เบาหวาน ความดัน ไขมัน ห้ามกินอะไร จัดอาหารชุดเดียวดูแลสามโรค

คำตอบสั้น: คนที่เป็นทั้งเบาหวาน ความดัน และไขมันสูง ไม่ต้องมีเมนูแยกสามชุด อาหารที่ต้องลดพร้อมกันมี 4 กลุ่ม คือ น้ำตาลและเครื่องดื่มหวาน แป้งขัดขาวที่กินเกิน ของเค็มและเครื่องปรุง และไขมันอิ่มตัวกับของทอด หลักที่ใช้ได้กับทั้งสามโรคคือจาน 2:1:1 ผัก 2 ส่วน ข้าวแป้ง 1 ส่วน โปรตีน 1 ส่วน น้ำตาลและน้ำมันไม่เกินวันละ 6 ช้อนชา และโซเดียมไม่เกินวันละ 2,000 มิลลิกรัม

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แนวทางเบาหวานไทย พ.ศ. 2566 ให้จัดจาน 2:1:1 บนจานแบนขนาด 9 นิ้ว และผลไม้มื้อละ 1 ส่วน
• •กรมอนามัยใช้สูตร 6:6:1 คือ น้ำตาลไม่เกิน 6 ช้อนชา น้ำมันไม่เกิน 6 ช้อนชา เกลือไม่เกิน 1 ช้อนชาต่อวัน
• •โซเดียม 2,000 มก. เท่ากับน้ำปลาราว 4 ช้อนชา หรือซีอิ๊วขาวและซอสปรุงรสราว 6 ช้อนชา
• •ชนิดของไขมันสำคัญกว่าปริมาณไขมันรวม ไขมันอิ่มตัวไม่เกินร้อยละ 7 ของพลังงาน
• •ไม่มีอาหารที่ "ห้ามเด็ดขาด" ตลอดชีวิต แต่มีอาหารที่ต้องนับและจำกัดจริงจัง

อาหารกลุ่มไหนที่ต้องลดพร้อมกันทั้งสามโรค

1. 1น้ำตาลและเครื่องดื่มหวาน ชานมเย็น กาแฟเย็น น้ำอัดลม น้ำผลไม้ แนวทางเบาหวานไทยให้น้ำตาลไม่เกินร้อยละ 5 ของพลังงาน (ไม่เกินราว 6 ช้อนชาต่อวัน) น้ำตาลที่เกินยังดันไตรกลีเซอไรด์ตามที่ MedlinePlus ระบุ
2. 2แป้งขัดขาวที่กินเกินจาน ข้าวเหนียวครึ่งทัพพีเท่ากับข้าวสวย 1 ทัพพีตามรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศูนย์เบาหวานศิริราช คนกินข้าวเหนียวจึงได้แป้งมากกว่าที่คิด อ่านต่อที่ เป็นเบาหวานกินข้าวอะไรได้บ้าง
3. 3ของเค็มและเครื่องปรุง น้ำปลา ซีอิ๊ว ผงปรุงรส ปลาร้า ผักดอง ไส้กรอก ลูกชิ้น บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป
4. 4ไขมันอิ่มตัวและของทอด น้ำมันหมู กากหมู หนังไก่ หมูสามชั้น กะทิ เนย ของทอดน้ำมันท่วม

รายการอาหารรายโรคที่ละเอียดกว่านี้อยู่ใน ไขมันในเลือดสูงห้ามกินอะไรบ้าง และ ความดันสูงห้ามกินอะไร บทความนี้จะเน้นการรวมให้เป็นจานเดียว

จัดจานอาหารไทยหนึ่งมื้ออย่างไรให้คุมแป้ง เค็ม และไขมันได้

ใช้จานแบนขนาด 9 นิ้วตามแนวทางเบาหวานไทย แบ่งเป็น

• •ครึ่งจาน: ผัก ผักลวก ผักสด ผักต้มในแกงจืด ผักผัดน้ำมันน้อย
• •หนึ่งในสี่: ข้าวแป้ง ข้าวกล้องหรือข้าวสวย ศูนย์ศรีพัฒน์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ แนะนำราวมื้อละ 2 ทัพพีถ้าน้ำหนักเกิน หรือ 3 ทัพพีถ้าไม่อ้วน และถ้ากินก๋วยเตี๋ยวหรือขนมปังต้องลดข้าวลง
• •หนึ่งในสี่: โปรตีน ปลา ไก่ไม่ติดหนัง ไข่ เต้าหู้ ถั่วเมล็ดแห้ง
• •ผลไม้ 1 ส่วนหลังอาหาร เช่น ผลไม้หั่น 6–8 ชิ้นคำ

ตัวอย่างมื้อที่ทำได้จริง

• •ข้าวกล้อง 1 ทัพพีครึ่ง แกงจืดเต้าหู้ผักกาด ปลาทูนึ่ง ผักลวกจิ้มน้ำพริกปริมาณน้อย
• •ข้าวต้มปลาไม่ใส่กระเทียมเจียวมาก เติมผักเยอะ ไม่ซดน้ำจนหมด
• •ส้มตำไทยไม่ใส่ปูปลาร้า ลดน้ำปลา กินกับไก่ย่างไม่ติดหนังและผักสดมาก ๆ ข้าวเหนียวไม่เกินครึ่งทัพพีถึง 1 ทัพพี

ไขมันชนิดไหนควรเลือก และชนิดไหนควรลด

แนวทางเบาหวานไทย พ.ศ. 2566 ระบุว่า "ชนิดของไขมันมีความสำคัญมากกว่าปริมาณไขมันรวม" และให้ไขมันอิ่มตัวไม่เกินร้อยละ 7 ของพลังงาน

• •ควรเลือก กรมอนามัยยกตัวอย่างน้ำมันรำข้าว น้ำมันมะกอก น้ำมันดอกคำฝอย น้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันทานตะวัน
• •ควรลด กรมอนามัยจัดน้ำมันปาล์ม น้ำมันมะพร้าว ไขมันสัตว์ และน้ำมันหมูเป็นไขมันอิ่มตัว
• •ควรเลี่ยง ไขมันทรานส์ในเนยขาว มาการีน และขนมอบบางชนิด

น้ำมันดีก็ยังต้องนับ น้ำมัน 1 ช้อนชาให้ไขมัน 5 กรัม พลังงาน 45 กิโลแคลอรี ตามตารางศิริราช กรมอนามัยระบุว่าไข่ดาว 1 ฟองมีน้ำมันราว 4 ช้อนชา และหอยทอด 1 จาน 8 ช้อนชา จึงควรเปลี่ยนวิธีปรุงจากทอดเป็นต้ม นึ่ง อบ ย่าง ยำ หรือผัดน้ำมันน้อย การเลือกน้ำมันในครัวอ่านต่อที่ ไขมันในเลือดสูงกินน้ำมันอะไร

เครื่องปรุงและน้ำจิ้มที่ทำให้โซเดียมเกินโดยไม่รู้ตัว

กรมอนามัยเทียบโซเดียม 2,000 มก. ต่อวัน ไว้ดังนี้

• •เกลือ 1 ช้อนชา
• •น้ำปลาราว 4 ช้อนชา
• •ซีอิ๊วขาวหรือซอสปรุงรสราว 6 ช้อนชา
• •ซอสหอยนางรมราว 4 ช้อนโต๊ะ

นี่คือโควตาทั้งวัน ไม่ใช่ต่อมื้อ ตัวที่มักเกินโดยไม่รู้ตัว ได้แก่ น้ำจิ้มไก่ น้ำจิ้มซีฟู้ด น้ำซุปก๋วยเตี๋ยว ผงปรุงรสที่เติมตอนผัด และน้ำปลาพริกที่ราดซ้ำ วิธีที่ช่วยได้คือ ชิมก่อนปรุง ตักน้ำจิ้มใส่ถ้วยเล็ก และไม่ซดน้ำแกงจนหมด ตัวเลขโซเดียมของเครื่องปรุงแต่ละชนิดอยู่ที่ โซเดียมวันละเท่าไหร่

ผลไม้กินได้แค่ไหนเมื่อเป็นทั้งเบาหวานและไตรกลีเซอไรด์สูง

กินได้ แต่ต้องนับเป็นส่วน แนวทางเบาหวานไทยให้ผลไม้มื้อละ 1 ส่วน รายการอาหารแลกเปลี่ยนของศิริราชให้ผลไม้ 1 ส่วนมีคาร์โบไฮเดรต 15 กรัม ตัวอย่างเช่น ฝรั่งผลกลางครึ่งผล สับปะรด 6–8 ชิ้นคำ ทุเรียน 1 เม็ดเล็ก

ศูนย์ศรีพัฒน์แนะนำให้คนเป็นเบาหวานเลือกผลไม้ 1 ชนิดต่อมื้อ วันละ 2–3 ครั้งหลังอาหาร และเลี่ยงทุเรียน ขนุน น้อยหน่า ละมุด รวมทั้งผลไม้ตากแห้ง กวน เชื่อม แช่อิ่ม และกระป๋อง ส่วนน้ำผลไม้ ศรีพัฒน์ให้หลีกเลี่ยงหรือจำกัด เพราะน้ำส้มคั้น 1 แก้วอาจใช้ส้ม 6–8 ผล

ไตรกลีเซอไรด์ขึ้นตามน้ำตาลและพลังงานที่เกิน ผลไม้หวานจัดหลายส่วนต่อวันจึงกระทบได้ทั้งน้ำตาลและไตรกลีเซอไรด์ อ่านเพิ่มที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงห้ามกินอะไร

อาหารนอกบ้านและร้านสะดวกซื้อ เลือกอย่างไร

• •ร้านข้าวแกง เลือกแกงจืดหรือแกงส้ม 1 อย่าง กับผัดผักน้ำมันน้อย 1 อย่าง ขอข้าวน้อย ไม่ราดน้ำแกงซ้ำ เลี่ยงแกงกะทิกับของทอดในมื้อเดียวกัน
• •ร้านก๋วยเตี๋ยว เลือกน้ำใส เพิ่มผัก ไม่เติมน้ำตาลและน้ำปลาซ้ำ ไม่ซดน้ำจนหมด
• •ร้านสะดวกซื้อ ดูฉลากโภชนาการเทียบโซเดียมกับโควตา 2,000 มก. ต่อวัน เลือกน้ำเปล่าหรือนมไม่หวาน ผลไม้หั่นถ้วยเล็ก ไข่ต้ม ข้าวกล่องที่มีผัก แทนขนมปังไส้หวานและน้ำหวาน
• •งานบุญงานเลี้ยง ตักผักก่อน ข้าวทีหลัง และนับขนมหวานเป็นส่วนหนึ่งของน้ำตาล 6 ช้อนชาในวันนั้น

ได้ยินว่าเป็นสามโรคแล้วห้ามกินไข่ ห้ามกินมัน ห้ามกินข้าว จริงไหม

ไม่จริง การงดทุกอย่างทำให้กินได้ไม่นานและเสี่ยงขาดสารอาหาร แนวทางเบาหวานไทยระบุว่ารูปแบบอาหารที่ช่วยคุมเบาหวานระยะยาวมีหลายแบบ เช่น เมดิเตอร์เรเนียน DASH อาหารเน้นพืช และอาหารไขมันต่ำ หัวใจของทุกแบบคือคุมปริมาณและเลือกชนิด ไม่ใช่งดหมวดใดหมวดหนึ่งไปทั้งหมด เรื่องไข่มีรายละเอียดที่ ไขมันในเลือดสูงกินไข่วันละกี่ฟอง และอาหาร DASH แบบไทยอยู่ที่ อาหาร DASH ฉบับคนไทย

เมื่อไรควรพบนักกำหนดอาหาร

ควรขอให้แพทย์ส่งพบนักกำหนดอาหารหรือคลินิกโภชนาการของโรงพยาบาล ในกรณีเหล่านี้

• •น้ำตาลสะสมหรือไขมันยังไม่ถึงเป้าทั้งที่กินยาสม่ำเสมอ
• •มีโรคไตร่วม เพราะต้องคุมโพแทสเซียม ฟอสฟอรัส และโปรตีนเพิ่ม
• •ใช้อินซูลินหรือยาที่ทำให้น้ำตาลต่ำ ต้องจับคู่ปริมาณแป้งกับยา
• •น้ำหนักลดหรือเพิ่มโดยไม่ตั้งใจ

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ดื่มน้ำตามมาก ๆ ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

น้ำมันพืชในแคปซูลเป็นชนิดเดียวกับที่แนวทางไทยแนะนำให้ใช้แทนไขมันอิ่มตัว แต่ปริมาณต่างกันมาก น้ำมันรวมในแคปซูลราว 0.5 กรัม ขณะที่น้ำมัน 1 ช้อนชาในครัวมีไขมันราว 5 กรัม (คำนวณจากตารางศิริราช) หลักฐานของแต่ละชนิดมีดังนี้

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งาน PREDIMED ในสเปนพบว่าคนเสี่ยงหัวใจสูงที่ได้คำแนะนำให้กินอาหารเมดิเตอร์เรเนียนร่วมกับน้ำมันมะกอกบริสุทธิ์หลายช้อนโต๊ะต่อวัน มีอัตราการเกิดเบาหวานรายใหม่ต่ำกว่ากลุ่มอาหารไขมันต่ำ แต่เป็นการวิเคราะห์กลุ่มย่อยของการเปลี่ยนรูปแบบอาหารทั้งหมด และฉบับแรกของงานนี้เคยถูกถอนเพราะการสุ่มผิดขั้นตอน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวมผลในคนพบว่าการใช้คาโนลาเป็นน้ำมันหลักในอาหารแทนไขมันอื่น LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6 มก./ดล. ที่ปริมาณน้ำมันปรุงอาหารทั้งวัน
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานของมหาวิทยาลัยมหิดลใช้น้ำมันรำข้าววันละ 30 มิลลิลิตรปรุงอาหาร 3 มื้อ ซึ่งมากกว่าในแคปซูลหลายร้อยเท่า

แคปซูลจึงไม่ได้ทำหน้าที่เดียวกับการเปลี่ยนน้ำมันในครัว และ ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง ผลิตภัณฑ์นี้มีวิตามินซีและวิตามินอีด้วย ซึ่งแนวทางเบาหวานไทย พ.ศ. 2566 ไม่แนะนำให้กินสารต้านอนุมูลอิสระในรูปผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อหวังผลลดน้ำตาลหรือหวังกันการเกิดโรคหัวใจ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที