เหนื่อยง่าย หัวใจเต้นเร็ว เกิดจากอะไร แบบไหนเป็นโรคหัวใจ

คำตอบสั้น: เหนื่อยง่ายร่วมกับหัวใจเต้นเร็วมีได้หลายสาเหตุ ไม่ได้มาจากหัวใจเสมอไป ที่พบบ่อยคือนอนไม่พอ ความเครียด กาแฟ เหล้า โลหิตจาง ไทรอยด์ผิดปกติ และโรคปอด ส่วนสาเหตุจากหัวใจ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หลอดเลือดหัวใจตีบเรื้อรัง และหัวใจล้มเหลว มักมีจุดสังเกตคือ เหนื่อยมากกว่าเดิมทั้งที่ทำกิจกรรมเท่าเดิม ชีพจรตอนพักเกิน 100 ครั้งต่อนาที หรือเต้นไม่สม่ำเสมอ ถ้าเป็นแบบนี้ควรไปตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและเจาะเลือด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ชีพจรขณะพักของผู้ใหญ่ส่วนใหญ่อยู่ที่ 60–100 ครั้งต่อนาที ถ้าพักแล้วยังเกิน 100 เรียกว่าหัวใจเต้นเร็ว
• •อาการเหนื่อยเป็นอาการที่พบบ่อยและมักไม่ได้มาจากโรคร้ายแรง แต่ถ้านอนพอ กินดี เครียดน้อยแล้วยังไม่หาย ควรให้แพทย์ประเมิน
• •โลหิตจาง ไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อยเกินไป และโรคปอดเรื้อรัง ทำให้เหนื่อยง่ายได้ แม้หัวใจปกติ
• •การตรวจเบื้องต้นที่แพทย์มักใช้คือ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และผลเลือด เช่น ความเข้มข้นเลือดและฮอร์โมนไทรอยด์
• •มีอาการข้อใดข้อหนึ่ง คือ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจลำบากมาก หรือเป็นลมหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

เหนื่อยง่ายจากหัวใจต่างจากเหนื่อยเพราะไม่ได้ออกกำลังกายอย่างไร

คนที่ไม่ค่อยได้ออกกำลังกายจะเหนื่อยเร็วเวลาออกแรงหนัก แต่พักไม่นานก็หาย และค่อย ๆ ดีขึ้นเมื่อฝึกสม่ำเสมอ ส่วนอาการที่ชวนให้นึกถึงหัวใจมักเป็นแบบ "แย่ลงเรื่อย ๆ" แม้ทำกิจกรรมเดิม

แพทย์สาขาหทัยวิทยา รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าหลอดเลือดหัวใจตีบเรื้อรังทำให้ เหนื่อยง่าย และแน่นจุกกลางอกเวลาออกแรงราว 5–10 นาที พอนั่งพักแล้วค่อย ๆ ดีขึ้น อีกจุดที่สังเกตได้คือความสามารถลดลง เช่น เคยเดินหรือวิ่งได้ระยะหนึ่ง ตอนนี้ไปได้ครึ่งเดียวก็เหนื่อยแล้ว

ลองถามตัวเองสั้น ๆ

• •เมื่อ 3–6 เดือนก่อน ขึ้นบันไดชั้นเดียวกันได้สบายกว่านี้ไหม
• •มีแน่นหน้าอก ใจสั่น หรือหน้ามืดเวลาออกแรงด้วยหรือเปล่า
• •ขาบวม หรือต้องหนุนหมอนสูงขึ้นถึงจะหายใจสะดวกไหม

ถ้าตอบว่าใช่ข้อใดข้อหนึ่ง ควรนัดพบแพทย์ ไม่ควรสรุปเองว่าแค่แก่ตัวลง ถ้าเป็นข้อที่สอง (แน่นหน้าอก ใจสั่น หรือหน้ามืดเวลาออกแรง) ให้ติดต่อแพทย์โดยเร็ว ไม่ต้องรอวันนัดตามปกติ ส่วนถ้าเจ็บแน่นหน้าอกไม่หายเมื่อพัก หรือเป็นลม ให้โทร 1669 ทันที อ่านอาการหัวใจตีบละเอียดได้ที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น และอาการหัวใจล้มเหลวที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก

หัวใจเต้นเร็วตอนพักเท่าไรถึงผิดปกติ

โดยทั่วไปหัวใจเต้นประมาณ 60–100 ครั้งต่อนาทีในช่วงพัก ตามข้อมูลของ รพ.รามาธิบดี ถ้านั่งพักแล้วยังเกิน 100 ครั้งต่อนาที ถือว่าเต้นเร็วกว่าปกติ และถ้าต่ำกว่า 60 ถือว่าเต้นช้า ซึ่งควรให้แพทย์ดูว่าเป็นเรื่องปกติของคนนั้นหรือไม่

วิธีจับชีพจรแบบง่าย คือวางนิ้วชี้และนิ้วกลางที่ข้อมือด้านในใต้โคนนิ้วโป้ง นับ 30 วินาทีแล้วคูณ 2 สิ่งที่ควรจดไปให้แพทย์ดูคือ

• •ชีพจรตอนตื่นนอนและตอนนั่งพัก
• •จังหวะสม่ำเสมอหรือกระตุกไม่เป็นจังหวะ
• •เกิดตอนทำอะไร เช่น หลังกาแฟ หลังดื่มเหล้า ตอนเครียด

หัวใจที่เต้นเร็วตลอดเวลาโดยไม่มีเหตุ ไม่ควรปล่อยไว้ เพราะ รพ.รามาธิบดี ระบุว่าหัวใจเต้นเร็วหากปล่อยไว้อาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวได้ ส่วนอาการใจสั่นทั่วไปและวิธีแยกสาเหตุ มีบทความแยกที่ ใจสั่นเกิดจากอะไร

โลหิตจาง ไทรอยด์ และโรคปอด ทำให้เหนื่อยง่ายได้อย่างไร

สามโรคนี้ทำให้ร่างกายได้ออกซิเจนน้อยลงหรือเผาผลาญผิดปกติ หัวใจจึงต้องเต้นเร็วขึ้นเพื่อชดเชย แม้ตัวหัวใจเองจะปกติ

โลหิตจาง

สถาบัน NHLBI ระบุอาการทั่วไปของโลหิตจาง ได้แก่ อ่อนแรง ซีด เหนื่อย หนาวสั่น หายใจไม่อิ่ม ปวดศีรษะ เวียนศีรษะหรือเป็นลม และโลหิตจางเล็กน้อยอาจไม่มีอาการเลย เมื่อพบโลหิตจาง แพทย์จะหาต้นเหตุต่อ ไม่ใช่แค่ให้ยาบำรุงเลือด อ่านวิธีอ่านผลเลือดได้ที่ โลหิตจางจากการขาดธาตุเหล็ก

ไทรอยด์ทำงานมากหรือน้อยเกินไป

MedlinePlus ของหอสมุดแพทย์แห่งชาติสหรัฐฯ จัด ต่อมไทรอยด์ที่ทำงานน้อยหรือมากเกินไป เป็นสาเหตุหนึ่งของอาการเหนื่อย และแนะนำให้นัดพบแพทย์ถ้าเหนื่อยร่วมกับท้องผูก ผิวแห้ง น้ำหนักขึ้น หรือทนอากาศหนาวไม่ได้ การเจาะเลือดตรวจฮอร์โมนไทรอยด์ช่วยแยกได้ อ่านต่อที่ ไทรอยด์ต่ำ อาการเป็นอย่างไร

โรคปอดเรื้อรัง

NHLBI ระบุว่าโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) ทำให้ หายใจไม่อิ่มโดยเฉพาะเวลาออกแรง ไอเรื้อรังมีเสมหะ หายใจมีเสียงวี้ด แน่นหน้าอก และเหนื่อยมาก ระยะแรกอาจไม่มีอาการ คนที่สูบบุหรี่หรือเคยสูบมานานจึงควรบอกแพทย์ด้วยเสมอ

ยาและกาแฟทำให้ใจสั่นเหนื่อยได้ไหม

ได้ทั้งสองอย่าง รพ.รามาธิบดี ระบุว่าหัวใจเต้นเร็วอาจเกิดจากความเครียด การดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณมาก โรคหัวใจ หรือการติดเชื้อ และยาบางกลุ่ม เช่น ยาแก้ภูมิแพ้ ยาลดความดัน หรือยาที่มีผลต่อระบบประสาท อาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะได้

MedlinePlus ยังระบุว่ายาหลายตัวทำให้ เหนื่อยหรือง่วง ได้ เช่น ยาแก้แพ้ ยาลดความดัน ยานอนหลับ สเตียรอยด์ และยาขับปัสสาวะ และ ห้ามหยุดหรือเปลี่ยนยาเองโดยไม่คุยกับแพทย์ก่อน

ในชีวิตประจำวัน ลองสังเกตว่าเหนื่อยหรือใจสั่นมากขึ้นหลังกาแฟเย็นแก้วใหญ่ ชาไทย เครื่องดื่มชูกำลัง หรือหลังวงเหล้าหรือไม่ รายละเอียดปริมาณกาแฟที่เหมาะกับคนความดันสูงอ่านได้ที่ ความดันสูงกินกาแฟได้ไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: เหนื่อยง่ายก็ดื่มกาแฟหรือเครื่องดื่มชูกำลังให้สดชื่น

ไม่ใช่ทางแก้ MedlinePlus ระบุว่าสารกระตุ้น รวมถึงคาเฟอีน ไม่ใช่การรักษาอาการเหนื่อยที่ได้ผล และอาจทำให้แย่ลงเมื่อหยุดดื่ม ถ้าเหนื่อยเพราะโลหิตจางหรือไทรอยด์ การดื่มกาแฟเพิ่มยิ่งทำให้ใจสั่นมากขึ้นโดยไม่ได้แก้ต้นเหตุ

อีกความเชื่อหนึ่งคือ "เวียนหัวหน้ามืดอย่างเดียวคือหัวใจตีบ" แพทย์ รพ.รามาธิบดี อธิบายว่าเวียนหัวหน้ามืดเพียงอย่างเดียวมักเกิดจากความดันต่ำหรือดื่มน้ำน้อย ไม่ใช่อาการหลักของหลอดเลือดหัวใจตีบ แยกสาเหตุได้ที่ เวียนหัวความดันสูงหรือต่ำ

ควรตรวจอะไรเบื้องต้น

การตรวจที่แพทย์ใช้บ่อยเริ่มจากซักประวัติ ตรวจร่างกาย คลื่นไฟฟ้าหัวใจ และเจาะเลือด ตามคำอธิบายของ MedlinePlus แพทย์มักตรวจหัวใจ ต่อมน้ำเหลือง ไทรอยด์ และส่งเลือดตรวจหาโลหิตจาง เบาหวาน การอักเสบ และการติดเชื้อ

• •คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) ดูจังหวะและอัตราการเต้น ใช้เวลาไม่กี่นาที
• •ผลเลือด เช่น ความเข้มข้นเลือด (CBC) ฮอร์โมนไทรอยด์ น้ำตาล เกลือแร่
• •ถ้าอาการเป็น ๆ หาย ๆ หรือผลแรกยังไม่ชัด แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มตามที่สงสัย

เตรียมไปหาแพทย์ด้วยรายการยาและอาหารเสริมทั้งหมดที่กินอยู่ และบันทึกชีพจรย้อนหลัง จะช่วยให้แพทย์หาสาเหตุได้เร็วขึ้น

อาการร่วมแบบไหนต้องรีบพบแพทย์

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง

• •เจ็บแน่นกลางหน้าอก อาจมีเหงื่อแตกร่วมด้วย
• •หายใจลำบากมาก หอบเหนื่อยจนนอนราบไม่ได้
• •เป็นลม หมดสติ หรือเกือบหมดสติ
• •ใจสั่นเร็วมากจนหน้ามืดจะเป็นลม
• •แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด

ติดต่อแพทย์โดยเร็ว (ไม่ต้องรอวันนัดปกติ)

• •เหนื่อยง่ายกว่าเดิมชัดเจนภายในไม่กี่สัปดาห์ถึงไม่กี่เดือน
• •ชีพจรตอนพักเกิน 100 ครั้งต่อนาทีหลายวัน หรือจับได้ว่าเต้นไม่สม่ำเสมอ
• •ขาบวม น้ำหนักขึ้นเร็ว หรือปัสสาวะออกน้อย
• •เหนื่อยร่วมกับไข้ น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ หรือเหงื่อออกกลางคืน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

อาการเหนื่อยง่ายต้องหาสาเหตุให้เจอก่อน ส่วนประกอบในแคปซูลไม่มีงานวิจัยในคนที่ศึกษาเรื่องอาการเหนื่อยหรือหัวใจเต้นเร็วโดยตรง หลักฐานที่ใกล้เคียงที่สุดมีดังนี้

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งาน PREDIMED ในสเปนให้กินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ เมื่อวิเคราะห์เรื่องหัวใจล้มเหลวในคน 7,403 คน ไม่พบว่าหัวใจล้มเหลวลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ในแคปซูลมีน้ำมันมะกอก 0.2 กรัม น้อยกว่าในงานวิจัยหลายร้อยเท่า และฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นชนิดเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. และน้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานวิจัยในคนของน้ำมันสองชนิดนี้ศึกษาเรื่องค่าไขมันในเลือด โดยใช้เป็นน้ำมันปรุงอาหารทั้งวันระดับหลายสิบกรัม ไม่พบงานที่ศึกษาอาการเหนื่อยหรือจังหวะหัวใจ

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยให้หายเหนื่อยหรือทำให้หัวใจเต้นช้าลง

ข้อควรระวัง: ผู้ที่เคยหัวใจวายหรือเป็นหัวใจล้มเหลว ควรแจ้งแพทย์โรคหัวใจก่อนใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทุกชนิด เหตุผลของส่วนประกอบแต่ละตัวอธิบายไว้ที่ หัวใจโต หัวใจล้มเหลว กินอาหารเสริมได้ไหม ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที