ไทรอยด์ต่ำ อาการเป็นอย่างไร ทำไมมักถูกคิดว่าแก่ อ้วน หรือเหนื่อยธรรมดา

คำตอบสั้น: ไทรอยด์ต่ำคือภาวะที่ต่อมไทรอยด์สร้างฮอร์โมนไม่พอ ทำให้การทำงานหลายอย่างของร่างกายช้าลง อาการที่พบบ่อยคือ เหนื่อยง่าย น้ำหนักขึ้น ขี้หนาว ผิวแห้ง ผมบาง ท้องผูก ปวดข้อและกล้ามเนื้อ และซึมเศร้า อาการเหล่านี้ค่อย ๆ มาอย่างช้า ๆ เป็นเดือนหรือเป็นปี และคล้ายความเหนื่อยหรือความแก่ทั่วไป หลายคนจึงไม่รู้ตัว วิธีที่แยกได้จริงคือการตรวจเลือดดูค่า TSH และ FT4 ส่วนใหญ่คุมได้ด้วยยาไทรอยด์ฮอร์โมน ซึ่งคนส่วนมากต้องกินต่อเนื่องไปตลอด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •NIDDK ระบุว่าไทรอยด์ต่ำพบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายมาก และพบบ่อยขึ้นในคนอายุเกิน 60 ปี
• •สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือโรคฮาชิโมโตะ ซึ่งภูมิคุ้มกันทำลายต่อมไทรอยด์ของตัวเอง
• •อาการคล้ายโรคอื่นมาก แพทย์วินิจฉัยจากอาการอย่างเดียวไม่ได้ ต้องตรวจเลือด
• •ไทรอยด์ต่ำที่ไม่รักษาเกี่ยวกับ LDL สูง เสี่ยงโรคหัวใจ และหัวใจล้มเหลว
• •ยาไทรอยด์ฮอร์โมนคุมโรคได้ แต่ไม่ได้รักษาให้หาย ห้ามหยุดยาเองแม้รู้สึกดีขึ้น

ไทรอยด์ต่ำคืออะไร

ต่อมไทรอยด์เป็นต่อมรูปผีเสื้อเล็ก ๆ อยู่ด้านหน้าลำคอ NIDDK อธิบายว่าฮอร์โมนไทรอยด์ควบคุมวิธีที่ร่างกายใช้พลังงาน จึงมีผลกับเกือบทุกอวัยวะ ไปจนถึงจังหวะการเต้นของหัวใจ เมื่อฮอร์โมนไม่พอ การทำงานหลายอย่างจะช้าลง

ข้อมูลจาก NIDDK ในสหรัฐฯ พบไทรอยด์ต่ำเกือบ 5 ใน 100 คนในคนอายุ 12 ปีขึ้นไป ส่วนใหญ่เป็นแบบเล็กน้อยหรือมีอาการไม่ชัด

ไทรอยด์ต่ำ อาการเป็นอย่างไร

อาการต่างกันในแต่ละคน NIDDK และ MedlinePlus รวบรวมอาการที่พบบ่อยไว้ ดังนี้

• •เหนื่อยง่าย รู้สึกเชื่องช้า อ่อนแรง
• •น้ำหนักขึ้น
• •ขี้หนาว ทนอากาศเย็นไม่ได้ (คนอื่นใส่เสื้อยืด แต่เราต้องใส่เสื้อกันหนาว)
• •ปวดข้อและปวดกล้ามเนื้อ
• •ผิวแห้ง ซีด ผมแห้งบาง เล็บเปราะ
• •ท้องผูก
• •ประจำเดือนมามากหรือไม่สม่ำเสมอ
• •ซึมเศร้า
• •หัวใจเต้นช้า

ข้อแนะนำของศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ ม.เชียงใหม่ เพิ่มอาการที่คนไทยมักเล่า เช่น บวมฉุที่ใบหน้าและรอบดวงตา ง่วงนอนตลอดเวลา เหงื่อออกน้อย เป็นตะคริวบ่อย เสียงแหบ ซีด ความรู้สึกทางเพศลดลง และ มีไขมันในเลือดสูง

MedlinePlus ระบุว่าถ้าปล่อยไว้นานโดยไม่รักษา อาจมีอาการระยะหลัง เช่น หน้า มือ และเท้าบวม พูดช้า เสียงแหบ คิ้วบางลง การรับรสและกลิ่นลดลง อุณหภูมิร่างกายต่ำ และหัวใจเต้นช้า

ทำไมไทรอยด์ต่ำมักถูกคิดว่าแก่ อ้วน หรือเหนื่อยธรรมดา

เพราะอาการมาอย่างช้า ๆ และเป็นอาการที่ใครก็มีได้ NIDDK เขียนไว้ชัดว่าไทรอยด์ต่ำค่อย ๆ เกิดขึ้น ผู้ป่วยอาจไม่สังเกตอาการเป็นเดือนหรือเป็นปี และอาการหลายอย่าง โดยเฉพาะเหนื่อยง่ายกับน้ำหนักขึ้น พบได้บ่อยและไม่ได้แปลว่าต้องเป็นโรคไทรอยด์เสมอ

ในวัย 50–60 ปี อาการชุดนี้จึงมักถูกตีความว่า "แก่แล้ว" "กินเยอะ" หรือ "พักผ่อนน้อย" ขณะที่โรคนี้พบบ่อยขึ้นในคนอายุเกิน 60 ปีและในผู้หญิง ผู้หญิงวัยทองยังมีอาการบางอย่างทับซ้อนกัน เช่น หงุดหงิด เพลีย นอนไม่หลับ ผิวแห้ง

ทางแยกที่ดีที่สุดคือการตรวจเลือด NIDDK ระบุว่าการวินิจฉัยไทรอยด์ต่ำทำจากอาการอย่างเดียวไม่ได้ เพราะอาการซ้ำกับโรคอื่นจำนวนมาก ถ้ามีอาการหลายข้อพร้อมกัน หรือไขมันขึ้นโดยไม่รู้สาเหตุ ให้ขอแพทย์ตรวจไทรอยด์ อาการหลงลืมก็มีหลายสาเหตุ อ่านเพิ่มได้ที่ ขี้ลืมเกิดจากอะไร และเรื่องผิวแห้งที่ ผิวแห้งหลังอายุ 40

ไทรอยด์ต่ำเกิดจากอะไร

NIDDK และ MedlinePlus ระบุสาเหตุหลักไว้ดังนี้

• •โรคฮาชิโมโตะ โรคภูมิคุ้มกันทำร้ายตัวเอง เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด
• •ต่อมไทรอยด์อักเสบ เช่น หลังคลอด หลังติดเชื้อไวรัส หรือแบบไม่เจ็บ ระยะแรกอาจมีฮอร์โมนสูงก่อน แล้วค่อยกลายเป็นต่ำ
• •ผ่าตัดต่อมไทรอยด์ออก บางส่วนหรือทั้งหมด ถ้าตัดออกทั้งหมดจะเป็นไทรอยด์ต่ำเสมอ
• •การรักษาด้วยน้ำแร่รังสีไอโอดีน สำหรับไทรอยด์เป็นพิษ หรือการฉายรังสีที่คอ
• •ยาบางชนิด เช่น ยาหัวใจบางตัว ยาโรคอารมณ์สองขั้ว และยามะเร็งบางกลุ่ม MedlinePlus ยกตัวอย่าง lithium และ amiodarone
• •ไอโอดีนมากหรือน้อยเกินไป หรือโรคของต่อมใต้สมอง ซึ่งพบน้อยกว่า

NIDDK ยังระบุกลุ่มที่เสี่ยงกว่า เช่น เคยมีปัญหาไทรอยด์ มีคนในครอบครัวเป็นโรคไทรอยด์ คลอดบุตรในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา หรือเป็นโรคอื่นร่วม เช่น เบาหวานชนิดที่ 1 หรือ 2 รูมาตอยด์ และลูปัส ถ้ากำลังกินยาที่กล่าวถึงอยู่ ห้ามหยุดยาเอง ให้ถามแพทย์ว่าควรตรวจไทรอยด์หรือไม่

ค่า TSH และ FT4 อ่านอย่างไร

สองค่านี้ต้องอ่านคู่กัน MedlinePlus อธิบายว่า

• •TSH (ฮอร์โมนกระตุ้นไทรอยด์) สร้างจากต่อมใต้สมอง ทำหน้าที่สั่งให้ไทรอยด์ทำงาน ถ้าฮอร์โมนไทรอยด์ในเลือดต่ำ ต่อมใต้สมองจะสร้าง TSH มากขึ้นเพื่อเร่ง TSH สูงจึงเป็นสัญญาณของไทรอยด์ทำงานน้อย
• •FT4 (ฮอร์โมนไทรอยด์อิสระ) คือฮอร์โมนที่ออกฤทธิ์จริง ถ้าต่ำ เข้ากับไทรอยด์ต่ำ
• •ไทรอยด์ต่ำแบบชัดเจน มักพบ TSH สูงร่วมกับ FT4 ต่ำ ส่วน ไทรอยด์ต่ำแบบแฝง คือ TSH สูงแต่ FT4 ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติ

ค่าปกติต่างกันตามห้องแล็บ จึงควรดูช่วงอ้างอิงที่พิมพ์ในใบผล MedlinePlus ยังระบุว่า TSH อาจสูงในคนอายุเกิน 80 ปีแม้ไทรอยด์ปกติ และการเจ็บป่วยหนักบางอย่างทำให้ TSH ต่ำชั่วคราว ผลตรวจครั้งเดียวจึงต้องให้แพทย์แปลผลร่วมกับอาการ อ่านวิธีดูผลเลือดอื่น ๆ ได้ที่ อ่านผลตรวจเลือด

ไทรอยด์ต่ำเกี่ยวกับไขมัน หัวใจเต้นช้า และความดันอย่างไร

เกี่ยวทั้งสามเรื่อง ข้อมูลจาก NIDDK และ MedlinePlus

• •ไขมัน: NIDDK ระบุว่าไทรอยด์ต่ำทำให้คอเลสเตอรอลสูงได้ และคนที่คอเลสเตอรอลสูงควรได้ตรวจไทรอยด์ MedlinePlus ระบุว่าไทรอยด์ต่ำที่ไม่รักษาเสี่ยงโรคหัวใจเพราะ LDL สูง
• •หัวใจ: หัวใจเต้นช้าเป็นอาการหนึ่ง และไทรอยด์ต่ำที่ไม่รักษาเสี่ยงหัวใจล้มเหลว
• •ความดัน: MedlinePlus ระบุว่าการตรวจร่างกายอาจพบความดันตัวล่างสูง

กลไกที่ไทรอยด์ต่ำทำให้ LDL สูง และคำถามว่าต้องกินยาลดไขมันไหม อยู่ในบทความ ไทรอยด์ต่ำทำให้คอเลสเตอรอลสูงได้อย่างไร ส่วนสาเหตุอื่นของไขมันสูง ดูที่ ไขมันในเลือดสูงเกิดจากอะไร

ไทรอยด์ต่ำ อันตรายไหม เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

ส่วนใหญ่ไม่เฉียบพลัน แต่มีภาวะฉุกเฉินที่พบน้อย เรียกว่าภาวะไทรอยด์ต่ำขั้นวิกฤต (myxedema coma) MedlinePlus ระบุว่ามักถูกกระตุ้นด้วยการติดเชื้อ ความเจ็บป่วย ความหนาว ยาบางชนิด หรือการกินยาไทรอยด์ไม่สม่ำเสมอ

ถ้าคนที่เป็นไทรอยด์ต่ำมีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •ซึมมาก ปลุกไม่ตื่น หรือไม่ตอบสนอง
• •หายใจช้าลงหรือหายใจลำบาก
• •ตัวเย็นผิดปกติ
• •เจ็บแน่นหน้าอก

ส่วนอาการที่ควรนัดพบแพทย์โดยไม่ต้องรอวันนัดเดิม คือ อาการแย่ลงหรือไม่ดีขึ้นหลังรักษา มีอาการใหม่ หรือมีอาการที่บอกว่ายาอาจมากไป เช่น ใจสั่น มือสั่น กระวนกระวาย เหงื่อออกมาก น้ำหนักลดเร็ว

ไทรอยด์ต่ำ รักษายังไง ต้องกินยาตลอดชีวิตไหม

ส่วนใหญ่ต้องกินต่อเนื่องไปตลอด MedlinePlus ระบุว่าการรักษาคือให้ฮอร์โมนที่ขาดกลับคืน ยาที่ใช้บ่อยที่สุดคือเลโวไทรอกซีน (levothyroxine) แพทย์ใช้ขนาดต่ำที่สุดที่คุมอาการและทำให้ฮอร์โมนกลับมาปกติ คนสูงอายุหรือมีโรคหัวใจมักเริ่มจากขนาดน้อยมาก และคนส่วนใหญ่ต้องกินยานี้ตลอดชีวิต

ข้อปฏิบัติที่ MedlinePlus และ NIDDK ย้ำ

• •ห้ามหยุดยาเองแม้รู้สึกดีแล้ว ให้กินตามที่แพทย์สั่ง
• •ถ้าเปลี่ยนยี่ห้อยา ให้บอกแพทย์ เพราะอาจต้องตรวจระดับฮอร์โมนใหม่
• •NIDDK ระบุว่าแพทย์มักตรวจเลือดประมาณ 6–8 สัปดาห์หลังเริ่มยา เมื่อได้ขนาดที่เหมาะแล้วตรวจซ้ำใน 6 เดือน แล้วปีละครั้ง

ไทรอยด์ต่ำแบบแฝงในผู้สูงอายุเป็นอีกเรื่องหนึ่ง การทดลอง TRUST ในคนอายุ 65 ปีขึ้นไป 737 คน พบว่ายาเลโวไทรอกซีนไม่ได้ทำให้อาการไทรอยด์หรือความเหนื่อยดีขึ้นกว่ายาหลอกใน 1 ปี การให้ยาหรือไม่ในภาวะนี้จึงเป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่ดูแล ห้ามเริ่มหรือหยุดเอง

การกินยาไทรอยด์คู่กับอาหาร กาแฟ และอาหารเสริม มีรายละเอียดที่ ยาไทรอยด์ต้องเว้นระยะกับอาหารเสริมไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: น้ำหนักขึ้นเพราะไทรอยด์ ขอยาไทรอยด์มาลดน้ำหนักได้ไหม

ไม่ได้ ยาไทรอยด์ฮอร์โมนมีไว้ทดแทนฮอร์โมนที่ขาด ไม่ใช่ยาลดน้ำหนัก NIDDK เตือนว่าการได้ยาไทรอยด์มากเกินไปอาจทำให้เกิดปัญหารุนแรง เช่น หัวใจห้องบนเต้นสั่นพลิ้ว (AF) หรือกระดูกพรุน และ NIDDK ยังระบุว่าน้ำหนักขึ้นเป็นอาการที่พบบ่อยและไม่ได้แปลว่าเป็นโรคไทรอยด์เสมอ ถ้าสงสัย ให้ตรวจเลือดก่อน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

บทความนี้เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เพียงทางเดียว คือเรื่องไขมันในเลือดที่มักสูงขึ้นในคนไทรอยด์ต่ำ ส่วนประกอบที่เกี่ยวข้องมีหลักฐานดังนี้ (ไม่พบงานวิจัยของส่วนประกอบเหล่านี้ที่ศึกษาในคนเป็นไทรอยด์ต่ำ และไม่มีส่วนประกอบใดที่เป็นฮอร์โมนหรือไอโอดีน)

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวมผลการทดลองในคนพบว่า เมื่อใช้คาโนลาเป็นน้ำมันหลักแทนไขมันอื่น LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6 มก./ดล. ที่ปริมาณน้ำมันปรุงอาหารทั้งวัน ในแคปซูลมี 0.2 กรัม
• •น้ำมันมะกอก 200 มก. และ น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานที่พบผลต่อไขมันหรือหัวใจใช้ปริมาณระดับอาหาร ตั้งแต่ 30 มิลลิลิตรถึงหลายช้อนโต๊ะต่อวัน มากกว่าในแคปซูลหลายร้อยเท่า
• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานวิจัยเรื่องการลด LDL ใช้วันละ 1.5–3 กรัม ในแคปซูลน้อยกว่าราว 750–1,500 เท่า (คำนวณ)

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยอาการไทรอยด์ต่ำ หรือทำให้ค่า TSH หรือค่าไขมันเปลี่ยน ไทรอยด์ต่ำรักษาด้วยยาไทรอยด์ฮอร์โมนตามแพทย์สั่งเท่านั้น ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที