คลื่นไส้กินอะไรดี กินอะไรก็อ้วกต้องทำอย่างไร ห้ามกินอะไร

คำตอบสั้น: ช่วงคลื่นไส้ให้ กินมื้อเล็กหลายมื้อ เลือกอาหารรสจืด แห้ง หรือเย็น เช่น ขนมปังกรอบ ข้าวต้ม ข้าวสวย ก๋วยเตี๋ยวน้ำใส และจิบน้ำใสทีละน้อยตลอดวัน เลี่ยงอาหารมัน ทอด เผ็ดจัด กลิ่นแรง กาแฟ และแอลกอฮอล์ ถ้ากินอะไรก็อาเจียน ดื่มน้ำไม่อยู่นาน 12 ชั่วโมง หรือไม่ปัสสาวะนาน 8 ชั่วโมง ให้ไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจขาดน้ำจนต้องให้น้ำเกลือ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ของหอสมุดแพทยศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ แนะนำให้กิน 6–8 มื้อเล็กต่อวันแทน 3 มื้อใหญ่ และเลือกอาหารรสจืด
• •อาหารที่มักทนได้: ขนมปังกรอบ ขนมปังปิ้ง ข้าว เส้นก๋วยเตี๋ยว มันฝรั่ง ไก่หรือปลาอบ น้ำซุปใส เยลลี่
• •อาหารที่ควรเลี่ยง: ของมัน ของทอด อาหารแปรรูปที่เค็มจัด อาหารเผ็ดจัด กลิ่นแรง กาแฟ แอลกอฮอล์ และน้ำอัดลมที่ยังมีฟอง
• •อาเจียนทำให้ขาดน้ำได้เร็ว ให้จิบน้ำใสทีละน้อยแต่บ่อย ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ
• •คนเป็นเบาหวานที่กินไม่ได้หรืออาเจียน ต้องปรึกษาแพทย์เรื่องยาเบาหวานและอินซูลิน ห้ามปรับยาเอง
• •อาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ไม่มีปัสสาวะ สับสน ใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว เป็นภาวะฉุกเฉิน

ทำไมต้องกินทีละน้อยแต่บ่อย

เวลาคลื่นไส้ กระเพาะที่แน่นเกินไปมักทำให้อาการแย่ลง MedlinePlus จึงแนะนำให้แบ่งเป็นมื้อเล็ก 6–8 มื้อตลอดวัน สถาบันมะเร็งแห่งชาติสหรัฐ (NCI) ก็แนะนำคล้ายกันสำหรับผู้ป่วยที่คลื่นไส้จากการรักษา คือ 5–6 มื้อเล็กแทน 3 มื้อใหญ่

อีกเหตุผลหนึ่งคือ ท้องที่ว่างนานเกินไปก็ทำให้คลื่นไส้ได้ คำแนะนำเรื่องแพ้ท้องของ MedlinePlus จึงให้กินก่อนจะหิวและก่อนอาการคลื่นไส้มา ไม่ปล่อยให้หิวจัดหรืออิ่มจัด

วิธีทำในบ้านแบบง่าย ๆ

• •เตรียมของกินชิ้นเล็กไว้ใกล้มือ เช่น ขนมปังกรอบจืด หรือข้าวต้มหนึ่งถ้วยเล็ก
• •กินช้า ๆ เคี้ยวให้ละเอียด
• •ดื่มน้ำระหว่างมื้อ แทนการดื่มพร้อมอาหารมาก ๆ เพื่อไม่ให้ท้องแน่นเกินไป ตามคำแนะนำเรื่องแพ้ท้องของ MedlinePlus
• •หลังกินให้นั่งตัวตรง อย่าเพิ่งนอนราบ

คลื่นไส้กินอะไรดี อาหารที่มักทนได้

MedlinePlus แนะนำ อาหารรสจืด เช่น ขนมปังกรอบ ขนมปังปิ้ง ไก่หรือปลาที่อบ มันฝรั่ง เส้น และข้าว รวมถึง อาหารที่มีน้ำมาก เช่น ซุปใส ไอศกรีมแท่งแบบน้ำแข็ง และเยลลี่

NCI เพิ่มว่าให้ลอง อาหารเย็น เช่น ไอศกรีมแท่งแบบน้ำแข็ง พุดดิ้ง โยเกิร์ต และเยลลี่

เทียบเป็นอาหารไทยที่หาง่าย

• •ข้าวต้มหรือโจ๊กรสจืด ไม่ใส่พริกไทยหรือกระเทียมเจียวมาก
• •ข้าวสวยกับไข่ต้มหรือปลานึ่ง
• •ก๋วยเตี๋ยวน้ำใส ไม่ปรุงพริก น้ำส้ม หรือน้ำตาลเพิ่ม
• •ขนมปังกรอบจืดหรือขนมปังปิ้ง ที่ซื้อได้ในร้านสะดวกซื้อ
• •เยลลี่ หรือวุ้น
• •ซุปใส เช่น แกงจืดผักกาดขาว

ถ้าเริ่มทนได้แล้ว ค่อยเพิ่มโปรตีน เช่น ไข่ ปลา เต้าหู้ เพื่อไม่ให้ร่างกายขาดสารอาหารนาน โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่น้ำหนักลดง่าย อ่านเพิ่มที่ ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร เริ่มแก้ตรงไหน

คลื่นไส้กินกล้วยได้ไหม

ได้สำหรับคนส่วนใหญ่ กล้วยนิ่มและรสไม่จัด MedlinePlus ยกกล้วยเป็นตัวอย่างอาหารโพแทสเซียมสูงที่ช่วยทดแทนเกลือแร่ช่วงท้องเสีย

แต่ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังต้องถามแพทย์ก่อน เพราะ MedlinePlus ระบุไว้เองว่าผู้ที่เป็นโรคไตเรื้อรังระดับมีนัยสำคัญควรปรึกษาเรื่องอาหารโพแทสเซียมสูง

คลื่นไส้ห้ามกินอะไร

MedlinePlus แนะนำให้เลี่ยงสิ่งต่อไปนี้ระหว่างที่คลื่นไส้อาเจียน

• •อาหารมันและอาหารแปรรูปที่เค็มจัด เช่น ขนมอบ โดนัท ไส้กรอก แฮมเบอร์เกอร์ ของทอด มันฝรั่งทอดกรอบ และอาหารกระป๋องหลายชนิด
• •อาหารกลิ่นแรง NCI ยกตัวอย่างกาแฟ ปลา หัวหอม และกระเทียม
• •อาหารเผ็ดจัด เช่น ส้มตำ ต้มยำ ยำรสจัด
• •กาแฟ แอลกอฮอล์ และน้ำอัดลม
• •นมและผลิตภัณฑ์นม อาจทำให้ท้องอืดและท้องเสียมากขึ้นในบางคน

NCI แนะนำเพิ่มว่า ถ้ากลิ่นอาหารรบกวน ให้คนอื่นช่วยทำอาหาร และกินในห้องที่อากาศถ่ายเท ไม่มีกลิ่นน้ำหอมหรือเทียนหอม

คลื่นไส้กินน้ำอัดลมได้ไหม

แหล่งข้อมูลพูดไว้ต่างกันเล็กน้อย จึงต้องดูรายละเอียด

• •หน้าแนะนำการดูแลตัวเองของ MedlinePlus ให้ เลี่ยงน้ำอัดลม แต่บอกว่า จิบน้ำอัดลมที่เปิดทิ้งไว้จนฟองหมดได้ เพื่อช่วยให้ได้น้ำ
• •หน้าแนะนำเรื่องแพ้ท้องของ MedlinePlus บอกว่า น้ำโซดา จินเจอร์เอล หรือน้ำแร่มีฟอง อาจช่วยคุมอาการได้ ในหญิงตั้งครรภ์

สรุปแบบใช้งานได้คือ ถ้าจะดื่ม ให้จิบทีละน้อย และถ้าดื่มแล้วท้องอืดหรือเรอมากขึ้น ให้หยุด

คนเป็นเบาหวานต้องระวังน้ำตาลในน้ำอัดลมและน้ำผลไม้ แต่ช่วงที่กินข้าวไม่ได้ ความต้องการน้ำตาลอาจเปลี่ยนตามยาที่ใช้ เรื่องนี้ต้องคุยกับแพทย์ล่วงหน้า อ่านแนวทางช่วงป่วยที่ ท้องเสีย กินยาเบาหวานได้ไหม ช่วงไม่สบายต้องทำอย่างไร และเรื่องเครื่องดื่มที่ เบาหวาน ดื่มน้ำอะไรได้บ้าง

น้ำขิงช่วยคลื่นไส้ได้ไหม

NCI ระบุว่า อาหารและเครื่องดื่มที่มีขิง เช่น ชาขิง อาจช่วยบรรเทาคลื่นไส้ เป็นเคล็ดลับเสริมจากยาแก้อาเจียน ส่วน MedlinePlus แนะนำในหญิงแพ้ท้องว่า อาหารที่มีขิงจริง เช่น ชาขิงหรือลูกอมขิง อาจช่วยได้ ให้ดูว่ามีขิงจริงไม่ใช่แค่กลิ่นขิง

ศูนย์สุขภาพแบบผสมผสานแห่งชาติสหรัฐ (NCCIH) สรุปว่าขิงอาจช่วยคลื่นไส้ในหญิงตั้งครรภ์ แต่ งานส่วนใหญ่เรื่องเมารถไม่พบว่าช่วย

ข้อควรระวังเรื่องน้ำขิง

• •น้ำขิงผงสำเร็จรูปหลายยี่ห้อมีน้ำตาลมาก คนเป็นเบาหวานควรอ่านฉลากโภชนาการก่อน
• •ขิงทำให้แสบร้อนกลางอกได้ คนที่กรดไหลย้อนอาจไม่สบายมากขึ้น
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดต้องระวังขิง รายละเอียดอ่านที่ ขิงกินกับยาได้ไหม

กินอะไรก็อ้วก ต้องทำอย่างไร

ถ้ากินอะไรก็อาเจียนออกมา เป้าหมายแรกคือให้ได้น้ำก่อน ยังไม่ต้องห่วงเรื่องอาหาร

1. 1หยุดกินอาหารแข็งสักพัก นั่งพักนิ่ง ๆ ในที่อากาศถ่ายเท
2. 2เริ่มจิบน้ำใสทีละอึกเล็ก ๆ หรืออมน้ำแข็งก้อนเล็ก ตามที่ MedlinePlus แนะนำ
3. 3ถ้าจิบได้โดยไม่อาเจียน ค่อยเพิ่มเป็นน้ำซุปใส น้ำเกลือแร่ หรือน้ำผลไม้เจือจาง
4. 4เมื่อดื่มได้แล้ว ค่อยลองขนมปังกรอบ ข้าวต้ม หรือข้าวสวยทีละน้อย
5. 5หลังอาเจียน บ้วนปากด้วยน้ำเปล่า หรืออมลูกอมแข็ง เพื่อลดรสขมในปาก

MedlinePlus ระบุว่าควรได้น้ำใสราววันละ 8–10 แก้ว หรือ 2–2.5 ลิตร ช่วงคลื่นไส้อาเจียน ยกเว้นแพทย์ให้จำกัดน้ำ เช่น ผู้ป่วยหัวใจล้มเหลวหรือโรคไตบางระยะ ซึ่งต้องทำตามปริมาณที่แพทย์กำหนด

ห้ามกินเม็ดเกลือ MedlinePlus เตือนว่าเม็ดเกลืออาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง

ถ้าอาเจียนหลังกินยาประจำตัว ให้โทรบอกแพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกร ไม่ควรกินยาซ้ำเองหรือข้ามยาเอง เพราะยาแต่ละตัวมีวิธีจัดการต่างกัน

ป้องกันการขาดน้ำอย่างไร สังเกตอาการอะไรบ้าง

MedlinePlus ระบุว่า ผู้สูงอายุและผู้ป่วยเบาหวานเสี่ยงขาดน้ำมากกว่าคนทั่วไป และคนที่คลื่นไส้มักดื่มน้ำได้น้อยอยู่แล้ว

สัญญาณขาดน้ำระดับน้อยถึงปานกลาง

• •กระหายน้ำ ปากแห้งหรือเหนียว
• •ปัสสาวะน้อย สีเหลืองเข้ม
• •ผิวแห้ง ปวดหัว ตะคริว

สัญญาณขาดน้ำรุนแรง ซึ่ง MedlinePlus ระบุว่าเป็นภาวะฉุกเฉินที่อาจถึงชีวิต

• •ไม่มีปัสสาวะ หรือปัสสาวะสีเข้มมาก
• •สับสน หงุดหงิด ซึม
• •เวียนหัวหรือหน้ามืด
• •ใจเต้นเร็ว หายใจเร็ว
• •ตาลึกโหล ผิวแห้งเหี่ยว

ผู้สูงอายุมักไม่ค่อยบอกว่ากระหายน้ำ ลูกหลานจึงควรช่วยนับแก้วน้ำและสังเกตปัสสาวะ วิธีชวนผู้สูงอายุดื่มน้ำอ่านต่อที่ ผู้สูงอายุดื่มน้ำน้อย ทำอย่างไรดี

เมื่อไรต้องไปรับน้ำเกลือ

MedlinePlus ระบุว่า ขึ้นกับสาเหตุและปริมาณน้ำที่ขาด บางคนต้องอยู่โรงพยาบาลเพื่อให้น้ำเกลือทางหลอดเลือด แพทย์จะตัดสินจากการตรวจร่างกาย ความดัน ชีพจร และผลเลือด

ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

• •อาการขาดน้ำรุนแรงตามรายการข้างบน เช่น สับสน ซึม ไม่มีปัสสาวะ ใจเต้นเร็ว
• •อาเจียนเป็นเลือด หรือสีคล้ำคล้ายกากกาแฟ
• •ปวดท้องรุนแรง ปวดหัวรุนแรง หรือคอแข็ง
• •คลื่นไส้ร่วมกับเจ็บแน่นหน้าอก
• •เป็นลม หมดสติ

ควรไปพบแพทย์ทันทีเช่นกัน ถ้าอาเจียนนานเกิน 24 ชั่วโมง ดื่มน้ำไม่อยู่นาน 12 ชั่วโมงขึ้นไป ไม่ปัสสาวะนาน 8 ชั่วโมงขึ้นไป หรืออาเจียน 3 ครั้งขึ้นไปใน 1 วัน ตามเกณฑ์ของ MedlinePlus

ผู้ป่วยเบาหวานที่กินอาหารไม่ได้ ผู้ป่วยโรคไต และผู้ที่กินยาขับปัสสาวะ ควรติดต่อแพทย์เร็วกว่าคนทั่วไป เพราะการขาดน้ำกระทบยาและการทำงานของไตได้ สาเหตุของคลื่นไส้และสัญญาณอันตรายอื่น อ่านต่อที่ คลื่นไส้พะอืดพะอมเกิดจากอะไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: แล็บฟาร์ม (Lab Farm)

แล็บฟาร์ม (Lab Farm) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ตรา แล็บ ฟาร์ม) เลข อย. 73-1-02663-5-0191 ผลิตโดย บริษัท ออกานิกส์ อินโนเวชั่นส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 650 มก. ฉลากแนะนำรับประทานวันละ 1 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: ยีสต์ เบต้า-กลูแคน 80% (Immuneo Plus™) 200 มก. (เบต้ากลูแคนราว 160 มก. คำนวณ) · แกมมา โอไรซานอล 50 มก. · สารสกัดซีบัคธอร์น 50 มก. · เควอซิทิน 50 มก. · สารสกัดโสมเกาหลี 50 มก. · ผงมากิเบอร์รี่ 30 มก. · ผงมะตูม 30 มก. · สารสกัดขิง 20 มก. · สารสกัดพริกไทยดำ 20 มก. · สารสกัดใบแปะก๊วย 20 มก. · นิโคตินาไมด์ (วิตามินบี 3) 15 มก. · ไบโอติน 1% 7.9 มก. (ไบโอตินราว 79 ไมโครกรัม คำนวณ) · แคลเซียม ดี-แพนโททิเนต 2 มก. · วิตามินบี 1 1.5 มก. · วิตามินบี 2 1.5 มก. · วิตามินบี 6 1 มก. · วิตามินบี 12 0.1% 1 มก. (บี 12 ราว 1 ไมโครกรัม คำนวณ) · วิตามินดี 3 (1,000,000 IU/g) 0.2 มก. (ราว 200 IU หรือ 5 ไมโครกรัม คำนวณ) · กรดโฟลิก 0.1 มก. (100 ไมโครกรัม)

ส่วนประกอบที่เกี่ยวกับหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •สารสกัดขิง 20 มก. — NCCIH ระบุว่าขิงอาจช่วยอาการคลื่นไส้อาเจียนในหญิงตั้งครรภ์ แต่ยังไม่แน่ใจว่าช่วยเพิ่มจากการรักษามาตรฐานในคลื่นไส้จากเคมีบำบัดหรือหลังผ่าตัด และงานส่วนใหญ่เรื่องเมารถไม่พบว่าช่วย งานรวมหลักฐาน (Crichton 2022) รายงานขนาดที่ได้ผลในงานต่าง ๆ ไว้ที่วันละ 0.5–3 กรัม ซึ่งมากกว่าสารสกัดในแคปซูลราว 25–150 เท่าเมื่อเทียบตามน้ำหนัก (คำนวณ · ผงขิงกับสารสกัดเทียบตรงกันไม่ได้ทั้งหมด) และฉลากไม่ได้ระบุปริมาณสารจินเจอรอล

ต้องบอกตรง ๆ ว่า ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้บรรเทาอาการคลื่นไส้อาเจียน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่อาหารทดแทนช่วงที่กินไม่ได้ และไม่ช่วยเรื่องการขาดน้ำ ถ้ากินอะไรก็อาเจียน สิ่งที่ต้องทำคือหาสาเหตุกับแพทย์

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด หรือจะผ่าตัด: ใบแปะก๊วย ขิง โสม และเควอซิทิน มีรายงานเรื่องเลือดออกหรือค่าการแข็งตัวของเลือดเปลี่ยน ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาที่ต้องคุมระดับยาในเลือด เช่น ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ยาต้านไวรัสเอชไอวี: ไพเพอรีนในพริกไทยดำทำให้ระดับยาบางชนิดสูงขึ้นในงานวิจัยในคน และขิงเพิ่มระดับยาทาโครลิมัสตามข้อมูลของ MSKCC
• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวาน: โสมและขิงอาจทำให้น้ำตาลลดลงมากขึ้น
• •ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง ผู้ปลูกถ่ายอวัยวะ หรือใช้ยากดภูมิคุ้มกัน: ต้องให้แพทย์ผู้รักษาอนุญาตก่อนกินอาหารเสริมทุกชนิด รวมถึงผลิตภัณฑ์นี้
• •ก่อนเจาะเลือด: แจ้งแพทย์หรือห้องแล็บว่ากินผลิตภัณฑ์ที่มีไบโอติน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความแล็บฟาร์มทั้งหมด

ส่วนประกอบบางชนิด เช่น โสม ใบแปะก๊วย ขิง และพริกไทยดำ อาจเสริมฤทธิ์หรือเปลี่ยนระดับยาบางชนิด ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยากันชัก ยากดภูมิคุ้มกัน ผู้ที่กำลังรักษามะเร็ง และผู้ที่จะผ่าตัด ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่ยา ไม่ใช้แทนการรักษาหรือวัคซีน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที