โรคไตเรื้อรังแบ่งระยะอย่างไร และค่า eGFR ในใบผลเลือดอ่านยังไง

คนที่เพิ่งได้ใบผลเลือดมาแล้วเห็นคำว่า eGFR มักไม่รู้ว่าตัวเลขนั้นแปลว่าอะไร บทความนี้อธิบายเฉพาะความหมายของค่าและระบบแบ่งระยะ

eGFR คืออะไร

eGFR ย่อมาจาก estimated Glomerular Filtration Rate แปลว่า อัตราการกรองของไตโดยประมาณ

เป็นค่าประเมิน ไม่ใช่ค่าที่วัดจากไตโดยตรง คำนวณจากค่าครีเอตินินในเลือด ร่วมกับอายุ เพศ และปัจจัยอื่นตามสูตรที่ใช้ในห้องปฏิบัติการนั้น

หน่วยคือ มิลลิลิตรต่อนาทีต่อพื้นที่ผิวกาย 1.73 ตารางเมตร

การแบ่งระยะตามแนวทางสากล

แนวทางที่ใช้กันทั่วโลกคือของ KDIGO ซึ่งแบ่งเป็น 5 ระยะ

ระยะที่ 1 — eGFR ตั้งแต่ 90 ขึ้นไป ร่วมกับมีหลักฐานว่าไตถูกทำลาย

ระยะที่ 2 — eGFR 60 ถึง 89 ร่วมกับมีหลักฐานว่าไตถูกทำลาย

ระยะที่ 3a — eGFR 45 ถึง 59

ระยะที่ 3b — eGFR 30 ถึง 44

ระยะที่ 4 — eGFR 15 ถึง 29

ระยะที่ 5 — eGFR ต่ำกว่า 15

จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุด

ระยะที่ 1 และ 2 ต้องมีหลักฐานว่าไตถูกทำลายร่วมด้วย

ค่า eGFR สูงเพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นโรคไต และค่า eGFR ที่ลดลงตามอายุก็เป็นเรื่องที่พบได้

หลักฐานว่าไตถูกทำลาย เช่น การตรวจพบโปรตีนในปัสสาวะ ความผิดปกติจากภาพถ่ายทางรังสี หรือผลตรวจชิ้นเนื้อ

นี่คือเหตุผลที่การวินิจฉัยต้องใช้แพทย์ ไม่ใช่การเอาตัวเลขตัวเดียวไปเทียบตาราง

ทำไมต้องตรวจซ้ำ

การวินิจฉัยโรคไตเรื้อรังต้องพบความผิดปกติต่อเนื่องอย่างน้อย 3 เดือน

ค่า eGFR ครั้งเดียวที่ต่ำ อาจเกิดจากภาวะชั่วคราว เช่น ภาวะขาดน้ำ หรือยาบางชนิดที่ใช้อยู่

จึงไม่ควรตกใจหรือสรุปเองจากผลครั้งเดียว แต่ก็ไม่ควรเพิกเฉย ควรนำใบผลไปให้แพทย์ดู

สิ่งที่ควรทำเมื่อได้ใบผลมา

1. เก็บใบผลทุกครั้งไว้เทียบกัน เพราะแนวโน้มสำคัญกว่าค่าครั้งเดียว

2. จดยาและอาหารเสริมทุกอย่างที่กำลังใช้ แล้วนำไปให้แพทย์ดูพร้อมกัน

3. ถามแพทย์ให้ชัดว่าอยู่ระยะไหน และต้องตรวจซ้ำเมื่อไร

4. อย่าปรับอาหารเองจากการอ่านอินเทอร์เน็ต เพราะข้อกำหนดของแต่ละระยะและแต่ละคนไม่เหมือนกัน

เรื่องอาหารและอาหารเสริม

การกำหนดอาหารสำหรับผู้ที่มีปัญหาไต ต้องมาจากแพทย์และนักกำหนดอาหาร ที่เห็นผลตรวจจริง

อาหารเสริมและเครื่องดื่มผสมแร่ธาตุจำนวนมากมีโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส หรือโซเดียมอยู่ ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่บางคนถูกสั่งให้จำกัด

จึงควรนำกล่องของทุกอย่างที่กำลังกินไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู ไม่ใช่แค่บอกชื่อ

อ่านต่อที่ โภชนบำบัดสำหรับผู้ที่มีปัญหาไต ใครเป็นคนกำหนด และทำไมห้ามทำเอง

อ่านต่อ

• •โพแทสเซียมทำหน้าที่อะไรในร่างกาย และทำไมบางคนต้องนับ
• •ฟอสฟอรัสในอาหาร ร่างกายใช้ทำอะไร
• •เมื่อไรควรพบนักกำหนดอาหาร

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเรื่องโรคและโภชนาการ ไม่ใช่คำวินิจฉัย ไม่ใช่แผนการรักษา และไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

การกำหนดสิ่งที่ผู้ป่วยแต่ละคนควรได้รับ ต้องมาจากแพทย์ผู้รักษาและนักกำหนดอาหารที่เห็นผลตรวจจริงเท่านั้น

ห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารทดแทนการรักษาที่แพทย์กำหนด และควรแจ้งแพทย์ทุกครั้งว่ากำลังรับประทานอะไรอยู่บ้าง