ไตรกลีเซอไรด์สูง 300 400 500 อันตรายไหม ค่าเท่าไรต้องรีบพบแพทย์

คำตอบสั้น: ไตรกลีเซอไรด์ปกติต้องต่ำกว่า 150 มก./ดล. ค่า 200–499 ถือว่า สูง และเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว ส่วนค่า 500 มก./ดล. ขึ้นไปถือว่าสูงมาก เพราะเพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน แนวทางไทยให้พิจารณาเริ่มยาที่ระดับนี้ ถ้าผลตรวจเกิน 500 ควรนัดพบแพทย์โดยเร็ว และถ้ามีปวดท้องรุนแรงต่อเนื่อง ให้ไปโรงพยาบาลทันที

สรุปสั้นสำหรับคนรีบ

• •เกณฑ์ผู้ใหญ่: ต่ำกว่า 150 ปกติ · 150–199 ก้ำกึ่ง · 200–499 สูง · 500 ขึ้นไป สูงมาก (หน่วย มก./ดล.)
• •NHLBI ระบุว่าค่าเกิน 500 มก./ดล. เพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน
• •แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 แนะนำอย่างยิ่งให้พิจารณาเริ่มยากลุ่มไฟเบรตร่วมกับปรับพฤติกรรม เมื่อค่าเกิน 500 มก./ดล.
• •ค่าสูงส่วนใหญ่ไม่มีอาการ ไม่มีอาการไม่ได้แปลว่าปลอดภัย
• •ไตรกลีเซอไรด์ต่ำกว่าปกติพบได้น้อยมาก

ค่าปกติของไตรกลีเซอไรด์เท่าไร

ค่าปกติของผู้ใหญ่คือต่ำกว่า 150 มก./ดล. เกณฑ์นี้ตรงกันใน MedlinePlus, NHLBI ของสหรัฐฯ และโรงพยาบาลรามาธิบดี สำหรับเด็กและวัยรุ่นอายุ 10–19 ปี NHLBI ใช้เกณฑ์ต่ำกว่า 90 มก./ดล.

NHLBI ระบุว่าแพทย์อาจวินิจฉัยว่าไตรกลีเซอไรด์สูง เมื่อค่าตอนงดอาหารสูงตั้งแต่ 150 มก./ดล. ขึ้นไป เป็นประจำ ผลเลือดครั้งเดียวจึงยังไม่ใช่คำตัดสินทั้งหมด ดูวิธีอ่านผลตรวจเลือดทั้งชุดได้ที่ อ่านผลตรวจเลือดอย่างไร

ช่วง 150–199, 200–499 และ 500 ขึ้นไป แต่ละช่วงหมายถึงอะไร

150–199 มก./ดล. ก้ำกึ่ง เริ่มสูง

MedlinePlus ระบุว่าค่าเกิน 150 อาจเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ และค่าตั้งแต่ 150 ขึ้นไปเป็นเกณฑ์หนึ่งของกลุ่มอาการเมตาบอลิก ช่วงนี้มักเริ่มจากการปรับอาหาร ลดน้ำตาล ลดแอลกอฮอล์ และขยับตัวมากขึ้น

200–499 มก./ดล. สูง (รวมค่า 300 และ 400)

ค่า 300 หรือ 400 อยู่ในช่วงนี้ NHLBI อธิบายว่าถ้าไม่ดูแล ไตรกลีเซอไรด์สูงจะเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดสมอง แพทย์จะดูค่านี้ร่วมกับ LDL โรคเบาหวาน ความดัน และบุหรี่ เพื่อประเมินความเสี่ยงรวม

มีรายละเอียดทางเทคนิคที่ควรรู้ 2 ข้อ

• •ถ้าค่าตอนไม่งดอาหารเกิน 400 มก./ดล. แนวทางไทยให้ตรวจซ้ำโดยงดอาหาร 10–12 ชั่วโมง
• •ถ้าไตรกลีเซอไรด์ตั้งแต่ 400 มก./ดล. ขึ้นไป ค่า LDL ที่คำนวณจากสูตรจะไม่แม่น แนวทางไทยแนะนำให้ใช้ค่า LDL ที่วัดโดยตรงแทน

500 มก./ดล. ขึ้นไป สูงมาก

NHLBI ระบุว่าค่าที่เกิน 500 เพิ่มความเสี่ยงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน อาจทำให้หลอดเลือดที่จอตาดูผิดปกติ และอาจทำให้ผิวหนังที่หลัง อก แขน และขา เกิดความเสียหาย

ไตรกลีเซอไรด์ 1,000 อันตรายแค่ไหน

ยิ่งสูงยิ่งเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ สารานุกรมการแพทย์ MedlinePlus ระบุว่าไตรกลีเซอไรด์ที่เกี่ยวข้องกับตับอ่อนอักเสบ ส่วนใหญ่สูงเกิน 1,000 มก./ดล.

NHLBI ระบุว่าถ้าค่าสูงเกิน 1,500 มก./ดล. ร่างกายอาจหยุดย่อยสลายไขมัน เรียกว่ากลุ่มอาการไคโลไมครอนในเลือดสูง อาการที่พบได้คือ ความจำระยะสั้นแย่ลง ตับและม้ามโต ปวดท้อง และหน้าแดงเมื่อดื่มแอลกอฮอล์ ระดับนี้ต้องอยู่ในการดูแลของแพทย์

ทำไมค่าสูงมากเสี่ยงตับอ่อนอักเสบ และอาการเป็นอย่างไร

ตับอ่อนสร้างเอนไซม์ย่อยอาหาร MedlinePlus อธิบายว่าตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันเกิดเมื่อเอนไซม์เหล่านี้ทำงานตั้งแต่อยู่ในตับอ่อน แล้วย่อยเนื้อเยื่อของตับอ่อนเอง ทำให้บวม เลือดออก และเสียหาย ไตรกลีเซอไรด์ที่สูงมากเป็นสาเหตุหนึ่ง นอกจากนิ่วในถุงน้ำดีและการดื่มเหล้า

อาการหลักตาม MedlinePlus คือ

• •ปวดท้องด้านบนซ้ายหรือกลางท้อง ช่วงแรกอาจปวดมากขึ้นหลังกินหรือดื่ม โดยเฉพาะอาหารมัน
• •ปวดต่อเนื่องและรุนแรงขึ้น เป็นหลายวัน นอนหงายแล้วปวดมากขึ้น
• •ปวดร้าวไปหลังหรือใต้สะบักซ้าย
• •มักมีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน เหงื่อออก

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

MedlinePlus แนะนำให้รีบติดต่อแพทย์ถ้า ปวดท้องรุนแรงและปวดต่อเนื่อง ถ้ามีอาการนี้ ไม่ว่าจะเคยตรวจไตรกลีเซอไรด์หรือไม่ ไม่ควรรอวันนัด ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที และถ้าเคยตรวจพบไตรกลีเซอไรด์สูงให้บอกแพทย์ด้วย

ถ้ามี อาการข้อใดข้อหนึ่ง ต่อไปนี้ ซึ่งกรมสนับสนุนบริการสุขภาพระบุเป็นอาการฉุกเฉินวิกฤต ให้โทร 1669 ทันที

• •หมดสติ ไม่รู้สึกตัว หรือไม่หายใจ
• •หายใจเร็ว หอบเหนื่อยรุนแรง หายใจติดขัด
• •ซึม เหงื่อแตก ตัวเย็น หรือชัก
• •เจ็บหน้าอกเฉียบพลันรุนแรง
• •แขนขาอ่อนแรงครึ่งซีก หรือพูดไม่ชัด

ค่าสูงแต่ไม่มีอาการ ต้องรีบไหม

ต้องดูแล แม้ไม่มีอาการ NHLBI ระบุว่าไตรกลีเซอไรด์สูงมักไม่มีอาการใด ๆ แต่เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจและสโตรกในระยะยาว ส่วน MedlinePlus ระบุว่าเพราะไม่มีอาการ การตรวจตามรอบจึงสำคัญ

ลำดับความเร่งด่วนโดยทั่วไป

• •ค่า 500 ขึ้นไป ควรนัดพบแพทย์โดยเร็ว เพราะแนวทางไทยแนะนำให้พิจารณาเริ่มยาเพื่อลดโอกาสเกิดตับอ่อนอักเสบ
• •ค่า 200–499 ควรนำผลไปคุยกับแพทย์ในนัดถัดไป เพื่อประเมินความเสี่ยงหัวใจรวม
• •ค่า 150–199 เริ่มปรับอาหารและการใช้ชีวิต แล้วตรวจซ้ำตามที่แพทย์นัด

ค่าสูงเพราะไม่ได้งดอาหารก่อนเจาะเลือดหรือเปล่า

เป็นไปได้ แต่สรุปเองไม่ได้ ไตรกลีเซอไรด์เปลี่ยนตามมื้ออาหาร แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ จึงกำหนดให้ตรวจซ้ำแบบงดอาหาร 10–12 ชั่วโมงเมื่อค่าตอนไม่งดอาหารเกิน 400 มก./ดล. ส่วน NHLBI ระบุว่าค่าแบบไม่งดอาหารที่สูงเกิน 175 มก./ดล. เป็นเวลานาน ก็เพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจ

ถ้าไม่แน่ใจว่าครั้งก่อนงดอาหารหรือไม่ ให้แจ้งแพทย์ แล้วทำตามที่โรงพยาบาลนัดตรวจซ้ำ เรื่องการเตรียมตัวและสาเหตุอื่น ๆ อยู่ที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงเกิดจากอะไร

ไตรกลีเซอไรด์ต่ำกว่าปกติเป็นอะไรไหม

MedlinePlus ระบุว่าไตรกลีเซอไรด์ที่ต่ำเกินไป พบได้น้อยมาก เกณฑ์ที่ MedlinePlus และ NHLBI ใช้จึงมีแต่ระดับที่สูง ถ้าสงสัยเรื่องค่าที่ต่ำ ให้ถามแพทย์ที่ดูผล

แพทย์เริ่มยาเมื่อไร

แนวทางของราชวิทยาลัยอายุรแพทย์ฯ พ.ศ. 2567 วางหลักไว้ดังนี้

• •ไตรกลีเซอไรด์เกิน 500 มก./ดล. แนะนำอย่างยิ่งให้พิจารณายากลุ่มไฟเบรต ร่วมกับปรับพฤติกรรม เพื่อป้องกันการเกิดตับอ่อนอักเสบ ถ้าใช้ไฟเบรตไม่ได้ อาจใช้โอเมกา-3 ขนาดสูงกว่า 2 กรัมต่อวัน
• •ผู้ที่มีความเสี่ยงโรคหัวใจสูงและได้ยาสแตตินแล้ว แต่ไตรกลีเซอไรด์ยังอยู่ที่ 150–499 แนวทางแนะนำ pure EPA ขนาด 4 กรัมต่อวัน
• •ช่วงอื่น ๆ แพทย์จะดู LDL และความเสี่ยงรวมเป็นหลัก

ความต่างของยาแต่ละกลุ่มอธิบายไว้ที่ ไตรกลีเซอไรด์สูงกินยาอะไร ภาพรวมของไขมันทุกตัวอยู่ที่ ค่าไขมันในเลือดแต่ละตัวบอกอะไร

ควรตรวจซ้ำเมื่อไร

• •หลังเริ่มยาลดไขมัน แนวทางไทยแนะนำให้ตรวจซ้ำภายใน 4–12 สัปดาห์ แล้วติดตามเป็นครั้งคราว เช่น ทุก 3–12 เดือน
• •คนที่ยังไม่ได้ใช้ยา MedlinePlus ให้หลักทั่วไปว่า ผู้ชายอายุ 45–65 ปี และผู้หญิงอายุ 55–65 ปี ตรวจทุก 1–2 ปี และคนอายุเกิน 65 ปี ตรวจทุกปี คนที่มีความเสี่ยงอาจต้องตรวจถี่กว่านี้
• •โรงพยาบาลรามาธิบดีระบุว่าไตรกลีเซอไรด์สูงเพิ่มความเสี่ยงไขมันเกาะตับ อ่านเพิ่มได้ที่ ไขมันพอกตับคืออะไร และดูรายการตรวจประจำปีได้ที่ อ่านผลตรวจสุขภาพประจำปี

ผลิตภัณฑ์ที่เราดูแล: เบต้าออยล์ (Beta Oil)

เบต้าออยล์ (Beta Oil) เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เลข อย. 13-1-01566-5-0001 บรรจุ 10 แคปซูล แคปซูลละ 800 มก. วันละ 1 แคปซูล มีน้ำมันคาโนลา 200 มก. น้ำมันมะกอก 200 มก. น้ำมันรำข้าว 109 มก. วิตามินซี 30 มก. สารสกัดจากข้าว 10 มก. ดี-แอลฟา-โทโคเฟอริลแอซิเทต (50%) 5 มก. แอล-อาร์จินีน HCl 5 มก. แอล-ออร์นิทีน HCl 5 มก. และไฟโตสเตอรอล 2 มก.

สำหรับคนที่ไตรกลีเซอไรด์สูงมาก สิ่งที่ต้องรู้คือ

• •น้ำมันรวม 3 ชนิดในแคปซูลมีราวครึ่งกรัม ขณะที่งานวิจัยของน้ำมันเหล่านี้ใช้ปริมาณระดับน้ำมันปรุงอาหาร คือหลายกรัมถึงหลายสิบกรัมต่อวัน
• •น้ำมันคาโนลาและน้ำมันรำข้าว มีงานรวมผลการทดลองในคนว่าลด LDL ได้เมื่อใช้เป็นน้ำมันหลักในอาหาร แต่ ไม่พบผลต่อไตรกลีเซอไรด์
• •น้ำมันมะกอก งานรวม 34 การทดลองพบว่าการกินเพิ่มทุก 10 กรัมต่อวันเปลี่ยนไตรกลีเซอไรด์น้อยมากและไม่มีนัยสำคัญ
• •แคปซูลนี้ ไม่มีโอเมกา-3 จากปลา (EPA/DHA) ซึ่งเป็นตัวที่แนวทางไทยใช้ในขนาดหลายกรัมต่อวันสำหรับไตรกลีเซอไรด์สูงมาก

ยังไม่มีงานวิจัยที่ทดสอบสูตรผลิตภัณฑ์นี้เอง และไม่มีหลักฐานว่าแคปซูลนี้ทำให้ไตรกลีเซอไรด์ลดลง ผู้ที่ค่าเกิน 500 มก./ดล. ต้องพบแพทย์ ไม่ควรรอดูผลจากผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร

ข้อควรระวัง: ผลิตภัณฑ์มีวิตามินอี ซึ่งในขนาดสูงอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกในผู้ที่ใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด และมีแอล-อาร์จินีน ซึ่งงานวิจัย VINTAGE MI ในผู้ป่วยหลังกล้ามเนื้อหัวใจตาย (ขนาดวันละ 9 กรัม) พบผู้เสียชีวิตในกลุ่มอาร์จินีนมากกว่า ฉลากระบุว่าเด็กและสตรีมีครรภ์ไม่ควรรับประทาน และผู้ที่ใช้ยาประจำตัวควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

อ่านบทความอื่นในหมวดเดียวกันได้ที่ บทความเบต้าออยล์ทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค ไม่ได้ทำให้โรคหายหรือค่าตรวจดีขึ้น ผู้ที่ใช้ยาอยู่ห้ามหยุดหรือลดยาเอง และควรปรึกษาแพทย์ก่อนรับประทาน

ข้อความสำคัญท้ายบทความ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจ ไม่ใช่คำวินิจฉัยหรือคำแนะนำการรักษาเฉพาะบุคคล

ห้ามหยุด ลด หรือเปลี่ยนยาที่แพทย์สั่งเอง แม้จะรู้สึกดีขึ้นหรือเริ่มรับประทานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารใดก็ตาม หากสงสัยเรื่องยา ให้กลับไปคุยกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลอยู่

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารไม่ใช่ยา ไม่มีผลในการป้องกันหรือรักษาโรค

หากมีอาการข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ เจ็บแน่นหน้าอก หายใจไม่ออก แขนขาอ่อนแรงทันที ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ให้โทร 1669 ทันที