ขิงแก้คลื่นไส้ได้จริงไหม ใช้ได้กับคลื่นไส้แบบไหน

คำตอบสั้น: ขึ้นกับว่าคลื่นไส้จากสาเหตุอะไร ศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) ระบุว่า ขิงอาจช่วยอาการคลื่นไส้อาเจียนในหญิงตั้งครรภ์ แต่งานส่วนใหญ่เรื่องเมารถไม่พบว่าขิงช่วย และยังไม่แน่ใจว่าขิงช่วยเพิ่มเติมจากการรักษามาตรฐานในคลื่นไส้จากเคมีบำบัดหรือหลังผ่าตัดหรือไม่ งานวิจัยส่วนใหญ่ใช้ขิงในรูปอาหารเสริมวันละ 0.5–3 กรัม ไม่ใช่น้ำขิงหนึ่งแก้ว และ คลื่นไส้บางแบบเป็นสัญญาณของโรคที่ต้องรักษาด่วน ไม่ควรพึ่งขิง

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แพ้ท้อง: หลักฐานแข็งแรงกว่าสาเหตุอื่น แต่หญิงตั้งครรภ์ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ขิงแบบอาหารเสริม
• •เมารถ: NCCIH ระบุว่างานส่วนใหญ่ไม่พบว่าขิงช่วย
• •หลังผ่าตัด: ยังไม่แน่ใจ และ MSKCC แนะนำให้หยุดขิงเสริม 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด
• •เคมีบำบัด: งานให้ผลขัดกัน บางงานพบประโยชน์เมื่อใช้ร่วมกับยาแก้อาเจียน บางงานไม่พบ ห้ามใช้แทนยาแก้อาเจียน
• •ขนาดที่รายงานว่าได้ผลอยู่ราววันละ 0.5–3 กรัม ปริมาณขิงในน้ำขิงแต่ละแก้วไม่แน่นอน
• •ผลข้างเคียง: ไม่สบายท้อง แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย ระคายปากและคอ
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาเบาหวาน ยา tacrolimus มีนิ่วถุงน้ำดี หรือจะผ่าตัด ต้องถามแพทย์ก่อน

ขิงกับคลื่นไส้แต่ละสาเหตุ งานวิจัยว่าอย่างไร

NCCIH ระบุว่า ขิงถูกศึกษากับคลื่นไส้อาเจียนหลายแบบ และงานส่วนใหญ่ทดสอบขิงในรูปอาหารเสริม ไม่ใช่อาหาร งานทบทวนแบบรวมงานทบทวน 24 ชิ้น (Crichton 2022) สรุปว่า ขนาดที่รายงานว่าได้ผลอยู่ราววันละ 0.5–3 กรัม

คลื่นไส้จากการแพ้ท้อง

• •NCCIH ระบุว่า งานวิจัยแสดงว่าขิงอาจช่วยอาการคลื่นไส้อาเจียนในหญิงตั้งครรภ์
• •Crichton 2022 จัดให้หลักฐานเรื่องนี้อยู่ในระดับคุณภาพสูง (GRADE สูง) ซึ่งสูงกว่าสาเหตุอื่น
• •ด้านความปลอดภัย NCCIH ระบุว่าการใช้ขิงเสริมระหว่างตั้งครรภ์อาจปลอดภัย แต่ให้ปรึกษาผู้ให้บริการสุขภาพก่อน ขณะที่ฐานข้อมูลของศูนย์มะเร็งเมมโมเรียลสโลนเคทเทอริง (MSKCC) จัดหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตรไว้ในกลุ่มที่ไม่ควรใช้ขิงเสริม

เมื่อแหล่งข้อมูลยังเห็นต่างกัน หญิงตั้งครรภ์ควรให้แพทย์หรือพยาบาลฝากครรภ์ตัดสินว่าจะใช้ขิงในรูปใด และ MedlinePlus แนะนำให้ผู้ที่แพ้ท้องปรึกษาผู้ให้บริการสุขภาพเรื่องการรักษาที่เป็นไปได้

เมารถ เมาเรือ

NCCIH ระบุว่างานส่วนใหญ่เรื่องเมารถไม่พบว่าขิงช่วย สารานุกรม MedlinePlus แนะนำวิธีที่ช่วยเรื่องเมารถ เช่น นั่งนิ่ง ๆ และยาแก้แพ้บางชนิดที่ซื้อได้ ซึ่งควรถามเภสัชกรก่อนใช้ โดยเฉพาะผู้สูงอายุและผู้มีโรคประจำตัว

คลื่นไส้หลังผ่าตัด

NCCIH ระบุว่า ยังไม่แน่ใจว่าขิงช่วยคลื่นไส้หลังผ่าตัดหรือไม่ ส่วน MSKCC แนะนำให้ หยุดขิงเสริม 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด และไม่ใช้ทันทีหลังผ่าตัดเพื่อแก้คลื่นไส้ เพราะความเสี่ยงเลือดออก หลังผ่าตัดควรใช้ยาตามที่ทีมผ่าตัดสั่ง

คลื่นไส้จากเคมีบำบัด

เรื่องนี้มีงานวิจัยหลายชิ้น แต่ผลไม่ตรงกัน

• •Ryan 2012 (ผลบวก): งานทดลองหลายศูนย์ในสหรัฐ ผู้ป่วยมะเร็ง 576 คน ซึ่งได้ยาแก้อาเจียนมาตรฐานอยู่แล้ว ให้ขิงวันละ 0.5–1.0 กรัม เริ่ม 3 วันก่อนเคมีบำบัด รวม 6 วัน พบลดความรุนแรงของคลื่นไส้เฉียบพลันวันแรกได้มากกว่ายาหลอก
• •Zick 2009 (ผลลบ): ผู้ป่วย 162 คน ให้ขิงวันละ 1 หรือ 2 กรัม นาน 3 วัน ร่วมกับยาแก้อาเจียน ไม่ลดคลื่นไส้อาเจียนทั้งแบบเฉียบพลันและแบบล่าช้า และกลุ่มที่ได้ขิงร่วมกับยา aprepitant มีคลื่นไส้เฉียบพลันรุนแรงกว่ากลุ่มที่ได้ aprepitant อย่างเดียว
• •Crichton 2024 (ผลบวก): ผู้ป่วย 103 คนในออสเตรเลีย ใช้ขิงชนิดมาตรฐาน (จินเจอรอลและโชกาออลวันละ 84 มก.) 5 วันต่อรอบ 3 รอบ ร่วมกับยาแก้อาเจียน พบคุณภาพชีวิตด้านคลื่นไส้ดีกว่า คลื่นไส้แบบล่าช้าน้อยกว่า และภาวะทุพโภชนาการในรอบที่ 3 น้อยกว่า (18% เทียบ 41%)
• •งานรวม (Lin 2025): 22 งานทดลองของแคปซูลขิงร่วมยาแก้อาเจียน พบลดคลื่นไส้เฉียบพลันระดับรุนแรงและอาเจียนรุนแรง แต่ Crichton 2022 จัดหลักฐานเรื่องอาเจียนจากเคมีบำบัดไว้ในระดับต่ำถึงปานกลาง

ทุกงานใช้ขิงร่วมกับยาแก้อาเจียน ไม่ได้ใช้แทนยา สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐ (NCI) ระบุว่ายาแก้อาเจียนป้องกันคลื่นไส้จากเคมีบำบัดได้ดี และอาหารหรือเครื่องดื่มที่มีขิง เช่น ชาขิง "อาจช่วย" เป็นเคล็ดลับเสริม แต่ ถ้าจะลองอาหารเสริมให้ถามแพทย์ก่อนเสมอ เพราะบางชนิดอาจทำให้การรักษาได้ผลน้อยลง วิธีดูแลผลข้างเคียงจากคีโมที่บ้านอ่านได้ที่ ผลข้างเคียงคีโม ดูแลที่บ้านอย่างไร

ขนาดในงานวิจัย เทียบกับน้ำขิงหนึ่งแก้ว

งานวิจัยใช้ขิงวันละ 0.5–3 กรัมในรูปผงหรือสารสกัดที่ชั่งปริมาณได้ แต่ น้ำขิงที่ต้มเองหรือซื้อสำเร็จรูป ไม่มีใครรู้แน่ว่ามีขิงหรือสารสำคัญเท่าไร ขึ้นกับปริมาณขิงที่ใส่ เวลาต้ม และสูตรของแต่ละยี่ห้อ

NCCIH ระบุว่างานส่วนใหญ่ทดสอบขิงแบบอาหารเสริมมากกว่าแบบอาหาร จึง เทียบผลงานวิจัยกับน้ำขิงหนึ่งแก้วตรง ๆ ไม่ได้

อีกเรื่องที่ผู้เป็นเบาหวานต้องระวังคือ น้ำขิงสำเร็จรูปหลายยี่ห้อเติมน้ำตาลมาก ควรอ่านฉลากโภชนาการก่อนดื่ม อ่านเรื่องเครื่องดื่มกับเบาหวานได้ที่ เบาหวานดื่มอะไรได้บ้าง

ขิงสด ขิงผง สารสกัด ต่างกันไหม

ต่างกัน และเทียบกันด้วยน้ำหนักตรง ๆ ไม่ได้

• •ขิงสด: มีน้ำมาก น้ำหนักเท่ากันจึงมีเนื้อขิงแห้งน้อยกว่าขิงผง
• •ขิงผง: งานวิจัยส่วนใหญ่ เช่น Ryan 2012 และ Zick 2009 ระบุขนาดเป็นกรัมของขิง
• •สารสกัดมาตรฐาน: บางงาน เช่น Crichton 2024 ระบุเป็นปริมาณจินเจอรอลและโชกาออล ซึ่งเป็นกลุ่มสารสำคัญของขิง ถ้าฉลากผลิตภัณฑ์ไม่ระบุสารเหล่านี้ จะเทียบกับงานแบบนี้ไม่ได้

กระชายเป็นพืชคนละชนิดกับขิง แม้จะอยู่วงศ์เดียวกัน ผลการศึกษาของขิงจึงนำไปใช้กับกระชายไม่ได้ อ่านต่อที่ กระชายคือพืชอะไร ต่างจากขิงอย่างไร

ทำไมคลื่นไส้บางแบบไม่ควรพึ่งขิง

สารานุกรม MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ ระบุว่าคลื่นไส้อาเจียนเกิดได้จากเรื่องที่พบบ่อย เช่น ติดเชื้อทางเดินอาหาร อาหารเป็นพิษ กรดไหลย้อน ไมเกรน แพ้ท้อง เมารถ และยาบางชนิด รวมถึงยาเบาหวานหรือยาลดน้ำหนักกลุ่ม glutide ยาเคมีบำบัด และการฉายแสง

แต่ คลื่นไส้อาเจียนก็อาจเป็นสัญญาณแรกของโรคที่ร้ายแรงกว่า เช่น ไส้ติ่งอักเสบ ลำไส้อุดตัน แผลในกระเพาะหรือลำไส้ มะเร็งหรือเนื้องอก หรือการได้รับยาหรือสารพิษ

ถ้าคลื่นไส้จากสาเหตุเหล่านี้แล้วดื่มน้ำขิงไปเรื่อย ๆ อาการอาจถูกกลบจนไปโรงพยาบาลช้า ส่วนคลื่นไส้ที่เกิดจากยาประจำตัว ห้ามหยุดยาเอง ให้แจ้งแพทย์เพื่อปรับยา อ่านสาเหตุของคลื่นไส้เพิ่มเติมได้ที่ คลื่นไส้พะอืดพะอมเกิดจากอะไร และการกินระหว่างคลื่นไส้ได้ที่ คลื่นไส้กินอะไรดี

ผลข้างเคียงของขิง

NCCIH ระบุผลข้างเคียงของขิงเมื่อกิน ได้แก่ ไม่สบายท้อง แสบร้อนกลางอก ท้องเสีย และระคายเคืองปากและคอ

คนที่มีอาการแสบร้อนกลางอกหรือกรดไหลย้อนอยู่แล้ว อาจรู้สึกแย่ลงเมื่อกินขิงมาก ถ้าเป็นแบบนี้ให้หยุดและปรึกษาเภสัชกร

MSKCC รวบรวมรายงานผู้ป่วยที่สำคัญ เช่น เลือดกำเดาไหลและเลือดแข็งตัวช้าในหญิงอายุ 76 ปีที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด และรายงานผู้เสียชีวิตจากเลือดออกในชายอายุ 80 ปีที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดแล้วดื่มน้ำต้มขิงกับอบเชย รายละเอียดเรื่องกินขิงทุกวันอ่านได้ที่ กินขิงทุกวันดีไหม

ใครควรถามแพทย์ก่อนใช้ขิงแบบอาหารเสริม

MSKCC ระบุกลุ่มที่ไม่ควรใช้ขิงเสริม หรือต้องปรึกษาแพทย์ก่อน ดังนี้

• •ผู้ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดอื่น เพราะเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก อ่านต่อที่ อาหารเสริมกับยาละลายลิ่มเลือด
• •ผู้ใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เป็นประจำ
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาลดน้ำตาล เพราะอาจลดน้ำตาลมากขึ้น
• •ผู้ใช้ยากดภูมิคุ้มกัน tacrolimus เพราะขิงอาจเพิ่มระดับยาในเลือด
• •ผู้มีความผิดปกติเรื่องเลือดออก
• •ผู้มีนิ่วถุงน้ำดี
• •ผู้ที่จะผ่าตัด ให้หยุดขิงเสริม 2 สัปดาห์ก่อน
• •หญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร
• •ผู้ที่กำลังรับเคมีบำบัด ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด

ยาที่ต้องระวังกับขิงอ่านรายละเอียดได้ที่ ขิงกินกับยาได้ไหม

อาการคลื่นไส้แบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนเป็นสีน้ำตาลเข้มคล้ายกากกาแฟ
• •สงสัยว่าได้รับสารพิษ หรือกินยาเกินขนาด
• •ปวดท้องรุนแรง
• •เจ็บแน่นหน้าอก หรือหายใจไม่ทัน
• •ปวดศีรษะรุนแรง หรือคอแข็ง
• •มีอาการขาดน้ำ เช่น ปากแห้งมาก กระหายน้ำมาก ตาลึกโหล ไม่ปัสสาวะนาน 8 ชั่วโมงขึ้นไป
• •ซึม สับสน หรือหน้ามืดจะเป็นลม

ควรพบแพทย์โดยเร็วภายในวันนั้น ตามคำแนะนำของ MedlinePlus ถ้าอาเจียนนานเกิน 24 ชั่วโมง ดื่มน้ำแล้วอาเจียนออกหมดนาน 12 ชั่วโมงขึ้นไป หรืออาเจียน 3 ครั้งขึ้นไปใน 1 วัน

ผู้ที่กำลังรับเคมีบำบัด ถ้ามีไข้ตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียส ให้โทรแจ้งทีมรักษาทันทีตามที่ NCI แนะนำ และถ้าอาเจียนจนกินยาหรือดื่มน้ำไม่ได้ ให้ติดต่อทีมรักษาโดยเร็วเช่นกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •สารสกัดขิง 20 มก. — งานเรื่องคลื่นไส้จากเคมีบำบัดใช้ขิงวันละ 500–1,500 มก. (Ryan 2012) หรือ 1–2 กรัม (Zick 2009) ซึ่งมากกว่าปริมาณในแคปซูลราว 25–100 เท่าเมื่อเทียบตามน้ำหนัก (ผงกับสารสกัดต่างกัน เทียบตรงไม่ได้ทั้งหมด) และผลยังขัดกัน งานที่ระบุเป็นจินเจอรอลและโชกาออลวันละ 84 มก. (Crichton 2024) เทียบไม่ได้ เพราะฉลากไม่ได้ระบุปริมาณสารเหล่านี้ NCCIH ระบุว่ายังไม่แน่ใจว่าขิงช่วยคลื่นไส้จากเคมีบำบัดเพิ่มเติมจากการรักษามาตรฐานหรือไม่ และงานส่วนใหญ่เรื่องเมารถไม่พบว่าช่วย MSKCC ระบุข้อควรระวังเรื่องเลือดออก ยา tacrolimus และการหยุด 2 สัปดาห์ก่อนผ่าตัด

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้แก้คลื่นไส้ อาเจียน แพ้ท้อง หรือเมารถ และห้ามใช้แทนยาแก้อาเจียนที่แพทย์สั่ง ฉลากระบุว่าสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่กำลังรับเคมีบำบัด ฉายแสง ยามุ่งเป้า หรือยาอิมมูโนเทอราพี (immunotherapy): ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน มีรายงานเรื่องเลือดออกหรือค่าการแข็งตัวของเลือดเปลี่ยน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด เช่น ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสเอชไอวี: ไพเพอรีน (สารในพริกไทยดำ) 20 มก. ในงานในคนเพิ่มระดับยาบางชนิด ขิงอาจเพิ่มระดับยา tacrolimus ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะต้องปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลก่อน
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้มีนิ่วถุงน้ำดี: MSKCC จัดไว้ในกลุ่มที่ไม่ควรใช้ขิงเสริม
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที