เบาหวาน กินอะไรในเซเว่นได้บ้าง เลือกของร้านสะดวกซื้ออย่างไร

คำตอบสั้น: คนเป็นเบาหวานซื้ออาหารในร้านสะดวกซื้อได้ ถ้า พลิกดูฉลาก GDA ด้านหน้าซองทุกครั้ง ดูน้ำตาลก่อน แล้วดูโซเดียม และ จัดมื้อให้มีครบ คือแป้งพอดี โปรตีน และผักหรือผลไม้ตามส่วน ตัวเลือกที่ทำได้ง่าย เช่น ไข่ต้ม นมจืดหรือนมถั่วเหลืองไม่หวาน ขนมปัง 1–2 แผ่น ข้าวกล่องที่มีผัก และผลไม้ตัดแต่ง ส่วนที่ควรเลี่ยงคือขนมปังไส้หวาน เบเกอรี น้ำผลไม้ ชาและกาแฟพร้อมดื่มที่เติมน้ำตาล

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ดูฉลาก GDA: น้ำตาลต่อซอง และจำนวนครั้งที่ควรแบ่งกิน
• •น้ำตาลทั้งวันไม่ควรเกิน 6 ช้อนชาตามแนวทางเบาหวานไทย โซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมตามกรมอนามัย
• •ขนมปัง 1 แผ่น = ข้าวสวย 1 ทัพพี ตามรายการอาหารแลกเปลี่ยนของศิริราช
• •คำว่า "ไม่มีน้ำตาล" บนฉลากมีเงื่อนไขกำกับ แต่ยังต้องอ่านตารางประกอบ
• •เบาหวานร่วมโรคไต ต้องดูโซเดียมและฟอสเฟตเพิ่ม

หลักเลือกอาหารในร้านสะดวกซื้อ ดูฉลากตรงไหน

จุดแรกคือฉลาก GDA ด้านหน้าซอง กรมอนามัยอธิบายว่า GDA คือข้อมูลโภชนาการด้านหน้าฉลาก ที่แสดง พลังงาน น้ำตาล ไขมัน และโซเดียม ต่อ 1 ซองหรือทั้งบรรจุภัณฑ์ พร้อมบอกว่าซองนั้นควรแบ่งกินกี่ครั้ง

วิธีอ่านแบบเร็ว

1. 1ดูน้ำตาลต่อซอง แล้วเทียบกับโควตาทั้งวันไม่เกิน 6 ช้อนชา กรมอนามัยแนะนำให้เลี่ยงอาหารที่น้ำตาลสูงต่อ 1 หน่วยบริโภค และอย่ากินหวานซ้ำหลายมื้อในวันเดียว
2. 2ดูจำนวนครั้งที่ควรแบ่งกิน ถ้าฉลากบอกให้แบ่ง 2 ครั้ง แต่เรากินหมดซอง ตัวเลขทั้งหมดก็ต้องคูณ 2
3. 3ดูโซเดียม กรมอนามัยแนะนำโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน ซึ่งสำคัญมากสำหรับคนที่มีความดันสูงร่วมด้วย
4. 4เทียบ 2 ตัวเลือก แล้วเลือกตัวที่น้ำตาลและโซเดียมต่ำกว่า

อาหารที่ไม่มีฉลาก GDA ด้านหน้า ให้พลิกไปดูตารางข้อมูลโภชนาการด้านหลัง และดูรายการส่วนประกอบว่ามีน้ำตาล น้ำเชื่อม หรือนมข้นหวานหรือไม่ อ่านวิธีอ่านฉลากแบบละเอียดได้ที่ อ่านฉลากโภชนาการอย่างไร

อาหารเช้าแบบเร่งด่วน เลือกอะไรดี

หลักคือมีโปรตีน และคุมแป้งให้อยู่ในส่วน ตัวอย่างการจับคู่ที่ใช้ของในร้านสะดวกซื้อ

• •ไข่ต้ม 1–2 ฟอง ศิริราชนับไข่ไก่ทั้งฟองเป็นเนื้อสัตว์ 1 ส่วน ไม่มีคาร์โบไฮเดรต
• •ขนมปังแผ่น 1–2 แผ่น ศิริราชนับขนมปัง 1 แผ่นเท่ากับข้าวแป้ง 1 ส่วน (คาร์โบไฮเดรต 18 กรัม) เลือกแบบไม่มีไส้หวาน
• •นมจืดหรือนมถั่วเหลืองไม่หวาน ศิริราชนับนม 240 มล. เป็นนม 1 ส่วน มีคาร์โบไฮเดรต 12 กรัม ส่วนนมถั่วเหลืองไม่หวานนับเป็นโปรตีน

ตัวเลือกอื่นที่นับส่วนได้ง่าย เช่น ข้าวโพดต้มครึ่งฝักใหญ่ หรือ มันเทศต้ม 1 ทัพพี ซึ่งศิริราชนับเป็นข้าวแป้ง 1 ส่วนเท่ากัน

ที่ควรเลี่ยงในมื้อเช้า ได้แก่ ขนมปังไส้ครีมหรือสังขยา เบเกอรีหวาน นมรสหวาน นมเปรี้ยวรสหวาน และกาแฟหรือชาพร้อมดื่มที่เติมน้ำตาล เพราะได้น้ำตาลจำนวนมากตั้งแต่เช้า

มื้อกลางวัน ข้าวกล่อง แซนด์วิช ขนมจีบ ซาลาเปา ต่างกันอย่างไร

• •ข้าวกล่อง — เลือกเมนูที่มีผักและโปรตีน เช่น ผัดผัก ไก่ หรือไข่ ข้าวในกล่องอาจมากกว่าโควตาของเรา ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. แนะนำข้าวมื้อละ 2 ทัพพีสำหรับคนที่อ้วน หรือ 3 ทัพพีสำหรับคนที่ไม่อ้วน ถ้าข้าวมาก ให้กินไม่หมด และไม่เทซองซอสหวานหรือซอสเค็มเพิ่ม
• •แซนด์วิช — ขนมปัง 2 แผ่นนับเป็นข้าวแป้ง 2 ส่วน ไส้ที่เป็นไข่ ไก่ หรือทูน่า ดีกว่าไส้หวาน แต่ถ้ามีมายองเนสหรือน้ำสลัดมาก ศิริราชนับน้ำสลัดอยู่ในหมวดน้ำมัน จึงได้ไขมันเพิ่ม
• •ซาลาเปา — แป้งหนา นับเป็นแป้งของมื้อนั้น ถ้าเป็นไส้หวาน เช่น ครีม ถั่วดำ หรือหมูแดงรสหวาน จะได้น้ำตาลเพิ่ม ให้ดูตัวเลขน้ำตาลบนฉลากเทียบกันก่อนเลือก
• •ขนมจีบ — แป้งห่อบางกว่า มีเนื้อสัตว์มากกว่า แต่ให้ดูโซเดียมบนฉลาก และระวังซีอิ๊วดำหวานที่แถมมา
• •บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป — ไม่ควรเป็นมื้อประจำ กรมอนามัยระบุว่าบะหมี่ส่วนใหญ่ห่อละประมาณ 60 กรัม ถ้ากินหมดห่อจะได้โซเดียม 1,400–2,600 มิลลิกรัม และได้แป้งแต่ขาดผักกับโปรตีน

ตัวอย่างมื้อกลางวันที่จับคู่ง่าย: ข้าวกล่องผัดผักใส่ไก่ กินข้าวตามโควตา เพิ่มไข่ต้ม 1 ฟอง และผลไม้ตัดแต่ง 1 ส่วน เช่น แตงโมหรือสับปะรด 6–8 ชิ้น หรือฝรั่งครึ่งผล ตามรายการของศิริราช ดูการจัดจานเพิ่มได้ที่ เบาหวาน กินอะไรได้บ้าง

ของว่างที่เลือกได้ และที่ควรเลี่ยง

เลือกได้ (ยังต้องนับส่วน)

• •ผลไม้ตัดแต่ง 1 ถ้วยเล็ก ที่ไม่ราดน้ำเชื่อมหรือบ๊วย
• •ไข่ต้ม
• •ถั่วอบไม่ปรุงรส ปริมาณน้อย ศิริราชนับถั่วลิสง 10 เมล็ดเป็นน้ำมัน 1 ส่วน อ่านต่อที่ เบาหวาน ห้ามกินถั่วจริงไหม
• •นมจืดกล่องเล็ก หรือนมถั่วเหลืองไม่หวาน
• •แครกเกอร์จืด ศิริราชนับแครกเกอร์ 6 แผ่นเป็นข้าวแป้ง 1 ส่วน

ควรเลี่ยง

• •ขนมปังไส้หวาน เค้ก คุกกี้ โดนัท
• •ผลไม้อบแห้ง ผลไม้แช่อิ่ม ซึ่งศูนย์ศรีพัฒน์ให้เลี่ยง
• •ไอศกรีม รวมถึงไอศกรีมผลไม้ ที่คณะแพทยศาสตร์ มช. ระบุว่ายังมีน้ำตาลมาก
• •ขนมกรุบกรอบรสเค็มจัด ที่มีทั้งแป้ง น้ำมัน และโซเดียม

เครื่องดื่มสูตรไม่มีน้ำตาล เลือกอย่างไร

น้ำเปล่าเป็นตัวเลือกพื้นฐาน ถัดมาคือชาหรือกาแฟที่ไม่เติมน้ำตาล ส่วนเครื่องดื่มที่ฉลากเขียนว่า "ไม่มีน้ำตาล" หรือ "น้ำตาลน้อย" เป็นคำกล่าวอ้างที่มีเงื่อนไขทางกฎหมายกำกับ แต่ ยังต้องอ่านตารางข้อมูลโภชนาการประกอบ เพื่อดูตัวเลขน้ำตาลและพลังงานจริง

เครื่องดื่มสูตรไม่มีน้ำตาลส่วนใหญ่ใช้สารให้ความหวานแทนน้ำตาล กรมอนามัยแนะนำให้จำกัดสารให้ความหวานแทนน้ำตาลด้วย อ่านเรื่องสารให้ความหวานแต่ละชนิดได้ที่ สารให้ความหวานแทนน้ำตาล เบาหวานกินได้ไหม

เครื่องดื่มที่ควรเลี่ยง ได้แก่ น้ำผลไม้ ซึ่งศูนย์ศรีพัฒน์ให้หลีกเลี่ยงหรือจำกัด ชาเขียวหวาน น้ำอัดลมปกติ และเครื่องดื่มชูกำลัง ส่วนกาแฟกระป๋องและกาแฟเย็น อ่านต่อที่ เบาหวานกินกาแฟได้ไหม และเครื่องดื่มอื่นที่ เบาหวาน ดื่มน้ำอะไรได้บ้าง

ข้อยกเว้นสำคัญ: ถ้ามีอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก แนวทางเบาหวานไทยใช้ น้ำอัดลมปกติ 180 มล. หรือน้ำส้มคั้น 180 มล. เป็นตัวอย่างของคาร์โบไฮเดรต 15 กรัมสำหรับแก้น้ำตาลต่ำ กรณีนี้ต้องใช้สูตรที่มีน้ำตาลจริง ไม่ใช่สูตรไม่มีน้ำตาล แล้วตรวจน้ำตาลซ้ำใน 15 นาที อ่านขั้นตอนเต็มที่ น้ำตาลต่ำ อาการ ต่ำกว่า 70 ต้องทำอย่างไร

คนเป็นเบาหวานร่วมกับโรคไต เลือกอย่างไร

ต้องผ่านหลายด่านกว่า คือน้ำตาล โซเดียม ฟอสเฟต และบางคนต้องดูโพแทสเซียมและโปรตีนด้วย

• •ดูโซเดียมบนฉลากทุกชิ้น และไม่เทซองเครื่องปรุงเพิ่ม
• •เลี่ยงโคล่าที่ใช้กรดฟอสฟอริก (ตามที่ศูนย์ศรีพัฒน์ มช. ระบุ) และนมหรือครีมเทียมปริมาณมาก ถ้าแพทย์ให้คุมฟอสเฟต
• •ผลไม้ตัดแต่งให้เลือกกลุ่มที่สมาคมโรคไตแห่งประเทศไทยจัดเป็นโพแทสเซียมต่ำถึงปานกลาง เช่น สับปะรด แตงโม ส้มโอ ถ้าโพแทสเซียมในเลือดสูง
• •ไม่เพิ่มไข่หรือเนื้อสัตว์เกินโควตาโปรตีนที่แพทย์กำหนด

อ่านรายละเอียดสำหรับผู้ป่วยไตได้ที่ โรคไตกินอะไรในเซเว่นได้บ้าง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb)

เบต้าเฮิร์บ (Beta Herb) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 10-1-15662-5-0011 ผลิตโดย บริษัท โอดี สไตล์ จำกัด จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 1,000 มก. ฉลากแนะนำวันละ 1–2 แคปซูล ปริมาณที่ได้รับจึงขึ้นกับจำนวนแคปซูลที่กิน

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: สารสกัดจากมะระขี้นก 150 มก. · ผงน้ำมันปลา 100 มก. · แมกนีเซียม (100%) 100 มก. · สารสกัดจากโสมอเมริกัน 100 มก. · สารสกัดจากเห็ดหลินจือ 70 มก. · สารสกัดจากอาร์ติโชค 70 มก. · โพรโพลิส 60.5 มก. · ไคโตซาน (80%) 60 มก. · ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. · สารสกัดจากเจียวกู่หลาน 45 มก. · ซิงค์ อะมิโน แอซิด คีเลต (20%) 30 มก. · กรดแอลฟาไลโปอิก (100%) 24 มก. · ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริล แอซีเตต (วิตามินอี 425 IU/g) 10 มก. · โครเมียม พิโคลิเนต 0.5 มก.

ส่วนประกอบที่คนมักถามเมื่อต้องกินอาหารสำเร็จรูปบ่อย และหลักฐานที่มี

• •ไคโตซาน (80%) 60 มก. (คิดเป็นตัวสารราว 48 มก. เป็นค่าคำนวณ ถ้า 2 แคปซูลราว 96 มก.) — งานในคน 15 คนที่ใช้ไคโตซานวันละ 4.5 กรัม พบไขมันในอุจจาระเพิ่มเพียงราว 1.1 กรัมต่อวัน ผู้วิจัยสรุปว่าน้อยจนไม่มีความหมายทางคลินิก ส่วนการทบทวนของ Cochrane 15 งาน 1,219 คนพบน้ำหนักลดมากกว่ายาหลอกเฉลี่ย 1.7 กก. ในระยะสั้น แต่งานคุณภาพดีพบผลน้อยมาก ขนาดที่ศึกษาสูงกว่าในแคปซูลหลายสิบเท่า และไม่มีงานในแหล่งที่เราตรวจที่ศึกษาไคโตซานกับน้ำตาลในเลือด
• •ยีสต์ เบต้า-กลูแคน (85%) 60 มก. (คิดเป็นตัวสารราว 51 มก. เป็นค่าคำนวณ ถ้า 2 แคปซูลราว 102 มก.) — จากการค้นของเรา ยังไม่พบงานวิจัยในคนเรื่องยีสต์เบต้ากลูแคนกับน้ำตาลในเลือด งานที่พบใช้วันละ 15 กรัม (15,000 มก.) ในชาย 15 คนที่มีไขมันในเลือดสูง ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ

ต้องบอกตรง ๆ ว่า แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน พ.ศ. 2566 ของไทยระบุว่ายังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าการเสริมโครเมียม แมกนีเซียม หรือสมุนไพร ช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้หักล้างน้ำตาล ไขมัน หรือโซเดียมจากอาหารสำเร็จรูปได้ การอ่านฉลากและเลือกอาหารยังเป็นสิ่งที่ต้องทำเอง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ใช้อินซูลินหรือยาเบาหวานชนิดกิน: มะระขี้นก โสมอเมริกัน และกรดแอลฟาไลโปอิก ซึ่งเป็นส่วนประกอบในสูตร มีรายงานว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดน้ำตาล ต้องแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรก่อน และรู้จักอาการน้ำตาลต่ำ เช่น หิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก สับสน ถ้าน้ำตาลต่ำบ่อยผิดปกติ ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ (ยาและอินซูลินที่แพทย์สั่งให้ใช้ต่อ) แล้วรีบแจ้งแพทย์ ถ้ามีอาการข้อใดข้อหนึ่ง ได้แก่ สับสนมาก ชัก หรือหมดสติ ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669 ห้ามลด หยุด หรือปรับยาเบาหวานหรืออินซูลินเอง
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล: ฉลากเตือนเรื่องน้ำมันปลา และงานทดลองในอาสาสมัครพบว่าโสมอเมริกันทำให้ค่า INR ของวาร์ฟารินลดลง ต้องบอกแพทย์ก่อน
• •ผู้ป่วยโรคไต: Linus Pauling Institute เตือนว่าผู้มีโรคไตควรจำกัดโครเมียมเสริม และเสี่ยงผลข้างเคียงจากแมกนีเซียมเสริมสูงขึ้น ให้นำกล่องไปปรึกษาแพทย์ก่อน
• •คำเตือนบนฉลาก: เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ไคโตซาน: สตรีให้นมบุตรไม่ควรรับประทาน ระวังในผู้แพ้อาหารทะเลและผู้ที่น้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์ · ไคโตซาน: ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอื่นที่มีไขมันเป็นส่วนประกอบหลักให้ทานห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง · น้ำมันปลา: ห้ามใช้ในผู้แพ้ปลาทะเลหรือน้ำมันปลา · น้ำมันปลา: ระวังในผู้ที่เลือดแข็งตัวช้า หรือใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือแอสไพริน · ควรรับประทานอาหารครบ 5 หมู่ · ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าเฮิร์บทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที