นอนกรน หยุดหายใจขณะหลับ เสี่ยงความดันสูงและหัวใจเต้นผิดจังหวะไหม

คำตอบสั้น: ใช่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจและหลอดเลือด สถาบันหัวใจ ปอด และเลือดแห่งชาติสหรัฐฯ (NHLBI) ระบุว่า ภาวะนี้เพิ่มความเสี่ยงความดันสูงที่คุมยาก หัวใจห้องบนเต้นระริก (AF) หัวใจล้มเหลว หัวใจวาย และสโตรก แนวทาง AF ของไทย พ.ศ. 2568 ระบุว่าพบภาวะนี้ในผู้ป่วย AF อย่างน้อย 20–70% การวินิจฉัยต้องใช้การตรวจการนอนหลับ (sleep test) และการรักษาด้วยเครื่อง CPAP ช่วยลดความดันได้จริงแต่ไม่มาก

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •อาการหลักคือกรนดังเป็นประจำ มีช่วงหยุดหายใจแล้วสำลักหรือหายใจเฮือก และง่วงมากตอนกลางวัน (NHLBI)
• •NHLBI ระบุว่าภาวะนี้ที่ไม่ได้รักษาเพิ่มความเสี่ยงความดันสูงคุมยาก AF หัวใจล้มเหลว หัวใจวาย และสโตรก
• •งานรวมผล 29 การทดลองพบว่า CPAP ลดความดันตัวบนได้เฉลี่ย 2.6 มม.ปรอท และตัวล่าง 2.0 มม.ปรอท ผู้วิจัยเรียกว่าผลขนาดเล็ก
• •ดูแลน้ำหนัก จำกัดเหล้า เลิกบุหรี่ และนอนตะแคง เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาตาม NHLBI
• •ห้ามหยุดยาความดันหรือยาหัวใจเองแม้เริ่มใช้ CPAP แล้ว

หยุดหายใจขณะหลับคืออะไร มีกี่แบบ

NHLBI อธิบายว่าภาวะหยุดหายใจขณะหลับคือ การหายใจหยุดแล้วเริ่มใหม่ซ้ำหลายครั้งระหว่างหลับ ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนไม่พอ แบ่งเป็น 2 แบบ

1. 1แบบอุดกั้น (obstructive sleep apnea หรือ OSA) ทางเดินหายใจส่วนบนถูกปิดกั้นซ้ำ ๆ ระหว่างหลับ เช่น ลิ้นตกไปด้านหลัง เป็นแบบที่พบบ่อยที่สุด
2. 2แบบจากสมอง (central sleep apnea) สมองไม่ส่งสัญญาณให้หายใจ พบในบางโรค เช่น หัวใจล้มเหลว สโตรก และการใช้ยากลุ่มโอปิออยด์ระยะยาว

ปัจจัยเสี่ยงของแบบอุดกั้นตาม NHLBI ได้แก่ อายุที่มากขึ้น ความอ้วนซึ่งทำให้มีไขมันที่คอมาก ต่อมทอนซิล คอ หรือลิ้นใหญ่ ไทรอยด์ต่ำ ประวัติครอบครัว การดื่มเหล้าซึ่งทำให้กล้ามเนื้อในปากและคอคลายตัว การสูบบุหรี่ และเพศชาย นอกจากนี้หัวใจล้มเหลวหรือไตวายทำให้มีน้ำคั่งบริเวณคอจนทางเดินหายใจแคบลงได้

หยุดหายใจขณะหลับเกี่ยวกับความดันสูงอย่างไร

NHLBI อธิบายว่าภาวะนี้ทำให้ออกซิเจนในเลือดต่ำระหว่างหลับ และ การต้องออกแรงเริ่มหายใจใหม่หลายครั้งต่อคืนอาจทำลายอวัยวะและหลอดเลือด จึงเพิ่มความเสี่ยงหลายโรค หนึ่งในนั้นคือ "difficult-to-control high blood pressure" หรือความดันสูงที่คุมยาก

แนวทางเวชปฏิบัติเรื่องไขมันของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 ก็จัดภาวะหยุดหายใจขณะหลับไว้ในรายการปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด

ในชีวิตจริงจึงควรนึกถึงภาวะนี้ เมื่อกินยาความดันหลายตัวแล้วยังคุมไม่ได้ หรือความดันตอนเช้าสูงกว่าช่วงอื่นซ้ำ ๆ และมีอาการกรนดังหรือง่วงกลางวันด้วย (ความดันขึ้นลงมีหลายสาเหตุ อ่าน ความดันขึ้นๆ ลงๆ ทำไมตอนเช้าสูง และ ความดันสูงเกิดจากอะไร) วิธีจดค่าความดันให้แพทย์ใช้ประเมินได้ ดูที่ วัดความดันเองที่บ้าน

เกี่ยวกับหัวใจเต้นผิดจังหวะ (AF) และหัวใจล้มเหลวอย่างไร

AF: แนวทางเวชปฏิบัติ AF ของไทย พ.ศ. 2568 (หน้า 67) ระบุว่าพบภาวะหยุดหายใจขณะหลับในผู้ป่วย AF อย่างน้อย 20–70% ขึ้นกับวิธีตรวจ งานสังเกตการณ์พบว่าผู้ป่วย AF ที่มี OSA และได้รับการรักษาด้วย CPAP กลับเป็น AF ซ้ำน้อยกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รักษา แต่การทดลองแบบสุ่มยังไม่เห็นประโยชน์ชัดเจนในการป้องกัน AF กลับเป็นซ้ำ เพราะงานยังเล็กและติดตามสั้น แนวทางจึงให้ "อาจพิจารณา" ตรวจหา OSA ในผู้ป่วย AF

อาการใจสั่นมีหลายสาเหตุ อ่าน ใจสั่นเกิดจากอะไร และ หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (AF) คืออะไร

หัวใจล้มเหลว: ความสัมพันธ์เป็นสองทาง NHLBI ระบุว่าหยุดหายใจขณะหลับเพิ่มความเสี่ยงหัวใจล้มเหลว และในทางกลับกัน หัวใจล้มเหลวเป็นปัจจัยเสี่ยงของทั้งแบบอุดกั้น (จากน้ำคั่งที่คอ) และแบบจากสมอง ผู้ที่เป็นหัวใจล้มเหลวอยู่แล้วและมีอาการกรนหรือหยุดหายใจ ควรเล่าให้แพทย์โรคหัวใจฟัง (อ่านสัญญาณเตือนที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือน)

อาการกลางวันแบบไหน บอกว่าอาจหยุดหายใจขณะหลับ

NHLBI แบ่งอาการเป็นสองกลุ่ม

ระหว่างหลับ (คนข้างตัวมักเป็นคนสังเกตเห็น)

• •หายใจหยุดแล้วเริ่มใหม่
• •กรนดังเป็นประจำ ซึ่งพบมากในผู้ชาย
• •สำลักหรือหายใจเฮือก

ที่สังเกตได้เอง

• •ง่วงและเพลียตอนกลางวัน จนมีปัญหาเรื่องสมาธิ การเรียนรู้ และการตอบสนอง
• •ปากแห้งตอนตื่น
• •อ่อนล้า ปวดศีรษะ และนอนไม่หลับ ซึ่งพบมากในผู้หญิง
• •สมรรถภาพทางเพศลดลง หรือความต้องการทางเพศลดลง
• •ตื่นมาปัสสาวะบ่อยตอนกลางคืน

ในผู้หญิง NHLBI ระบุว่าอ่อนล้า ปวดหัว และนอนไม่หลับพบได้มากกว่า จึงไม่ควรรอให้มีเสียงกรนก่อน ถ้านอนไม่หลับเรื้อรัง อ่านเพิ่มที่ นอนไม่หลับในวัย 50 ปีขึ้นไป

เรื่องขับรถ: NHLBI เตือนว่าภาวะนี้ที่ไม่ได้รักษาทำให้ง่วงและตัดสินใจขณะขับรถได้ไม่ดี อาจเกิดอุบัติเหตุ ถ้ารู้สึกง่วง ไม่ควรขับรถ

ตรวจการนอนหลับ (sleep test) ทำอย่างไร ใช้สิทธิ์ได้ไหม

NHLBI อธิบายขั้นตอนว่า แพทย์จะถามอาการ ปัจจัยเสี่ยง และประวัติครอบครัว แล้ว ส่งพบแพทย์เฉพาะทางด้านการนอนหลับหรือศูนย์ตรวจการนอนหลับ เพื่อทำ sleep study ซึ่งช่วยบอกได้ว่าเป็นแบบไหนและรุนแรงเพียงใด

แพทย์อาจให้จดบันทึกการนอน (sleep diary) และอาจตรวจเลือดหาโรคอื่นที่เป็นสาเหตุ เช่น ระดับไทรอยด์ รวมทั้งถามเรื่องยาที่ใช้

เรื่องสิทธิ์การรักษา เราไม่พบเอกสารทางการที่ตรวจแล้วซึ่งระบุเงื่อนไขการเบิกค่าตรวจการนอนหลับหรือเครื่อง CPAP ในแต่ละสิทธิ์ เงื่อนไขอาจต่างกันตามโรงพยาบาลและสิทธิ์ที่ใช้ ทางที่ดีที่สุดคือถามแพทย์ผู้ส่งตรวจและงานสิทธิ์ของโรงพยาบาลก่อนนัด

ลดน้ำหนักและใช้เครื่อง CPAP ช่วยลดความดันได้แค่ไหน

เครื่อง CPAP: NHLBI ระบุว่าเครื่องอัดแรงดันบวก (PAP) เป็นการรักษาที่ใช้บ่อยที่สุด CPAP เป่าลมแรงดันคงที่ผ่านจมูกหรือปากเพื่อเปิดทางเดินหายใจ

งานรวมผลการทดลองแบบสุ่ม (Fava และคณะ ตีพิมพ์ใน Chest ปี 2014) รวม 29 การทดลอง 1,820 คน พบว่า CPAP ลดความดันตัวบนได้เฉลี่ย 2.6 มม.ปรอท และตัวล่าง 2.0 มม.ปรอท เมื่อเทียบกับกลุ่มเปรียบเทียบ เช่น เครื่องหลอก ยาหลอก หรือการดูแลทั่วไป ช่วงกลางคืนลดความดันตัวบนได้ 3.8 มม.ปรอท ผู้วิจัยสรุปว่า CPAP ลดความดันได้อย่างมีนัยสำคัญ แต่ผลมีขนาดเล็ก และคนที่หยุดหายใจบ่อยอาจได้ประโยชน์มากที่สุด

แปลว่า CPAP ไม่ได้ใช้แทนยาความดัน ผู้ที่กินยาอยู่ต้องกินต่อ แพทย์เป็นผู้ประเมินว่าควรปรับยาหรือไม่ อย่าลดยาเองเพราะเริ่มใช้เครื่องแล้ว

ลดน้ำหนักและปรับพฤติกรรม: NHLBI ระบุว่าการปรับพฤติกรรม "can be very effective" ได้แก่ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ดูแลน้ำหนัก จำกัดเหล้าและคาเฟอีน เลิกบุหรี่ และนอนตะแคงแทนนอนหงาย แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ให้ตัวเลขว่าลดน้ำหนักกี่กิโลกรัมแล้วความดันลดเท่าไร

ทางเลือกอื่นตาม NHLBI: อุปกรณ์ในช่องปากสำหรับคนที่ใช้ CPAP ไม่ได้ และการผ่าตัดบางชนิดเมื่อการรักษาอื่นไม่ได้ผล

ความเชื่อที่พบบ่อยเรื่องนอนกรน

"กรนแปลว่าหลับลึก หลับสบาย" NHLBI ระบุว่ากรนดังเป็นประจำและหายใจเฮือกเป็นอาการของภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ซึ่งทำให้คุณภาพการนอนแย่ลง ไม่ใช่หลับดี

"นาฬิกาอัจฉริยะบอกว่าไม่เป็น ก็ไม่ต้องตรวจ" NHLBI ระบุว่าการวินิจฉัยใช้ sleep study ข้อมูลจากนาฬิกาหรือแอปจึงเป็นเพียงเบาะแสให้นำไปเล่าแพทย์ ไม่ควรใช้ตัดสินว่าเป็นหรือไม่เป็น ถ้ามีอาการตามรายการข้างบน ควรพบแพทย์แม้นาฬิกาจะไม่เตือน

"ดื่มเหล้าก่อนนอนช่วยให้หลับง่าย" NHLBI ระบุว่าแอลกอฮอล์ทำให้กล้ามเนื้อในปากและคอคลายตัว อาจปิดทางเดินหายใจส่วนบน จึงเป็นปัจจัยเสี่ยงของภาวะนี้

เมื่อไรควรพบแพทย์

นัดพบแพทย์ ถ้ามีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• •คนข้างตัวบอกว่ากรนดังและมีช่วงหยุดหายใจหรือหายใจเฮือก
• •ง่วงมากตอนกลางวันจนหลับขณะนั่งทำงานหรือขับรถ
• •กินยาความดันหลายตัวแล้วยังคุมไม่ได้
• •เป็น AF หรือหัวใจล้มเหลว และมีอาการกรนหรือนอนไม่พอ

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก หอบเหนื่อยจนนอนราบไม่ได้ แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ไม่มีงานวิจัยในคนที่ศึกษาส่วนประกอบใดของแคปซูลนี้กับภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับผู้อ่านกลุ่มนี้มีดังนี้

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. และน้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานวิจัยในคนของน้ำมันทั้งสามเป็นเรื่องไขมันในเลือดที่ปริมาณระดับอาหารทั้งวัน เช่น งาน PREDIMED ใช้น้ำมันมะกอกอย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ และงานรวมผลไม่พบว่าน้ำมันมะกอกลดความดันอย่างมีนัยสำคัญ
• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — งานรวมผลเรื่องความดันใช้วันละ 4–24 กรัม มากกว่าในแคปซูลราว 800–4,800 เท่า (คำนวณ) ศูนย์มะเร็ง Memorial Sloan Kettering ระบุว่าอาร์จินีนอาจเสริมฤทธิ์ลดความดันเมื่อใช้คู่ยาลดความดัน ผู้ที่กินยาความดันจึงควรถามแพทย์ก่อน
• •ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. — คิดเป็นวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) ข้อมูลเรื่องวิตามินอีเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้คู่ยาต้านการแข็งตัวของเลือดมาจากขนาดหลายร้อยมิลลิกรัม แต่ไม่มีงานที่ทดสอบตัวผลิตภัณฑ์นี้กับยาเหล่านี้ จึงสรุปไม่ได้ว่าปลอดภัย ผู้ป่วย AF จำนวนมากใช้ยากลุ่มนี้ ต้องแจ้งแพทย์ทุกครั้งก่อนรับประทาน

ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที