วัยทองความดันสูงขึ้นได้ไหม ร้อนวูบวาบกับความดันเกี่ยวกันไหม

คำตอบสั้น: ความดันของผู้หญิงมักสูงขึ้นในช่วงวัยกลางคนถึงหลังหมดประจำเดือน ทั้งจากอายุที่มากขึ้นและการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน งานวิจัย SWAN ในผู้หญิงอายุ 42–52 ปี 2,839 คน พบว่า คนที่มีอาการร้อนวูบวาบบ่อย มีโอกาสเกิดความดันสูงหรือความดันเริ่มเสี่ยงในภายหลังมากกว่าคนที่ไม่มีอาการ แต่เป็นงานเชิงสังเกต จึงยังบอกไม่ได้ว่าอาการร้อนวูบวาบเป็นต้นเหตุ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือวัดความดันที่บ้านให้ถูกวิธีตามแนวทางไทย และพบแพทย์ถ้าค่าเกินเกณฑ์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •งาน SWAN พบว่าผู้หญิงที่ร้อนวูบวาบบ่อย (6 วันขึ้นไปใน 2 สัปดาห์) เสี่ยงเกิดความดันสูงหรือความดันเริ่มเสี่ยงสูงขึ้นราว 1.39 เท่า
• •เกณฑ์วินิจฉัยความดันสูงจากการวัดที่บ้านตามแนวทางไทย พ.ศ. 2567 คือตั้งแต่ 135/85 มม.ปรอท
• •คณะทำงานเวชศาสตร์ป้องกันของสหรัฐฯ (USPSTF) พบว่าฮอร์โมนทดแทนเพิ่มความเสี่ยงสโตรก และไม่แนะนำให้ใช้เพื่อป้องกันโรคเรื้อรัง
• •ผู้มีความดันสูงต้องแจ้งแพทย์ก่อนเริ่มฮอร์โมนเอสโตรเจน
• •ความดันสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ อาการวัยทองจึงใช้แทนการวัดความดันไม่ได้

ทำไมความดันของผู้หญิงมักเพิ่มขึ้นหลังหมดประจำเดือน

มีทั้งผลของอายุและผลของฮอร์โมน บทความทบทวนในวารสาร Current Atherosclerosis Reports ปี 2561 สรุปว่า การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศมีบทบาทสำคัญต่อความดันสูงในหญิงหลังหมดประจำเดือน เพราะเอสโตรเจนมีผลให้หลอดเลือดขยาย ชะลอการปรับโครงสร้างผนังหลอดเลือด และมีผลต่อระบบฮอร์โมนที่ควบคุมความดัน ผลปกป้องเรื่องความแข็งของหลอดเลือดนี้ กลับทิศหลังหมดประจำเดือน

อีกด้านหนึ่ง งาน SWAN ที่ติดตามผู้หญิงทุกปี พบว่าความดันตัวบนเพิ่มขึ้นเฉลี่ยราว 0.26 มม.ปรอทต่อปีแบบค่อยเป็นค่อยไปตามอายุ ไม่ได้กระโดดขึ้นตอนประจำเดือนครั้งสุดท้ายแบบที่พบในไขมัน รายละเอียดเรื่องไขมันอยู่ใน วัยทองคอเลสเตอรอลสูงขึ้นเพราะอะไร

ความหมายคือ ไม่ว่าสาเหตุหลักจะเป็นอายุหรือฮอร์โมน ผลลัพธ์คือผู้หญิงวัยนี้ควรวัดความดันสม่ำเสมอ สาเหตุอื่นของความดันสูงที่พบบ่อยในวัยนี้อ่านได้ที่ ความดันสูงเกิดจากอะไร

ร้อนวูบวาบกับความดันสูงเกี่ยวกันไหม

มีความสัมพันธ์ในงานวิจัย แต่ยังไม่รู้ว่าอะไรเป็นเหตุ งาน "Hot Flash Frequency and Blood Pressure" จากข้อมูล SWAN ติดตามผู้หญิงอายุ 42–52 ปีที่ยังไม่หมดประจำเดือนและไม่มีโรคหัวใจ 2,839 คน พบว่า

• •ตอนเริ่มต้น คนที่ร้อนวูบวาบบ่อยกว่ามีความดันสูงกว่า
• •ระหว่างติดตาม คนที่ร้อนวูบวาบบ่อย (6 วันขึ้นไปในช่วง 2 สัปดาห์) เสี่ยงเกิดความดันเริ่มเสี่ยงหรือความดันสูงมากกว่าคนไม่มีอาการราว 1.39 เท่า หลังปรับปัจจัยอื่นแล้ว

ผู้วิจัยสรุปว่าผู้หญิงที่มีอาการร้อนวูบวาบ "อาจ" มีแนวโน้มเกิดความดันสูงมากกว่า และยังต้องศึกษาต่อ จึงไม่ควรตีความว่าร้อนวูบวาบทำให้ความดันสูง แต่ใช้เป็นสัญญาณเตือนว่าควรวัดความดันบ่อยขึ้น

ร้อนวูบวาบ ใจสั่น ทำให้วัดความดันได้สูงผิดปกติไหม

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ศึกษาเรื่องนี้โดยตรง แต่แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระบุว่า การเตรียมตัวไม่ถูกต้องทำให้ค่าที่วัดได้สูงเกินจริงได้ราว 3–5 มม.ปรอท และกำหนดให้นั่งพักพิงพนัก 3–5 นาทีก่อนวัด ไม่คุย งดบุหรี่ กาแฟ และออกกำลังกาย 30 นาทีก่อนวัด

ในทางปฏิบัติ ถ้ากำลังมีอาการร้อนวูบวาบหรือใจสั่น ให้นั่งพักจนอาการสงบตามหลักการพักก่อนวัด แล้วค่อยวัด และดูค่าเฉลี่ยหลายวันมากกว่าค่าครั้งเดียว ถ้าใจสั่นบ่อยหรือใจเต้นไม่สม่ำเสมอ อาจมีสาเหตุอื่น เช่น ไทรอยด์หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ อ่านต่อที่ ใจสั่นเกิดจากอะไร

ฮอร์โมนทดแทนมีผลต่อความดันอย่างไร

แหล่งที่เราตรวจไม่ได้ระบุทิศทางผลต่อความดันแบบเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน สิ่งที่ยืนยันได้มีดังนี้

• •ข้อมูลยาเอสโตรเจนชนิดกินของ MedlinePlus ให้ แจ้งแพทย์ก่อนใช้ ถ้ามีความดันสูง ไตรกลีเซอไรด์สูง หรือเคยหัวใจวาย สโตรก หรือลิ่มเลือดอุดตัน
• •USPSTF พบว่าฮอร์โมนทดแทนเพิ่มความเสี่ยงสโตรกและลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดดำ ไม่พบว่าลดโรคหลอดเลือดหัวใจ จึง ไม่แนะนำให้ใช้เพื่อป้องกันโรคเรื้อรัง
• •คำแนะนำนี้ไม่ได้ครอบคลุมการใช้เพื่อรักษาอาการวัยทอง เช่น ร้อนวูบวาบ ซึ่งแพทย์จะชั่งประโยชน์และความเสี่ยงเป็นรายคน

แนวทางความดันของไทย พ.ศ. 2567 ยังระบุ ยาคุมกำเนิด ไว้ในรายการยาที่ทำให้ความดันสูงได้ ร่วมกับยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด สเตียรอยด์ และยาแก้คัดจมูกบางชนิด ใครที่ใช้ยาฮอร์โมนหรือยาเหล่านี้อยู่และความดันขึ้น ห้ามหยุดยาเอง ให้นำยาทั้งหมดไปให้แพทย์ดู

วัยทองควรวัดความดันที่บ้านอย่างไร

ทำตามแนวทางสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567

1. 1ใช้เครื่องแบบพันแขนส่วนบน ไม่แนะนำแบบข้อมือ
2. 2วัดตอนเช้าภายใน 1 ชั่วโมงหลังตื่น หลังปัสสาวะ ก่อนอาหารเช้าและก่อนกินยา และวัดอีกรอบก่อนนอน
3. 3นั่งพักพิงพนัก 3–5 นาที แขนอยู่ระดับหัวใจ เท้าวางราบ ไม่ไขว่ห้าง ไม่คุย
4. 4วัดรอบละอย่างน้อย 2 ครั้ง ห่างกัน 1 นาที
5. 5ถ้าเพื่อวินิจฉัย ให้วัดติดต่อกัน 7 วัน แล้วนำบันทึกไปให้แพทย์

เกณฑ์วินิจฉัยความดันสูงจากการวัดที่บ้านคือตั้งแต่ 135/85 มม.ปรอท ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์ที่วัดในโรงพยาบาล (140/90) และแนวทางระบุว่า ไม่ให้ปรับยาเองจากผลวัดที่บ้าน รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ใน วัดความดันเองที่บ้าน ทำอย่างไรให้ถูก และค่าปกติตามช่วงอายุอยู่ใน ความดันปกติเท่าไหร่

เกลือและน้ำหนักตัว มีบทบาทแค่ไหนในช่วงนี้

เป็น 2 เรื่องหลักที่แนวทางไทยให้ปรับก่อนหรือควบคู่กับยา แนวทางความดันโลหิตสูง พ.ศ. 2567 แนะนำ

• •โซเดียมไม่เกินวันละ 2 กรัม เทียบเท่าเกลือ 1 ช้อนชา หรือน้ำปลา/ซีอิ๊วขาวราว 3 ช้อนชา
• •ดัชนีมวลกาย 18.5–22.9 และรอบเอวผู้หญิงน้อยกว่า 80 ซม.
• •อาหารแบบ DASH หรือจานสุขภาพ ผักผลไม้อย่างน้อยวันละ 5 ส่วน
• •ออกกำลังกายแบบแอโรบิกระดับปานกลาง 150 นาทีต่อสัปดาห์
• •ผู้หญิงดื่มแอลกอฮอล์ไม่เกิน 1 ดื่มมาตรฐานต่อวัน

ช่วงวัยทองรอบเอวมักขยายง่าย เรื่องนี้อธิบายใน อ้วนลงพุงเกิดจากอะไร ส่วนวิธีนับโซเดียมจากน้ำปลา ผงปรุงรส และอาหารสำเร็จรูปอยู่ใน โซเดียมวันละเท่าไหร่

อาการแบบไหนที่ไม่ใช่วัยทอง แต่อาจเป็นความดันสูงหรือภาวะฉุกเฉิน

ความดันสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ การรอให้มีอาการจึงไม่ปลอดภัย ร้อนวูบวาบ เหงื่อออกกลางคืน นอนไม่หลับ เป็นอาการวัยทองที่พบบ่อย แต่บอกค่าความดันไม่ได้ ต้องวัดเท่านั้น

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •เจ็บแน่นหน้าอก
• •หายใจหอบเหนื่อย หายใจไม่ออก
• •หน้าเบี้ยว ปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว พูดไม่ชัด
• •เวียนศีรษะเดินเซทันที ตามัวหรือเห็นภาพซ้อนทันที
• •ปวดศีรษะรุนแรงทันที
• •วัดความดันซ้ำแล้วยังได้ตั้งแต่ 180/110 มม.ปรอทขึ้นไป

รายละเอียดเรื่องความดันสูงระดับนี้อ่านได้ที่ ความดันสูง 180 อันตรายไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: ความดันขึ้นช่วงวัยทองเดี๋ยวก็ลงเอง ไม่ต้องรักษา

ไม่ควรรอ หลักฐานจาก SWAN ชี้ว่าความดันของผู้หญิงค่อย ๆ สูงขึ้นตามอายุอย่างต่อเนื่อง ไม่ได้เป็นภาวะชั่วคราวที่หายไปพร้อมอาการร้อนวูบวาบ ถ้าวัดที่บ้านได้ตั้งแต่ 135/85 ติดต่อกันหลายวัน ให้นำบันทึกไปพบแพทย์ และถ้าได้ยาแล้ว ห้ามหยุดยาเองแม้ความดันจะกลับมาปกติ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ไม่พบงานวิจัยในคนที่ศึกษาส่วนประกอบเหล่านี้กับความดันในหญิงวัยหมดประจำเดือนโดยเฉพาะ หลักฐานเรื่องความดันในผู้ใหญ่ทั่วไปมีดังนี้ และรวมผลที่เป็นกลาง

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวม 17 การทดลองไม่พบว่าน้ำมันมะกอกเปลี่ยนความดันอย่างมีนัยสำคัญ (ตัวบนต่างเพียง −0.48 มม.ปรอท)
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานรวมของคณะแพทยศาสตร์ ม.เชียงใหม่ ในผู้มีภาวะเมตาบอลิกซินโดรม ใช้น้ำมันรำข้าววันละ 3.9–56 กรัม และพบความดันตัวบนต่ำลงในกลุ่มย่อย แต่ผู้วิจัยระบุว่าคุณภาพหลักฐานส่วนใหญ่ต่ำถึงต่ำมาก ปริมาณในแคปซูลคือ 0.109 กรัม
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวมผลการทดลองเป็นเรื่อง LDL เมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหาร ไม่ใช่เรื่องความดัน
• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. (ข้อควรระวัง) — งานรวมผลที่พบความดันตัวบนลดราว 5–6 มม.ปรอท ใช้แอล-อาร์จินีนวันละ 4–24 กรัม มากกว่าในแคปซูลอย่างน้อย 800 เท่า ข้อมูลของศูนย์มะเร็ง MSKCC ระบุว่าอาร์จินีนอาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน และในงาน VINTAGE MI ผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายที่ได้อาร์จินีนวันละ 9 กรัม เสียชีวิต 6 ราย เทียบ 0 รายในกลุ่มยาหลอก จนต้องหยุดการศึกษาก่อนกำหนด

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ความดันลดลง และไม่ได้ใช้แทนยาลดความดันหรือการวัดความดัน ผู้ที่กินยาลดความดัน หรือเคยหัวใจวาย ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที