หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไร ความดัน หลอดเลือดตีบ เบาหวาน นำไปสู่ได้อย่างไร

คำตอบสั้น: หัวใจล้มเหลวส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นเอง แต่เป็นผลปลายทางของโรคอื่นที่ทำร้ายหรือทำให้หัวใจทำงานหนักมานาน สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือหลอดเลือดหัวใจตีบและความดันโลหิตสูงที่คุมไม่ได้ สาเหตุอื่น เช่น โรคลิ้นหัวใจ โรคกล้ามเนื้อหัวใจ และหัวใจเต้นผิดจังหวะ ส่วนเบาหวาน ความอ้วน การดื่มเหล้าหนัก และการสูบบุหรี่ เพิ่มความเสี่ยง การคุมโรคต้นเหตุตั้งแต่เนิ่น ๆ จึงเป็นสิ่งที่ NHLBI แนะนำเพื่อชะลอหรือเลี่ยงไม่ให้เกิดภาวะนี้

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ระบุว่าสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ หลอดเลือดหัวใจตีบ และ ความดันโลหิตสูงที่คุมไม่ดี
• •ความดันสูงทำให้กล้ามเนื้อหัวใจหนาและแข็ง ส่วนหัวใจวายทำให้กล้ามเนื้อบางส่วนตายจนบีบตัวได้น้อยลง
• •เบาหวาน ความอ้วน เหล้าปริมาณมาก บุหรี่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และไตเรื้อรัง เพิ่มความเสี่ยง
• •ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน นาพรอกเซน ทำให้หัวใจล้มเหลวแย่ลงได้
• •การตรวจหลักคือคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) ซึ่งวัดว่าหัวใจบีบตัวได้ดีแค่ไหน

หัวใจล้มเหลวเกิดจากอะไรได้บ้าง

หัวใจล้มเหลวคือปลายทางร่วมของโรคหัวใจหลายชนิด บทความของ รศ.นพ.ธีรภัทร ยิ่งชนม์เจริญ รพ.รามาธิบดี สรุปสาเหตุสำคัญไว้ดังนี้

• •หลอดเลือดหัวใจตีบ หลอดเลือดอุดตันทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• •ความดันโลหิตสูง ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น
• •โรคลิ้นหัวใจ ลิ้นหัวใจตีบหรือรั่วทำให้หัวใจทำงานหนักขึ้นในระยะยาว
• •โรคกล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ ผนังหัวใจขยายหรือหนาผิดปกติ
• •หัวใจเต้นผิดจังหวะ เช่น หัวใจเต้นพลิ้ว เต้นเร็วหรือช้าผิดปกติ

MedlinePlus เพิ่มโรคอื่นที่เป็นสาเหตุหรือมีส่วนร่วมได้ เช่น ไทรอยด์ทำงานเกินหรือต่ำ ภาวะโลหิตจางรุนแรง และธาตุเหล็กเกินในร่างกาย หลายคนมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุพร้อมกัน

ความดันสูงนานหลายปีทำให้หัวใจล้มเหลวได้อย่างไร

ความดันสูงเหมือนให้หัวใจยกของหนักทุกวัน หัวใจห้องล่างซ้ายต้องออกแรงบีบเลือดสู้แรงต้านในหลอดเลือดแดง NHLBI อธิบายว่าเมื่อเวลาผ่านไป กล้ามเนื้อหัวใจจะหนาขึ้นเพื่อปรับตัว ซึ่งทำให้หัวใจแข็งขึ้น คลายตัวรับเลือดได้ไม่เต็ม

หัวใจล้มเหลวแบบนี้เรียกว่า หัวใจล้มเหลวชนิดที่การบีบตัวยังปกติ (HFpEF) ความดันสูงและภาวะที่ทำให้หัวใจทำงานหนักเป็นสาเหตุหลัก ส่วนความอ้วนและเบาหวานก็ทำให้ห้องหัวใจแข็งได้เช่นกัน MedlinePlus ระบุว่าความดันสูงที่คุมไม่ดีอาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรงในที่สุดด้วย

ความดันสูงไม่ได้ทำร้ายแค่หัวใจ อ่านภาพรวมได้ที่ ความดันสูงกระทบอวัยวะไหนบ้าง และเรื่องหัวใจหนาจากความดันที่ หัวใจโตเกิดจากอะไร

หลอดเลือดหัวใจตีบและหัวใจวายนำไปสู่หัวใจล้มเหลวอย่างไร

กล้ามเนื้อหัวใจที่ขาดเลือดหรือตายไปแล้ว บีบตัวได้ไม่เหมือนเดิม NHLBI อธิบายว่าโรคหลอดเลือดหัวใจหรือหัวใจวายทำให้กล้ามเนื้อหัวใจได้ออกซิเจนไม่พอ จนอ่อนแรง เป็นสาเหตุหลักของ หัวใจล้มเหลวชนิดที่การบีบตัวลดลง (HFrEF)

• •ถ้าหลอดเลือดค่อย ๆ ตีบ กล้ามเนื้อหัวใจจะอ่อนแรงลงทีละน้อย
• •ถ้าหลอดเลือดอุดตันทันที (หัวใจวาย) กล้ามเนื้อส่วนนั้นตาย และอาจเกิดหัวใจล้มเหลวเฉียบพลันได้

ต้นเหตุของหลอดเลือดตีบคือคราบไขมันที่สะสมในผนังหลอดเลือด อ่านกลไกได้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือดเกิดขึ้นได้อย่างไร และอาการเตือนที่ หลอดเลือดหัวใจตีบ อาการเริ่มต้น

เบาหวาน เหล้า และโรคลิ้นหัวใจมีบทบาทอย่างไร

ปัจจัยเหล่านี้เพิ่มความเสี่ยง และมักซ้อนกับความดันและไขมันสูง NHLBI ระบุว่าความเสี่ยงหัวใจล้มเหลวสูงขึ้นถ้ามีปัจจัยมากกว่าหนึ่งข้อ ได้แก่

• •เบาหวาน ความอ้วน ทำให้ห้องหัวใจแข็ง และเบาหวานยังเร่งหลอดเลือดหัวใจตีบ
• •ดื่มเหล้าปริมาณมาก สูบบุหรี่ ใช้สารเสพติด ไม่ออกกำลังกาย อาหารไม่ดีต่อสุขภาพ
• •ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ ไตเรื้อรัง ภาวะโลหิตจาง โรคไทรอยด์
• •หัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (AF) ทำให้เกิดหัวใจล้มเหลวได้
• •อายุ 65 ปีขึ้นไป และมีคนในครอบครัวเป็นหัวใจล้มเหลว

ส่วนโรคลิ้นหัวใจตีบหรือรั่ว ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักเกินปกติเป็นเวลานาน ตามที่ รพ.รามาธิบดี อธิบาย เรื่องเหล้ากับความดันอ่านต่อที่ ความดันสูงกินเบียร์ได้ไหม

ยาและอาหารเสริมบางชนิดทำให้อาการกำเริบได้ไหม

ได้ และเป็นเรื่องที่ผู้ป่วยหลายคนไม่รู้ MedlinePlus ระบุว่ายาที่อาจทำให้หัวใจล้มเหลวแย่ลง ได้แก่ ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เช่น ไอบูโพรเฟน และนาพรอกเซน และแนะนำว่าอย่ากินยาหรือสมุนไพรอื่นโดยไม่ถามแพทย์ก่อน ยาแก้ปวดข้อหรือยาแก้ปวดกล้ามเนื้อที่ซื้อเองตามร้านขายยาบางชนิดอยู่ในกลุ่มนี้ จึงควรถามเภสัชกรทุกครั้ง

MedlinePlus ยังระบุสิ่งที่ทำให้อาการกำเริบฉับพลัน ได้แก่ กินอาหารเค็มจัด กินยาไม่ถูกต้อง ติดเชื้อ หัวใจวาย และหัวใจเต้นผิดจังหวะใหม่

ด้านอาหารเสริม งานวิจัย HOPE-TOO ซึ่งให้วิตามินอีขนาดสูง (400 IU ต่อวัน) ในคนเสี่ยงโรคหัวใจ ติดตามมัธยฐาน 7 ปี พบหัวใจล้มเหลวเพิ่มขึ้น (RR 1.13) เทียบยาหลอก รายละเอียดเรื่องอาหารเสริมแต่ละชนิดอยู่ที่ หัวใจโต หัวใจล้มเหลว กินอาหารเสริมได้ไหม

ป้องกันได้แค่ไหน ถ้าคุมความดันและไขมันตั้งแต่เนิ่น ๆ

NHLBI ระบุว่ายิ่งเริ่มเร็ว โอกาสเลี่ยงหรือชะลอหัวใจล้มเหลวยิ่งดี สิ่งที่แนะนำ ได้แก่

• •กินอาหารดีต่อหัวใจ คุมน้ำหนัก ออกกำลังกายสม่ำเสมอ เลิกบุหรี่ จัดการความเครียด
• •จำกัดหรืองดแอลกอฮอล์ และไม่ใช้สารเสพติด
• •ทำงานร่วมกับแพทย์เพื่อคุมเบาหวาน ความดันสูง และความอ้วน

MedlinePlus ระบุว่าหัวใจล้มเหลวส่วนใหญ่ป้องกันได้ด้วยการใช้ชีวิตแบบดีต่อสุขภาพและลดปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจ แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนจะเลี่ยงได้ เพราะบางสาเหตุควบคุมไม่ได้ เช่น อายุ พันธุกรรม หรือการติดเชื้อที่หัวใจ

ถ้าอยากรู้ว่าตัวเองเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดแค่ไหน ลองประเมินด้วย Thai CV Risk Score แล้วนำผลไปคุยกับแพทย์

ความเชื่อที่พบบ่อย: ความดันสูงแต่ไม่มีอาการ หัวใจคงไม่เป็นไร

ไม่จริง ความดันสูงทำงานเงียบ ๆ หัวใจจะหนาขึ้นทีละน้อยโดยที่เจ้าของไม่รู้สึกอะไร จนวันหนึ่งเริ่มเหนื่อยง่ายหรือขาบวม ความดันที่ไม่มีอาการจึงยังต้องกินยาตามแพทย์สั่งและวัดสม่ำเสมอ ห้ามหยุดยาเองเพราะรู้สึกสบายดี

ตรวจอะไรเพื่อดูการบีบตัวของหัวใจ

การตรวจหลักคือคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ (Echocardiogram) ใช้ประเมินการทำงานของหัวใจและการไหลเวียนเลือด รพ.รามาธิบดี สรุปการตรวจที่ใช้ไว้ดังนี้

• •ซักประวัติและตรวจร่างกาย ฟังเสียงหัวใจ ดูขาบวม
• •เอกซเรย์ทรวงอก หาน้ำคั่งในปอดหรือขนาดหัวใจที่ผิดปกติ
• •คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG) หาหัวใจเต้นผิดจังหวะ
• •คลื่นเสียงสะท้อนหัวใจ ดูการบีบและคลายตัว
• •ตรวจเลือดหาสาร BNP หรือ NT-proBNP อาจใช้ในรายที่การวินิจฉัยยังไม่ชัด
• •MRI หัวใจหรือการสวนหัวใจ ใช้เป็นราย ๆ เพื่อหาสาเหตุเฉพาะ

ค่าที่แพทย์มักพูดถึงคือ ค่าการบีบตัวของหัวใจ (Ejection fraction) ซึ่ง NHLBI ใช้แบ่งหัวใจล้มเหลวด้านซ้ายเป็นชนิดบีบตัวลดลงและชนิดบีบตัวปกติ ชนิดต่างกันใช้ยาต่างกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ข้อมูลงานวิจัยของส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวใจล้มเหลว

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — การวิเคราะห์ข้อมูลจากงาน PREDIMED (7,403 คน ติดตามมัธยฐาน 4.8 ปี) ที่ให้อาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์ในปริมาณระดับอาหารทั้งวัน ไม่พบว่าหัวใจล้มเหลวเกิดน้อยลงอย่างมีนัยสำคัญ ปริมาณในแคปซูล 0.2 กรัม น้อยกว่าในงานนี้หลายสิบถึงหลายร้อยเท่า (คำนวณ)
• •วิตามินอี (ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต 50%) 5 มก. — คิดเป็นวิตามินอีราว 2.5 มก. (คำนวณ) งาน HOPE-TOO ใช้วิตามินอี 400 IU ต่อวัน (ประมาณ 268 มก. คำนวณ) แล้วพบหัวใจล้มเหลวเพิ่มขึ้น ขนาดในแคปซูลต่ำกว่างานนี้มากกว่า 100 เท่า (คำนวณ) และไม่มีข้อมูลที่ขนาดระดับนี้ทั้งด้านประโยชน์และโทษ
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. · น้ำมันรำข้าว 109 มก. · ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานที่ตรวจแล้วศึกษาเรื่องไขมันในเลือดที่ขนาดระดับกรัมต่อวัน ไม่พบงานในคนเรื่องหัวใจล้มเหลว
• •แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. (ข้อควรระวัง) — งาน VINTAGE MI ให้แอล-อาร์จินีนวันละ 9 กรัมแก่ผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ไม่พบว่าการบีบตัวของหัวใจดีขึ้น และพบผู้เสียชีวิต 6 รายในกลุ่มอาร์จินีน เทียบกับ 0 รายในกลุ่มยาหลอก ขนาดในแคปซูลเป็นมิลลิกรัม ไม่มีข้อมูลที่ขนาดนี้ทั้งด้านประโยชน์และโทษ ผู้ที่เคยหัวใจวายควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ช่วยชะลอหรือเลี่ยงหัวใจล้มเหลว สิ่งที่มีหลักฐานคือการคุมความดัน น้ำตาล และไขมันด้วยยาและพฤติกรรมตามแพทย์ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที