ขิงกินกับยาได้ไหม ยาละลายลิ่มเลือด ยาเบาหวาน ต้องระวังอย่างไร

คำตอบสั้น: ขิงในอาหารปริมาณปกติ คนส่วนใหญ่ที่กินยาประจำยังกินได้ แต่ ขิงชนิดเสริมหรือน้ำขิงเข้มข้นที่ดื่มทุกวัน ต้องระวังเป็นพิเศษในผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด ยาเบาหวาน และยาทาโครลิมัส ศูนย์มะเร็งเมโมเรียล สโลน เคตเทอริง (MSKCC) ระบุว่าขิงยับยั้งการจับกลุ่มของเกล็ดเลือด และมีรายงานผู้ป่วยเลือดออกขณะใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดร่วมกับขิง แม้งานทบทวนอย่างเป็นระบบยังสรุปไม่ได้ชัด

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด: MSKCC ให้ระวังความเสี่ยงเลือดออก มีรายงานผู้ป่วย 3 รายที่น่าสนใจ แต่หลักฐานจากงานรวมยังไม่ชัด
• •ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด เช่น ไดโคลฟีแนค ไอบูโพรเฟน: MSKCC ระบุว่าขิงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก
• •อินซูลินและยาลดน้ำตาล: ขิงชนิดเสริมอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น แต่ยังไม่ทราบความสำคัญทางคลินิก
• •ทาโครลิมัส (ยากดภูมิในผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ): ขิงเพิ่มระดับยาในเลือด
• •พริกไทยดำ ที่มักผสมกับขิงในอาหารเสริม: สารไพเพอรีน 20 มก. ทำให้ระดับยาบางตัวสูงขึ้นในงานวิจัยในคน
• •ห้ามหยุดหรือลดยาเองเพื่อจะกินขิง และให้แจ้งแพทย์ เภสัชกร และทันตแพทย์ทุกครั้งว่ากินขิงชนิดเสริมหรือน้ำขิงเป็นประจำ

ขิงกับวาร์ฟาริน และยาต้านเกล็ดเลือด หลักฐานปัจจุบันว่าอย่างไร

MSKCC อธิบายว่า ขิงยับยั้งการสร้างสารทรอมบอกเซนและการจับกลุ่มของเกล็ดเลือด การใช้ร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือดจึงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออก แต่ MSKCC ก็ระบุตรง ๆ ว่า งานทบทวนอย่างเป็นระบบพบว่าหลักฐานปัจจุบันยังสรุปไม่ได้

ข้อมูลที่ทำให้ต้องระวังมาจากรายงานผู้ป่วยที่ MSKCC รวบรวมไว้

• •หญิงอายุ 76 ปี ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดระยะยาว มีค่า INR สูงขึ้นและเลือดกำเดาไหล หลังใช้ผลิตภัณฑ์ขิง ค่ากลับปกติหลังหยุดขิงและได้รับวิตามินเค
• •ผู้ป่วยอายุ 65 ปี ที่ใช้ยาหลายตัว และกินผลิตภัณฑ์ธรรมชาติหลายอย่างรวมถึงสารสกัดขิง มีอาการอ่อนเพลียรุนแรงและเลือดออก ซึ่งประเมินว่าผลิตภัณฑ์เหล่านี้รวมกันไปเสริมฤทธิ์แอสไพริน
• •ชายอายุ 80 ปี ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดเพราะหัวใจเต้นผิดจังหวะ อาเจียนเป็นเลือดและถ่ายดำ 3 วันหลังดื่มน้ำต้มขิงกับอบเชย และเสียชีวิตจากเลือดออก

รายงานผู้ป่วยไม่ได้พิสูจน์ว่าขิงเป็นต้นเหตุ แต่ทั้งสามรายเป็นผู้สูงอายุที่ใช้ยาลักษณะเดียวกับผู้อ่านหลายท่าน จึงเป็นเหตุผลที่ MSKCC จัดให้ผู้ใช้วาร์ฟารินหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดอยู่ในกลุ่มที่ไม่ควรกินขิงชนิดเสริม

ยาที่อยู่ในกลุ่มนี้มีหลายตัว เช่น วาร์ฟาริน ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดใหม่ แอสไพริน และโคลพิโดเกรล ภาพรวมของอาหารเสริมที่ต้องระวังกับยากลุ่มนี้ อ่านที่ ใช้ยาละลายลิ่มเลือด อาหารเสริมอะไรต้องระวัง

สมุนไพรอื่นที่คนไทยกินบ่อยและมีประเด็นคล้ายกัน อ่านต่อได้ที่ กระเทียมสกัดกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด และ ขมิ้นชันกับยาประจำตัว

ขิงกับยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด

MSKCC ระบุว่า ขิงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกเมื่อใช้ร่วมกับยาเอ็นเสด เช่น ไดโคลฟีแนค หรือไอบูโพรเฟน

ยากลุ่มนี้คนไทยใช้บ่อยมากสำหรับปวดข้อ ปวดหลัง ปวดประจำเดือน และหลายคนซื้อกินเองจากร้านขายยา ยาเอ็นเสดเองก็ระคายกระเพาะและทำให้เลือดออกในทางเดินอาหารได้อยู่แล้ว ผู้สูงอายุที่กินยาเอ็นเสดเป็นประจำ และกินแอสไพรินด้วย ไม่ควรเพิ่มขิงชนิดเสริมโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ขิงกับยาเบาหวาน

MSKCC ระบุว่า ขิงชนิดเสริมอาจทำให้น้ำตาลในเลือดลดลงมากขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับอินซูลินหรือยาลดน้ำตาล แต่ยังไม่ทราบว่ามีความสำคัญทางคลินิกแค่ไหน

งานรวมหลักฐาน Crichton 2022 พบผลของขิงต่อการคุมน้ำตาลตั้งแต่ไม่มีผลเลยจนถึงผลมาก และคุณภาพหลักฐานอยู่ระหว่างต่ำมากถึงปานกลาง แปลว่า คาดเดาไม่ได้ว่าแต่ละคนจะได้ผลแค่ไหน

สิ่งที่ควรทำ

• •ถ้าจะเริ่มกินขิงชนิดเสริมทุกวัน บอกแพทย์ที่ดูแลเบาหวานก่อน
• •ถ้าเจาะน้ำตาลปลายนิ้วที่บ้านอยู่แล้ว ให้จดค่าช่วงที่เริ่มกิน แล้วนำไปให้แพทย์ดู
• •ห้ามลดยาเบาหวานหรืออินซูลินเองเพราะคิดว่าขิงช่วยลดน้ำตาล
• •น้ำขิงผงสำเร็จรูปส่วนใหญ่มีน้ำตาลมาก ซึ่งอาจทำให้น้ำตาลขึ้น ไม่ใช่ลง อ่านเพิ่มที่ กินขิงทุกวันดีไหม

ขิงกับยาความดัน

แหล่งที่เราตรวจ ได้แก่ MSKCC และศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) ไม่ได้ระบุยาความดันไว้ในรายการยาที่ตีกับขิง งานรวมหลักฐาน Crichton 2022 พบผลต่อความดันในงานวิจัย แต่คุณภาพหลักฐานต่ำถึงปานกลาง

ข้อนี้ไม่ได้แปลว่ากินร่วมกันได้โดยไม่ต้องบอกใคร NCCIH แนะนำว่า ถ้าใช้ยาใดอยู่ ให้คุยกับแพทย์ก่อนใช้ขิงหรือสมุนไพรทุกชนิด เพราะสมุนไพรบางตัวกับยาบางตัวตีกันได้ และ ขิงไม่ใช่สิ่งที่ใช้แทนยาความดัน

ขิงกับยากดภูมิคุ้มกันในผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ

MSKCC ระบุว่า การให้ขิงก่อนทำให้ระดับยาทาโครลิมัสในเลือดสูงขึ้น และอาจเพิ่มผลข้างเคียงของยา แม้ยังไม่ทราบความสำคัญทางคลินิก

ผู้ปลูกถ่ายไตหรือตับที่ใช้ยากดภูมิกลุ่มนี้ มีระดับยาที่ต้องคุมให้อยู่ในช่วงแคบ ระดับยาสูงเกินอาจเป็นพิษ ต่ำเกินอาจเสี่ยงอวัยวะถูกปฏิเสธ ต้องปรึกษาแพทย์ผู้ดูแลการปลูกถ่ายก่อนกินขิงชนิดเสริมหรืออาหารเสริมทุกชนิด

พริกไทยดำที่ผสมในอาหารเสริมขิง เกี่ยวกับยาอย่างไร

อาหารเสริมสมุนไพรหลายสูตรผสมขิงกับสารสกัดพริกไทยดำไว้ด้วยกัน ประเด็นของพริกไทยดำอยู่ที่ ไพเพอรีน ซึ่งเปลี่ยนระดับยาได้

• •งานในผู้ป่วยลมชัก 20 คน ไพเพอรีน 20 มก. ครั้งเดียว ทำให้ระดับยากันชักฟีนิโทอินในเลือดสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
• •งานในอาสาสมัคร ไพเพอรีน 20 มก. ต่อวัน นาน 7 วัน ทำให้ระดับยาโพรพราโนลอล (ยาความดันและหัวใจ) และธีโอฟิลลีน (ยาขยายหลอดลม) สูงขึ้น
• •งานในห้องแล็บพบว่าไพเพอรีนยับยั้งเอนไซม์ CYP3A4 และตัวขนส่งยาที่เกี่ยวกับยาไซโคลสปอรินและดิจอกซิน

ผู้ที่กินยากันชัก ยาหัวใจ ยาขยายหลอดลม หรือยากดภูมิคุ้มกัน ควรให้เภสัชกรตรวจฉลากทุกครั้ง ถ้าอาหารเสริมมีพริกไทยดำหรือไพเพอรีน

ขิงในอาหาร กับขิงในสารสกัด ต่างกันอย่างไร

งานวิจัยที่ใช้ขิงเป็นอาหารเสริม มักใช้ผงขิงในแคปซูลวันละ 0.5–3 กรัม ตามที่งานรวมหลักฐาน Crichton 2022 รายงาน ส่วนข้อควรระวังส่วนใหญ่ของ MSKCC เขียนถึง ขิงชนิดเสริม ไม่ใช่ขิงในกับข้าว

แต่ไม่ควรสรุปว่าเครื่องดื่มขิงต้มเองไม่มีปัญหาเลย เพราะรายงานชายอายุ 80 ปีข้างต้นเกิดหลังดื่มน้ำต้มขิงกับอบเชย สิ่งที่สำคัญคือความเข้มข้นและความสม่ำเสมอ ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดที่ดื่มน้ำขิงเข้มทุกวัน ควรบอกแพทย์เหมือนบอกเรื่องอาหารเสริม

หน้าแนะนำการใช้วาร์ฟารินของ MedlinePlus ระบุว่า ชาสมุนไพรเป็นหนึ่งในสิ่งที่อาจเปลี่ยนการทำงานของวาร์ฟาริน และแนะนำให้กินในปริมาณที่คงที่ ไม่เปลี่ยนมากจากวันต่อวัน และคุยกับแพทย์ก่อนเปลี่ยนอาหารมาก ๆ

ควรเว้นระยะขิงกับยาไหม

แหล่งที่เราตรวจ ไม่ได้ระบุว่าการเว้นระยะเวลาระหว่างขิงกับยาช่วยลดความเสี่ยงเลือดออก ประเด็นที่ MSKCC กังวลคือผลของขิงต่อเกล็ดเลือด และการที่ระดับยาบางตัวเปลี่ยนไป ซึ่งไม่มีข้อมูลว่าการกินห่างกันกี่ชั่วโมงจะช่วยได้

ดังนั้นสูตรเว้นระยะที่ได้ยินกันบ่อย ไม่มีแหล่งที่เราตรวจรองรับสำหรับขิง ทางที่ถูกคือปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรตั้งแต่แรกว่าควรกินขิงชนิดเสริมหรือไม่

บอกแพทย์และเภสัชกรอย่างไรให้ได้คำตอบตรง

1. 1นำของจริงไปทั้งหมด ทั้งยาประจำ ยาที่ซื้อเอง อาหารเสริม และน้ำสมุนไพรที่ดื่มเป็นประจำ
2. 2บอกว่าดื่มหรือกินบ่อยแค่ไหน ปริมาณเท่าไร
3. 3บอกว่ากำลังจะผ่าตัด ทำฟัน หรือส่องกล้องหรือไม่
4. 4ถามตรง ๆ ว่า ผลิตภัณฑ์นี้ตีกับยาตัวไหนของฉันไหม และต้องตรวจเลือดเพิ่มไหม

ผู้ใช้วาร์ฟารินที่เริ่มหรือหยุดสมุนไพร แพทย์อาจนัดตรวจค่า INR เพิ่ม วิธีถามเภสัชกรอ่านเพิ่มที่ อาหารเสริมกินคู่กับยาได้ไหม และถามเภสัชกรอย่างไร

สัญญาณเลือดออกผิดปกติที่ต้องสังเกต

MedlinePlus แนะนำผู้ใช้วาร์ฟารินให้สังเกตอาการเหล่านี้ และ ติดต่อแพทย์ทันทีถ้าพบ

• •มีจ้ำเลือดตามตัวมาก หรือจ้ำสีแดงเข้มหรือดำ
• •เลือดกำเดาไหลมาก หรือเลือดออกตามไรฟันมาก
• •ปัสสาวะเป็นเลือดหรือสีน้ำตาลเข้ม
• •อุจจาระมีเลือดหรือสีดำ
• •ประจำเดือนมามากผิดปกติ หรือมีเลือดออกระหว่างรอบ
• •ปวดหัว เวียนหัว หรืออ่อนแรง
• •หกล้มแรง หรือศีรษะกระแทก

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669: อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำหรือถ่ายเป็นเลือด หน้ามืดจะเป็นลม ปวดหัวรุนแรงทันที แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือศีรษะกระแทกแล้วซึมลง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ผลิตภัณฑ์นี้มีทั้งขิงและพริกไทยดำ รวมถึงใบแปะก๊วยและโสม ซึ่งเป็นส่วนประกอบที่มีประเด็นยาตีกัน ผู้ใช้ยาประจำจึงควรอ่านส่วนนี้ให้ครบ

• •สารสกัดขิง 20 มก. — ข้อควรระวังของ MSKCC สำหรับขิงชนิดเสริม ได้แก่ ความเสี่ยงเลือดออกร่วมกับยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด และยาเอ็นเสด น้ำตาลลดลงมากขึ้นร่วมกับยาเบาหวาน และระดับยาทาโครลิมัสสูงขึ้น ขนาดที่งานวิจัยใช้คือผงขิงวันละ 0.5–3 กรัม มากกว่าสารสกัดในแคปซูลราว 25–150 เท่าเมื่อเทียบตามน้ำหนัก (คำนวณ · เทียบตรงกันไม่ได้ทั้งหมด) แต่ยังไม่มีงานที่ทดสอบว่าขนาดในแคปซูลปลอดภัยกับยาเหล่านี้
• •สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. — งานในคนพบว่าไพเพอรีน 20 มก. ทำให้ระดับยาบางชนิดในเลือดสูงขึ้น เช่น ยากันชักฟีนิโทอิน ยาความดันโพรพราโนลอล และยาขยายหลอดลมธีโอฟิลลีน ฉลากระบุเป็นสารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. ไม่ได้ระบุว่ามีไพเพอรีนเท่าไร จึงยืนยันไม่ได้ว่าเท่ากับหรือน้อยกว่างานวิจัย

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้กินร่วมกับยาประจำได้อย่างปลอดภัยทุกตัว ผู้ใช้ยาประจำควรนำฉลากไปให้แพทย์หรือเภสัชกรตรวจก่อนตัดสินใจ

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน มีรายงานเรื่องเลือดออกหรือค่าการแข็งตัวของเลือดเปลี่ยน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด เช่น ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสเอชไอวี: ไพเพอรีนเพิ่มระดับยาหลายตัว และขิงเพิ่มระดับยาทาโครลิมัส
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •ผู้มีนิ่วในถุงน้ำดี: MSKCC แนะนำให้เลี่ยงขิงชนิดเสริม
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที