สารให้ความหวานแทนน้ำตาล มีอะไรบ้าง เบาหวานกินได้ไหม ตัวไหนอันตราย

คำตอบสั้น: คนเป็นเบาหวาน ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาลได้แบบพอประมาณ สมาคมโรคเบาหวานอเมริกัน (ADA) ปี 2026 ระบุว่าใช้แทนอาหารและเครื่องดื่มที่ใส่น้ำตาลได้ ถ้าใช้พอประมาณและในระยะสั้น เพื่อลดพลังงานและคาร์โบไฮเดรตโดยรวม และระบุว่าสารกลุ่มที่ไม่ให้พลังงาน ดูเหมือนไม่มีผลชัดเจนต่อการควบคุมน้ำตาล องค์การอาหารและยาสหรัฐ (FDA) ระบุว่าสารที่อนุญาตปลอดภัยสำหรับประชาชนทั่วไปเมื่อใช้ตามเงื่อนไข มีข้อยกเว้นสำคัญคือ ผู้ป่วยโรคพันธุกรรม PKU ต้องเลี่ยงแอสปาร์แตม ส่วนน้ำผึ้ง น้ำตาลมะพร้าว และน้ำตาลทรายแดง ยังเป็นน้ำตาล ไม่ใช่สารแทนน้ำตาล

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ADA ข้อ 5.22: ใช้แทนของหวานที่ใส่น้ำตาลได้ แบบพอประมาณและระยะสั้น
• •FDA ระบุว่าสารให้ความหวานโดยทั่วไปจะไม่ทำให้น้ำตาลในเลือดสูงขึ้น และให้พลังงานน้อยหรือไม่มีเลย
• •FDA อนุญาตเป็นวัตถุเจือปนอาหาร 6 ชนิด ได้แก่ แอสปาร์แตม อะซีซัลเฟมโพแทสเซียม ซูคราโลส นีโอแทม แอดแวนแทม และแซ็กคาริน
• •กลุ่มจากพืชที่ FDA ไม่โต้แย้งความปลอดภัย ได้แก่ สารสกัดหญ้าหวานความบริสุทธิ์สูง สารสกัดหล่อฮังก๊วย และทอมาติน
• •น้ำตาลแอลกอฮอล์ (เช่น อิริทริทอล) WHO ระบุว่ายังให้พลังงาน จึงไม่ได้จัดเป็นสารให้ความหวานที่ไม่ให้พลังงาน
• •WHO ปี 2023 ไม่แนะนำให้ใช้สารให้ความหวานเพื่อคุมน้ำหนักในคนทั่วไป แต่คำแนะนำนี้ ไม่ครอบคลุมผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว
• •น้ำเปล่ายังเป็นเครื่องดื่มหลักตาม ADA และเป้าหมายระยะยาวคือลดความหวานโดยรวม

สารให้ความหวานแทนน้ำตาลมีกี่กลุ่ม

แบ่งง่าย ๆ ได้ 3 กลุ่ม ตามข้อมูลของ FDA และ WHO

1. สารให้ความหวานสังเคราะห์ที่ FDA อนุญาตเป็นวัตถุเจือปนอาหาร

FDA มีรายการ 6 ชนิด ซึ่งหวานกว่าน้ำตาลทรายหลายร้อยถึงหลายหมื่นเท่า จึงใช้ปริมาณน้อยมาก

• •แอสปาร์แตม (aspartame) หวานราว 200 เท่า ไม่ทนความร้อน จึงไม่ค่อยใช้ในขนมอบ
• •อะซีซัลเฟมโพแทสเซียม (acesulfame K) หวานราว 200 เท่า ทนความร้อน มักผสมกับสารตัวอื่น
• •ซูคราโลส (sucralose) หวานราว 600 เท่า ทนความร้อน FDA ระบุว่าได้ทบทวนงานทดลองในคนเรื่องผลต่อผู้ป่วยเบาหวานด้วย
• •แซ็กคาริน (saccharin) หวานราว 200–700 เท่า
• •นีโอแทม (neotame) และ แอดแวนแทม (advantame) หวานหลายพันถึงราว 20,000 เท่า

2. สารให้ความหวานจากพืช

FDA ไม่โต้แย้งข้อสรุปเรื่องความปลอดภัย (GRAS) ของ สารสกัดหญ้าหวานที่มีความบริสุทธิ์สูง ซึ่งหวานราว 200–400 เท่า สารสกัดจากผลหล่อฮังก๊วย ซึ่งหวานราว 100–250 เท่า และ ทอมาติน จากผลไม้แอฟริกาตะวันตก รายละเอียดเรื่องหญ้าหวานกับหล่อฮังก๊วยอยู่ที่ เบาหวานกินหญ้าหวานได้ไหม

3. น้ำตาลแอลกอฮอล์ (polyols)

เช่น อิริทริทอล ซอร์บิทอล มอลทิทอล ไซลิทอล ชื่อมักลงท้ายด้วย "-itol" องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายว่ากลุ่มนี้เป็นน้ำตาลหรืออนุพันธ์ของน้ำตาลที่ ยังให้พลังงาน จึงไม่จัดอยู่ในกลุ่มสารให้ความหวานที่ไม่ให้พลังงาน

กินสารให้ความหวานแล้ว น้ำตาลในเลือดขึ้นไหม

สารที่ไม่ให้พลังงานโดยทั่วไปไม่ทำให้น้ำตาลขึ้น FDA ระบุว่าสารให้ความหวานให้พลังงานน้อยหรือไม่มี และโดยทั่วไปจะไม่ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ADA ปี 2026 ก็ระบุว่าสารกลุ่มนี้ดูเหมือนไม่มีผลชัดเจนต่อการควบคุมน้ำตาล

แต่อาหารที่ใส่สารให้ความหวานยังทำให้น้ำตาลขึ้นได้ เพราะยังมีแป้งหรือน้ำตาลจากส่วนผสมอื่น เช่น เค้ก คุกกี้ ไอศกรีม หรือกาแฟที่ใส่นมข้น ADA เตือนว่าการลดพลังงานจะได้ผลก็ต่อเมื่อ ไม่ได้ไปกินชดเชยจากอาหารอื่นเพิ่ม

ส่วนน้ำตาลแอลกอฮอล์อย่างอิริทริทอล แหล่งข้อมูลที่เราตรวจไม่ได้ให้ตัวเลขผลต่อน้ำตาลหรืออินซูลินโดยตรง ที่ยืนยันได้คือ WHO ระบุว่ากลุ่มนี้ยังให้พลังงาน เวลาอ่านฉลากให้ดูคาร์โบไฮเดรตทั้งหมด ไม่ใช่ดูแค่บรรทัดน้ำตาล และถ้ามีเครื่องตรวจน้ำตาล การเจาะก่อนและหลังกินจะบอกได้ว่าร่างกายของเราตอบสนองอย่างไร

ตัวไหนมีข้อควรระวัง ข้อมูลความปลอดภัยว่าอย่างไร

ข้อควรระวังที่ชัดเจนคือแอสปาร์แตมกับผู้ป่วย PKU FDA ระบุว่าผู้ที่มีโรคพันธุกรรมฟีนิลคีโตนูเรีย (PKU) ซึ่งเผาผลาญฟีนิลอะลานีนไม่ได้ ต้องเลี่ยงหรือจำกัดแอสปาร์แตม และฉลากต้องมีข้อความเตือนว่ามีฟีนิลอะลานีน

เรื่องแอสปาร์แตมกับมะเร็ง ข้อมูลยังเห็นต่างกัน

• •ปี 2023 องค์การวิจัยมะเร็งนานาชาติ (IARC) จัดแอสปาร์แตมว่า "อาจก่อมะเร็งในมนุษย์"
• •คณะผู้เชี่ยวชาญร่วม FAO/WHO ด้านวัตถุเจือปนอาหาร (JECFA) ไม่ได้เปลี่ยนปริมาณที่รับได้ต่อวัน และไม่ได้ยกประเด็นความปลอดภัยที่ระดับการใช้ปัจจุบัน
• •FDA ระบุว่าไม่เห็นด้วยกับข้อสรุปของ IARC เพราะงานที่ใช้มีข้อบกพร่องสำคัญ และยังไม่มีข้อกังวลเมื่อใช้ตามเงื่อนไขที่อนุญาต

แซ็กคาริน เคยถูกเชื่อมโยงกับมะเร็งกระเพาะปัสสาวะในหนูทดลองช่วงทศวรรษ 1970 FDA ระบุว่างานในคนมากกว่า 30 งานแสดงว่าผลในหนูไม่เกี่ยวกับคน และปี 2000 หน่วยงานของสหรัฐได้ถอดแซ็กคารินออกจากรายชื่อสารที่อาจก่อมะเร็ง

WHO ปี 2023 ไม่แนะนำให้ใช้สารให้ความหวานที่ไม่ใช่น้ำตาลเพื่อคุมน้ำหนัก หรือหวังลดโอกาสเกิดโรคไม่ติดต่อ ในคนทั่วไป โดยระบุว่าการใช้ระยะยาวไม่ช่วยลดไขมันในร่างกาย และอาจสัมพันธ์กับผลที่ไม่พึงประสงค์ แต่ WHO ให้คำแนะนำนี้เป็นแบบมีเงื่อนไข เพราะความสัมพันธ์ที่พบอาจมาจากปัจจัยอื่นของผู้เข้าร่วม และ ระบุว่าคำแนะนำนี้ไม่ครอบคลุมผู้ที่เป็นเบาหวานอยู่แล้ว

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริง คือ ใช้แบบพอประมาณ ADA นิยามว่าไม่เกินปริมาณที่รับได้ต่อวัน (ADI) และ ไม่ต้องกังวลจนกลับไปใช้น้ำตาลแทน ADA ระบุว่าการบอกผู้ป่วยว่าสารเหล่านี้ผ่านการประเมินความปลอดภัยอย่างละเอียดจากหน่วยงานกำกับและมีการติดตามต่อเนื่อง ช่วยลดความกังวลเกินเหตุได้

น้ำผึ้ง น้ำตาลมะพร้าว น้ำตาลทรายแดง ดีกว่าน้ำตาลทรายไหม

ไม่ได้ดีกว่าสำหรับคนเป็นเบาหวาน ADA จัดน้ำตาล น้ำผึ้ง และน้ำเชื่อมอากาเว่ไว้ในกลุ่มสารให้ความหวานที่ให้พลังงาน แนวทางไทยถึงกับใช้ น้ำผึ้ง 3 ช้อนชา เป็นตัวแก้น้ำตาลต่ำ เพราะให้คาร์โบไฮเดรตราว 15 กรัมและทำให้น้ำตาลขึ้นเร็ว

น้ำตาลมะพร้าว น้ำตาลโตนด และน้ำตาลทรายแดง ก็เป็นน้ำตาลเช่นกัน ต้องนับรวมในโควตา ไม่เกิน 6 ช้อนชาต่อวัน ตามแนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 และกรมอนามัย

อ่านชื่อสารให้ความหวานบนฉลากอย่างไร

FDA ระบุว่าผู้บริโภคดูได้ว่าผลิตภัณฑ์มีสารให้ความหวานหรือไม่ จาก ชื่อสารในรายการส่วนประกอบบนฉลาก วิธีดูแบบง่าย

1. 1หาชื่อสาร เช่น แอสปาร์แตม ซูคราโลส อะซีซัลเฟมโพแทสเซียม สตีวิออลไกลโคไซด์ (สารสกัดหญ้าหวาน) โมโกรไซด์หรือสารสกัดหล่อฮังก๊วย และชื่อที่ลงท้ายด้วย "-itol" หรือ "-ทอล"
2. 2ดูว่ามีน้ำตาลผสมด้วยไหม สินค้าบางชนิดผสมทั้งน้ำตาลและสารให้ความหวาน ส่วนประกอบเรียงตามปริมาณจากมากไปน้อย
3. 3ดูคาร์โบไฮเดรตทั้งหมด ไม่ใช่ดูแค่คำว่า "ไม่มีน้ำตาล" เพราะแป้งก็ทำให้น้ำตาลขึ้น
4. 4ถ้าแพ้หรือเป็น PKU ดูข้อความเตือนเรื่องฟีนิลอะลานีน

วิธีอ่านฉลากแบบละเอียดอยู่ที่ วิธีอ่านฉลากโภชนาการ และถ้าเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแบบชงดื่ม อ่านต่อที่ อ่านฉลากอาหารเสริมดูน้ำตาลอย่างไร

ใช้สารให้ความหวานแล้ว ติดหวานมากขึ้นไหม

หลักฐานยังไม่ชัด ADA ระบุว่างานวิจัยเรื่องสารให้ความหวานกับน้ำหนักยังขัดกัน บางงานพบว่าช่วยลดน้ำหนัก บางงานพบความสัมพันธ์กับน้ำหนักเพิ่ม ซึ่งอาจอธิบายได้จากปัจจัยกวน และการเติมสารให้ความหวานลงในอาหาร ไม่ช่วยลดน้ำหนักถ้าไม่ได้ลดพลังงานรวม

แนวทางที่ปลอดภัยคือใช้เป็น ทางผ่าน WHO แนะนำให้ลดความหวานของอาหารโดยรวม และกรมอนามัยก็แนะนำให้จำกัดสารให้ความหวานแทนน้ำตาลด้วย ลองทำแบบนี้

• •เริ่มจากเปลี่ยนน้ำอัดลมหวานเป็นสูตรไม่มีน้ำตาล แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นน้ำเปล่าหรือโซดาเปล่า
• •ลดปริมาณสารให้ความหวานในกาแฟทีละน้อย ให้ลิ้นค่อย ๆ ชินกับรสที่หวานน้อยลง
• •อย่าใช้คำว่า "ไม่มีน้ำตาล" เป็นเหตุผลให้กินขนมมากขึ้น

ตัวอย่างการไล่อ่านว่าความหวานในผงชงดื่มมาจากน้ำตาลหรือวัตถุให้ความหวานตัวไหน ดูได้ที่ อ่านฉลากผงชง หวานไหม มีน้ำตาลเท่าไร

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่ออ่านหัวข้อนี้ และหลักฐานที่มี

• •ไคโตซาน (80%) 60 มก. (คิดจากความเข้มข้น 80% ได้ตัวสารราว 48 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 96 มก. ต่อ 2 แคปซูล เป็นค่าคำนวณ) — คนที่ลดน้ำตาลในอาหารมักถามถึงไคโตซานในฐานะตัว "ดักจับ" อาหาร หลักฐานที่มีไม่สนับสนุนความเชื่อนี้ งานในคน 15 คนที่ใช้ไคโตซานวันละ 4.5 กรัม พบไขมันในอุจจาระเพิ่มเพียงราว 1.1 กรัมต่อวัน และการทบทวนของ Cochrane 15 งาน 1,219 คน พบน้ำหนักลดมากกว่ายาหลอกเฉลี่ย 1.7 กก. ในระยะสั้น แต่งานคุณภาพดีพบผลน้อยมาก แหล่งที่ตรวจไม่มีงานเรื่องไคโตซานกับการควบคุมน้ำตาล ปริมาณในแคปซูลยังน้อยกว่าในงานวิจัยราว 50–140 เท่า ไคโตซานมักผลิตจากเปลือกกุ้ง ฉลากจึงเตือนให้ระวังในผู้แพ้อาหารทะเล และให้กินห่างผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักอย่างน้อย 2 ชั่วโมง

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ADA ปี 2026 ก็ไม่แนะนำแร่ธาตุหรือสมุนไพรเพื่อหวังผลลดน้ำตาล ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ช่วยหักล้างน้ำตาลจากอาหารหรือเครื่องดื่มหวาน

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น และมีรายงานไตอักเสบจากมะระขี้นก ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที