แคลเซียมเพิ่มความสูงได้จริงไหม เด็กให้กินแคลเซียมเสริมหรือเปล่า

คำตอบสั้น: ยังไม่มีหลักฐานว่าแคลเซียมเม็ดเสริมทำให้เด็กสูงขึ้น งานรวม 19 งานทดลองในเด็กสุขภาพดี 2,859 คน (BMJ 2006) วัด ความหนาแน่นกระดูก ไม่ได้วัดความสูง และพบผลเพียงเล็กน้อยที่กระดูกแขน ความสูงของเด็กขึ้นกับ พันธุกรรมของพ่อแม่ โภชนาการโดยรวม การนอน การออกกำลังกาย ฮอร์โมน และโรคประจำตัว กรมอนามัยแนะนำให้เด็กกินอาหารครบ 5 หมู่ ดื่มนมจืดวันละ 2 แก้ว ออกกำลังกายวันละ 60 นาที และนอนวันละ 9–11 ชั่วโมง ถ้าเด็กเตี้ยกว่าเพื่อนวัยเดียวกันมาก หรือดูเหมือนหยุดสูง ควรพาไปพบแพทย์

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •แคลเซียมสำคัญต่อการสร้างกระดูกช่วงโต แต่ไม่มีงานวิจัยที่แสดงว่าแคลเซียมเม็ดเสริมเพิ่มส่วนสูงในเด็กสุขภาพดี
• •ห้องสมุดการแพทย์แห่งชาติสหรัฐ (MedlinePlus) ระบุว่า เด็กตัวเตี้ยส่วนใหญ่ไม่ได้มีสาเหตุจากโรค บางคนแค่โตช้ากว่าเพื่อนแล้วไปสูงทีหลัง
• •ถ้าพ่อแม่ตัวเล็ก ลูกมักตัวเล็กด้วย
• •กรมอนามัย: อาหารครบ 5 หมู่ นมจืด 2 แก้ว ออกกำลังกาย 60 นาที นอน 9–11 ชั่วโมง ทุกวัน
• •คำโฆษณา "กินแล้วสูงขึ้นกี่เซนติเมตร" หรือ "โคลอสตรุ้มเพิ่มความสูง" ยังไม่มีหลักฐานในคนรองรับในแหล่งที่เราตรวจ
• •ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ฉลากเขียนว่า เด็กไม่ควรรับประทาน ต้องทำตามฉลาก
• •พาไปพบแพทย์ถ้าเด็ก เตี้ยกว่าเด็กวัยเดียวกันมาก หรือดูเหมือนหยุดโต

ความสูงของเด็กขึ้นกับอะไรบ้าง

พันธุกรรมและจังหวะการโต

MedlinePlus ระบุว่า ส่วนใหญ่แล้วเด็กที่ตัวเตี้ยไม่มีสาเหตุทางการแพทย์

• •ถ้าพ่อหรือแม่หรือทั้งคู่ตัวเตี้ย ลูกก็มักตัวเตี้ย และน่าจะสูงได้ใกล้เคียงพ่อหรือแม่
• •เด็กบางคน โตช้าตามธรรมชาติ เข้าวัยรุ่นช้ากว่าเพื่อน และจะยังสูงต่อไปหลังเพื่อนหยุดโตแล้ว สุดท้ายมักสูงพอ ๆ กับพ่อแม่ แพทย์เรียกภาวะนี้ว่า "constitutional growth delay"

โภชนาการ

MedlinePlus จัด ภาวะขาดสารอาหาร เป็นหนึ่งในสาเหตุของตัวเตี้ย ซึ่งหมายถึงการได้อาหารไม่พอโดยรวม ไม่ใช่การขาดแคลเซียมตัวเดียว

กรมอนามัยอธิบายว่านมเป็นแหล่งโปรตีนคุณภาพดี แคลเซียมในนมมีปริมาณมากและดูดซึมได้ดี มีความสำคัญต่อมวลกระดูกและการขยายตัวของกระดูก โดยเฉพาะช่วงวัยรุ่นที่โตเร็ว แต่ต้องกินร่วมกับอาหารอื่นให้หลากหลาย ครบ 5 หมู่ ทั้ง 3 มื้อ

การนอนและการออกกำลังกาย

อินโฟกราฟิกของกรมอนามัยแนะนำให้เด็กที่อยากสูง

1. 1กินอาหารครบ 5 หมู่ หลากหลาย เน้นอาหารที่มีแคลเซียมสูง ดื่มนมจืดวันละ 2 แก้ว
2. 2ออกกำลังกายทุกวัน วันละ 60 นาที เน้นกระโดดโลดเต้น
3. 3นอนหลับให้เพียงพอ อย่างน้อยวันละ 9–11 ชั่วโมง ซึ่งกรมอนามัยระบุว่าช่วยกระตุ้นการหลั่งฮอร์โมนการเจริญเติบโต

กรมอนามัยยังแนะนำให้เด็กรับแสงแดดทุกวันเพื่อให้ได้วิตามินดี ซึ่งช่วยการดูดซึมแคลเซียม

ฮอร์โมนและโรคประจำตัว

MedlinePlus ระบุว่าบางครั้งตัวเตี้ยเป็นอาการของโรค เช่น

• •ภาวะขาดฮอร์โมนการเจริญเติบโต หรือ ไทรอยด์ทำงานต่ำ
• •โรคเรื้อรัง เช่น หอบหืด โรคหัวใจแต่กำเนิด เบาหวาน โรคไต โรคลำไส้อักเสบ ธาลัสซีเมีย
• •โรคกระดูกบางชนิด เช่น โรคกระดูกอ่อน (rickets)
• •โรคทางพันธุกรรม เช่น ดาวน์ซินโดรม เทิร์นเนอร์ซินโดรม
• •ทารกที่โตช้าในครรภ์หรือตัวเล็กกว่าอายุครรภ์

ภาวะเหล่านี้แคลเซียมเสริมช่วยไม่ได้ ต้องให้แพทย์หาสาเหตุ

แคลเซียมเม็ดทำให้เด็กสูงขึ้นไหม งานวิจัยว่าอย่างไร

งานรวมงานทดลองแบบสุ่ม 19 งาน ในเด็กสุขภาพดี 2,859 คน (BMJ 2006) ที่ให้แคลเซียมเสริมอย่างน้อย 3 เดือน พบว่า

• •ไม่มีผลต่อความหนาแน่นกระดูก ที่คอกระดูกต้นขาและกระดูกสันหลังส่วนเอว
• •มีผลเล็กน้อยต่อปริมาณแร่ธาตุกระดูกทั้งตัวและความหนาแน่นกระดูกแขน และหลังหยุดเสริม เหลือผลเฉพาะที่แขน
• •ผู้วิจัยสรุปว่าผลเล็ก ๆ นี้ ไม่น่าจะลดความเสี่ยงกระดูกหักได้อย่างมีความหมาย ทั้งในวัยเด็กและเมื่อโตขึ้น

สิ่งสำคัญคือ งานนี้วัดกระดูก ไม่ได้วัดความสูง จึงไม่มีข้อมูลว่าแคลเซียมเม็ดทำให้สูงขึ้น

ผู้ใหญ่กินแคลเซียมแล้วสูงขึ้นไหม

สถาบันไลนัส พอลลิง (LPI) อธิบายว่า หลังจากความสูงหยุดเพิ่มแล้ว โครงกระดูกยังสะสมมวลกระดูกต่อไปไปจนถึงช่วงอายุ 20 กว่าปี แคลเซียมในวัยผู้ใหญ่จึงเกี่ยวกับมวลกระดูก ไม่ได้ทำให้ตัวสูงขึ้น

เด็กได้แคลเซียมจากอาหารพอไหม ต้องเสริมเมื่อไร

เด็กต้องการแคลเซียมเท่าไร

ตัวเลขค่าแนะนำของสหรัฐ (สถาบันการแพทย์ ปี 2011 ตามที่ LPI รวบรวม) ต่อวัน

• •อายุ 1–3 ปี 700 มก.
• •อายุ 4–8 ปี 1,000 มก.
• •อายุ 9–18 ปี 1,300 มก.

ประเทศไทยมีข้อกำหนดสารอาหารของกรมอนามัย (DRI ไทย 2563) สำหรับเด็กแต่ละวัยด้วย ตัวเลขอาจไม่ตรงกับของสหรัฐทุกช่วงอายุ ให้สอบถามแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร

ส่วนใหญ่เริ่มจากอาหาร

MedlinePlus ระบุว่า หลายคนได้แคลเซียมพอจากอาหารปกติ แหล่งหลักคือนมและผลิตภัณฑ์นม ผักใบเขียว และอาหารที่เสริมแคลเซียม นมหรือโยเกิร์ต 1 ถ้วย (237 มล.) มีแคลเซียมราว 300 มก.

สำหรับเด็กไทย แหล่งแคลเซียมที่หาง่าย เช่น นมจืด โยเกิร์ต เต้าหู้ที่ตกตะกอนด้วยแคลเซียม ปลาเล็กปลาน้อยที่กินได้ทั้งก้าง และผักใบเขียวอย่างคะน้า กวางตุ้ง กรมอนามัยรณรงค์ให้เด็กดื่ม นมจืด ไม่ใช่นมรสหวาน

เมื่อไรควรคุยกับแพทย์เรื่องแคลเซียมเสริม

การตัดสินใจให้เด็กกินแคลเซียมเสริม ควรให้กุมารแพทย์ประเมิน เช่น เด็กที่แพ้นมวัว ดื่มนมไม่ได้ กินอาหารได้น้อยมาก หรือมีโรคประจำตัวที่กระทบการดูดซึม

ข้อควรรู้เพิ่ม

• •แคลเซียมมีขีดสูงสุดที่ไม่ควรเกินต่อวันจากทุกแหล่ง ตามตารางของ LPI คือ อายุ 1–8 ปี 2,500 มก. และอายุ 9–18 ปี 3,000 มก.
• •ขนาดและรูปแบบสำหรับเด็กต่างจากผู้ใหญ่ อย่าแบ่งเม็ดของผู้ใหญ่ให้เด็กเอง
• •เก็บแคลเซียมและยาทุกชนิดให้พ้นมือเด็ก MedlinePlus ระบุว่าถ้ามีคนกินเกินขนาดแล้ว หมดสติ ชัก หายใจลำบาก หรือปลุกไม่ตื่น ต้องเรียกบริการฉุกเฉินทันที ในไทยโทร 1669

ทำไมผลิตภัณฑ์เสริมอาหารสำหรับผู้ใหญ่บางตัวเขียนว่าเด็กไม่ควรรับประทาน

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารหลายตัวที่ทำมาสำหรับผู้ใหญ่ มีคำเตือนบนฉลากว่า "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" คำเตือนบนฉลากเป็นสิ่งที่ผู้ปกครองต้องทำตาม ไม่ว่าคำโฆษณาจะบอกอย่างไร

เหตุผลที่เป็นไปได้

• •ปริมาณออกแบบสำหรับผู้ใหญ่ ไม่ได้คิดตามน้ำหนักตัวเด็ก
• •มีสมุนไพรหรือสารสกัดผสม ซึ่งงานวิจัยส่วนใหญ่ทำในผู้ใหญ่ ไม่มีข้อมูลความปลอดภัยในเด็กในแหล่งที่เราตรวจ
• •มีส่วนผสมที่อาจก่อแพ้ เช่น โปรตีนนมวัว หรือผลิตภัณฑ์จากเปลือกหอย

ถ้าต้องการแคลเซียมเสริมสำหรับเด็ก ให้เลือกผลิตภัณฑ์ที่ทำมาสำหรับเด็กตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร

คำโฆษณาเพิ่มความสูงที่ควรระวัง

• •"กินแล้วสูงขึ้น X เซนติเมตรใน Y เดือน" ไม่มีงานวิจัยที่เราตรวจรองรับ เด็กโตขึ้นเองตามวัยอยู่แล้ว การวัดความสูงที่เพิ่มขึ้นจึงบอกไม่ได้ว่าเป็นผลของผลิตภัณฑ์
• •"โคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) เพิ่มความสูง" งานโคลอสตรุ้มในคนที่เราตรวจทำในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ใช้ปริมาณถึงวันละ 60 กรัม ไม่มีงานที่วัดความสูงในเด็ก
• •"แคลเซียมนาโน ดูดซึม 100% สูงไว" ไม่มีหลักฐานที่เราตรวจรองรับ
• •รีวิวจากคนดังหรือผู้ปกครองคนอื่น สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ให้ยึดหลัก "3 ต." ตรวจสอบเลข อย. แหล่งที่มา และคำโฆษณา และไม่หลงเชื่อคำอวดอ้างว่าเห็นผลรวดเร็ว

อ่านวิธีอ่านฉลากแคลเซียมที่ เลือกแคลเซียมเสริมอย่างไร

เมื่อไรควรพาเด็กไปพบแพทย์เรื่องการเจริญเติบโต

MedlinePlus แนะนำให้ติดต่อแพทย์ถ้า

• •เด็กดูเตี้ยกว่าเด็กส่วนใหญ่ในวัยเดียวกันมาก
• •เด็กดูเหมือนหยุดสูง

สิ่งที่ผู้ปกครองช่วยได้

1. 1จดน้ำหนักและส่วนสูงของลูกไว้เป็นระยะ แล้วนำไปให้แพทย์ดู MedlinePlus แนะนำให้เก็บบันทึกเองด้วย นอกจากที่แพทย์บันทึกในกราฟการเจริญเติบโต
2. 2ถามแพทย์ว่าส่วนสูงและน้ำหนักของลูกอยู่ที่เปอร์เซ็นไทล์เท่าไร
3. 3แพทย์อาจตรวจร่างกาย ถามประวัติ และถ้าสงสัยโรค อาจตรวจเลือด ตรวจไทรอยด์ หรือเอกซเรย์ดูอายุกระดูกที่ข้อมือ

MedlinePlus ยังเตือนว่า ความตัวเตี้ยอาจกระทบความมั่นใจของเด็ก และแนะนำให้ผู้ปกครองชวนลูกคุยเรื่องความสัมพันธ์กับเพื่อน ให้กำลังใจ และช่วยให้ครอบครัว เพื่อน และครูเน้นความสามารถและจุดแข็งของเด็ก

เป้าหมายส่วนสูงเด็กไทย

กรมอนามัยตั้งเป้าปี 2570 ให้ส่วนสูงเฉลี่ยเด็กอายุ 12 ปี ชาย 152 ซม. หญิง 153 ซม. และอายุ 19 ปี ชาย 175 ซม. หญิง 165 ซม. ตัวเลขนี้เป็นเป้าหมายระดับประเทศ ไม่ใช่เกณฑ์ตัดสินว่าเด็กคนใดผิดปกติ การประเมินรายคนต้องใช้กราฟการเจริญเติบโตโดยแพทย์

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS)

ผลิตภัณฑ์นี้ไม่ใช่สำหรับเด็ก ฉลากระบุชัดว่า "เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน" ห้ามนำมาให้เด็กกินเพื่อหวังเรื่องความสูงหรือเรื่องใดก็ตาม

เบต้าแคลโปรพลัส (BETA CAL PRO PLUS) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ตรา เบต้า แคล โปร พลัส (ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน) เลข อย. 13-1-01566-5-0027 ผลิตโดย บริษัท โอดี อินโนวาคอสเม็กซ์ จำกัด (ปทุมธานี) จัดจำหน่ายโดย บริษัท โฮปฟูล จำกัด บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 850 มก. ฉลากระบุให้รับประทานวันละ 2 แคปซูล เลข อย. คือการจดแจ้งผลิตภัณฑ์อาหาร ไม่ใช่การรับรองสรรพคุณ

ส่วนประกอบต่อ 1 แคปซูลตามฉลาก: แคลเซียม แอล-ทรีโอเนต (98%) 350 มก. · แคลเซียม อะมิโนแอซิด คีเลต (40%) 135 มก. · ผงเชอร์รี่ทาร์ต 100 มก. · แคลเซียมจากเปลือกหอยมุก 50 มก. · ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. · สารสกัดโรสฮิป 24.22 มก. · คอลลาเจน ไทป์ ทู 20 มก. · สารสกัดขมิ้นชัน 16 มก. · สารสกัดขิง 10 มก. · วิตามินดี 3 (100,000 IU/g) 0.5 มก. (คิดเป็นราว 50 IU หรือ 1.25 ไมโครกรัม คำนวณ)

คำเตือนบนฉลาก: ผู้ที่เป็นโรคนิ่วไม่ควรรับประทาน · ห้ามใช้ในผู้ที่มีท่อน้ำดีอุดตัน · เด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน · ควรรับประทานอาหารหลากหลายครบ 5 หมู่ · ฉลากระบุว่า ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

ส่วนประกอบที่มักถูกถามถึงในเรื่องนี้

• •ผงโคลอสตรุ้ม (colostrum) 25 มก. — คือน้ำนมเหลืองจากวัว งานในคนที่พบเป็นงานในผู้ใหญ่อายุเฉลี่ยราว 59 ปี ที่ใช้โคลอสตรุ้มวันละ 60 กรัมร่วมกับการฝึกยกน้ำหนัก 8 สัปดาห์ มากกว่าในแคปซูล (50 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล) ราว 1,200 เท่า (คำนวณ) ไม่มีงานที่วัดความสูงในเด็ก และ ผู้แพ้โปรตีนนมวัวควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •แคลเซียมในผลิตภัณฑ์ — ฉลากไม่ระบุแคลเซียมธาตุรวม ส่วนที่คำนวณได้จากแคลเซียม แอล-ทรีโอเนต คือราว 44 มก. ต่อแคปซูล หรือราว 89 มก. ต่อวันละ 2 แคปซูล (คำนวณ) ส่วนคีเลต "(40%)" และเปลือกหอยมุกคำนวณแคลเซียมไม่ได้
• •สมุนไพรในสูตร — มีขมิ้นชัน ขิง โรสฮิป และเชอร์รี่ทาร์ต ซึ่งงานวิจัยของสารเหล่านี้ที่เรารวบรวมไว้ทำในผู้ใหญ่ทั้งหมด

ไม่มีหลักฐานว่าผลิตภัณฑ์นี้เพิ่มความสูง หรือมีผลต่อกระดูก ส่วนประกอบแต่ละตัวมีงานวิจัยในคนจำนวนจำกัด และยังไม่มีงานวิจัยของสูตรผลิตภัณฑ์นี้โดยตรง

ข้อควรระวังก่อนตัดสินใจ (สำหรับผู้ใหญ่)

• •ผู้ที่เป็นโรคนิ่ว: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน ส่วนผู้ที่เคยเป็นนิ่ว (ไต ทางเดินปัสสาวะ ถุงน้ำดี) ให้ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีท่อน้ำดีอุดตัน: ฉลากห้ามใช้ ขมิ้นชันมีงานในคนพบว่าทำให้ถุงน้ำดีบีบตัว
• •หญิงตั้งครรภ์และเด็ก: ฉลากระบุว่าไม่ควรรับประทาน
• •ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง ฟอกไต แคลเซียมในเลือดสูง หรือโรคพาราไทรอยด์: ปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาไทรอยด์ ยาปฏิชีวนะบางกลุ่ม (ควิโนโลน เตตราไซคลีน) ยากระดูกพรุนกลุ่มบิสฟอสโฟเนต หรือยาเหล็ก: แคลเซียมอาจลดการดูดซึมยาเหล่านี้ ระยะห่างที่เหมาะสมขึ้นกับชนิดยา ให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดเวลา
• •ผู้ใช้ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์ หรือยาไดจอกซิน: แจ้งแพทย์ก่อน
• •ผู้ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดกลุ่มเอ็นเสด (NSAIDs) ผู้มีเลือดออกง่าย หรือจะผ่าตัดหรือทำฟัน: ผลิตภัณฑ์มีขมิ้นชันและขิง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีโรคตับ: ขมิ้นชันมีรายงานตับอักเสบ ถ้ามีตัวเหลือง ปัสสาวะสีเข้ม อ่อนเพลียมาก หรือคลื่นไส้ ให้หยุดและพบแพทย์
• •ผู้แพ้โปรตีนนมวัว: มีโคลอสตรุ้ม (น้ำนมเหลือง) ควรหลีกเลี่ยงหรือปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้มีประวัติแพ้หอยหรืออาหารทะเล: มีแคลเซียมจากเปลือกหอยมุก ควรปรึกษาแพทย์ก่อน
• •ผู้ที่ได้วิตามินดีหรือแคลเซียมจากแพทย์อยู่แล้ว: นับรวมทุกแหล่ง และห้ามเปลี่ยนยาเอง
• •ผู้ใช้ยากระดูกพรุน ยาเกาต์ หรือยาแก้ปวดข้อ: ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาเอง

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าแคลโปรพลัสทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง รวมถึงยากระดูกพรุน ยาเกาต์ ยาสเตียรอยด์ ยาไทรอยด์ แคลเซียมหรือวิตามินดีที่แพทย์สั่ง และยาแก้ปวด แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค และไม่ใช้แทนการตรวจมวลกระดูกหรือการรักษาของแพทย์

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ หมดสติหรือปลุกไม่ตื่น · ชัก · หายใจลำบาก · หกล้มแล้วปวดสะโพกมาก · หกล้มแล้วลงน้ำหนักหรือเดินไม่ได้ · ขาผิดรูปหรือสั้นลงหลังล้ม · กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้หรือปัสสาวะไม่ออก · ชารอบอวัยวะเพศหรือรอบทวารหนัก ให้ไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669