ไขมันพอกตับเสี่ยงโรคหัวใจจริงไหม ทำไมหมอห่วงหัวใจมากกว่าตับ

คำตอบสั้น: จริง สมาคมโรคตับอเมริกา (AASLD) ระบุว่าสาเหตุการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดของผู้ป่วยไขมันพอกตับโดยรวม คือ โรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็งนอกตับ ตามด้วยโรคตับ ส่วนแนวทางไทย พ.ศ. 2569 อ้างงานรวมที่พบว่าผู้ป่วยกลุ่มนี้เสียชีวิตจากโรคหัวใจและหลอดเลือดมากกว่าประชากรทั่วไปราว 1.4 เท่า แพทย์จึงประเมินความเสี่ยงหัวใจในผู้ป่วยไขมันพอกตับ ทุกราย ด้วยเครื่องมือ เช่น Thai CV Risk Score ไม่ได้ดูแค่ตับ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางไทย พ.ศ. 2569 อ้างงานรวมที่พบว่าราวร้อยละ 38.7 ของผู้ป่วยไขมันพอกตับมีโรคหัวใจและหลอดเลือดซ่อนอยู่โดยไม่มีอาการ
• •การเสียชีวิตจากโรคตับจะเด่นขึ้นเมื่อพังผืดในตับลุกลามแล้ว (AASLD)
• •แนวทางไทยให้ประเมินความเสี่ยงหัวใจในผู้ป่วยไขมันพอกตับทุกราย ร่วมกับวัดความดัน ตรวจน้ำตาล และตรวจไขมัน
• •เป้าคุมโรคร่วมตามแนวทางไทย: HbA1c ต่ำกว่าร้อยละ 7 · ความดันต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท · LDL ตามระดับความเสี่ยง
• •การลดน้ำหนักร้อยละ 5–10 ออกกำลังกาย งดบุหรี่และเหล้า ได้ประโยชน์ทั้งตับและหัวใจ

คนเป็นไขมันพอกตับเสียชีวิตจากโรคอะไรมากที่สุด

แนวทางของสมาคมโรคตับอเมริกา (AASLD) พ.ศ. 2566 สรุปว่า สาเหตุการเสียชีวิตที่พบบ่อยที่สุดของผู้ป่วยไขมันพอกตับโดยรวมคือโรคหัวใจและหลอดเลือด และมะเร็งที่ไม่ใช่มะเร็งตับ ตามด้วยโรคตับ ในผู้ป่วยที่ยังไม่มีพังผืดระยะลุกลาม โรคหัวใจและมะเร็งนอกตับเป็นสาเหตุหลัก ส่วนผู้ที่พังผืดลุกลามแล้ว การเสียชีวิตจากโรคตับจะเด่นขึ้น

ฝั่งไทย คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาลอธิบายว่าผู้ป่วยไขมันพอกตับมีความเสี่ยงโรคหลอดเลือดแดงและหัวใจ ซึ่งเป็นสาเหตุการตายที่พบร่วมได้บ่อย

ตับไม่ได้ไม่สำคัญ แนวทางไทยอ้างข้อมูลว่าพังผืดในผู้ป่วยไขมันพอกตับลุกลามเฉลี่ยราวหนึ่งระยะทุก 14.3 ปี แต่ในผู้ที่มีตับอักเสบร่วมด้วยเร็วขึ้นเป็นราวหนึ่งระยะทุก 7.1 ปี แพทย์จึงต้องดูทั้งสองด้านคู่กัน พื้นฐานของโรคอ่านได้ที่ ไขมันพอกตับคืออะไร

ไขมันพอกตับเกี่ยวกับหลอดเลือดแข็งตัวอย่างไร

สองโรคนี้มีปัจจัยเสี่ยงชุดเดียวกัน และแนวทางไทยระบุว่าสัมพันธ์กันใกล้ชิด

แนวทางไขมันพอกตับของไทย พ.ศ. 2569 เขียนว่าโรคนี้สัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับการเกิดหลอดเลือดแดงแข็ง และอ้างงานรวมว่าราวร้อยละ 38.7 ของผู้ป่วยมีโรคหัวใจและหลอดเลือดร่วมโดยไม่มีอาการ ปัจจัยเสี่ยงหลักของโรคหัวใจ ได้แก่ เพศชาย อายุมากขึ้น สูบบุหรี่ เบาหวาน ความดันสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ และอ้วน ล้วนพบบ่อยในผู้ป่วยไขมันพอกตับ

AASLD เสริมว่าโรคนี้สัมพันธ์กับโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ หัวใจล้มเหลว และหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด AF แต่ยัง ไม่ชัดว่าไขมันพอกตับเป็นตัวการโดยตรงมากแค่ไหน หรือเป็นเพราะปัจจัยเสี่ยงที่มาด้วยกัน ไม่ว่าแบบไหน ผลในทางปฏิบัติเหมือนกัน คือต้องคุมปัจจัยเสี่ยงหัวใจให้ดี

กลไกการเกิดคราบไขมันในผนังหลอดเลือดอธิบายทีละขั้นไว้ที่ ไขมันอุดตันในเส้นเลือด เกิดขึ้นได้อย่างไร

ควรประเมินความเสี่ยงหัวใจด้วยเครื่องมืออะไร

แนวทางไทย พ.ศ. 2569 แนะนำว่า ผู้ที่เสี่ยงหรือได้รับการวินิจฉัยไขมันพอกตับทุกรายควรประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดด้วยระบบคะแนน เช่น Thai CV Risk Score เพราะเป็นเครื่องมือที่พัฒนาและยืนยันความแม่นยำในคนไทย ใช้ข้อมูล อายุ เพศ การสูบบุหรี่ ความดันตัวบน เบาหวาน ร่วมกับคอเลสเตอรอลรวม หรือรอบเอวและส่วนสูง

แนวทางไขมันในเลือดของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 ใช้คะแนนนี้ในคนอายุ 35–70 ปี ถ้าได้ต่ำกว่าร้อยละ 10 ถือว่าเสี่ยงต่ำ ตั้งแต่ร้อยละ 10 ขึ้นไปถือว่าเสี่ยงปานกลางถึงสูง วิธีใช้อยู่ที่ ประเมินความเสี่ยงโรคหัวใจด้วย Thai CV Risk Score

แนวทางไทยระบุด้วยว่ายังไม่มีข้อมูลความแม่นยำของคะแนนนี้ในผู้ป่วยไขมันพอกตับโดยตรง และการตรวจอื่น เช่น คะแนนแคลเซียมในหลอดเลือดหัวใจ หรือความหนาผนังหลอดเลือดแดงที่คอ ยังไม่แนะนำให้ทำเป็นมาตรฐานในทุกราย แพทย์จะเลือกตรวจเพิ่มเป็นรายไป

ต้องตรวจไขมัน น้ำตาล ความดันบ่อยแค่ไหน

แนวทางไทย พ.ศ. 2569 ให้ประเมินปัจจัยเสี่ยงพื้นฐานอย่างเป็นระบบ ได้แก่ วัดความดัน ตรวจน้ำตาล และตรวจไขมันในเลือด ส่วนความถี่ขึ้นกับว่าเป็นโรคร่วมอะไรอยู่และใช้ยาอะไร ซึ่งแพทย์จะนัดตามนั้น หลักที่แหล่งไทยระบุไว้มีดังนี้

• •ไขมันในเลือด แนวทางราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ ให้ตรวจในทุกคนที่อายุ 35 ปีขึ้นไป ถ้าเริ่มยาแล้วตรวจซ้ำที่ 4–12 สัปดาห์ จากนั้นทุก 3–12 เดือน
• •ฝั่งตับ ถ้าค่า FIB-4 ต่ำกว่า 1.3 แนวทางไทยให้ตรวจซ้ำทุก 1–2 ปี
• •ความดัน วัดที่บ้านได้เองเป็นระยะ และจดค่าไปให้แพทย์ดู

เป้าหมายการคุมโรคร่วมในผู้ป่วยไขมันพอกตับตามแนวทางไทย คือ HbA1c ต่ำกว่าร้อยละ 7 ในคนเป็นเบาหวาน ความดันต่ำกว่า 130/80 มม.ปรอท และ LDL กับไตรกลีเซอไรด์ตามระดับความเสี่ยง โดยปรับตามความเหมาะสมของแต่ละคน

ไขมันพอกตับในคนผอมเสี่ยงหัวใจเหมือนคนอ้วนไหม

แหล่งที่ตรวจไม่ได้ให้ตัวเลขเปรียบเทียบความเสี่ยงหัวใจระหว่างคนผอมกับคนอ้วนที่เป็นโรคนี้ แต่สิ่งที่แนวทางไทยระบุชัดคือ

• •คนที่ดัชนีมวลกายต่ำกว่า 23 ก็เป็นไขมันพอกตับได้ ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงอื่น เช่น รอบเอวเกิน น้ำตาลสูง ความดันสูง ไตรกลีเซอไรด์สูง หรือ HDL ต่ำ
• •คำแนะนำให้ประเมินความเสี่ยงหัวใจใช้กับผู้ป่วย ทุกราย ไม่ได้ยกเว้นคนผอม
• •คนผอมที่เป็นโรคนี้ ลดน้ำหนักเพียงร้อยละ 3–5 ก็ช่วยลดไขมันในตับได้ และควรเน้นลดน้ำตาล ลดอาหารแปรรูปและไขมันอิ่มตัว และออกกำลังกายเพื่อเพิ่มกล้ามเนื้อ

คนผอมจึงไม่ควรวางใจว่าเสี่ยงน้อย อ่านเพิ่มได้ที่ ไขมันพอกตับ คนผอมเป็นได้ไหม

การดูแลแบบไหนได้ประโยชน์ทั้งตับและหัวใจ

ทุกข้อด้านล่างอยู่ในแนวทางไทย พ.ศ. 2569 และได้ผลทั้งสองฝั่ง

• •ลดน้ำหนักอย่างน้อยร้อยละ 5–10 ในคนน้ำหนักเกิน แนวทางระบุว่ามีประสิทธิภาพทั้งต่อไขมันพอกตับและความเสี่ยงโรคหัวใจ
• •ออกกำลังกายแบบแอโรบิก ระดับปานกลางสะสมอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ หรือระดับหนัก 75 นาที เพิ่มการออกแรงต้าน 2–3 ครั้งต่อสัปดาห์ และลุกเดินทุก 30–60 นาที รายละเอียดอยู่ที่ ไขมันพอกตับ ออกกำลังกายแบบไหนดี
• •งดบุหรี่และเหล้า แนวทางแนะนำอย่างยิ่ง บุหรี่ยังเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตับและการเสียชีวิตในผู้ป่วยกลุ่มนี้
• •อาหารสุขภาพแบบสมดุล ผักผลไม้เป็นสัดส่วนใหญ่ ลดน้ำตาล แป้งขัดสี ไขมันอิ่มตัว เนื้อแดง และอาหารแปรรูป วิธีเลือกน้ำมันในครัวอยู่ที่ ไขมันพอกตับใช้น้ำมันอะไรทำอาหาร
• •กินยาตามแพทย์สั่ง โดยเฉพาะยาลดไขมันกลุ่มสแตติน ซึ่งแนวทางไทยระบุว่าปลอดภัยสูงในผู้ป่วยกลุ่มนี้และมีหลักฐานชัดเจนว่าลดเหตุการณ์โรคหัวใจ ดู ไขมันพอกตับกินยาลดไขมันได้ไหม

ได้ยินว่าไขมันพอกตับเป็นโรคเล็ก ๆ ไม่ต้องสนใจ จริงไหม

ไม่จริง ที่คนคิดแบบนั้นเพราะโรคนี้มักไม่มีอาการ แนวทางไทยอ้างงานในสหรัฐฯ ว่าราวร้อยละ 96 ของผู้ป่วยไม่เคยรู้ว่าตัวเองเป็น ความเงียบนี้เองที่อันตราย เพราะทั้งหลอดเลือดและตับเสียหายไปเรื่อย ๆ โดยไม่รู้ตัว

เมื่อไรต้องไปพบแพทย์ทันที

ถ้ามีอาการ ข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที

• •เจ็บแน่นกลางอก อาจมีเหงื่อแตกร่วม
• •หอบเหนื่อยมาก นอนราบไม่ได้
• •หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรงซีกเดียว พูดไม่ชัด เวียนหัวเดินเซ หรือตามัวทันที
• •อาเจียนเป็นเลือด หรือซึมสับสนผิดปกติ (พบในตับแข็งระยะท้ายได้)

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

ส่วนประกอบที่มักถูกถามคู่กับเรื่องหัวใจมีหลักฐานดังนี้ (รวมผลที่เป็นลบ)

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งาน PREDIMED ในสเปนให้ผู้มีความเสี่ยงสูงกินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะ ซึ่งมากกว่า 0.2 กรัมในแคปซูลหลายร้อยเท่า ส่วนงานรวมน้ำมันมะกอก 7 การทดลองในผู้ป่วยไขมันพอกตับไม่พบผลต่อค่า ALT และ AST
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. · น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานรวมการทดลองในคนพบว่า LDL ลดลงราว 6–7 มก./ดล. เมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหารทั้งวัน (หลายสิบกรัม หรือน้ำมันรำข้าววันละ 30 มิลลิลิตรในงานของไทย) ไม่มีงานที่วัดผลต่อหัวใจวายหรือสโตรกโดยตรง
• •ไฟโตสเตอรอล 2 มก. — งานเรื่อง LDL ใช้วันละ 1.5–3 กรัม มากกว่าในแคปซูลราว 750–1,500 เท่า (คำนวณ) และยังไม่มีการทดลองที่พิสูจน์ว่าลดหัวใจวายหรือสโตรกโดยตรง

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง การดูแลหัวใจของคนเป็นไขมันพอกตับยังอยู่ที่การลดน้ำหนัก ออกกำลังกาย งดบุหรี่และเหล้า และยาที่แพทย์สั่ง สำหรับผู้ที่เป็นเบาหวานร่วมด้วย แนวทางเวชปฏิบัติโรคเบาหวานของไทย พ.ศ. 2566 ระบุว่าไม่แนะนำสารต้านอนุมูลอิสระในรูปผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อลดน้ำตาลหรือเพื่อป้องกันโรคหัวใจ

ข้อควรระวัง: ผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูง (หลายร้อยมิลลิกรัมขึ้นไป) อาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน หรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น แอสไพริน โคลพิโดเกรล และมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งศูนย์มะเร็ง MSKCC ระบุว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน ส่วนงานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (ใช้อาร์จินีนวันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิตในกลุ่มอาร์จินีนมากกว่า ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร ผู้ที่เป็นตับแข็งแล้ว แนวทางเวชปฏิบัติโรคตับแข็งของไทย พ.ศ. 2568 แนะนำว่าไม่ควรรับประทานอาหารเสริมหรือสมุนไพร หากเริ่มรับประทานแล้วมีอาการผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อ) แล้วปรึกษาแพทย์

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที