เบาหวาน ห้ามกินอะไรบ้าง อาหารไทยที่ควรเลี่ยง และกินอะไรแทนได้

คำตอบสั้น: คนเป็นเบาหวาน แทบไม่มีอาหารที่ห้ามแตะเด็ดขาด แต่มีกลุ่มที่ควรเลี่ยงก่อนอย่างอื่น คือ เครื่องดื่มหวานและน้ำผลไม้ เพราะน้ำตาลเข้าเลือดเร็วและดื่มได้ทีละมาก ๆ ถัดมาคือ ขนมหวาน เบเกอรี่ และแป้งที่กินเกินปริมาณ เช่น ข้าวเหนียว ส่วนของทอดและกะทิไม่ได้ทำให้น้ำตาลพุ่งทันที แต่เพิ่มพลังงานและไขมันอิ่มตัว ซึ่งกระทบน้ำหนักและหัวใจ หลักที่แนวทางเวชปฏิบัติของไทยใช้คือ น้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน และจัดจานแบบผัก 2 ส่วน ข้าว-แป้ง 1 ส่วน โปรตีน 1 ส่วน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •คำว่า "ห้ามกิน" ส่วนใหญ่หมายถึง ลดปริมาณและความถี่ ไม่ใช่ห้ามตลอดชีวิต
• •เลิกน้ำหวาน ชาเย็น กาแฟเย็นใส่นมข้น และน้ำผลไม้ เป็นขั้นแรกที่ได้ผลคุ้มแรง ADA ปี 2026 แนะนำให้ใช้น้ำเปล่าแทนเครื่องดื่มหวานรวมถึงน้ำผลไม้
• •ข้าวเหนียว 1 ทัพพี เท่ากับข้าวสวย 2 ทัพพี ตามรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช
• •น้ำตาลรวมทั้งวันไม่เกิน 6 ช้อนชา น้ำมันไม่เกิน 6 ช้อนชา เกลือไม่เกิน 1 ช้อนชา (หลัก 6:6:1 ของกรมอนามัย)
• •ใครใช้อินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน อย่าอดมื้อ แค่เปลี่ยนของในจาน

เบาหวานห้ามกินอะไร คำว่า "ห้าม" หมายถึงห้ามเด็ดขาดไหม

ไม่ใช่ห้ามเด็ดขาดเกือบทั้งหมด สมาคมโรคเบาหวานอเมริกา (ADA) ปี 2026 ระบุว่าแผนอาหารต้องปรับตามแต่ละคน สิ่งที่ ADA แนะนำให้ "ลดให้น้อย" คือ เครื่องดื่มหวาน ขนมหวาน ธัญพืชขัดสี เนื้อแดง และอาหารแปรรูปมาก

ในทางปฏิบัติ ให้แบ่งอาหารเป็น 3 กลุ่ม

• •เลี่ยงเป็นประจำ: น้ำหวาน น้ำอัดลม ชาไข่มุก น้ำผลไม้ ผลไม้เชื่อม ผลไม้กวน ผลไม้แช่อิ่ม
• •กินได้แต่ต้องนับ: ข้าว ข้าวเหนียว ก๋วยเตี๋ยว ขนมปัง ขนมจีน ผลไม้สด เผือก มัน ฟักทอง ข้าวโพด
• •กินได้สบายกว่า: ผักใบเขียว ปลา ไข่ เต้าหู้ น้ำเปล่า

ทำไมต้องเลิกน้ำหวานและน้ำผลไม้ก่อนอย่างอื่น

เพราะน้ำตาลในรูปของเหลวดื่มได้มากโดยไม่รู้ตัว และไม่ทำให้อิ่ม ADA ปี 2026 ข้อ 5.25 แนะนำให้แทนเครื่องดื่มที่เติมน้ำตาล รวมถึงน้ำผลไม้ทุกชนิด ด้วยน้ำเปล่าหรือเครื่องดื่มที่ไม่มีพลังงาน

ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ อธิบายว่า น้ำส้มคั้น 1 แก้ว (240 มล.) อาจใช้ส้มถึง 6–8 ผล และน้ำผลไม้ขายทั่วไปมักเติมน้ำเชื่อมหรือน้ำผึ้ง ผู้ป่วยเบาหวานจึงควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัด

กรมอนามัยแนะนำให้ผู้ใหญ่กินน้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน ซึ่งตรงกับแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ที่ให้น้ำตาลไม่เกินร้อยละ 5 ของพลังงาน เครื่องดื่มหวานเพียงแก้วเดียวอาจกินโควตานี้ไปมาก จึงควรอ่านฉลากโภชนาการก่อนซื้อ ดูวิธีอ่านได้ที่ อ่านฉลากโภชนาการ และตัวเลือกเครื่องดื่มอยู่ที่ เบาหวาน ดื่มน้ำอะไรได้บ้าง

ข้อยกเว้นสำคัญ: ตอนน้ำตาลต่ำกว่า 70 มก./ดล. น้ำผลไม้หรือน้ำหวานคือ "ยาแก้" แนวทางไทยให้ใช้น้ำส้มคั้นหรือน้ำอัดลม 180 มล. ดูขั้นตอนเต็มที่ น้ำตาลต่ำ ต้องทำอย่างไร

ขนมไทย เบเกอรี่ ข้าวเหนียว กินได้แค่ไหน

ขนมไทยส่วนใหญ่มีทั้งแป้งและน้ำตาล หลายชนิดมีกะทิด้วย จึงควรเป็นของกินนาน ๆ ครั้ง ชิ้นเล็ก และนับแทนข้าวในมื้อนั้น ไม่ใช่กินเพิ่มหลังอาหาร

ตัวเลขจากรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช ข้าว-แป้ง 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรต 18 กรัม) เท่ากับ

• •ข้าวสวย 1 ทัพพี
• •ข้าวเหนียว ½ ทัพพี
• •ข้าวต้ม 2 ทัพพี
• •ขนมปัง 1 แผ่น หรือแครกเกอร์ 6 แผ่น
• •เส้นใหญ่ ขนมจีน บะหมี่ หรือวุ้นเส้น 1 ทัพพี

ข้าวเหนียวจึงต้องกินน้อยกว่าข้าวสวยครึ่งหนึ่งเพื่อให้ได้แป้งเท่ากัน เรื่องข้าวแต่ละชนิดอ่านต่อที่ เป็นเบาหวานกินข้าวอะไรดี

อาหารทอดและกะทิเกี่ยวกับเบาหวานอย่างไร

ไขมันไม่ได้ทำให้น้ำตาลขึ้นทันทีเหมือนแป้ง แต่ให้พลังงานสูง ศิริราชระบุว่า น้ำมัน 1 ช้อนชา หรือ กะทิ 1 ช้อนโต๊ะ นับเป็นไขมัน 1 ส่วน (ไขมัน 5 กรัม 45 กิโลแคลอรี) และจัดกะทิ น้ำมันหมู น้ำมันปาล์ม ไว้ในกลุ่มไขมันอิ่มตัว

ADA ปี 2026 แนะนำให้คนเป็นเบาหวานจำกัดอาหารไขมันอิ่มตัวสูง ทางที่ทำได้ง่ายคือเปลี่ยนทอดเป็นต้ม นึ่ง ย่าง แกงกะทิให้ตักเนื้อและผักแต่ซดน้ำแกงน้อยลง ส่วนหมูสามชั้น หนังไก่ ไส้กรอก กุนเชียง ให้เป็นของนาน ๆ ครั้ง

ถ้ามีไตรกลีเซอไรด์สูงร่วมด้วย ดูรายละเอียดที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงห้ามกินอะไร

ของที่ดูเหมือนสุขภาพ แต่หวานแฝง

• •น้ำผักผลไม้ปั่น โยเกิร์ตรสผลไม้ นมเปรี้ยว นมถั่วเหลืองรสหวาน ให้ดูน้ำตาลบนฉลากทุกครั้ง
• •กราโนล่า ธัญพืชอบกรอบ และผลไม้อบแห้ง ศูนย์ศรีพัฒน์ให้เลี่ยงผลไม้ตากแห้ง กวน เชื่อม แช่อิ่ม และผลไม้กระป๋อง
• •น้ำจิ้มไก่ น้ำจิ้มสุกี้ ซอสมะเขือเทศ มีทั้งน้ำตาลและโซเดียม ดูเพิ่มที่ โซเดียมแฝงในอาหารไทย

กินอะไรแทนได้บ้างแบบไม่ทรมาน

เปลี่ยนทีละอย่าง ไม่ต้องเปลี่ยนทั้งชีวิตในวันเดียว

• •ชาเย็น กาแฟเย็น → กาแฟดำ ชาไม่หวาน หรือสั่ง "หวานน้อย" แล้วค่อยลดลงเรื่อย ๆ
• •น้ำผลไม้ → ผลไม้สดทั้งชิ้น มื้อละ 1 ส่วน เช่น ฝรั่งผลกลาง ½ ผล หรือแตงโม สับปะรด มะละกอสุก 6–8 ชิ้นคำ (ตามศิริราช) รายละเอียดอยู่ที่ เบาหวาน ผลไม้ที่กินได้
• •ข้าวขาวพูนจาน → ข้าวกล้องหรือข้าวซ้อมมือในปริมาณเท่าเดิมหรือน้อยลง ศูนย์ศรีพัฒน์แนะนำมื้อละ 2 ทัพพีถ้าน้ำหนักเกิน หรือ 3 ทัพพีถ้าไม่อ้วน
• •ขนมหวานหลังอาหาร → ผลไม้ 1 ส่วน
• •น้ำอัดลม → น้ำเปล่า น้ำโซดาไม่หวาน หรือเครื่องดื่มไม่มีน้ำตาลในระยะสั้น (ADA ระบุว่าใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้แบบพอประมาณ ดู สารให้ความหวานแทนน้ำตาล)

สำหรับผู้ใช้อินซูลินหรือยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย (เช่น ไกลเบนคลาไมด์ กลิพิไซด์ กลิคลาไซด์) ห้ามอดข้าวหรืองดแป้งทั้งมื้อเพื่อชดเชยของหวาน เพราะเสี่ยงน้ำตาลต่ำ ADA ระบุว่าผู้ที่ฉีดอินซูลินแบบขนาดคงที่ควรกินคาร์โบไฮเดรตให้สม่ำเสมอทั้งเวลาและปริมาณ

เหล้าเบียร์ต้องงดไหม

แนวทางเวชปฏิบัติของไทย พ.ศ. 2566 ระบุว่า ถ้าไม่ดื่มอยู่แล้ว ไม่ต้องเริ่ม ถ้าดื่ม ผู้หญิงไม่เกิน 1 ส่วนต่อวัน ผู้ชายไม่เกิน 2 ส่วนต่อวัน (1 ส่วน = วิสกี้ 45 มล. ไวน์ 120 มล. หรือเบียร์อ่อน 330 มล.)

ADA ปี 2026 เตือนเรื่อง น้ำตาลต่ำแบบเกิดช้าหลังดื่ม โดยเฉพาะผู้ใช้อินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน ควรตรวจน้ำตาลหลังดื่ม อ่านต่อที่ เบาหวานดื่มเหล้าได้ไหม

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านเรื่องอาหาร และหลักฐานที่มี

• •ไคโตซาน (80%) 60 มก. (คิดเป็นสารบริสุทธิ์ราว 48 มก. เป็นค่าคำนวณ ต่อแคปซูล) — งานที่วัดการจับไขมันโดยตรงใช้วันละ 4.5 กรัม พบไขมันออกทางอุจจาระเพิ่มเพียงราว 1.1 กรัมต่อวัน ซึ่งผู้วิจัยมองว่าน้อยจนไม่มีความหมายทางคลินิก ขนาดที่ใช้ในงานวิจัยไคโตซานในคน (วันละ 4.5–6.75 กรัม) สูงกว่าในแคปซูลราว 50–140 เท่า และไม่พบงานเรื่องไคโตซานกับน้ำตาลในเลือด ไม่มีหลักฐานว่าไคโตซานในแคปซูลนี้ดักจับแป้ง น้ำตาล หรือไขมันจากอาหารหวานหรือของทอดที่กินเข้าไป
• •สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. — การทบทวนของ Cochrane ปี 2012 รวม 4 งาน 479 คน สรุปว่ายังมีหลักฐานไม่เพียงพอ งานในไทยแบบสุ่ม 4 สัปดาห์ใช้มะระขี้นกวันละ 2,000 มก. ได้ผลน้อยกว่าเมทฟอร์มินวันละ 1,000 มก. ฉลากไม่ระบุอัตราส่วนสกัด จึงเทียบกับ 150–300 มก. ในแคปซูลตรง ๆ ไม่ได้
• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. (ค่าคำนวณราว 51 มก. ต่อแคปซูล) — ไม่พบงานในคนเรื่องยีสต์เบต้ากลูแคนกับน้ำตาลในเลือด งานที่มีใช้วันละ 15 กรัมเรื่องคอเลสเตอรอลในคน 15 คนโดยไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ ส่วนหลักฐานเบต้ากลูแคนที่คนพูดถึงมักมาจากข้าวโอ๊ต ซึ่งเป็นคนละชนิด

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ADA ปี 2026 ก็ไม่แนะนำแร่ธาตุหรือสมุนไพรเพื่อหวังผลลดน้ำตาล ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้กินของหวานหรือของทอดได้มากขึ้นโดยไม่กระทบน้ำตาล

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้แพ้อาหารทะเล: ไคโตซานโดยทั่วไปผลิตจากเปลือกกุ้ง ฉลากให้ระวังในผู้แพ้อาหารทะเล
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที