ความดันสูงเพราะเครียด จริงไหม เครียดแล้วความดันขึ้นนานแค่ไหน

คำตอบสั้น: ความเครียดมีส่วนจริง แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระบุว่า ความเครียดทางอารมณ์เพิ่มความเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูงและโรคหัวใจและหลอดเลือด ความเครียดระยะสั้นทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้ชีพจรเร็วขึ้น ซึ่งมักผ่านไปเร็ว ส่วนความเครียดเรื้อรังที่ลากยาวเป็นสัปดาห์หรือเดือน MedlinePlus ระบุว่าเพิ่มความเสี่ยงความดันสูงและโรคหัวใจ แต่ ความเครียดไม่ใช่สาเหตุเดียว คนที่ได้รับการวินิจฉัยแล้วยังต้องกินยาตามแพทย์สั่ง แม้วันที่รู้สึกสบายใจ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางไทยระบุว่าความเครียดทางอารมณ์เพิ่มความเสี่ยงความดันสูงและโรคหัวใจ และแนะนำการฝึกสมาธิ ฝึกหายใจ ฟังเพลง โยคะ เป็นเทคนิคเสริม
• •ความเครียดเฉียบพลันมักหายไปเร็ว ส่วนความเครียดที่นานเป็นสัปดาห์หรือเดือนนับเป็นความเครียดเรื้อรัง
• •MedlinePlus จัดความเครียดเป็นหนึ่งในสาเหตุของคอเลสเตอรอลสูง ร่วมกับอาหาร การไม่ออกกำลังกาย บุหรี่ และเหล้า
• •แนวทางไทยจัดยาต้านซึมเศร้าไว้ในรายการยาที่อาจเพิ่มความดัน อย่าซื้อยาคลายเครียดหรือยานอนหลับกินเอง
• •สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต โทร 1323

ความดันสูงเพราะเครียด จริงไหม

จริงบางส่วน แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 จัด การจัดการความเครียดทางอารมณ์ ไว้เป็นข้อที่ 7 ของการปรับพฤติกรรม โดยระบุว่าความเครียดทางอารมณ์เพิ่มความเสี่ยงของโรคความดันโลหิตสูงและโรคหัวใจและหลอดเลือด

แต่ความดันสูงมีหลายสาเหตุร่วมกัน เช่น อายุ กรรมพันธุ์ น้ำหนักเกิน อาหารเค็ม แอลกอฮอล์ และการไม่ขยับตัว ในตารางสรุปคำแนะนำ แนวทางไทยให้น้ำหนักหลักฐานของการจัดการความเครียดต่ำกว่าเรื่องลดน้ำหนัก ลดเค็ม และออกกำลังกาย จึงไม่ควรโทษความเครียดอย่างเดียว จนละเลยเรื่องอื่น อ่านสาเหตุทั้งหมดได้ที่ ความดันสูงเกิดจากอะไร

เครียดแล้วความดันขึ้นชั่วคราวหรือถาวร ขึ้นนานแค่ไหน

MedlinePlus แบ่งความเครียดเป็น 2 แบบ

• •ความเครียดเฉียบพลัน เป็นความเครียดระยะสั้นที่หายไปเร็ว เช่น ตอนเหยียบเบรกกะทันหัน หรือทะเลาะกับคนในบ้าน ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้ตื่นตัว กล้ามเนื้อเกร็ง และชีพจรเร็วขึ้น
• •ความเครียดเรื้อรัง คือความเครียดที่อยู่นานเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือน เช่น ปัญหาเงิน ปัญหางาน หรือความเจ็บป่วย ร่างกายจะตื่นตัวต่อเนื่องแม้ไม่มีอันตราย และ เพิ่มความเสี่ยงความดันสูง โรคหัวใจ เบาหวาน และซึมเศร้า

แหล่งที่เราตรวจ ไม่ได้ระบุเป็นนาทีหรือชั่วโมงแน่นอน ว่าความดันจะค้างอยู่นานแค่ไหนหลังเครียด สิ่งที่บอกได้คือความเครียดเฉียบพลันมักผ่านไปเร็ว ส่วนความเครียดเรื้อรังเป็นตัวที่ส่งผลต่อสุขภาพระยะยาว และ MedlinePlus ระบุว่าคนเราอาจชินกับความเครียดเรื้อรังจนไม่รู้ตัวว่าเป็นปัญหา

เครียดแล้วความดันสูงหรือต่ำ

ส่วนใหญ่ความเครียดทำให้ร่างกาย ตื่นตัว ชีพจรเร็วขึ้น ตามที่ MedlinePlus อธิบาย ตัวอย่างที่เห็นชัดคือ ความดันสูงเฉพาะตอนอยู่โรงพยาบาล (white-coat effect) ซึ่งแนวทางไทยอธิบายว่าการวัดในห้องที่เงียบและไม่มีบุคลากรอยู่ด้วยช่วยลดค่าที่สูงเกินจริงนี้ได้มาก

ถ้ารู้สึกหน้ามืดหรือจะเป็นลมตอนเครียดหรือตกใจ ไม่ควรเดาเองว่าเป็นความดันสูงหรือต่ำ ให้นั่งหรือนอนลงก่อน แล้ววัดความดันเมื่อพร้อม ถ้าเป็นบ่อยให้บอกแพทย์ อ่านวิธีแยกอาการที่ เวียนหัวความดันสูงหรือต่ำ

วัดความดันตอนเครียดได้ค่าจริงไหม

ค่าที่วัดตอนเครียดหรือรีบมักสูงกว่าค่าปกติของคุณ แนวทางไทยจึงกำหนดวิธีเตรียมตัวก่อนวัด

• •งดบุหรี่ เครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน และการออกกำลังกาย อย่างน้อย 30 นาที
• •นั่งพักบนเก้าอี้มีพนักพิง 3–5 นาที ในห้องที่ไม่มีเสียงดัง
• •ระหว่างวัดไม่คุย ไม่ไขว่ห้าง เท้าวางราบกับพื้น

ถ้าวัดได้สูงตอนเพิ่งทะเลาะหรือเพิ่งได้ข่าวร้าย ให้พักแล้ววัดใหม่ตามวิธีข้างบน และ ใช้ค่าเฉลี่ยหลายวัน ไม่ใช่ค่าครั้งเดียว แนวทางไทย ไม่ให้ปรับยาเองจากผลวัดที่บ้าน ดูวิธีวัดครบที่ วัดความดันเองที่บ้านอย่างไรให้แม่น

ความเครียดทำให้ไขมันในเลือดสูงได้ไหม

MedlinePlus จัด ความเครียด ไว้ในรายการสาเหตุของคอเลสเตอรอลสูง ร่วมกับอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวสูง การไม่ออกกำลังกาย การสูบบุหรี่ การดื่มเหล้า และกรรมพันธุ์

ในชีวิตจริง ความเครียดมักมาพร้อมพฤติกรรมอื่น MedlinePlus ระบุสัญญาณของความเครียดว่ารวมถึง การใช้แอลกอฮอล์หรือยาเพื่อผ่อนคลาย นอนไม่หลับหรือนอนมากเกิน และน้ำหนักขึ้นหรือลง ซึ่งล้วนกระทบทั้งความดันและไขมัน การดูแลความเครียดจึงไปด้วยกันกับการดูแลอาหาร การนอน และการดื่ม

กินยาคลายเครียดหรือยานอนหลับร่วมกับยาความดันได้ไหม

ต้องให้แพทย์หรือเภสัชกรเป็นคนพิจารณา ห้ามซื้อกินเอง ข้อมูลที่ควรรู้

• •แนวทางไทย (ตารางที่ 39) จัด ยาต้านซึมเศร้า ไว้ในรายการยาที่อาจเพิ่มความดัน ถ้าแพทย์จิตเวชให้ยากลุ่มนี้ ให้แจ้งแพทย์ที่ดูแลความดันด้วย
• •เภสัชกร รพ.รามาธิบดีเตือนว่า สมุนไพรไม่ได้ปลอดภัยเสมอ บางชนิดมีปฏิกิริยากับยาความดัน
• •นำยาทุกตัวที่ใช้อยู่ รวมถึงยานอนหลับ ยาคลายกังวล และอาหารเสริม ไปให้เภสัชกรดูพร้อมกัน

ถ้ายาจิตเวชหรือยาความดันทำให้มีผลข้างเคียง อย่าหยุดยาตัวใดตัวหนึ่งเอง ให้กลับไปคุยกับแพทย์ อ่านเรื่องนอนไม่หลับในวัย 50 ขึ้นไปได้ที่ นอนไม่หลับในผู้สูงอายุ

จัดการความเครียดอย่างไรให้ช่วยเรื่องความดัน

แนวทางไทยแนะนำให้ จัดการความเครียดที่เหมาะสม ร่วมกับเทคนิคเสริม ได้แก่

• •ฝึกสมาธิ เช่น นั่งสมาธิ สวดมนต์ วันละไม่กี่นาที
• •ฝึกหายใจ เช่น หายใจเข้าออกช้า ๆ ลึก ๆ ขณะนั่งพัก
• •ฟังเพลง ที่ทำให้ผ่อนคลาย
• •โยคะ

นอกจากนี้ การออกกำลังกายแบบแอโรบิกเป็นคำแนะนำหลักของแนวทางไทยอยู่แล้ว ดูวิธีเริ่มที่ ความดันสูงออกกำลังกายได้ไหม และ ออกกำลังกายวัย 50 ขึ้นไป การนอนให้พอก็สำคัญ แนวทางไทยให้แพทย์ถามเรื่องความเครียดส่วนตัวและคุณภาพการนอนหลับเมื่อซักประวัติผู้ป่วยความดันสูง

เมื่อไรควรพบแพทย์เรื่องความเครียด

MedlinePlus แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เมื่อ

• •รู้สึกว่าความเครียดท่วมท้นจนรับมือไม่ไหว หรือกระทบสุขภาพ
• •มีอาการตื่นตระหนก เช่น เวียนหัว หายใจเร็ว หัวใจเต้นแรง
• •ทำงานหรือใช้ชีวิตประจำวันไม่ได้
• •มีความกลัวที่ควบคุมไม่ได้ หรือภาพเหตุการณ์ร้ายแรงย้อนกลับมา

ในประเทศไทย ปรึกษาได้ที่ สายด่วนสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต 1323 หรือขอพบแพทย์ที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน ถ้าสงสัยว่าตัวเองหรือคนในบ้านอาจมีภาวะซึมเศร้า ดูสัญญาณได้ที่ สัญญาณซึมเศร้าในผู้สูงอายุ

ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้

• •มีความคิดทำร้ายตัวเอง
• •เจ็บแน่นกลางอกนานเกิน 20 นาที หรือเจ็บหน้าอกรุนแรง
• •หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว หรือพูดไม่ชัด
• •หายใจหอบรุนแรง หรือหมดสติ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ (ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ) ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — แอล-อาร์จินีนเป็นกรดอะมิโน งานรวมผลการทดลองในคนที่ศึกษาเรื่องความดันใช้วันละ 4–24 กรัม และขนาดที่เริ่มเห็นผลคือราว 4 กรัมต่อวัน ในแคปซูลมีน้อยกว่าอย่างน้อย 800 เท่า งาน VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายที่ได้วันละ 9 กรัม พบผู้เสียชีวิตมากกว่ากลุ่มยาหลอกจนต้องยุติงานก่อนกำหนด ผู้ที่เคยหัวใจวายควรปรึกษาแพทย์ก่อน

ไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีส่วนประกอบใดในแคปซูลที่มีการศึกษาเรื่องความเครียด และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยลดความดันที่ขึ้นจากความเครียด วิตามินอีขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ฉลากระบุให้ผู้ใช้ยาประจำตัวปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อ่านเรื่องประกาศ อย. เกี่ยวกับโฆษณาผลิตภัณฑ์นี้ได้ที่ คำเตือนของ อย. เรื่องโฆษณาเบต้าออยล์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที