ไขมันดีต่ำเกิดจากอะไร เพิ่ม HDL ได้อย่างไรด้วยตัวเอง

คำตอบสั้น: ไขมันดี (HDL) ต่ำมักเกี่ยวกับ การสูบบุหรี่ น้ำหนักเกินโดยเฉพาะไขมันหน้าท้อง การไม่ออกกำลังกาย และการกินแป้งกับน้ำตาลมาก บางคนเป็นจากพันธุกรรมหรือยาบางชนิด วิธีที่แหล่งทางการแพทย์แนะนำคือเลิกบุหรี่ ลดน้ำหนัก ออกกำลังกายแบบแอโรบิกสม่ำเสมอ และใช้ไขมันไม่อิ่มตัวแทนไขมันอิ่มตัว ส่วนการใช้ยาเพื่อดัน HDL อย่างเดียว ยังไม่พบว่าช่วยลดโรคหัวใจ

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •MedlinePlus ใช้เกณฑ์ HDL ที่ดีคือ ผู้ชายมากกว่า 40 ผู้หญิงมากกว่า 50 มก./ดล. และตั้งแต่ 60 ขึ้นไปดีที่สุด
• •บุหรี่และควันบุหรี่มือสองทำให้ HDL ลดลง การเลิกบุหรี่ช่วยเพิ่ม HDL ตามแนวทางไทย
• •การออกกำลังกายแบบแอโรบิก 150–300 นาทีต่อสัปดาห์ ช่วยเพิ่ม HDL ตามแนวทางเวชปฏิบัติของไทย
• •ไขมันในเลือดผิดปกติมักไม่มีอาการ รู้ได้จากการตรวจเลือด
• •ยาที่ดัน HDL ขึ้นในงาน AIM-HIGH และ HPS2-THRIVE ไม่ได้ลดเหตุการณ์โรคหัวใจ

HDL ค่าปกติของผู้ชายและผู้หญิงเท่าไร

HDL ยิ่งสูงยิ่งดี และเกณฑ์ต่างกันตามเพศ MedlinePlus ใช้เกณฑ์ดังนี้

• •ผู้ชายอายุ 20 ปีขึ้นไป ควรมากกว่า 40 มก./ดล. ถ้าต่ำกว่า 40 ถือว่าต่ำ
• •ผู้หญิงอายุ 20 ปีขึ้นไป ควรมากกว่า 50 มก./ดล. ถ้าต่ำกว่า 50 ถือว่าต่ำ
• •ทั้งสองเพศ ค่าตั้งแต่ 60 มก./ดล. ขึ้นไปถือว่าดีที่สุด
• •อายุไม่เกิน 19 ปี ควรมากกว่า 45 มก./ดล.

ถ้าใบผลใช้หน่วยมิลลิโมล/ลิตร ระบบสุขภาพของอังกฤษ (NHS) ใช้เกณฑ์ HDL มากกว่า 1.0 สำหรับผู้ชาย และมากกว่า 1.2 สำหรับผู้หญิง ความหมายของ HDL เทียบกับ LDL อ่านได้ที่ LDL กับ HDL ต่างกันอย่างไร

ไขมันดีต่ำเกิดจากอะไร

บุหรี่และควันบุหรี่มือสอง

เป็นสาเหตุที่แก้ได้และได้ผลหลายต่อ MedlinePlus ระบุว่าการสูบบุหรี่และการได้รับควันบุหรี่มือสองทำให้ HDL ลดลง แนวทางเวชปฏิบัติของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 ระบุว่าการเลิกบุหรี่ช่วยเพิ่ม HDL และบุหรี่เป็นปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจที่ป้องกันได้สำคัญที่สุด ถ้าเลิกเองไม่สำเร็จ ให้ขอคำแนะนำจากแพทย์หรือคลินิกเลิกบุหรี่ในโรงพยาบาล

น้ำหนักเกินและอ้วนลงพุง

MedlinePlus ระบุว่าการลดน้ำหนักช่วยเพิ่ม HDL โดยเฉพาะคนที่มีไขมันรอบเอวมาก NHLBI ระบุว่าไตรกลีเซอไรด์สูงมักพบร่วมกับ HDL ต่ำ หรือเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มอาการเมตาบอลิก

ไม่ค่อยขยับตัว

แนวทางไทยระบุว่าการออกกำลังกายแบบแอโรบิกช่วยเพิ่ม HDL คนที่นั่งทำงานทั้งวันและไม่ได้ออกกำลังกายจึงพลาดตัวช่วยนี้

แป้งและน้ำตาลมาก

MedlinePlus แนะนำให้จำกัดคาร์โบไฮเดรต โดยเฉพาะน้ำตาล เป็นส่วนหนึ่งของการเพิ่ม HDL อาหารที่ทำให้ HDL ต่ำมักทำให้ไตรกลีเซอไรด์สูงด้วย อ่านเรื่องนี้ได้ที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงห้ามกินอะไร

ยาบางชนิดและพันธุกรรม

MedlinePlus ระบุยาที่อาจทำให้ HDL ลดลงในบางคน ได้แก่ ยาเบต้าบล็อกเกอร์ซึ่งใช้ลดความดัน อนาโบลิกสเตียรอยด์รวมถึงฮอร์โมนเทสโทสเตอโรน ฮอร์โมนโปรเจสตินในยาคุมกำเนิดหรือฮอร์โมนวัยทองบางชนิด และยากลุ่มเบนโซไดอะซีพีนที่ใช้คลายกังวลหรือช่วยนอนหลับ ห้ามหยุดยาเหล่านี้เอง ให้ปรึกษาแพทย์ ส่วนพันธุกรรมเป็นปัจจัยที่แก้ไม่ได้ แต่ยังปรับปัจจัยอื่นได้

แอลกอฮอล์

MedlinePlus ระบุว่าการดื่มแอลกอฮอล์ปริมาณปานกลางอาจทำให้ HDL ต่ำลง แต่ยังต้องมีการศึกษาเพิ่ม ที่รู้แน่คือการดื่มมากทำให้น้ำหนักขึ้น ซึ่งทำให้ HDL ต่ำลง การเริ่มดื่มเหล้าเพื่อเพิ่มไขมันดีจึงไม่ใช่คำแนะนำของแหล่งใดที่เราตรวจ

ไขมันดีต่ำมีอาการไหม

ไม่มีอาการเฉพาะ MedlinePlus ระบุว่าคอเลสเตอรอลผิดปกติมักไม่มีสัญญาณหรืออาการ วิธีเดียวที่จะรู้คือการตรวจเลือด อาการอย่างเวียนหัว ปวดหัว หรือเหนื่อยง่าย จึงใช้เดาค่า HDL ไม่ได้

ถ้ามีอาการเจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว หรือพูดไม่ชัด ข้อใดข้อหนึ่ง ให้โทร 1669 ทันที ไม่เกี่ยวกับว่า HDL เท่าไร

ออกกำลังกายแบบไหนช่วยเพิ่ม HDL

แบบแอโรบิกที่ทำให้หัวใจเต้นเร็วขึ้นต่อเนื่อง แนวทางไทยแนะนำอย่างยิ่งให้ออกกำลังกายแบบแอโรบิกระดับหนักปานกลาง เช่น เดินเร็ว วิ่งเหยาะ ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน สัปดาห์ละ 150–300 นาที เพราะช่วยลด LDL ลดไตรกลีเซอไรด์ และเพิ่ม HDL ได้ ส่วน MedlinePlus แนะนำให้ออกกำลังกายระดับปานกลางถึงหนักวันละ 30 นาทีเกือบทุกวัน

คนที่ไม่เคยออกกำลังกาย ค่อย ๆ เริ่มจากเดินเร็วช่วงสั้น ๆ แล้วเพิ่มเวลาทีละน้อย NHLBI แนะนำให้ถามแพทย์ก่อนเริ่มโปรแกรมออกกำลังกายว่าระดับไหนเหมาะกับตัวเอง โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคหัวใจหรือโรคประจำตัว อ่านวิธีเริ่มอย่างปลอดภัยได้ที่ ออกกำลังกายสำหรับวัย 50 ขึ้นไป

น้ำมันมะกอก ถั่ว ปลา เพิ่มไขมันดีได้จริงไหม

ช่วยได้บ้างเมื่อใช้แทนไขมันไม่ดี แต่ผลต่อตัวเลข HDL ค่อนข้างเล็ก MedlinePlus แนะนำให้กินไขมันไม่อิ่มตัวจากอะโวคาโด น้ำมันพืชอย่างน้ำมันมะกอก และถั่ว แทน ไขมันอิ่มตัวจากนมไขมันเต็ม เนื้อติดมัน ไส้กรอก เบคอน เนย น้ำมันหมู และเลี่ยงไขมันทรานส์ ส่วนโรงพยาบาลรามาธิบดีแนะนำเนื้อปลา น้ำมันปลา และน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์

ตัวเลขจากงานรวมผลการทดลองในคน

• •น้ำมันมะกอก งานรวม 27 การทดลองพบว่าเพิ่ม HDL มากกว่าน้ำมันพืชอื่นเฉลี่ย 1.37 มก./ดล. แต่อีกงานรวม 34 การทดลองพบว่าการกินเพิ่มทุก 10 กรัมต่อวัน เปลี่ยน HDL น้อยมากและไม่มีนัยสำคัญ
• •น้ำมันรำข้าว งานรวม 11 การทดลองพบ HDL เพิ่มเฉลี่ย 6.65 มก./ดล. เฉพาะในผู้ชาย
• •น้ำมันคาโนลา งานรวม 27 การทดลองไม่พบผลต่อ HDL
• •โอเมกา-3 จากปลา (EPA/DHA) ศูนย์ NCCIH ระบุว่าลดไตรกลีเซอไรด์ แต่ไม่เปลี่ยนไขมันตัวอื่น

สรุปคือการเปลี่ยนชนิดไขมันดีต่อหลอดเลือดโดยรวม แต่ไม่ควรคาดหวังว่า HDL จะพุ่งขึ้นจากอาหารชนิดเดียว อ่านเรื่องไขมันในอาหารกับหลอดเลือดได้ที่ ไขมันในอาหารกับหลอดเลือด

HDL ต่ำแต่ LDL ปกติ ต้องกังวลไหม

ควรใส่ใจ แต่ไม่ต้องตกใจ MedlinePlus ระบุว่าแพทย์มักไม่สั่งยาเพื่อเพิ่ม HDL อย่างเดียว แต่ถ้า HDL ต่ำร่วมกับ LDL สูง อาจต้องใช้ยา MedlinePlus ยังระบุว่าไตรกลีเซอไรด์สูงร่วมกับ LDL สูงหรือ HDL ต่ำ เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ

แพทย์จึงดู HDL เป็นส่วนหนึ่งของความเสี่ยงรวม ร่วมกับอายุ ความดัน เบาหวาน และบุหรี่ ถ้า LDL ปกติแต่ HDL ต่ำ สิ่งที่ทำได้ทันทีคือเลิกบุหรี่ ลดพุง และออกกำลังกาย

ทำไมยาที่เพิ่ม HDL ไม่ได้ลดโรคหัวใจเสมอไป

เพราะตัวเลข HDL ที่สูงขึ้นจากยา ไม่ได้แปลว่าหลอดเลือดดีขึ้นเสมอ การทดลองใหญ่ 2 งานแสดงให้เห็นชัด

• •AIM-HIGH ผู้ป่วยโรคหลอดเลือด 3,414 คนที่ได้สแตตินอยู่แล้ว เมื่อเพิ่มยาไนอะซิน HDL เพิ่มจาก 35 เป็น 42 มก./ดล. แต่เหตุการณ์โรคหัวใจไม่ต่างจากยาหลอก (ร้อยละ 16.4 เทียบ 16.2) จนยุติการศึกษาก่อนกำหนดเพราะไม่ได้ผล
• •HPS2-THRIVE ผู้ป่วยโรคหลอดเลือด 25,673 คน ยาไนอะซินร่วมกับ laropiprant เพิ่ม HDL เฉลี่ย 6 มก./ดล. แต่ไม่ลดเหตุการณ์หลอดเลือดอย่างมีนัยสำคัญ และ เพิ่มผลไม่พึงประสงค์ร้ายแรง เช่น เบาหวานคุมยากขึ้น ติดเชื้อ และเลือดออก

แนวทางไทยปี 2567 จึงไม่แนะนำไนอะซินร่วมกับสแตตินในผู้เป็นเบาหวานที่ไตรกลีเซอไรด์สูง และใช้ LDL เป็นเป้าหลักของการรักษา ไม่ใช่ HDL

ไขมันดีในเลือดกับไขมันดีในอาหาร เป็นคนละเรื่องอย่างไร

คำว่า "ไขมันดี" ใช้กับสองสิ่งที่ต่างกัน ทำให้หลายคนสับสน

• •HDL ในเลือด MedlinePlus อธิบายว่าเป็นไลโปโปรตีน คือไขมันจับกับโปรตีนเพื่อเดินทางในเลือด ทำหน้าที่ขนคอเลสเตอรอลจากส่วนต่าง ๆ ของร่างกายกลับไปที่ตับเพื่อกำจัดออก เราไม่ได้กิน HDL เข้าไปตรง ๆ
• •ไขมันดีในอาหาร หมายถึงไขมันไม่อิ่มตัว เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว น้ำมันถั่วเหลือง ถั่ว ปลา ซึ่งดีกว่าเมื่อใช้แทนไขมันอิ่มตัวและไขมันทรานส์

การกินน้ำมันที่เรียกว่าไขมันดี จึงไม่ได้เท่ากับการเติม HDL เข้าเลือด และน้ำมันทุกชนิดยังให้พลังงานสูง กินมากเกินก็ทำให้น้ำหนักขึ้น ซึ่งทำให้ HDL ต่ำลงได้

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล ต่อแคปซูลมีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. วิตามินซี 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

น้ำมัน 3 ชนิดในแคปซูลเป็นไขมันไม่อิ่มตัว ซึ่งเป็น "ไขมันดีในอาหาร" ตามความหมายข้างบน หลักฐานเรื่อง HDL ของแต่ละชนิดคือ

• •น้ำมันมะกอก 200 มก. — งานรวม 34 การทดลองในคนพบว่าการกินเพิ่มทุก 10 กรัมต่อวัน (มากกว่าในแคปซูล 50 เท่า) เปลี่ยน HDL น้อยมากและไม่มีนัยสำคัญ ฉลากไม่ได้ระบุว่าเป็นน้ำมันมะกอกเอ็กซ์ตร้าเวอร์จิน
• •น้ำมันรำข้าว 109 มก. — งานรวม 11 การทดลองพบ HDL เพิ่มเฉพาะในผู้ชาย ปริมาณที่ใช้ในงานน้ำมันรำข้าวอยู่ในระดับหลายกรัมถึงหลายสิบกรัมต่อวัน
• •น้ำมันคาโนลา 200 มก. — งานรวม 27 การทดลองในคนไม่พบผลต่อ HDL

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ HDL เพิ่มขึ้น น้ำมันราวครึ่งกรัมต่อวันน้อยกว่าปริมาณในงานวิจัยหลายสิบถึงหลายร้อยเท่า สิ่งที่มีหลักฐานชัดกว่าสำหรับ HDL คือการเลิกบุหรี่ ลดน้ำหนัก และออกกำลังกาย

ข้อควรระวัง: ผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งงานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (ขนาดวันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิตในกลุ่มอาร์จินีนมากกว่า ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร อ่านเรื่องน้ำมันมะกอกในอาหารเสริมเพิ่มได้ที่ น้ำมันมะกอกในอาหารเสริม

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที