เลือกแคลเซียมเสริมอย่างไร ดูชนิดและแคลเซียมธาตุบนฉลากให้เป็น

คำตอบสั้น: ไม่มีงานวิจัยที่บอกได้ว่าแคลเซียมยี่ห้อใดดีกว่ายี่ห้ออื่น สิ่งที่ช่วยเลือกได้จริงคือ (1) ดูก่อนว่าได้แคลเซียมจากอาหารพอหรือยัง (2) อ่าน ปริมาณแคลเซียมธาตุ บนฉลาก ไม่ใช่น้ำหนักสารทั้งก้อน (3) เลือกชนิดที่เข้ากับตัวเอง เช่น แคลเซียมคาร์บอเนตต้องกินพร้อมอาหาร แคลเซียมซิเตรตกินตอนท้องว่างได้ (4) ตรวจเลข อย. และไม่หลงเชื่อคำโฆษณาเกินจริง (5) ถ้าเป็นนิ่ว โรคไต หรือกินยาประจำ ให้ถามแพทย์หรือเภสัชกรก่อน

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •ห้องสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ (MedlinePlus) ระบุว่า หลายคนได้แคลเซียมพอจากอาหารปกติ และการตัดสินใจกินแคลเซียมเสริมควรชั่งประโยชน์กับความเสี่ยง
• •ฉลาก "แคลเซียมคาร์บอเนต 1,500 มก." ให้ แคลเซียมธาตุราว 600 มก. (คำนวณ) ส่วนแคลเซียมแอลทรีโอเนตมีแคลเซียมเพียงราวร้อยละ 13 ของน้ำหนัก
• •คาร์บอเนต กินพร้อมอาหาร · ซิเตรต กินตอนไหนก็ได้ และเหมาะกับคนที่มีกรดในกระเพาะน้อยหรือกินยาลดการหลั่งกรด
• •รูปแบบอื่น เช่น กลูโคเนต แล็กเทต MedlinePlus ระบุว่ามักมีแคลเซียมน้อยกว่าและไม่ได้มีข้อดีเหนือคาร์บอเนตหรือซิเตรต
• •อย. ให้ยึดหลัก "3 ต." ตรวจสอบเลข อย. ตรวจสอบแหล่งที่มา ตรวจสอบคำโฆษณา
• •ผู้ที่เป็นนิ่ว โรคไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือกินยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม ยากระดูกพรุน ต้องปรึกษาก่อน

แคลเซียมยี่ห้อไหนดี

คำถามนี้มีคนค้นมาก แต่ ไม่มีหน่วยงานทางการแพทย์ใดจัดอันดับยี่ห้อแคลเซียม งานวิจัยใหญ่เรื่องแคลเซียมเสริมก็ทดสอบ "ชนิด" และ "ปริมาณ" ไม่ได้ทดสอบยี่ห้อ

ดังนั้นแทนที่จะถามว่ายี่ห้อไหนดี ลองถาม 5 ข้อนี้แทน

1. 1ฉันได้แคลเซียมจากอาหารวันละเท่าไร ขาดอยู่เท่าไร
2. 2ผลิตภัณฑ์นี้ให้ แคลเซียมธาตุ เท่าไรต่อวัน
3. 3ชนิดของแคลเซียมเข้ากับเวลากินและยาที่ฉันกินอยู่ไหม
4. 4มีเลข อย. และแหล่งที่มาชัดเจนไหม
5. 5ฉันมีโรคหรือยาที่ต้องถามแพทย์ก่อนหรือเปล่า

ต้องกินแคลเซียมเสริมจริงไหม

เริ่มจากอาหารก่อนเสมอ MedlinePlus ระบุว่าหลายคนได้แคลเซียมพอจากอาหารปกติ ส่วนผู้สูงอายุทั้งหญิงและชายอาจต้องได้แคลเซียมเพิ่ม สถาบันไลนัส พอลลิง มหาวิทยาลัยแห่งรัฐออริกอน (LPI) อ้างหน่วยงานด้านกระดูกและหัวใจของสหรัฐที่สนับสนุนการใช้แคลเซียมเสริมเพื่อเติมส่วนที่ได้จากอาหารไม่พอ

ตัวเลขที่ใช้เทียบ

• •ข้อกำหนดสารอาหารของกรมอนามัย (DRI ไทย 2563): ผู้ใหญ่อายุ 19–50 ปี 800 มก. ต่อวัน อายุ 51 ปีขึ้นไป 1,000 มก. ต่อวัน ทั้งชายและหญิง
• •MedlinePlus ยกตัวอย่างว่า นมหรือโยเกิร์ต 1 ถ้วย (237 มล.) มีแคลเซียมราว 300 มก.
• •DRI ไทยระบุว่าผู้ใหญ่ไทยกินแคลเซียมได้ต่ำกว่าเกณฑ์มาก

ลองนับคร่าว ๆ จากมื้อที่กินจริงสัก 2–3 วัน ทั้งนม เต้าหู้ ปลาเล็กปลาน้อย และผักใบเขียวอย่างคะน้า กวางตุ้ง แล้วเทียบกับเป้าของช่วงอายุตัวเอง ส่วนที่ขาดคือส่วนที่ต้องหาเพิ่ม จะจากอาหารหรือจากเม็ดเสริมก็ให้คุยกับแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร อ่านวิธีคิดที่ แคลเซียมวันละเท่าไรถึงพอ

MedlinePlus ระบุว่า แพทย์จะบอกว่าคุณต้องเสริมแคลเซียมหรือไม่ และไม่ควรรับประทานเกินปริมาณแนะนำโดยไม่ได้รับความเห็นชอบจากแพทย์

แคลเซียมแต่ละชนิดต่างกันอย่างไร

แคลเซียมคาร์บอเนต

• •แคลเซียมราว ร้อยละ 40 ของน้ำหนัก (คำนวณ) ให้แคลเซียมต่อเม็ดสูง
• •MedlinePlus ระบุว่าราคาไม่แพง และ ให้กินพร้อมมื้ออาหาร
• •อาจทำให้ท้องผูก ท้องอืด เรอ อ่านเพิ่มที่ แคลเซียมคาร์บอเนตคืออะไร

แคลเซียมซิเตรต

• •MedlinePlus ระบุว่าราคาสูงกว่า ดูดซึมได้ดีทั้งตอนท้องว่างและตอนอิ่ม
• •ผู้ที่มีกรดในกระเพาะน้อย ซึ่งพบมากขึ้นหลังอายุ 50 ปี ดูดซึมแคลเซียมซิเตรตได้ดีกว่าคาร์บอเนต
• •LPI ระบุว่าเหมาะกว่าในผู้ที่กินยาลดการหลั่งกรดกลุ่ม H2 blockers หรือ PPI

แคลเซียมกลูโคเนต แล็กเทต ฟอสเฟต

MedlinePlus ระบุว่ารูปแบบเหล่านี้ส่วนใหญ่ มีแคลเซียมน้อยกว่าคาร์บอเนตและซิเตรต และไม่ได้มีข้อดีเหนือกว่า

แคลเซียมอะมิโนแอซิดคีเลต

คือแคลเซียมที่จับกับกรดอะมิโน ตัวที่มีสูตรชัดเจนคือแคลเซียมบิสไกลซิเนต ซึ่งคำนวณจากสูตรโมเลกุลได้แคลเซียมสูงสุดราวร้อยละ 21 เราไม่พบเอกสารทางการที่เปิดตรวจได้ซึ่งกำหนดสัดส่วนแคลเซียมของ "แคลเซียมอะมิโนแอซิดคีเลต" ถ้าฉลากไม่บอกปริมาณแคลเซียมธาตุ ก็คำนวณเองไม่ได้

แคลเซียมแอลทรีโอเนต

แคลเซียมราวร้อยละ 12.9 ของน้ำหนัก (คำนวณ) งานในคนมีเพียงงานดูดซึมเล็ก ๆ ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ อ่านเพิ่มที่ แคลเซียมแอลทรีโอเนตคืออะไร และเปรียบเทียบรูปแบบอื่นที่ แคลเซียมแต่ละรูปแบบบนฉลาก

อ่านฉลากแคลเซียมอย่างไรไม่ให้พลาด

แยกน้ำหนักสารกับแคลเซียมธาตุ

นี่คือจุดที่คนพลาดบ่อย ฉลากอาจเขียนได้ 2 แบบ

• •เขียนน้ำหนักสาร เช่น "แคลเซียมคาร์บอเนต 1,500 มก." ตัวเลขนี้รวมส่วนที่ไม่ใช่แคลเซียมด้วย
• •เขียนแคลเซียมธาตุ เช่น "ให้แคลเซียม 600 มก." ตัวเลขนี้คือแคลเซียมที่นำไปนับรวมกับอาหารได้

LPI อธิบายว่าในสหรัฐ ฉลากผลิตภัณฑ์เสริมต้องแสดงปริมาณเป็นแคลเซียมธาตุ ส่วนชนิดของเกลือแคลเซียมให้ดูจากรายการส่วนประกอบ ฉลากในไทยเขียนต่างกันไปแต่ละยี่ห้อ ถ้ามีแต่น้ำหนักสาร ให้ถามเภสัชกรหรือผู้ผลิตว่าได้แคลเซียมธาตุเท่าไร

ดูว่าตัวเลขเป็น "ต่อเม็ด" หรือ "ต่อวัน"

บางยี่ห้อบอกต่อ 1 เม็ด บางยี่ห้อบอกต่อหน่วยบริโภคที่อาจเป็น 2 เม็ดขึ้นไป ให้คูณตามจำนวนที่ฉลากให้กินต่อวัน และทำตามวิธีรับประทานบนฉลาก ไม่กินเพิ่มเอง

นับรวมทุกแหล่ง

• •แคลเซียมเสริมหลายตัว วิตามินรวม และยาลดกรดบางชนิดมีแคลเซียมทั้งนั้น ให้นับรวมกัน
• •ขีดสูงสุดที่ไม่ควรเกินต่อวัน (UL) จากทุกแหล่ง ตามตารางใน DRI ไทยที่อิงสหรัฐ คือ 2,000 มก. ในผู้อายุเกิน 50 ปี และ 2,500 มก. ในผู้อายุ 19–50 ปี
• •MedlinePlus แนะนำให้แบ่งกิน ไม่เกินครั้งละ 500 มก. เพื่อให้ดูดซึมได้มากขึ้นและลดผลข้างเคียง

วิตามินดีในเม็ดเดียวกัน

MedlinePlus ระบุว่าร่างกายต้องใช้วิตามินดีช่วยดูดซึมแคลเซียม และแคลเซียมเสริมบางชนิดผสมวิตามินดีมาด้วย ถ้ากินวิตามินดีที่แพทย์สั่งอยู่แล้ว ให้นับรวมและแจ้งแพทย์ อ่านเพิ่มที่ วิตามินดีกับแคลเซียม

เลข อย. และคำโฆษณาเกินจริงที่ควรระวัง

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เตือนประชาชน (ข่าววันที่ 6 มี.ค. 2569) ให้ยึดหลัก "3 ต." ก่อนซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

1. 1ตรวจสอบเลข อย. ผ่านบริการตรวจสอบการอนุญาตผลิตภัณฑ์บนเว็บไซต์ อย.
2. 2ตรวจสอบแหล่งที่มา
3. 3ตรวจสอบคำโฆษณา ไม่หลงเชื่อคำอวดอ้างว่าเห็นผลรวดเร็วหรือรักษาโรคได้ เพราะผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา

คำโฆษณาแคลเซียมที่ควรตั้งคำถาม

• •"รักษากระดูกพรุน" "กระดูกกลับมาแข็งแรง" ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา
• •"ดูดซึม 90–100%" งานแคลเซียมแอลทรีโอเนตที่วัดจริงในคนรายงานราวร้อยละ 26.5 ถ้าเห็นตัวเลขสูงมาก ให้ถามว่ามาจากงานวิจัยใด
• •"เพิ่มความสูงได้" สำหรับเด็ก อ่านเหตุผลที่ แคลเซียมเพิ่มความสูงได้จริงไหม
• •"แคลเซียมสูง" โดยไม่บอกตัวเลขแคลเซียมธาตุ

ถ้าพบผลิตภัณฑ์ที่สงสัย แจ้งได้ที่สายด่วน อย. 1556 อ่านความต่างระหว่างอาหารเสริมกับยาที่ อาหารเสริมกับวิตามินต่างกันอย่างไร

ใครไม่ควรรับประทานแคลเซียมเสริมโดยไม่ถามแพทย์

• •ผู้ที่เป็นหรือเคยเป็นนิ่วในไต: งาน WHI ที่ให้แคลเซียม 1,000 มก. ร่วมกับวิตามินดี 400 IU ต่อวัน พบนิ่วในไตเพิ่มขึ้นราวร้อยละ 17
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังหรือฟอกไต: สถาบันโรคเบาหวาน ทางเดินอาหาร และไตของสหรัฐ (NIDDK) แนะนำให้ปรึกษาบุคลากรสุขภาพก่อนใช้วิตามินและแร่ธาตุเสริม
• •ผู้มีแคลเซียมในเลือดสูงหรือโรคพาราไทรอยด์
• •ผู้กินยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยา ให้เภสัชกรกำหนดเวลา อ่านเพิ่มที่ แคลเซียมกับยาประจำตัว
• •ผู้กินยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: LPI ระบุว่าไทอะไซด์ร่วมกับแคลเซียมเสริมเพิ่มความเสี่ยงแคลเซียมในเลือดสูง และแคลเซียมขนาดสูงอาจเพิ่มโอกาสหัวใจเต้นผิดจังหวะในผู้ใช้ไดจอกซิน
• •ผู้มีโรคหัวใจ: งานวิจัยเรื่องแคลเซียมเสริมกับโรคหัวใจยังมีผลไม่ตรงกัน หน่วยงานด้านกระดูกและหัวใจของสหรัฐสรุปว่าในคนสุขภาพดีที่ได้แคลเซียมรวมไม่เกินขีดสูงสุด ยังไม่พบความสัมพันธ์ ผู้มีโรคหัวใจควรปรึกษาแพทย์
• •เด็กและหญิงตั้งครรภ์: ให้ใช้เฉพาะที่แพทย์แนะนำ และอ่านคำเตือนบนฉลากทุกครั้ง

สิ่งที่สำคัญกว่าการเลือกยี่ห้อ

ไม่ว่าจะเลือกแคลเซียมแบบไหน แคลเซียมเสริมไม่ได้แทนการตรวจและรักษากระดูกพรุน งานรวม 26 งานทดลองในผู้อายุเกิน 50 ปี (BMJ 2015) สรุปว่าหลักฐานที่ว่าแคลเซียมเสริมป้องกันกระดูกหัก "อ่อนและไม่สอดคล้องกัน"

• •ผู้หญิงอายุ 65 ปีขึ้นไป ผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป หรือมีปัจจัยเสี่ยง ควร ตรวจมวลกระดูก ตามแนวทางของมูลนิธิโรคกระดูกพรุนแห่งประเทศไทย
• •ฝึกความแข็งแรงและการทรงตัวเพื่อลดการหกล้ม
• •ผู้ที่แพทย์สั่งยากระดูกพรุน ห้ามหยุดหรือลดยาเอง

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ถ้าใช้หลักอ่านฉลากในบทความนี้กับผลิตภัณฑ์นี้ จะได้ข้อมูลดังนี้

• •แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. — 350 มก. คือน้ำหนักสาร ไม่ใช่แคลเซียม คิดเป็นแคลเซียมราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) งานในคนที่พบมีเพียงงานดูดซึมครั้งเดียวขนาด 300 มก. (แคลเซียม 40 มก.) ใน 14 คน ที่ไม่มีกลุ่มเปรียบเทียบ
• •แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. — ฉลากไม่ได้บอกว่า "40%" หมายถึงร้อยละของอะไร และค่านี้สูงกว่าสัดส่วนแคลเซียมสูงสุดของคีเลตกรดอะมิโนบริสุทธิ์ (ราวร้อยละ 21 คำนวณจากแคลเซียมบิสไกลซิเนต) จึง คำนวณแคลเซียมธาตุจากส่วนนี้ไม่ได้
• •แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. — ฉลากไม่ได้บอกว่าเป็นน้ำหนักผงเปลือกหรือปริมาณแคลเซียม และไม่ระบุชนิดหอย จึง ใส่ตัวเลขแคลเซียมไม่ได้ ยังไม่มีผลตรวจโลหะหนักของวัตถุดิบให้อ้างอิง
• •วิตามินดี 3 — ราว 100 IU ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) น้อยกว่าที่คนไทยอายุ 51–70 ปีควรได้ต่อวัน (600 IU) หลายเท่า

สรุป: ฉลากไม่ได้ระบุแคลเซียมธาตุรวม ส่วนที่คำนวณได้ราว 89 มก. ต่อวันเป็นส่วนน้อยของเป้า 1,000 มก. ของผู้อายุ 51 ปีขึ้นไป และน้อยกว่าขนาดในงานวิจัยใหญ่ (500–1,200 มก.) หลายเท่า ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้ใช้แทนแคลเซียมเสริมที่แพทย์สั่งหรือแทนแคลเซียมจากอาหารได้ และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ ยาไทรอยด์ แคลเซียมหรือวิตามินดีที่แพทย์สั่ง และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หมดสติหรือปลุกไม่ตื่น · ชัก · หายใจลำบาก · หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก · หกล้มแล้วลงน้ำหนักหรือเดินไม่ได้ · ขาผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม · กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้หรือปัสสาวะไม่ออก · ชารอบอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669