หัวใจล้มเหลวห้ามกินอะไร เกลือวันละเท่าไร ดื่มน้ำได้แค่ไหน

คำตอบสั้น: สิ่งสำคัญที่คนหัวใจล้มเหลวต้องระวังคือเกลือหรือโซเดียม เพราะเกลือทำให้ร่างกายเก็บน้ำไว้ น้ำที่คั่งทำให้บวม น้ำหนักขึ้น และหอบเหนื่อย MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้จำกัดโซเดียมไว้ที่ 1,500–2,300 มิลลิกรัมต่อวัน ส่วนการจำกัดน้ำดื่ม ไม่ได้ใช้กับทุกคน แพทย์จะกำหนดเป็นราย ๆ ตามอาการและผลเลือด เหล้าควรจำกัดหรืองดตามที่แพทย์บอก และห้ามใช้เกลือทดแทนหรือยาแก้ปวดบางกลุ่มเองโดยไม่ถามแพทย์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เกลือทำให้น้ำคั่งมากขึ้น NHLBI จึงให้ลดโซเดียมเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลหัวใจล้มเหลว
• •MedlinePlus ระบุกรอบโซเดียมที่แพทย์อาจกำหนด 1,500–2,300 มก./วัน ตัวเลขของแต่ละคนให้ถามแพทย์
• •การจำกัดน้ำดื่มเป็นคำสั่งรายบุคคล คนที่แพทย์ไม่ได้สั่ง ไม่ควรอดน้ำเอง
• •ชั่งน้ำหนักทุกเช้า ถ้าขึ้นเกิน 1–1.5 กก. ใน 1 วัน หรือ 2 กก. ใน 1 สัปดาห์ ให้ติดต่อแพทย์
• •เกลือทดแทนโซเดียมต่ำบางชนิดมีโพแทสเซียม ไม่เหมาะกับผู้ใช้ยาบางกลุ่ม เช่น สไปโรโนแลกโทน หรือคนที่โพแทสเซียมในเลือดสูง ต้องถามแพทย์ก่อนใช้

ทำไมคนหัวใจล้มเหลวต้องคุมโซเดียม

เพราะโซเดียมดึงน้ำไว้ในร่างกาย MedlinePlus อธิบายว่าเมื่อหัวใจสูบฉีดเลือดได้ไม่พอ ของเหลวจะคั่งในร่างกายอยู่แล้ว ถ้ากินโซเดียมมากเกินไป น้ำยิ่งคั่ง ทำให้บวม น้ำหนักขึ้น และหายใจเหนื่อย

MedlinePlus ยังระบุว่าการได้โซเดียมมากโดยไม่ตั้งใจ หรือใช้ยาที่ทำให้ร่างกายเก็บโซเดียม เช่น ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs (ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน) ทำให้หัวใจล้มเหลวแย่ลงได้ บทความของ รพ.รามาธิบดี ก็แนะนำให้ผู้ป่วยลดการบริโภคเกลือและอาหารไขมันสูง

หัวใจล้มเหลวกินเกลือได้วันละเท่าไร

MedlinePlus ระบุว่าแพทย์อาจให้จำกัดโซเดียมไว้ที่ 1,500–2,300 มิลลิกรัมต่อวัน ตัวเลขที่เหมาะกับแต่ละคนขึ้นกับความรุนแรงของโรค ค่าไต และยาที่ใช้ แพทย์อาจให้พบนักกำหนดอาหารเพื่อวางแผนอาหาร

เทียบเกลือ น้ำปลา และซีอิ๊วเป็นมิลลิกรัมโซเดียมได้ที่ โซเดียมวันละเท่าไหร่ เกลือกี่ช้อนชา

อาหารไทยและเครื่องปรุงที่มีโซเดียมแฝงสูง

โซเดียมส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากเกลือที่โรยเอง แต่ซ่อนในอาหารสำเร็จรูปและเครื่องปรุง MedlinePlus ระบุว่าอาหารปรุงสำเร็จ อาหารกระป๋อง อาหารแช่แข็ง ซุป และอาหารที่ผ่านการถนอมมีเกลือแฝงมาก

ตัวอย่างในชีวิตคนไทยที่ควรระวัง ตามบทความเรื่องอาหารเค็มของ รพ.รามาธิบดี (@Rama ฉบับที่ 7)

• •เครื่องปรุง เช่น น้ำปลา ซีอิ๊วขาว ซอสปรุงรส ซอสหอยนางรม เต้าเจี้ยว ผงปรุงรส และผงชูรส (ไม่เค็มแต่มีโซเดียม)
• •อาหารหมักดองและถนอมอาหาร เช่น ปลาร้า ปลาเค็ม เนื้อเค็ม กะปิ ผักดอง
• •อาหารกึ่งสำเร็จรูป เช่น บะหมี่ โจ๊ก ซุปทั้งชนิดก้อนและชนิดซอง
• •อาหารกระป๋อง อาหารสำเร็จรูป และขนมกรุบกรอบ
• •น้ำจิ้มและซอสต่าง ๆ เช่น ซอสพริก น้ำจิ้มไก่

วิธีลดที่ทำได้จริง เช่น ชิมก่อนปรุง ไม่เติมเครื่องปรุงบนโต๊ะ ซดน้ำซุปน้อยลง และอ่านฉลากโภชนาการ ดูรายการโซเดียมแฝงเพิ่มเติมที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย และหลักจัดจานสำหรับคนเป็นโรคหัวใจที่ หลอดเลือดหัวใจตีบห้ามกินอะไร

ต้องจำกัดน้ำดื่มทุกคนไหม

ไม่ใช่ทุกคน NHLBI ระบุว่าผู้ป่วยบางคน "อาจ" ได้รับคำแนะนำให้จำกัดเกลือและปริมาณของเหลวที่ดื่มเพื่อลดน้ำคั่ง และ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์จะติดตามระดับโซเดียมในเลือด แล้วอาจปรับชนิดหรือปริมาณน้ำที่ดื่ม

• •ถ้าแพทย์กำหนดปริมาณน้ำต่อวันไว้ ให้นับรวมน้ำทุกแหล่ง เช่น น้ำเปล่า น้ำซุป กาแฟ นม และทำตามอย่างเคร่งครัด
• •ถ้าแพทย์ไม่ได้สั่งจำกัดน้ำ ไม่ควรอดน้ำเอง และไม่ควรฝืนดื่มมาก ๆ ตามคำแนะนำทั่วไปที่ให้ดื่มน้ำเยอะ ๆ ให้ถามแพทย์ว่าปริมาณเท่าไรเหมาะกับตัวเอง

คนที่มีโรคไตร่วมด้วยยิ่งต้องถามให้ชัด เพราะคำแนะนำเรื่องน้ำของโรคไตกับหัวใจอาจต่างกัน

เกลือทดแทนโซเดียมต่ำใช้ได้ไหมเมื่อกินยาขับปัสสาวะ

ห้ามเปลี่ยนมาใช้เองโดยไม่ถามแพทย์ เกลือทดแทนบางชนิดมีโพแทสเซียม ขณะที่ยาที่ใช้ในหัวใจล้มเหลวบางกลุ่ม เช่น ยาต้านอัลโดสเตอโรน (spironolactone) มีผลข้างเคียงทำให้โพแทสเซียมในเลือดสูงได้ ตามข้อมูลของ NHLBI และ MedlinePlus ระบุให้ผู้ที่ใช้ยาสไปโรโนแลกโทนเลี่ยงเกลือทดแทนที่มีโพแทสเซียม ส่วนคนที่เป็นโรคไตและโพแทสเซียมในเลือดสูง สถาบัน NIDDK แนะนำให้ใช้เครื่องเทศและสมุนไพรปรุงรสแทนเกลือทดแทน เพราะเกลือทดแทนอาจมีโพแทสเซียมสูง

ยาขับปัสสาวะแต่ละชนิดก็มีผลต่อโพแทสเซียมต่างกัน บางชนิดทำให้โพแทสเซียมต่ำ บางชนิดทำให้สูง MedlinePlus ระบุว่าผู้ที่ใช้ยาขับปัสสาวะต้องตรวจเลือดดูโพแทสเซียมและการทำงานของไตเป็นระยะ อ่านเรื่องนี้ละเอียดได้ที่ เกลือทดแทนโซเดียมต่ำ ใครใช้ได้

ชั่งน้ำหนักทุกเช้าช่วยอย่างไร

น้ำหนักเป็นตัวเลขที่บอกเรื่องน้ำคั่งได้เร็วกว่าอาการบวม MedlinePlus แนะนำให้

1. 1ชั่งทุกเช้าหลังตื่นนอน หลังเข้าห้องน้ำ ก่อนกินอาหาร
2. 2ใช้เครื่องชั่งเครื่องเดิม ใส่เสื้อผ้าแบบใกล้เคียงกัน
3. 3จดตัวเลขทุกวัน

ติดต่อแพทย์ถ้าน้ำหนักขึ้นมากกว่า 1–1.5 กิโลกรัมใน 1 วัน หรือ 2 กิโลกรัมใน 1 สัปดาห์ หรือน้ำหนักลดลงมาก ตามเกณฑ์ของ MedlinePlus ส่วนบทความของ รพ.รามาธิบดี ใช้เกณฑ์น้ำหนักขึ้นมากกว่า 1–2 กิโลกรัมภายใน 1–2 วัน ให้ถามแพทย์ที่ดูแลว่าใช้เกณฑ์ไหนกับตัวเอง

เสื้อผ้าหรือรองเท้าคับขึ้นก็เป็นสัญญาณน้ำคั่งได้ อาการเตือนอื่นอ่านที่ หัวใจล้มเหลว อาการเตือนระยะแรก

เหล้าและกาแฟดื่มได้แค่ไหน

เหล้า: NHLBI ระบุว่าผู้ป่วยหัวใจล้มเหลวควรเลี่ยงหรือจำกัดแอลกอฮอล์ และแพทย์อาจแนะนำให้หยุดดื่ม MedlinePlus แนะนำให้ถามแพทย์ว่าดื่มได้เท่าไร บทความของ รพ.รามาธิบดี ก็แนะนำให้ลดการดื่มแอลกอฮอล์ เพราะส่งผลเสียต่อหัวใจ อ่านเรื่องเหล้ากับความดันเพิ่มที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม

กาแฟ: แหล่งที่เราตรวจไม่ได้กำหนดปริมาณกาแฟสำหรับคนหัวใจล้มเหลวไว้ ถ้าดื่มแล้วใจสั่น หรือแพทย์ให้นับกาแฟรวมในปริมาณน้ำต่อวัน ให้ทำตามแพทย์ อาการใจสั่นอ่านเพิ่มที่ ใจสั่นเกิดจากอะไร

ความเชื่อที่พบบ่อย: กินจืดแล้ว เติมน้ำปลาเพิ่มนิดหน่อยไม่เป็นไร

สำหรับคนหัวใจล้มเหลว เกลือที่เพิ่มทีละนิดสะสมได้เร็ว MedlinePlus ระบุว่าการกินอาหารเค็มจัดเป็นหนึ่งในสาเหตุที่ทำให้อาการกำเริบฉับพลัน คนในครอบครัวช่วยได้มาก เช่น ทำกับข้าวแยกหม้อ ลดน้ำจิ้ม และช่วยดูว่าผู้ป่วยกินยาครบตามสั่ง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

สำหรับเรื่องอาหารของคนหัวใจล้มเหลว ข้อมูลที่ตรงไปตรงมาคือ

• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. · น้ำมันมะกอก 200 มก. · น้ำมันรำข้าว 109 มก. — รวมราวครึ่งกรัมต่อแคปซูล งานวิจัยของน้ำมันเหล่านี้ที่ตรวจแล้วศึกษาเรื่องไขมันในเลือด โดยใช้เป็นน้ำมันในอาหารทั้งวันระดับหลายสิบกรัม ไม่พบงานในคนที่ศึกษาเรื่องโซเดียม น้ำคั่ง หรืออาการหัวใจล้มเหลว
• •แคปซูลไม่ได้เป็นแหล่งที่ช่วยเรื่องการคุมเกลือ สิ่งที่สำคัญยังคงเป็นการลดโซเดียม ชั่งน้ำหนัก และกินยาตามแพทย์สั่ง

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้อาการบวม น้ำหนัก หรือการทำงานของหัวใจเปลี่ยน ผู้ที่แพทย์สั่งจำกัดน้ำ ควรบอกแพทย์ด้วยว่ากินผลิตภัณฑ์ใดอยู่บ้าง ฉลากให้ดื่มน้ำตามมาก ๆ ซึ่ง ไม่ใช้กับผู้ที่แพทย์ให้จำกัดน้ำ ให้ทำตามแพทย์ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที