รอบเอวไม่ควรเกินเท่าไหร่ ผู้ชาย ผู้หญิง วัดตรงไหนให้ถูก

คำตอบสั้น: กรมควบคุมโรคแนะนำให้รอบเอวไม่เกินส่วนสูง (เซนติเมตร) หารด้วย 2 เช่น สูง 160 ซม. รอบเอวไม่ควรเกิน 80 ซม. อีกเกณฑ์หนึ่งที่แนวทางการแพทย์ของไทยใช้คือเกณฑ์เอเชีย ผู้ชายตั้งแต่ 90 ซม. ผู้หญิงตั้งแต่ 80 ซม. ถือว่าเกิน วิธีวัดที่กรมควบคุมโรคแนะนำคือใช้สายวัดพันรอบเอว ผ่านระดับสะดือ ให้ขนานกับพื้น ไม่รัดแน่นหรือหลวมเกินไป รอบเอวสำคัญเพราะบอกไขมันหน้าท้อง ซึ่งเสี่ยงโรคหัวใจมากกว่าไขมันส่วนอื่น คนที่น้ำหนักปกติแต่รอบเอวเกินจึงควรตรวจไขมัน น้ำตาล และความดันด้วย

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •กรมควบคุมโรค: รอบเอวไม่ควรเกินส่วนสูงหารด้วย 2 วัดผ่านสะดือ
• •แนวทางไขมันพอกตับของไทย พ.ศ. 2569 ใช้เกณฑ์เอเชีย ชายตั้งแต่ 90 ซม. หญิงตั้งแต่ 80 ซม. เป็นปัจจัยเสี่ยงทางเมแทบอลิก
• •เกณฑ์ของ NHLBI สหรัฐฯ สูงกว่า (ชายเกิน 40 นิ้ว หญิงเกิน 35 นิ้ว) และ NHLBI เองระบุว่าแพทย์อาจใช้ค่าต่างกันตามเชื้อชาติ
• •NHLBI ระบุว่าไขมันที่หน้าท้องเป็นปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจมากกว่าไขมันส่วนอื่น
• •การลดน้ำหนักเพียง 3–5% ช่วยคุมปัจจัยเสี่ยงบางข้อได้ตามข้อมูลของ NHLBI

รอบเอวผู้ชาย ผู้หญิง ควรเท่าไหร่

มีเกณฑ์ที่ใช้กันในไทย 2 แบบ ใช้ประกอบกันได้

แบบที่ 1: ส่วนสูงหารด้วย 2 (กรมควบคุมโรค)

เอกสาร "รู้ตัวเลข รู้ความเสี่ยงสุขภาพ" ของกรมควบคุมโรคระบุว่า เส้นรอบเอวที่เหมาะสมไม่ควรเกินส่วนสูงเป็นเซนติเมตรหารด้วย 2 ใช้ได้ทั้งชายและหญิง ตัวอย่างคำนวณ

• •สูง 150 ซม. รอบเอวไม่ควรเกิน 75 ซม.
• •สูง 160 ซม. ไม่ควรเกิน 80 ซม.
• •สูง 170 ซม. ไม่ควรเกิน 85 ซม.

กรมควบคุมโรคระบุว่ารอบเอวที่เกินเกณฑ์เสี่ยงโรคอ้วนลงพุง โรคหัวใจ ไขมันในเลือดสูง เบาหวาน และความดันสูง

แบบที่ 2: เกณฑ์ตายตัวแบบเอเชีย

แนวทางเวชปฏิบัติโรคไขมันพอกตับของสมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2569 ใช้เกณฑ์น้ำหนักเกินหรืออ้วนแบบคนเอเชีย คือ ดัชนีมวลกายตั้งแต่ 23 หรือรอบเอวตั้งแต่ 90 ซม. ในผู้ชาย และ 80 ซม. ในผู้หญิง และนับเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงทางเมแทบอลิก

ถ้าสองเกณฑ์ให้ผลต่างกัน เช่น ชายสูง 170 ซม. รอบเอว 87 ซม. เกินเกณฑ์ส่วนสูงหาร 2 แต่ยังไม่ถึง 90 ซม. ให้ถือเป็นสัญญาณเตือนให้ตรวจค่าอื่นเพิ่ม ไม่ใช่เหตุให้วางใจ

เกณฑ์รอบเอวของคนไทยต่างจากเกณฑ์ตะวันตกอย่างไร

เกณฑ์ตะวันตกสูงกว่า NHLBI ของสหรัฐฯ ระบุว่ารอบเอวที่นับเป็นภาวะอ้วนลงพุงคือ ชายเกิน 40 นิ้ว หญิงเกิน 35 นิ้ว (ราว 102 และ 89 ซม. คำนวณ) แต่ NHLBI ระบุเองว่าแพทย์อาจใช้ค่าต่างกันตามเชื้อชาติ ส่วนแนวทางของไทยใช้ค่าแบบเอเชียที่ต่ำกว่า

ผลในทางปฏิบัติคือ คนไทยที่อ่านเกณฑ์จากเว็บต่างประเทศ อาจเข้าใจผิดว่ารอบเอวตัวเองยังปกติ ทั้งที่เกินเกณฑ์ของไทยแล้ว

วัดรอบเอวตรงสะดือหรือตรงไหน วัดตอนไหน

กรมควบคุมโรคระบุวิธีวัดที่ถูกต้องไว้ดังนี้

1. 1ใช้สายวัดพันรอบเอวผ่านระดับสะดือ
2. 2ให้สายวัดขนานกับพื้น ไม่เอียงขึ้นด้านหลัง
3. 3ไม่รัดแน่นและไม่หลวมเกินไป

และระบุวิธีที่ผิดไว้ 2 แบบ คือ รัดสายวัดแน่น และ วัดเหนือสะดือ

ข้อแนะนำเพื่อให้เทียบค่าได้ในแต่ละครั้ง ยืนตัวตรง ผ่อนคลาย ไม่แขม่วท้อง วัดบนผิวหนังหรือเสื้อบาง ๆ และ วัดเวลาเดิมทุกครั้ง เช่น ตอนเช้าก่อนกินอาหาร เพราะการเปรียบเทียบค่ากับครั้งก่อนสำคัญกว่าตัวเลขครั้งเดียว ส่วนในโรงพยาบาล บางแห่งอาจใช้ตำแหน่งวัดต่างไปเล็กน้อยตามแนวทางที่ใช้ ถ้าจะเทียบกับค่าที่โรงพยาบาลวัด ให้ถามว่าวัดตรงไหน

รอบเอวหารส่วนสูงคืออะไร ทำไมบางที่ใช้แทน

รอบเอวหารส่วนสูง คือการเทียบรอบเอวกับความสูงของแต่ละคน เกณฑ์ "ไม่เกินส่วนสูงหาร 2" ของกรมควบคุมโรค ก็คือรอบเอวหารส่วนสูงไม่ควรเกิน 0.5 (คำนวณ) ข้อดีคือใช้กับคนตัวเล็กและตัวสูงได้ด้วยเกณฑ์เดียว เช่น ผู้หญิงสูง 150 ซม. รอบเอว 78 ซม. ยังไม่ถึง 80 ซม. ตามเกณฑ์เอเชีย แต่เกินครึ่งหนึ่งของส่วนสูงแล้ว (78 ÷ 150 = 0.52 คำนวณ)

รอบเอวเกินแต่น้ำหนักปกติ ต้องกังวลไหม

ควรใส่ใจ NHLBI อธิบายว่า ไขมันส่วนเกินที่หน้าท้องเป็นปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจมากกว่าไขมันส่วนอื่นของร่างกาย และเรียกภาวะเมตาบอลิกซินโดรมอีกชื่อว่ากลุ่มอาการดื้ออินซูลิน ซึ่งเชื่อมไขมันหน้าท้องเข้ากับน้ำตาล ไขมัน และความดันที่ผิดปกติ

แนวทางไขมันพอกตับของไทยก็ใช้ "ดัชนีมวลกายตั้งแต่ 23 หรือ รอบเอวเกิน" แปลว่าน้ำหนักปกติแต่รอบเอวเกินก็นับเป็นปัจจัยเสี่ยงแล้ว คนกลุ่มนี้ควรตรวจไขมัน น้ำตาล และความดัน เพื่อดูว่าเข้าเกณฑ์ภาวะเมตาบอลิกซินโดรมหรือไม่ อ่านต่อที่ ภาวะเมตาบอลิกซินโดรมคืออะไร เกณฑ์ 5 ข้อ และเรื่องไขมันพอกตับในคนน้ำหนักปกติที่ ไขมันพอกตับ คนผอมเป็นได้ไหม

รอบเอวลดลงกี่เซนติเมตรถึงเห็นผลต่อไขมันและความดัน

ยังไม่มีตัวเลขเซนติเมตรที่แหล่งซึ่งตรวจแล้วกำหนดไว้ ข้อมูลที่มีคือเรื่องน้ำหนัก NHLBI ระบุว่า ถ้าน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักเพียง 3–5% ช่วยคุมปัจจัยเสี่ยงบางข้อได้ เช่น ไขมันในเลือดสูงและเบาหวาน คนหนัก 75 กก. คือลดราว 2.3–3.8 กก. (คำนวณ)

ในทางปฏิบัติ ให้ใช้รอบเอวเป็นตัวติดตามทิศทาง และใช้ผลเลือดกับความดันเป็นตัวบอกผลจริง เพราะแต่ละคนตอบสนองต่างกัน วิธีที่ NHLBI แนะนำคือการปรับวิถีชีวิตเพื่อหัวใจ ได้แก่

• •อาหาร ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี จำกัดไขมันอิ่มตัว เกลือ น้ำตาล และแอลกอฮอล์ ในครัวไทยคือลดของทอด แกงกะทิ ขนมหวาน น้ำหวาน และเหล้าเบียร์
• •ขยับร่างกายสม่ำเสมอ ดูวิธีเริ่มอย่างปลอดภัยที่ ออกกำลังกายในวัย 50 ปีขึ้นไป
• •นอนให้ได้ 7–9 ชั่วโมง และจัดการความเครียด

ถ้ารอบเอวเกินร่วมกับ HDL ต่ำ อ่านวิธีดูแลได้ที่ ไขมันดีต่ำเกิดจากอะไร

ซิทอัพหรือหมุนฮูลาฮูปทุกวัน ช่วยลดพุงได้แค่ไหน

ท่าบริหารหน้าท้องเป็นส่วนหนึ่งของการออกกำลังกายได้ และเอกสารของกรมควบคุมโรคก็ยกเป็นตัวอย่างกิจกรรมลดพุง แต่การดูแลรอบเอวต้องทำร่วมกับการคุมอาหารเป็นหลัก ซึ่งกรมควบคุมโรคระบุไว้เป็นข้อแรก ได้แก่ ควบคุมสัดส่วนอาหาร กินอาหารเช้า กินพออิ่ม และเลี่ยงหวาน มัน เค็ม การทำท่าบริหารอย่างเดียวโดยไม่ปรับอาหารจึงยังไม่ครบตามคำแนะนำ

ไม่มีสายวัด ใช้วิธีอื่นแทนได้ไหม

• •ใช้เชือกหรือริบบิ้นที่ไม่ยืด พันรอบเอวผ่านระดับสะดือตามวิธีเดิม ทำเครื่องหมายจุดที่ปลายมาบรรจบ แล้ววัดความยาวด้วยไม้บรรทัดหรือตลับเมตร
• •ใช้เกณฑ์ส่วนสูงหาร 2 ด้วยเชือก ตัดเชือกยาวเท่าส่วนสูง พับครึ่ง แล้วลองพันรอบเอวผ่านสะดือ ถ้าพันไม่รอบ แปลว่ารอบเอวเกินครึ่งหนึ่งของส่วนสูง (วิธีนี้ใช้หลักเดียวกับเกณฑ์ของกรมควบคุมโรค)
• •ขนาดเอวกางเกงใช้แทนไม่ได้ เพราะกางเกงส่วนใหญ่ใส่ต่ำกว่าระดับสะดือ

ถ้าตรวจสุขภาพประจำปี ให้ขอให้เจ้าหน้าที่วัดรอบเอวด้วย ดูรายการตรวจตามวัยได้ที่ อายุ 40 50 60 ควรตรวจสุขภาพอะไรบ้าง และภาพรวมความดัน ไขมัน เบาหวานที่มักมาพร้อมรอบเอวเกินที่ ความดันสูง ไขมันสูง เบาหวาน ทำไมมักมาด้วยกัน

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. ฉลากให้รับประทานวันละ 1 แคปซูล ต่อ 1 แคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. กรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก. รวมน้ำมัน 3 ชนิดราว 0.5 กรัมต่อแคปซูล (คำนวณ)

ข้อมูลของส่วนประกอบที่เกี่ยวกับเรื่องรอบเอวและไขมันมีดังนี้

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวมผลการทดลอง 7 งาน 515 คน (Nutrients 2567) ในผู้มีไขมันพอกตับ ไม่พบความต่างของรอบเอวอย่างมีนัยสำคัญ (ต่างกันเฉลี่ย 0.23 ซม.) และไม่พบผลต่อค่าตับ บทคัดย่อไม่ได้ระบุขนาดน้ำมันที่ใช้ ส่วนงานที่พบประโยชน์ต่อหัวใจ เช่น PREDIMED ใช้อย่างน้อยวันละ 4 ช้อนโต๊ะร่วมกับเปลี่ยนอาหารทั้งหมด
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. และน้ำมันรำข้าว 109 มก. — มีงานรวมผลในคนเรื่อง LDL เมื่อใช้เป็นน้ำมันปรุงอาหารหลักทั้งวัน (LDL ลดลงเฉลี่ยราว 6–7 มก./ดล.) ไม่ได้ศึกษาเรื่องรอบเอว และปริมาณในแคปซูลน้อยกว่าที่ศึกษาหลายร้อยเท่า

ไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ลดรอบเอว ลดพุง หรือลดน้ำหนัก น้ำมันทุกชนิดให้พลังงาน การเลือกน้ำมันที่ดีต่อหลอดเลือดจึงเป็นเรื่องชนิดของไขมันในอาหารทั้งวัน ไม่ใช่การเติมเพิ่ม

ข้อควรระวัง: แคปซูลมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งข้อมูลของ MSKCC ระบุว่าอาจเสริมฤทธิ์ยาลดความดัน และมีวิตามินอี ผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดควรแจ้งแพทย์ ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากแพทย์ให้หยุด ให้หยุดผลิตภัณฑ์นี้ ส่วนยาที่แพทย์สั่งให้กินต่อตามเดิม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที