ค่าไตปกติอยู่ที่เท่าไหร่ eGFR 60 70 80 90 ปกติไหม

คำตอบสั้น: ค่าไตที่แพทย์ใช้ตัดสินคือ eGFR (อัตราการกรองของไต) ซึ่งยิ่งสูงยิ่งแปลว่าไตกรองได้ดี ตามตารางแบ่งระยะ ค่า 90 ขึ้นไปคือระดับปกติ ค่า 60–89 คือลดลงเล็กน้อย ซึ่ง ยังไม่นับเป็นโรคไตเรื้อรังถ้าไม่มีความผิดปกติอื่น เช่น โปรตีนรั่ว ส่วนค่าต่ำกว่า 60 ติดต่อกันเกิน 3 เดือนจึงนับเป็นโรคไตเรื้อรังระยะ 3 ขึ้นไป ค่าครีเอตินินปกติของผู้ใหญ่โดยประมาณคือ ชาย 0.7–1.3 และหญิง 0.6–1.1 มก./ดล. แต่ละห้องแล็บต่างกันเล็กน้อย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ใบผลเลือดมักมีค่าไต 2–3 ตัว คือ ครีเอตินิน eGFR และบางแห่งมี BUN ส่วนผลปัสสาวะดูอัลบูมิน
• •ระยะตาม eGFR: 90 ขึ้นไป ระยะ 1 · 60–89 ระยะ 2 · 45–59 ระยะ 3a · 30–44 ระยะ 3b · 15–29 ระยะ 4 · ต่ำกว่า 15 ระยะ 5
• •ระยะ 1–2 นับเป็นโรคไตเรื้อรังเฉพาะเมื่อมีความผิดปกติของไตอื่นร่วมนานเกิน 3 เดือน เช่น อัลบูมินในปัสสาวะ 30 มก./ก. ขึ้นไป
• •eGFR ของผู้ใหญ่อายุ 18–30 ปีอยู่ราว 120–130 และลดลงตามอายุ
• •ค่าเลือดปกติไม่ได้รับประกันว่าไตปกติ ต้องดูผลปัสสาวะด้วย

ค่าไตในใบผลเลือดมีกี่ตัว

ตัวหลักมี 2 ตัวที่ต้องอ่านคู่กัน

• •ครีเอตินิน (creatinine) เป็นของเสียจากการสลายของกล้ามเนื้อ ไตเป็นผู้กรองออก สถาบัน NIDDK ของสหรัฐฯ อธิบายว่าเมื่อโรคไตแย่ลง ครีเอตินินจะสูงขึ้น
• •eGFR คำนวณจากครีเอตินินร่วมกับอายุและเพศ แนวทางสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2565 ให้ใช้สมการ CKD-EPI และให้ห้องแล็บรายงานครีเอตินินเป็นทศนิยม 2 ตำแหน่ง คู่กับ eGFR พร้อมระบุสูตรที่ใช้
• •BUN (ยูเรียไนโตรเจนในเลือด) เป็นค่าที่หลายโรงพยาบาลตรวจร่วมด้วย อ่านความหมายได้ที่ ค่า BUN คืออะไร

นอกจากผลเลือด ยังมีผลปัสสาวะที่สำคัญเท่ากัน คือ ACR (อัลบูมินต่อครีเอตินินในปัสสาวะ) วิธีอ่านค่าแต่ละตัวแบบละเอียดอยู่ที่ ค่าไต eGFR กับครีอะตินิน อ่านอย่างไร

eGFR ปกติควรเท่าไร ควรสูงหรือต่ำ

eGFR ควรสูง คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อธิบายว่าอัตราการกรองของไตที่สูงแสดงว่าไตทำงานได้ดี ค่าปกติขึ้นกับอายุ เพศ และน้ำหนัก ผู้ใหญ่อายุ 18–30 ปีจะอยู่ราว 120–130 มล./นาที/1.73 ตร.ม. แล้วค่อย ๆ ลดลงตามอายุ

NIDDK ระบุว่าค่า 60 ขึ้นไปอยู่ในช่วงปกติ ส่วนต่ำกว่า 60 อาจหมายถึงโรคไต การลดลงตามวัยปีละเท่าไรจึงถือว่าเร็วเกินไป อ่านต่อที่ ค่าไตลดลงเกิดจากอะไร eGFR ลดลงปีละเท่าไร

eGFR 60 70 80 90 ปกติไหม

ตัวเลขช่วง 60–90 ต้องดูผลปัสสาวะประกอบเสมอ แนวทางไทยนิยามโรคไตเรื้อรังว่า ต้องมีความผิดปกติของไต เช่น อัลบูมินในปัสสาวะ เม็ดเลือดแดงในปัสสาวะ หรือภาพถ่ายไตผิดปกติ ต่อเนื่องเกิน 3 เดือน หรือมี eGFR ต่ำกว่า 60 ติดต่อกันเกิน 3 เดือน

• •eGFR 90 ขึ้นไป อยู่ในระดับปกติ (ระยะ 1) ถ้าไม่มีความผิดปกติอื่น ไม่ถือเป็นโรคไต
• •eGFR 80 หรือ 70 อยู่ในช่วง 60–89 แนวทาง KDIGO 2024 เรียกว่า "ลดลงเล็กน้อย" (ระยะ 2) ถ้าตรวจปัสสาวะปกติ ไม่ถือเป็นโรคไตเรื้อรัง
• •eGFR 60 ยังอยู่ขอบล่างของระยะ 2 ส่วนค่า 59 จะอยู่ในระยะ 3a
• •ต่ำกว่า 60 ครั้งเดียว ยังวินิจฉัยไม่ได้ แนวทางไทยให้ตรวจซ้ำในอีก 3 เดือน ถ้ายังผิดปกติจึงวินิจฉัยว่าเป็นโรคไตเรื้อรัง

แม้ค่าช่วง 60–89 จะยังไม่ใช่โรค แต่ KDIGO 2024 ระบุว่าคนที่มีความเสี่ยงสูงและมีค่าเกิน 60 ควรได้รับการดูแลเพื่อไม่ให้ค่าลดลงต่อ กลุ่มเสี่ยงตามแนวทางไทย เช่น คนเป็นเบาหวาน ความดันสูง หรืออายุเกิน 60 ปี สิ่งที่ควรทำในระยะนี้อ่านได้ที่ ไตเสื่อมระยะ 2 อันตรายไหม ระยะ 1-2 ต้องทำอะไร และภาพรวมทุกระยะอยู่ที่ โรคไตเรื้อรังแบ่งระยะอย่างไร

อายุ 60 ปีแล้ว ค่าไต 60 ถือว่าปกติไหม

อายุไม่ได้เปลี่ยนเกณฑ์ แนวทาง KDIGO 2024 กล่าวถึงข้อเสนอให้ลดเกณฑ์สำหรับผู้สูงอายุลงเหลือ 45 แต่ตัดสินใจคงเกณฑ์ 60 ไว้ เพราะผู้สูงอายุที่มีค่าในระยะ 3a ยังมีความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนสูงกว่าคนที่ไตปกติ และความเสี่ยงสัมบูรณ์ของโรคหัวใจและการเสียชีวิตในผู้สูงอายุสูงกว่าคนอายุน้อยแทบทุกระยะ

KDIGO ยังระบุว่าค่าไตลดลงตามอายุโดยเฉลี่ยก็จริง แต่แต่ละคนต่างกันมาก ไม่ใช่ทุกคนที่ค่าลดลงชัดเจนเมื่ออายุมากขึ้น

อายุและเพศมีผลต่อการคำนวณมาก ตัวอย่างด้านล่างคำนวณจากสมการ CKD-EPI ในแนวทางสมาคมโรคไตฯ โดยใช้ครีเอตินินเท่ากันที่ 1.0 มก./ดล. ซึ่งดูเหมือนปกติ

• •ผู้ชายอายุ 35 ปี ได้ eGFR ประมาณ 97
• •ผู้ชายอายุ 65 ปี ได้ eGFR ประมาณ 79
• •ผู้หญิงอายุ 65 ปี ได้ eGFR ประมาณ 59
• •ผู้หญิงอายุ 75 ปี ได้ eGFR ประมาณ 55

ตัวเลขเหล่านี้เป็นตัวอย่างเพื่อความเข้าใจ ห้องแล็บของคุณอาจใช้สมการอื่น ให้ยึดค่า eGFR ที่พิมพ์ในใบผลเป็นหลัก

อีกเรื่องที่ต้องรู้คือ KDIGO 2024 ระบุว่าในผู้สูงอายุที่กล้ามเนื้อน้อย eGFR ที่คิดจากครีเอตินินมักสูงกว่าความจริง แนวทางไทยจึงแนะนำให้พิจารณาตรวจซิสตาทินซี (cystatin C) ถ้าทำได้ ในผู้ที่ eGFR อยู่ระหว่าง 45–59 และไม่มีความผิดปกติของไตอื่น เหตุผลที่ครีเอตินินขึ้นลงได้อ่านต่อที่ ครีอะตินินคืออะไร ทำไมค่าถึงขึ้นลงได้

eGFR 100 กว่า ดีไหม สูงเกินไปได้ไหม

ส่วนใหญ่ไม่ใช่เรื่องน่ากังวล แต่ไม่ได้แปลว่ายิ่งสูงยิ่งดีเสมอ แนวทาง KDIGO 2024 รายงานว่า eGFR ที่คำนวณจากครีเอตินินเมื่อสูงเกิน 105 กลับสัมพันธ์กับความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนหลายอย่างที่สูงขึ้น เป็นกราฟรูปตัว J ขณะที่ค่าที่คำนวณร่วมกับซิสตาทินซีไม่เป็นเช่นนั้น

KDIGO อธิบายว่าครีเอตินินผูกอยู่กับมวลกล้ามเนื้อ จึงอาจทำให้เข้าใจผิดได้ในคนที่รูปร่างผอมมากหรือกล้ามเนื้อพร่อง ถ้าค่าสูงมากทั้งที่ผอมหรืออ่อนแรง ให้บอกแพทย์ ไม่ต้องพยายามทำให้ค่าสูงขึ้นอีก

ครีเอตินินปกติเท่าไร ผู้ชายกับผู้หญิงต่างกันไหม

ต่างกัน คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ระบุค่าปกติผู้ใหญ่ไว้ว่า ผู้ชาย 0.7–1.3 มก./ดล. และผู้หญิง 0.6–1.1 มก./ดล. ส่วนแหล่งอื่นอาจต่างไปเล็กน้อยตามห้องแล็บ ให้ดูช่วงอ้างอิงที่พิมพ์ในใบผลของโรงพยาบาลที่ตรวจ

MedlinePlus อธิบายว่าค่าครีเอตินินที่ถือว่าปกติของแต่ละคนขึ้นกับมวลกล้ามเนื้อ อาหาร อายุ และการออกแรง และย้ำว่า ครีเอตินินปกติไม่ได้แปลว่าไตแข็งแรงเสมอ เพราะในระยะแรกของโรคไตค่ามักยังอยู่ในช่วงปกติ

ค่าเลือดปกติ แต่มีโปรตีนรั่ว ถือว่าไตปกติไหม

ไม่ถือว่าปกติ หลายคนเข้าใจว่าถ้า eGFR ดีก็สบายใจได้ แต่มูลนิธิโรคไตแห่งชาติสหรัฐฯ (NKF) ระบุว่าอัลบูมินในปัสสาวะเป็นสัญญาณของโรคไตได้แม้ eGFR จะสูงกว่า 60

เกณฑ์อัลบูมินในปัสสาวะ (ACR) ตามแนวทางไทยและ KDIGO

• •A1 น้อยกว่า 30 มก./ก. ปกติหรือเพิ่มขึ้นเล็กน้อย
• •A2 30–300 มก./ก. เพิ่มขึ้นปานกลาง
• •A3 มากกว่า 300 มก./ก. เพิ่มขึ้นมาก

NKF ระบุว่าอัลบูมินในปัสสาวะสูงชั่วคราวได้จากขาดน้ำ ออกกำลังกายหนัก หรือไข้ จึงต้องตรวจซ้ำก่อนสรุป อ่านต่อที่ UACR คืออะไร ค่าปกติเท่าไร และ โปรตีนรั่วในปัสสาวะเกิดจากอะไร

ควรตรวจค่าไตบ่อยแค่ไหน

• •กลุ่มเสี่ยง เช่น เบาหวาน ความดันสูง อายุเกิน 60 ปี หรือมีคนในครอบครัวเป็นโรคไต แนวทางไทยให้ตรวจ eGFR อย่างน้อยปีละครั้ง และผู้ป่วยเบาหวานหรือความดันที่ตรวจแถบสีไม่พบโปรตีน ให้ตรวจ ACR เพิ่ม
• •ผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรังแล้ว KDIGO 2024 ให้ตรวจทั้งอัลบูมินในปัสสาวะและ eGFR อย่างน้อยปีละครั้ง และตรวจบ่อยขึ้นในผู้ที่เสี่ยงไตเสื่อมเร็ว

เวลาได้ใบผลมา ให้ดูทั้งตัวเลขและช่วงอ้างอิงก่อนตกใจ อ่านวิธีอ่านแบบใจเย็นได้ที่ อ่านใบผลเลือดอย่างไรไม่ให้ตกใจเกินเหตุ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าไลฟ์ (Beta Life)

เบต้าไลฟ์ (Beta Life) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0025 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 500 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีผงไข่ขาว 230 มก. สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. กรดอัลฟาไลโปอิก (99%) 40 มก. ดีแอล-แอลฟา-โทโคเฟอริล อะซีเตต (50%) 20 มก. วิตามินดี3 200 IU วิตามินบี6 1 มก. วิตามินบี12 1 ไมโครกรัม และกรดโฟลิก 100 ไมโครกรัม

ส่วนประกอบที่คนมักถามคู่กับเรื่องค่าไต คือ

• •สารสกัดเห็ดหลินจือ 50 มก. — เห็ดหลินจือเป็นสารที่มีงานวิจัยเกี่ยวกับไต แต่ส่วนใหญ่เป็นการทดลองในสัตว์และเซลล์ เช่น แบบจำลองไตจากเบาหวานและไตวายเฉียบพลันจากยา ซึ่งยังนำมาสรุปผลในคนไม่ได้ ในคนมีเพียงรายงานขนาดเล็กจากทีมแพทย์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในผู้ป่วยโรคไตชนิด FSGS (14 คนในรายงานปี 2547) ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ผู้ป่วยได้ยาอื่นร่วมด้วย และบทคัดย่อไม่ได้ระบุขนาดที่ใช้ จึงเทียบกับ 50 มก. ในแคปซูลไม่ได้ หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ ม.มหิดล ตอบไว้ว่ายังไม่พบผลการศึกษาทางคลินิกที่น่าเชื่อถือมาสนับสนุน

ผลงานที่เกี่ยวข้องกับแบรนด์ชื่อ “Secondary Metabolites of Ganoderma lucidum Mycelium for Kidney Disease Remedy : Beta Life Brand Dietary Supplement” นำเสนอที่งานแสดงสิ่งประดิษฐ์นานาชาติเจนีวา ครั้งที่ 50 วันที่ 9–13 เม.ย. 2568 ร่วมกับ วว. และ วช. การนำเสนอบนเวทีนี้ไม่ใช่การรับรองผลต่อโรค

ความปลอดภัยที่ควรรู้: เห็ดหลินจือมีรายงานการบาดเจ็บของตับ รวมถึงผู้ป่วยในไทยที่เสียชีวิตจากตับอักเสบรุนแรงหลังเปลี่ยนมากินชนิดผง และอาจเสริมฤทธิ์ยาต้านเกล็ดเลือด ยาละลายลิ่มเลือด ยาลดความดัน และยาเบาหวาน

แนวทางของสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยไม่แนะนำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังทุกคนกินวิตามินเสริมเป็นประจำ แต่ให้เสริมเมื่อผลตรวจหรืออาการบ่งชี้ว่าขาด และให้ใช้สมุนไพรด้วยความระมัดระวัง ผู้ที่มีค่าไตผิดปกติจึงควรนำกล่องผลิตภัณฑ์ไปให้แพทย์ที่ดูแลดูก่อน

ฉลากระบุว่ามีส่วนประกอบของไข่ ผู้แพ้ไข่ไม่ควรรับประทาน เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าไลฟ์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที