ความดันสูง 180 อันตรายไหม ความดันขึ้นกะทันหันต้องทำอย่างไร

คำตอบสั้น: ความดัน ตั้งแต่ 180/110 มม.ปรอทขึ้นไป คือความดันสูงระดับ 3 ซึ่งรุนแรงที่สุด กรมควบคุมโรคระบุว่าเป็นระดับอันตราย ควรรีบพบแพทย์โดยด่วน ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง เช่น เจ็บหน้าอก หอบเหนื่อย ตาพร่ามัว สับสน แขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที ถ้าไม่มีอาการ ให้นั่งพักแล้ววัดซ้ำ ถ้ายังสูงระดับนี้ ให้ไปพบแพทย์ในวันนั้น ห้ามกินยาความดันเพิ่มเองหรือกินยาของคนอื่น เพราะการลดความดันเร็วเกินไปก็อันตราย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •180/110 ขึ้นไป = ความดันสูงระดับ 3 แนวทางไทยให้ประเมินทุกครั้งว่าเป็นภาวะฉุกเฉินหรือไม่
• •ภาวะฉุกเฉินจริง (hypertensive emergency) คือความดันสูงมากร่วมกับอวัยวะสำคัญเริ่มเสียหาย ต้องรักษาในโรงพยาบาลทันที
• •สูงมากแต่อวัยวะยังไม่เสียหาย แนวทางไทยให้ค่อย ๆ ลดความดันใน 24–48 ชั่วโมง ไม่ใช่ลดให้ปกติทันที
• •ลดความดันเร็วเกินไปในคนที่ความดันสูงมานาน อาจทำให้สมองหรือหัวใจขาดเลือด
• •หลังเหตุการณ์ ควรได้พบแพทย์ติดตามภายใน 2–4 สัปดาห์

ความดัน 180/110 ขึ้นไปเรียกว่าอะไร

แนวทางของสมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2567 แบ่งระดับความดันที่วัดในสถานพยาบาลไว้ดังนี้

• •ระดับ 1: 140–159 / 90–99
• •ระดับ 2: 160–179 / 100–109
• •ระดับ 3: ตั้งแต่ 180 / ตั้งแต่ 110 (ตัวใดตัวหนึ่งถึงก็นับ)

แนวทางไทยใช้คำรวมว่า hypertensive crises และแยกเป็น 2 ภาวะ

• •ภาวะความดันสูงฉุกเฉิน (hypertensive emergency) ความดันเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจนเกินระดับ 3 และเสี่ยงสูงมากที่อวัยวะสำคัญจะเสียหาย เช่น หัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน หัวใจล้มเหลว ไตวายเฉียบพลัน สมองบวมจากความดัน หรือหลอดเลือดสมอง ต้องรักษาทันที
• •ความดันสูงมากที่มีอาการแต่ยังไม่วิกฤต (pre-critical symptomatic hypertension) ความดันขึ้นสูงมากเฉียบพลัน มักมีอาการร่วม เช่น ปวดศีรษะเล็กน้อย เวียนศีรษะ คลื่นไส้ แต่ยังไม่พบความเสียหายของอวัยวะ แนวทางใช้คำนี้แทนคำเดิมว่า hypertensive urgency

แนวทางยังระบุว่า ความเร็วที่ความดันเพิ่มขึ้นสำคัญพอ ๆ กับตัวเลข บางคนจึงเกิดภาวะฉุกเฉินได้แม้ตัวเลขยังไม่ถึง 180

อาการอันตรายที่ต้องโทร 1669 ทันที

มีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ร่วมกับความดันสูง ให้โทร 1669 หรือไปโรงพยาบาลทันที ไม่ต้องรอให้มีหลายอาการ

• •เจ็บหน้าอกเฉียบพลันรุนแรง หรือแน่นเหมือนถูกบีบ
• •หายใจเร็ว หอบเหนื่อยรุนแรง หายใจติดขัด
• •แขนขาอ่อนแรงหรือชาครึ่งซีก ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด
• •ตาพร่ามัว มองเห็นผิดปกติ
• •สับสน ซึม ง่วงผิดปกติ หรือชัก
• •หมดสติ ไม่รู้สึกตัว
• •ปัสสาวะออกน้อยลงมาก

รายการนี้รวมจากอาการของภาวะความดันสูงชนิดร้ายใน MedlinePlus และเกณฑ์ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต (สีแดง) ที่กรมสนับสนุนบริการสุขภาพประกาศ อาการในรายการนี้ทุกข้อควรโทร 1669 ทันที ส่วนเรื่องค่าใช้จ่าย สิทธิ UCEP (รักษาได้ทุกโรงพยาบาลโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใน 72 ชั่วโมงแรก) ใช้ได้เฉพาะผู้ที่แพทย์ประเมินว่าเป็นผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตตามเกณฑ์ของกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ไม่ได้ครอบคลุมทุกอาการ ถ้าสงสัยเรื่องสิทธิ สอบถามโรงพยาบาลหรือสายด่วน สปสช. 1330 สัญญาณหลอดเลือดสมองแบบละเอียดอยู่ที่ สัญญาณเตือนหลอดเลือดสมอง

ความดัน 180 แต่ไม่มีอาการ ต้องไปโรงพยาบาลไหม

ต้องไปพบแพทย์โดยด่วน แต่ไม่ต้องตื่นตระหนก กรมควบคุมโรคระบุว่าความดันตั้งแต่ 180/110 ถือเป็นระดับอันตราย ควรรีบพบแพทย์โดยด่วนเพื่อเข้ารับการรักษา

ที่โรงพยาบาล แพทย์จะตรวจว่ามีอวัยวะเสียหายหรือไม่ ถ้าไม่มี แนวทางไทยให้ทำดังนี้

• •หาปัจจัยที่ทำให้ความดันขึ้นกะทันหันแล้วแก้ไข
• •ค่อย ๆ ลดความดันลงภายใน 24–48 ชั่วโมง แทนที่จะรีบลดให้ปกติทันที
• •ให้ยากลับบ้านอย่างเพียงพอจนถึงวันนัด และนัดติดตามภายใน 2–4 สัปดาห์

ถ้าวัดซ้ำแล้วยังสูงตั้งแต่ 180/110 แม้ไม่มีอาการ ไม่ควรรอวันนัดปกติหรือรอดูไปอีกหลายวัน

วัดได้สูงแล้วควรนั่งพักกี่นาทีแล้ววัดซ้ำ

ค่าที่วัดผิดวิธีอาจสูงเกินจริงได้ จึงควรวัดซ้ำให้ถูกวิธีก่อนตัดสินใจ ตามแนวทางไทย

1. 1งดบุหรี่ กาแฟ และการออกกำลังกาย 30 นาทีก่อนวัด เข้าห้องน้ำก่อนถ้าปวดปัสสาวะ
2. 2นั่งพิงพนักพักอย่างน้อย 3–5 นาที เท้าวางราบ ไม่ไขว่ห้าง วางแขนบนโต๊ะให้อยู่ระดับหัวใจ
3. 3ไม่พูดคุยระหว่างวัด วัด 2 ครั้ง ห่างกัน 1 นาที จดทั้งสองค่า

แนวทางระบุว่าถ้าไม่ทำตามขั้นตอน ค่าอาจสูงเกินจริง 3–5 มม.ปรอท และในคนที่เครียดหรือวิตกกังวล การพักและฝึกหายใจแบบผ่อนคลายอาจช่วยให้ความดันลดลงได้บ้าง แต่ ถ้ามีอาการอันตรายข้อใดข้อหนึ่ง ไม่ต้องรอวัดซ้ำ ให้โทร 1669 ทันที วิธีวัดฉบับเต็มอยู่ที่ วัดความดันเองที่บ้าน

กินยาความดันเพิ่มเองได้ไหม กินยาของคนอื่นหรืออมยาใต้ลิ้นได้ไหม

ไม่ควรทำทั้งสามอย่าง ด้วยเหตุผลจากแหล่งทางการ

• •ลดเร็วเกินไปอันตราย แนวทางไทยเตือนว่าการลดความดันลงเร็วเกินไปในคนที่ความดันสูงมานาน ร่างกายอาจปรับตัวไม่ทัน ทำให้เกิดหลอดเลือดสมองผิดปกติหรือกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดได้
• •ยาบางชนิดลดความดันฮวบ แนวทางไทยระบุว่าไม่ควรใช้ยา nifedipine ชนิดออกฤทธิ์สั้นในผู้ป่วยหลอดเลือดสมองตีบระยะเฉียบพลัน เพราะเสี่ยงลดความดันมากเกินไป และคนที่บ้านแยกไม่ได้ว่ากำลังเกิดสโตรกอยู่หรือไม่
• •ปรับยาเองเสี่ยงความดันต่ำ Rama Channel ของโรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าการเพิ่มยาเกินจำเป็นอาจทำให้ความดันต่ำจนหน้ามืด เวียนหัว หรือหมดสติ โดยเฉพาะผู้สูงอายุ
• •ยาของคนอื่น ขนาดและชนิดยาไม่ได้เลือกมาสำหรับร่างกายและโรคประจำตัวของเรา

ถ้าลืมกินยาประจำ ให้ถามเภสัชกรหรือแพทย์ว่าควรทำอย่างไร Rama Channel แนะนำว่าไม่ควรกินเพิ่มเป็นสองเท่า อ่านเพิ่มที่ ลืมกินยาความดันต้องทำอย่างไร

ความดัน 200 เกิดจากอะไรได้บ้าง

แนวทางไทยระบุปัจจัยที่ทำให้ความดันเพิ่มขึ้นกะทันหันไว้ดังนี้

• •ความเครียด ความวิตกกังวล
• •ความเจ็บปวดรุนแรง
• •ขาดยาลดความดัน หรือไม่เคยได้รับการรักษามาก่อน
• •ยาหรือสารที่เพิ่มความดัน เช่น ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ยาลดน้ำมูกที่มี pseudoephedrine หรือ ephedrine ยาสเตียรอยด์ ยาคุมกำเนิด แอลกอฮอล์ และสมุนไพรบางชนิด
• •ความดันขึ้นแรงเมื่ออยู่ในสถานพยาบาล (white-coat) แบบรุนแรง

บางคนความดันสูงมากเพราะมีโรคอื่นเป็นต้นเหตุ เช่น โรคต่อมหมวกไต โรคไต หรือหลอดเลือดแดงที่ไตตีบ ซึ่งแนวทางไทยให้สงสัยเมื่อความดันเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วโดยไม่มีคำอธิบาย อ่านต่อที่ ความดันสูงหายขาดได้ไหม

หลังเหตุการณ์ต้องไปพบแพทย์เพื่อทำอะไร

แนวทางไทยให้แพทย์ประเมินความเสียหายของอวัยวะอย่างละเอียด ตัวอย่างการตรวจที่อาจได้ทำ

• •ค่าการทำงานของไต (ครีเอตินีน) เกลือแร่ ความสมบูรณ์ของเลือด และปัสสาวะ
• •คลื่นไฟฟ้าหัวใจ เอกซเรย์ปอด และค่าเอนไซม์หัวใจตามความจำเป็น
• •ส่องตรวจจอประสาทตา
• •ตรวจภาพสมองถ้ามีอาการทางระบบประสาท

หลังกลับบ้าน แนวทางแนะนำให้ นัดติดตามภายใน 2–4 สัปดาห์ เพื่อปรับยาให้ถึงเป้า และวัดความดันต่อเนื่องทั้งที่สถานพยาบาลและที่บ้าน ความดันที่สูงต่อเนื่องกระทบอวัยวะอย่างไรอ่านได้ที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะอะไรบ้าง และอาการที่ควรสังเกตอยู่ที่ ความดันสูงมีอาการไหม

ความเชื่อที่พบบ่อย: ไม่มีอาการ แปลว่าไม่อันตราย

ไม่จริง แนวทางไทยระบุว่าความดันโลหิตสูงมักไม่มีอาการใด ๆ และแนะนำให้ประเมินทุกคนที่วัดได้ตั้งแต่ 180/110 ไม่ว่าจะมีอาการหรือไม่ การไม่มีอาการจึงไม่ใช่เหตุผลให้นิ่งนอนใจ แต่ก็ไม่ใช่เหตุผลให้กินยาเพิ่มเองเช่นกัน ทางที่ถูกคือวัดซ้ำให้ถูกวิธี แล้วไปพบแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล มีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. วิตามินซี (กรดแอสคอร์บิก) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. — เป็นกรดอะมิโนที่มีงานรวมผลการทดลองในคนว่าเมื่อกินวันละ 4–24 กรัม ความดันตัวบนลดลงเฉลี่ยราว 5–6 มม.ปรอท ขนาดที่เริ่มเห็นผลคือราว 4 กรัมต่อวัน ในแคปซูลมี 5 มิลลิกรัม น้อยกว่าขนาดที่ศึกษาอย่างน้อย 800 เท่า และงานเหล่านี้ไม่ได้ศึกษาภาวะความดันสูงวิกฤต

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ความดันลดลง ผู้ที่วัดได้ตั้งแต่ 180/110 ต้องพบแพทย์ และห้ามใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใด ๆ แทนการไปโรงพยาบาล

ข้อควรระวัง: งานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ที่ได้แอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัมร่วมกับยามาตรฐาน พบผู้เสียชีวิต 6 รายในกลุ่มอาร์จินีน เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก ผู้ที่เคยหัวใจวายจึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีอาร์จินีน ผลิตภัณฑ์ยังมีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที