัยวะอื่นก็ยังต้องรอคำสั่งของแพทย์หรือพยาบาลก่อนเริ่มกินดื่มหลังฟื้นจากยาสลบ

ช่วงกลับบ้านแรก ๆ ที่ยังเบื่ออาหาร: กินมื้อเล็กบ่อยครั้ง เลือกอาหารนุ่มที่มีโปรตีน เช่น โจ๊กใส่ไข่ ข้าวต้มปลา ไข่ตุ๋น เต้าหู้ นม และดื่มน้ำให้พอ ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ ตัวอย่างเมนูเพิ่มเติมอ่านได้ที่ เพิ่งหายป่วยกินอะไรดี

หลังผ่าตัดกินอะไรไม่ได้บ้าง

แทนที่จะงดไข่หรืออาหารทะเลตามความเชื่อ สิ่งที่ควรระวังจริงตามแหล่งที่เราตรวจ ได้แก่

• •อาหารที่ศัลยแพทย์สั่งงด ตามชนิดการผ่าตัด ซึ่งสำคัญกว่าคำแนะนำทั่วไปทุกข้อในบทความนี้
• •อาหารดิบหรือสุก ๆ ดิบ ๆ ในผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ตามคำแนะนำของรามาธิบดี
• •อาหารที่ตัวเองแพ้
• •น้ำหวานและขนมหวานจัด ในคนเป็นเบาหวาน เพราะเบาหวานที่คุมได้ไม่ดีเพิ่มความเสี่ยงแผลติดเชื้อ
• •บุหรี่ ไม่ใช่อาหาร แต่ MedlinePlus จัดการสูบบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงแผลผ่าตัดติดเชื้อ ช่วงนี้จึงเป็นโอกาสดีที่จะเลิก
• •อาหารเสริมและสมุนไพรที่ยังไม่ได้ถามแพทย์ รายละเอียดอยู่ในหัวข้อด้านล่าง

เบาหวานกับแผลหายช้า ต้องทำอย่างไร

MedlinePlus ระบุว่า ผู้ที่เบาหวานคุมได้ไม่ดีเสี่ยงแผลผ่าตัดติดเชื้อมากขึ้น สิ่งที่คนเป็นเบาหวานทำได้

• •ห้ามหยุดหรือปรับยาเบาหวานเอง ก่อนและหลังผ่าตัดแพทย์อาจปรับยาให้ ให้ทำตามที่แพทย์สั่ง โดยเฉพาะช่วงที่ต้องงดอาหาร
• •เจาะน้ำตาลปลายนิ้วตามที่แพทย์สั่ง ช่วงหลังผ่าตัดที่กินได้ไม่เท่าเดิม น้ำตาลอาจทั้งสูงและต่ำได้
• •ยังต้องได้โปรตีนพอ แม้ต้องคุมข้าวแป้ง การงดไข่และเนื้อสัตว์เพราะกลัวแผลนูนจะทำให้เสียสองต่อ
• •ดูแผลทุกวัน เพราะคนเป็นเบาหวานบางคนรู้สึกปวดน้อยลง

รายละเอียดเรื่องแผลในคนเป็นเบาหวานอ่านได้ที่ แผลเบาหวานติดเชื้อ ดูอย่างไร

อาหารเสริมหลังผ่าตัด ทำไมต้องถามแพทย์ก่อน

สมุนไพรและอาหารเสริมหลายชนิดมีผลต่อการแข็งตัวของเลือดหรือระดับยา ข้อมูลจากศูนย์มะเร็งเมมโมเรียลสโลน เคตเทอริง (MSKCC) และศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) ที่ควรรู้

• •โสม: MSKCC แนะนำให้หยุดอย่างน้อย 1 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด และมีรายงานเลือดออกรุนแรงหลังผ่าตัดหัวใจในผู้ที่กินโสมปริมาณสูง
• •ขิงชนิดเสริม: MSKCC แนะนำให้หยุด 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด และมีรายงานเลือดออกในผู้ใช้ยาละลายลิ่มเลือด
• •ใบแปะก๊วย: NCCIH ระบุว่าอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด
• •เควอซิทิน: มีรายงานค่า INR สูงในผู้ป่วย 1 ราย

หลังผ่าตัดก็ต้องถามก่อนเริ่มใหม่ เพราะช่วงนี้หลายคนได้ยาแก้ปวด ยาปฏิชีวนะ หรือยาป้องกันลิ่มเลือดเพิ่ม ให้นำอาหารเสริมทุกขวดไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู ช่วงก่อนผ่าตัดอ่านรายละเอียดได้ที่ ก่อนผ่าตัดต้องหยุดอาหารเสริมอะไรบ้าง

สัญญาณแผลติดเชื้อ

MedlinePlus ระบุว่า แผลผ่าตัดติดเชื้อส่วนใหญ่แสดงอาการภายใน 30 วันแรก แผลอาจมีหนอง แดง ปวด หรือร้อน และอาจมีไข้ รู้สึกไม่สบาย

ติดต่อแพทย์หรือกลับไปโรงพยาบาลที่ผ่าตัดโดยเร็ว ไม่ต้องรอวันนัด ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• •แผลแดง ปวด บวม หรือมีเลือดออกมากขึ้น
• •แผลกว้างขึ้น ลึกขึ้น หรือดูแห้งดำ
• •น้ำเหลืองจากแผลมากขึ้น ข้น สีน้ำตาลอ่อน เขียว เหลือง หรือมีกลิ่นเหม็น ซึ่งบ่งว่าเป็นหนอง
• •มีไข้ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก สับสนหรือซึมลง หรือหนาวสั่นไข้สูงมาก

ถ้าแพทย์ให้ยาปฏิชีวนะรักษาแผลติดเชื้อ MedlinePlus ระบุว่ามักใช้อย่างน้อย 1 สัปดาห์ และ ต้องกินให้ครบแม้รู้สึกดีขึ้นแล้ว

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ข้อควรระวังเฉพาะช่วงก่อนและหลังผ่าตัด: ผลิตภัณฑ์นี้มีทั้ง สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. และ สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. รวมถึงสารสกัดขิงและเควอซิทิน ซึ่งเป็นกลุ่มที่ MSKCC และ NCCIH เตือนเรื่องเลือดออก ปริมาณในแคปซูลต่ำกว่างานวิจัยหลายเท่า เช่น งาน GEM ใช้สารสกัดใบแปะก๊วยมากกว่าในแคปซูลราว 12 เท่า (คำนวณ) แต่ ไม่มีงานวิจัยที่ยืนยันว่าขนาดนี้ปลอดภัยต่อเลือดออกช่วงผ่าตัด ผู้ที่นัดผ่าตัด ทำฟัน ส่องกล้อง หรือตัดชิ้นเนื้อ ต้องแจ้งแพทย์ว่ากินผลิตภัณฑ์นี้ และถามว่าต้องหยุดล่วงหน้ากี่วัน หลังผ่าตัดให้รอแพทย์อนุญาตก่อนกลับมากิน

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ทำให้แผลหายเร็วขึ้น ลดการติดเชื้อของแผล หรือลดแผลเป็น และไม่ใช้แทนอาหารที่มีโปรตีน วิตามินซี และสังกะสีเพียงพอ

ข้อควรระวังอื่น

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด: ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด เช่น ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสเอชไอวี: ไพเพอรีนในพริกไทยดำทำให้ระดับยาบางชนิดสูงขึ้นในงานวิจัยในคน
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น ช่วงงดอาหารหรือกินได้น้อยหลังผ่าตัดต้องระวังน้ำตาลต่ำ
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อน
• •ผู้มีนิ่วในถุงน้ำดี: MSKCC แนะนำให้เลี่ยงขิงชนิดเสริม
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที